|
ÖZET: Başvuru, Selçuklu Belediye Başkanlığı’nın uyguladığı 0 oranlı emlak vergisi ile ilgilidir. Şikayetçi, brüt 190 m² ve net 160 m² olarak belirtilen gayrimenkulünün ortak alanlarının brüt alana dahil edilmesinin yanlış olduğunu, bu durumun 0 oranlı vergi muafiyetine engel teşkil ettiğini iddia etmektedir. Başvuran, emlak vergisi muafiyetinden yararlanmak ve ödediği vergilerin iadesini talep etmektedir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, Gelir İdaresi Başkanlığı ve Selçuklu Belediye Başkanlığı’ndan bilgi talep etmiştir. Gelir İdaresi, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 8. maddesine atıfta bulunarak, brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskenler için vergi oranlarının sıfıra indirilmesine yönelik düzenlemeleri açıklamıştır. Selçuklu Belediyesi ise, şikayetçinin gayrimenkulünün brüt yüzölçümünün 258,40 m² olduğunu belirterek, muafiyetin uygulanamayacağını ifade etmiştir. Sonuç olarak, yapılan değerlendirmeler neticesinde, başvuranın talebinin hukuka uygun olmadığı ve emlak vergisi hesaplamalarının ilgili mevzuata uygun şekilde yapıldığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/5345-S.20.8507
BAŞVURU NO : 2019/18089
KARAR TARİHİ : 03/04/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SELÇUKLU BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : 0 oranlı emlak vergisi uygulaması hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 15/10/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi; “Satış protokolünde brüt 190 m2, net 160 m2 olarak belirtilen … Ada … Parsel’de kayıtlı gayrimenkulü ile ilgili olarak Selçuklu Belediyesinin; Kat Mülkiyeti Kanununun 4 üncü maddesinde sayılan ortak alanların şikayetçiye düşen kısmını dairenin brüt değerine ekleyerek toplam 258,4 m2’lik alana ulaştığını, ancak matraha eklenen ortak alanların brüt 200 m2’yi geçmeyen meskenler için uygulanan 0 oranlı vergilendirmede bahsedilen mesken tanımıyla uyuşmadığını, dolayısıyla hesaplamaya katılmaması gerektiğini ayrıca Belediyenin toplam inşaat alanının m2 değerini aldığını halbuki vergi matrahının doğru oluşması için konut alanının m2 değerinin alınması gerektiğini, bu şekilde Belediyenin 14 sıra no’lu Emlak Vergisi
Genel Tebliğine uygun hareket etmediğini iddia ederek 0 oranlı emlak vergisinden faydalandırılmayı ve ödediği emlak vergisi bedellerinin iadesini” talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca 13/11/2019 tarihli ve … sayılı yazı ile Gelir İdaresi Başkanlığı ile Selçuklu
Belediye Başkanlığından bilgi-belge talebinde bulunulmuştur. Bu kapsamda Gelir İdaresi
Başkanlığının 10/12/2019 tarihli ve … sayılı yazıları ile Selçuklu Belediye Başkanlığının 15/11/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazıları Kurumumuza ulaşmıştır.
2.1. Gelir İdaresi Başkanlığı cevabi yazısında özetle; “Bilindiği üzere, 1319 sayılı Emlak
Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında, “Cumhurbaşkanı, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Anılan hükmün verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan 2006/11450 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) bu meskene ait bina vergisi oranı 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir.
Konu ile ilgili olarak 38, 47 ve 57 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğlerinde ayrıntılı açıklamalara yer verilmiş olup, şartların taşınması halinde engellilerin 200 m²’yi geçmeyen tek meskene veya tek meskende hisseye veya tek meskende intifa hakkına sahip bulunmaları halinde indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanmaları mümkün bulunmaktadır.
Binanın brüt alanı ile ilgili olarak 6 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde;
“A – BİNA VERGİSİ
1.Verginin konusu ve bina kavramı
…
c) Ortak yerlerin değerlemesi
Kat mülkiyeti kurulmuş binalarda ortak yerlerin nasıl değerlendirileceği Emlâk Vergisine
Matrah Olacak Vergi Değerlerinin Takdirine İlişkin Tüzüğün 15 inci maddesinde belirtilmiştir.
Bu maddedeki ortak yerler deyimi, kat mülkiyetine konu olabilecek veya ortak faydalanma dışında müstakilen kullanılabilecek duruma getirilen (dükkân, daire, depo gibi.) yerleri kapsamaktadır. Bu bakımdan sözü edilen hükümlere göre bu nitelikteki yerlerin ayrıca değerlendirilerek kat (bağımsız bölüm) malikleri tarafından payları oranında ayrı ayrı beyan edilmesi gerekir.
Buna karşılık, Kat Mülkiyet Kanununa göre kat maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve müstakilen tasarrufu mümkün olmayan (çamaşırlık, sığınak, kapıcı ve kalorifer dairesi, bahçe, ortak garaj ve benzeri.) yerler için, eklentilerde olduğu gibi, bunlar da bağımsız bölümlerin değerini tayin eden kısımlar olduğundan, ayrıca vergi değeri tayin ve takdir edilmiyecek ve bağımsız bölümlerle bağlantıları ölçüsünde bu bölümlerle birlikte değerleme konusu yapılacaktır.” denilmektedir.
14 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde ise;
“…
Binanın Dıştan Dışa Yüzölçümünün Tesbiti
Emlâk Vergisine esas olacak bina değerinin tespitinde binanın DIŞTAN DIŞA (BRÜT)
YÜZÖLÇÜMÜ esas alınmaktadır.
Binanın (apartmanlarda ise dairenin) dıştan dışa yüzölçümü dış duvarlar arasındaki mesafeler itibariyle m² cinsinden bulunacak alanıdır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Binanın dıştan dışa yüzölçümü kesin olarak bilinemediği takdirde faydalı yani net alanın % 25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü olarak bildirilmesi mümkün bulunmaktadır. Buna göre net alanı 100 m² olan bir apartman dairesinin bildirilmesi gereken brüt alanı 125 m² olacaktır.
Bu şekilde hesaplanan brüt alan hol, merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi müştemilatın yüzölçümünü de içermektedir.” denilmektedir.
Buna göre, genel ortak alanların yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilmesi ve kat maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve müstakilen tasarrufu mümkün olmayan yerlerin, mükelleflerin arsa hissesine göre bulunacak payları oranında bağımsız bölümlerle birlikte değerleme konusu yapılarak ilgili Belediye tarafından vergi değerinin hesaplanması gerekmektedir.
Öte yandan, binanın dıştan dışa yüzölçümünün kesin olarak bilinemediği takdirde faydalı, diğer bir ifade ile net alanın % 25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü olarak bildirilmesi mümkün bulunmaktadır. Buna göre net alanı 100 m² olan bir apartman dairesinin bildirilmesi gereken brüt alanı 125 m² olacaktır.
Bu itibarla, indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasında 200 m²’lik brüt alanın yukarıdaki hüküm ve açıklamalara göre hesaplanması gerekmekte olup, Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olan engellilerin indirimli bina vergisi oranından yararlanmaları mümkün bulunmaktadır. Ancak, meskenin alanının brüt 200 m²’yi geçmesi durumunda indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanılması mümkün bulunmamaktadır.”,
2.2. Selçuklu Belediye Başkanlığı cevabi yazısında özetle; “1319 sayılı Emlak Vergisi
Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Bakanlar Kurulu, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m2’yi geçmeyen tek meskeni olması (İntifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.
Bu hüküm uyarınca söz konusu gayrimenkulün brüt yüz ölçümü 258,40 m2 olduğundan, daire
200 m2 sınırını aştığından emlak vergisi muafiyet işlemi uygulanamamıştır. … Mahallesi …
Sokak … ada … parselde bahsedilen gayrimenkul için Brüt m2 hesaplamasının yapılışı aşağıda sunulmuştur;
-Mimarı cetvelde 3. kat 6 bağımsız bölüm nolu meskenin net alanı: 175 m2,
-Yapı kullanım izin belgesi ortak alan;
A blok: 1715 m2,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
B blok: 1049 m2, C blok: 1114 m2, D blok: 1114 m2, E blok: 1146 m2,
-Toplam ortak alan: 1715+1049+1114+1114+1146=6138 m2 olup, Kat Mülkiyeti Kanununa göre ortak kullanım alanı bağımsız bölüm arsa payına göre 6138 m2x10/736 arsa payı m2=83,40 m2 dir.
Bağımsız bölüm brüt olan: bağımsız bölüm net alanı + arsa payından gelen ortak alan olduğundan; bağımsız bölüm brüt alan:175 m2+83,44 m2 = 258,40 m2 olarak hesaplanmıştır.
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununa göre kalorifer dairesi, sığmak, merdiven ve asansör boşluğu
ve sair 4 üncü maddede belirlenmiş yerler her halükarda ortak yerlerdir. Ancak, kömürlük, odunluk, garaj, çamaşırlık gibi yerler, genel tahsisli değil de her bağımsız bölüme ayrı ayrı tahsis edilmişse bu durumda eklenti yani müştemilat olarak; ayrı ayrı tahsis süz konusu değilse o zaman ortak yer olarak nitelendirilir. Kat mülkiyeti kurulmuş binalarda eklentiler, ait olduğu bağımsız bölümün mütemmimi olduğundan bunların vergilendirilmeleri bağımsız bölümle birlikle nazara alınır. Ortak yerler; bağımsız bölüm maliklerinin müşterek mülkiyetle sahip oldukları ver sayıldığından, bağımsız bölümün arsa payı oranına göre belirlenen vergi değeri tespit edilir ve vergilendirme de ona göre yapılır.
Emlak vergisine esas olacak bina değerinin tespitinde; binanın dıştan dışa (brüt) yüzölçümü esas alınmaktadır. Binanın (apartmanda ise dairenin) dıştan dışa yüzölçümü dış duvarlar arasındaki mesafeler itibariyle m2 cinsinden bulunacak alandır. Bu şekilde hesaplanan brüt alan, hol, merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi müştemilatın yüzölçümünü de içermektedir.
Tüm bu hususlar ve hükümlerin değerlendirilmesi sonucunda ilgili bağımsız bölümün brüt yüzölçümünün 258,40 m2 olduğu sonucuna varılmıştır.
04/10/2019 tarih ve … sayılı dilekçe ile mükellef indirimli emlak vergisi muafiyet talebinde
Bulunan şikayetçiye, 18/10/2019 tarih ve … sayılı yazı ile muafiyetin uygulanamayacağını bildirilmiştir.” denilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü Maddesi’nin üçüncü ve dördüncü fıkraları; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
5. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun; “Nispet” başlıklı 8 inci maddesinin ikinci fıkrası; “Cumhurbaşkanı, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt
200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu
meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.”
6. 20/12/2006 tarihli ve 2006/11450 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 1 inci maddesi; “1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğince kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m2’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali dahil), söz konusu meskene ait bina vergisi oranı, 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir.”
7. 29/07/1972 tarihli ve 14260 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maliye Bakanlığının 6 seri numaralı Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “Ortak yerlerin değerlemesi” başlıklı A/1-c bölümü; “Kat mülkiyeti kurulmuş binalarda ortak yerlerin nasıl değerlendirileceği Emlâk Vergisine Matrah Olacak Vergi Değerlerinin Takdirine İlişkin
Tüzüğün 15 inci maddesinde belirtilmiştir.
Bu maddedeki ortak yerler deyimi, kat mülkiyetine konu olabilecek veya ortak faydalanma dışında müstakilen kullanılabilecek duruma getirilen (dükkân, daire, depo gibi.) yerleri kapsamaktadır. Bu bakımdan sözü edilen hükümlere göre bu nitelikteki yerlerin ayrıca değerlendirilerek kat (bağımsız bölüm) malikleri tarafından payları oranında ayrı ayrı beyan edilmesi gerekir.
Buna karşılık, Kat Mülkiyet Kanununa göre kat maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve müstakilen tasarrufu mümkün olmayan (çamaşırlık, sığınak, kapıcı ve kalorifer dairesi, bahçe, ortak garaj ve benzeri.) yerler için, eklentilerde olduğu gibi, bunlar da bağımsız bölümlerin değerini tayin eden kısımlar olduğundan, ayrıca vergi değeri tayin ve takdir edilmiyecek ve bağımsız bölümlerle bağlantıları ölçüsünde bu bölümlerle birlikte değerleme konusu yapılacaktır.”
8. 01/03/1983 tarihli ve 17974 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maliye Bakanlığının 14 seri numaralı Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği; “Bakanlığımıza intikal eden bilgilerden, binaların dıştan dışa yüzölçümü ile inşaat sınıflarının tespitinde mükelleflerin tereddüde düştükleri anlaşılmış olup, bu konularda aşağıdaki açıklamaların yapılmasına gerek görülmüştür.
Binanın Dıştan Dışa Yüzölçümünün Tesbiti:
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Emlâk Vergisine esas olacak bina değerinin tespitinde binanın DIŞTAN DIŞA (BRÜT)
YÜZÖLÇÜMÜ esas alınmaktadır.
Binanın (apartmanlarda ise dairenin) dıştan dışa yüzölçümü dış duvarlar arasındaki mesafeler itibariyle m2 cinsinden bulunacak alanıdır.
Binanın dıştan dışa yüzölçümü kesin olarak bilinemediği takdirde, faydalı yani net alanın % 25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü olarak bildirilmesi mümkün bulunmaktadır. Buna göre net alanı 100 m2 olan bir apartman dairesinin beyan edilmesi gereken brüt alanı 125 m2 olacaktır.
Bu şekilde hesaplanan brüt alan, hol, merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi müştemilatın yüzölçümünü de içermektedir…”
9. 14/08/1998 tarihli ve 23433 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maliye Bakanlığının 22 seri numaralı Emlak Vergisi Genel Tebliğinin “Emlak vergisinin matrahı” başlıklı 1 inci maddesi; “Bina ve arazi vergisinin matrahı, vergi değeridir. Emlak Vergisi Kanununun 29 uncu maddesine göre vergi değeri, gayrimenkulün rayiç bedeli olarak belirlenmiştir. Rayiç bedel ise gayrimenkulün normal alım satım bedelidir.
Buna göre, mükellefler emlak vergisi beyannamelerinde sahip oldukları bina, arsa ve arazilerin normal alım-satım bedelini beyan edeceklerdir. Ancak, mükelleflerin beyan edecekleri değerin, Emlak Vergisi Kanununun 10 ve 20 nci maddeleri hükümlerine göre hesaplanan asgari ölçüde tespit edilen değerlerden düşük bulunması halinde, beyan ettikleri değerler, asgari ölçüde tespit edilen değerlere yükseltilmek suretiyle tarhiyata esas alınacaktır…”
10. 31/12/2003 tarihli ve 25333 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maliye Bakanlığının 38 seri numaralı Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “İndirimli bina vergisi oranından yararlanacak mükellefler” başlıklı 1 inci bölümünün birinci kısmı; “Bakanlar Kurulunca belirlenecek indirimli vergi oranından, Türkiye’de brüt yüzölçümü 200 m2’yi geçmeyen tek meskeni olan veya tek meskenin intifa hakkına sahip bulunan;
– Kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup 18 yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenler,
Gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları emekli, dul, yetim, ölüm ve malûliyet aylığından ibaret bulunanlar, … yararlanacaklardır.”
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
11. Şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu
Denetçisi Hüseyin YÜRÜK tarafından Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
12. Şikayet özetle; ortak alanlar ve müştemilatlar eklendiğinde brüt 200 m2’yi geçen dairelere emlak muafiyeti uygulanmamasına ilişkindir.
13. Bu hususta Gelir İdaresi Başkanlığı ile Selçuklu Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Selçuklu Belediye Başkanlığının Kurumumuza verdiği cevabi yazı ve ek belgeler tetkik edildiğinde; şikayete konu meskenin toplam daire alanının (Ortak alanlardan şikayetçiye düşen pay, bilfiil şikayetçinin kullanımına özgülenmiş site içerisinde bulunan ancak daire içerisinde yer almayan alanlar ile dairenin brüt alanının toplamının) Belediyece 258,40 m2 olarak hesaplandığı tespit edilmiştir. Gelir İdaresi Başkanlığı da 6 ve 14 no’lu seri nolu
Tebliğlere atıfta bulunarak, evin brüt değeri hesaplanırken ortak alanların şikayetçiye düşen paylarının da eklenmesi gerektiğini, evle ilgili ölçüm ve hesaplama gerçekleştirilebiliyorsa, evin net değerinin %25 fazlasının hesaplanması yoluyla brüt m2 hesaplanmasına gidilmediğini bildirmiştir.
14. Şikayet dilekçesinde; evin net m2 değerinin yanlış hesaplandığı ile ortak ve daireye özgülenmiş alanların brüt m2 hesabına katılmaması gerektiğine ilişkin şikayetlerde bulunulduğu görülmektedir.
15. Belediyece gerek Kurumumuza gerekse şikayetçiye verilen cevabi yazılarda bahsedilenin
175 m2’lik değerin meskenin net m2’si olarak bildirildiği tespit edilmiş olmakla birlikte, ek
evraklar üzerinde yapılan inceleme neticesinde, söz konusu değerin meskenin brüt m2’sini tanımladığı tespit edilmiş olmakla birlikte, bina ile ilgili m2 ölçümleri proje üzerinden yapılabildiğinden, net m2 değeri ile ilgili hesaplamaya ihtiyaç duyulmadığından ve sehven yapılan bildirim neticeye tesir etmediğinden üzerinde daha fazla durulmayacaktır.
16. Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinde “… Brüt 200 m2’yi geçmeyen tek meskeni olması …” ibaresine yer verilmiştir. Dolayısıyla emlak vergisi muafiyetine ilişkin olarak konutun metrekare hesaplamasında, brüt alanın dikkate alınacağı kanunun açık ifadesidir.
17. Bununla birlikte, uygulamada “brüt alan” ibaresinin nasıl anlaşılması ve miktarının nasıl hesaplanması gerektiği konusunda tereddütlerin yaşandığı ve bu tereddütlerin Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan; 6 ve 14 seri numaralı Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğlerinde açıklandığı görülmektedir.
18. 14 seri numaralı Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde; “Emlâk vergisine esas olacak bina değerinin tespitinde binanın dıştan dışa (brüt) yüzölçümünün esas alınacağı; binanın (apartmanlarda ise dairenin) dıştan dışa yüzölçümünün, dış duvarlar arasındaki mesafeler itibariyle m2 cinsinden bulunacak alan olduğu; binanın dıştan dışa yüzölçümü kesin olarak bilinemediği takdirde, faydalı yani net alanın % 25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü olarak bildirilmesinin mümkün olduğu; bu şekilde hesaplanan brüt alanın, hol merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi müştemilatın yüzölçümünü de içerdiği” belirtilmiştir.
19. Aynı şekilde, Gelir İdaresi Başkanlığının cevabi yazısında da emlak vergisinin hesaplanmasında kullanılacak brüt m2 hesabının; binanın (apartmanda dairenin) dış duvarları arasındaki mesafeler itibarıyla metrekare cinsinden bulunacak alan ile bu alana kömürlük, çamaşırlık, ortak garaj ve emsali, binaya (bina apartman ise daireye) tahsis edilmiş müştemilatın eklenmesi yoluyla yapılması gerektiği, hol, merdiven boşlukları, kapıcı ve
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
kalorifer daireleri, sığınaklar gibi ortak kullanım yerlerinin arsa hissesine göre bulunacak alan paylarının da ayrıca ilave edilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
20. Şikayetçi, meskenin net alanının 160 m2 olması nedeniyle %25 fazlası olan meskenin brüt m2 değerinin 200 m2’yi geçmediğini, dolayısıyla sıfır oranlı vergi uygulamasından yararlanması gerektiğini ifade etmektedir.
21. Ancak yukarıda anılan tebliğlerde ifade edildiği üzere, binanın dıştan dışa yüzölçümünde uygulanan %25’lik hesabın, binanın yüzölçümünün tespitinin mümkün olmadığı hallerde uygulanabileceği, somut olaya ilişkin olarak, Selçuklu Belediye Başkanlığı tarafından sunulan metrekare cetvelinde, binanın yüzölçümlerine ilişkin bilgilere yer verildiği görüldüğünden, şikayetçinin ifade ettiği %25’lik hesabın uygulanmasının mümkün olmadığı tespit edilmiştir.
22. Şikayetçinin “mesken” ve “toplam inşaat alanı” tanımlarına atıf yapması ve Kanunda geçen “mesken” ifadesi nedeniyle, toplam inşaat alanı üzerinden Belediyece hesaplama yapılmasının Kanunun ruhuyla uyuşmadığını iddia etmesi nedeniyle, emlak vergisinin tanımı ile nasıl hesaplandığının açıklanmasında fayda bulunmaktadır. Bilindiği üzere bina, arsa, arazi ya da işyeri gibi taşınmaz mal varlıklarından alınan vergiye emlak vergisi denilmektedir. Emlak vergisi tutarı, rayiç değerler üzerinden hesaplanmaktadır. Rayiç bedel ise gayrimenkulün normal alım satım bedelidir. Binaların ve dairelerin alım satım bedellerini belirleyen ve farklılaştıran birçok etmen bulunmaktadır. Bunların içinde ortak alanların çokluğu ve daireye özgülenmiş müştemilatlarda yer almaktadır. Söz konusu alanların çokluğu alım ve satım değerlerini arttırmaktadır. Dolayısıyla veri matrahını arttıran bu alanların verginin konusu dışında tutulması Kanunun ruhuyla da uyuşmaz. Nitekim ülke genelinde üretilen dairelerin büyük çoğunluğunun 100-120 m2 net değerler içerisinde yer aldığı da dikkate alındığında, Kanun koyucunun yasalaşma sürecinde, meskenin brüt m2 sine eklenen ortak alan ve müştemilatları da dikkate aldığını değerlendirmek hayatın olağan akışıyla daha uyumludur.
23. Anayasa Mahkemesinin 26/01/2011 tarihli ve E:2009/42, K:2011/26 sayılı Kararında; “Anayasa’nın 73. maddesinin birinci fıkrasında, herkesin, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlü olduğu belirtilmiş ve diğer fıkralarında da bu yükümlülüğün ilkeleri gösterilmiştir. Maddenin üçüncü fıkrasında, ‘Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.’ denilerek verginin kanuniliği ilkesi benimsenmiştir. Verginin kanuniliği ilkesi, takdire dayalı keyfî uygulamaları önleyecek sınırlamaların yasada yer almasını gerektirmekte ve vergi yükümlülüğüne ilişkin düzenlemelerin konulması, değiştirilmesi veya kaldırılmasının yasa ile yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Buna göre vergide, yükümlü, matrah, oran, tarh, tahakkuk, tahsil, uygulanacak yaptırımlar ve zamanaşımı gibi konuların yasayla düzenlenmesi zorunludur.” hükmüne yer verilmiştir.
24. Benzer konuda Kurumumuza yapılan 2017/14959 numaralı şikâyet başvurusuyla ilgili olarak da; yukarıda değinilen gerekçeler de dikkate alınarak 08/05/2018 tarihli “Ret Kararı” verilmiştir.
25. Bu kapsamda şikâyetçinin iddiaları, idarelerin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, konuyla ilgili yargı kararları ile tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi neticesinde; Belediyece konutun emlak vergisine esas m2 hesabının anılan Kanun ve
Tebliğlere uygun olduğu, bu anlamda şikâyetçiye ait konutun, Kanunda yer alan “brüt
200 m2’yi geçmeyen” şartını taşımadığı, şikâyetçinin taleplerinin somut olay açısından
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
uygulanmasının mümkün olmadığı tespit edildiğinden, Belediyece yapılan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmemiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
26. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde ilgili İdarenin iyi yönetim ilkelerinden; “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilerek bahse konu ilkelere uygun davranılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
27. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Konya Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamında göre BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve SELÇUKLU BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.