|
ÖZET: Başvuran, sağlık alanında çalıştığı süre boyunca, mezun olduğu Büro Yönetimi ve Sekreterlik Önlisans Programı ile Sağlık Kurumları İşletmeciliği Yüksek Lisans Programı’nın sağlık personeli için üst öğrenim sayılmadığını ve bu nedenle maddi haklardan faydalanamadığını ileri sürmüştür. Yükseköğretim Kurulu, Büro Yönetimi ve Sekreterlik Programı’nın içeriğinin sosyal bilimler alanında olduğunu ve bu programın sağlık hizmetleri sınıfındaki programlar için üst öğrenim sayılamayacağını belirtmiştir. Ayrıca, Sağlık Kurumları İşletmeciliği Yüksek Lisans Programı’nın da sağlık hizmetleri sınıfındaki programlar için üst öğrenim sayılmadığına karar verilmiştir.
Sonuç olarak, başvuranın talebi, Yükseköğretim Kurulu’nun kararları doğrultusunda reddedilmiştir. İdarenin, başvuranın mezun olduğu programların sağlık hizmetleri sınıfında yer alan programlar için üst öğrenim sayılmadığına dair verdiği karar, hukuka uygun bulunmuştur. Bu durum, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde alınan bir karar olarak değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/10172-S.21.16405
BAŞVURU NO : 2021/6590
KARAR TARİHİ : 08/07/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
Başvuranın bitirdiği lisans ve yüksek lisans programlarının sağlık
BAŞVURUNUN KONUSU :
personeli için üst öğrenim sayılması ve bitirdiği önlisans programının sağlıkta lisans tamamlama kapsamına alınması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24/03/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. tarafından Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda, özetle; adı geçen Artvin
Borçka Toplum Sağlığı Merkezinde 30/05/2005 tarihinden beri tıbbi sekreter olarak görev yaptığını, 2000 yılında Ardanuç Sağlık Meslek Lisesi Tıbbi Sekreterlik Bölümünden mezun olduğunu, mezun olduktan sonra o dönemki hükümetin 28 Şubattan sonra İmam Hatip ve Meslek Liselerinin önünü kesmek amacıyla çıkarmış olduğu yasa ile liseden sonra ÖSS sınavında tüm soruları doğru yapsa bile hiçbir dört yıllık fakülteye gitme imkanı olmadığından tıbbi sekreterlik bölümünün bir üst öğrenimi sayılan ve ek puan verilen Hacettepe Üniversitesi Büro Yönetimi ve Sekreterlik Bölümü ön lisans programını kazandığını ve
2002 yılında mezun olduğunu, 2003 yılında Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesi 4 yıllık İşletme
Bölümüne, Büro Yönetimi ve Sekreterlik Bölümünün üst öğrenimi olduğu için sınavsız geçişle 3. sınıftan başladığını ve 06/06/2005 tarihinde mezun olduğunu, 2015 yılında da Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler
Enstitüsü Yüksek Lisans Sağlık Kurumları İşletmeciliği ve Yöneticiliği Bölümünden mezun olduğunu; ancak hem sağlıkla ilgili yüksek lisans yapmış olmasına hem de tıbbi sekreterliğin üst öğretimi sayılan büro yönetimi ve sekreterlik bölümünün üst öğretimi olan işletme bölümünden mezun olmasına rağmen ön lisans mezunu olarak maaş aldığını ve ne lisans ne de yüksek lisans mezuniyetinin maddi olarak hiçbir hakkından faydalanamadığını, konuyla ilgili hem çalıştığı kuruma hem de YÖK’e yaptığı başvurulardan olumsuz yanıt geldiğini, diğer taraftan sağlık çalışanlarına tanınan sağlıkta lisans tamamlama kapsamına büro yönetimi ve sekreterlik bölümü dahil edilmediğinden lisans tamamlama da yapamadığını belirterek Yüksek Lisans
Sağlık Kurumları İşletmeciliği ve Yöneticiliği Bölümünün üst öğrenim sayılarak, yüksek lisans mezunlarının da lisans mezunu gibi sağlık alanında maaş ve tazminatlardan faydalandırılmasını ve YÖK
tarafından açılan sağlıkta lisans tamamlama bölümlerine ön lisans Büro Yönetimi ve Sekreterlik Bölümü mezunu sağlık çalışanlarının da eklenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’ndan 30/03/2021 tarihli ve sayılı yazımızla bilgi ve belge talep edilmiş olup YÖK Başkanlığı tarafından gönderilen 14/04/2021 tarihli ve – – sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Yükseköğretim Genel Kurulunun 01/12/2006 tarihli toplantısında; Üniversitelerarası Kurul
Başkanlığının görüşü de dikkate alınarak, 2547 sayılı Kanunun 2880 sayılı Kanunla değişik 43/b maddesi uyarınca, Büro Yönetimi ve Sekreterlik Programının Sağlık Meslek Liselerinin Tıbbi Sekreterlik
Bölümünün bir üst öğrenimi olduğuna karar verildiği, 2.2. Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 15/04/2009 tarihli toplantısında; Avrupa Yeterlikler
Çerçevesinde Mesleki Yeterlik Kurumu ve Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülen Mesleki ve Teknik
Ortaöğretim düzenlemelerine uyum sağlamak amacıyla, uluslararası standartlar dikkate alınarak, 2009-
2010 öğretim yılından itibaren uygulanmak üzere, Sekreterlik, Ofis Teknolojileri ve Yönetimi, Büro
Yönetimi ve Yönetici Asistanlığı, Büro Yönetimi, Büro Yönetimi ve Sekreterlik Programları adlarının Büro
Yönetimi ve Yönetici Asistanlığı Programı olarak değiştirilmesine ve söz konusu programların birbirine eşdeğer olduğuna karar verildiği, 2.3. Meslek Yüksekokulları bünyesinde yer alan Büro Yönetimi ve Sekreterlik Programının İktisadi ve
İdari Programlar Bölümü bünyesinde yer aldığı ve mezunlarının da “Meslek Elemanı (ilgili alanın)” unvanını kullanabildikleri ve Genel İdari Hizmetler Sınıfından sayıldıkları, 2.4. 18/04/2018 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında, 2547 sayılı Kanunun 2880 sayılı
Kanunla değişik 43/b maddesi uyarınca, Üniversitelerarası Kurulun görüşü dikkate alınarak 13/04/2017 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararı ile Maliye Bakanlığının 17/03/2014 tarihli ve 2334 sayılı yazısında; “Teknik ve Sağlık Hizmetleri Sınıfında yer alan personelin söz konusu hizmet sınıfına atanılabilecek herhangi bir mesleki üst öğrenimi bitirmeleri halinde, kariyerleri için öngörülen zam ve tazminatın ödenmesinde, bitirilen üst öğrenimin “kadro göreviyle ilgili olması”, “kurumun görev alanıyla ilgili olması” veya “mevcut mesleki öğrenimin program ve bölüm bazında devamı mahiyetinde bir üst öğrenim olması” gibi şartların aranmasına gerek bulunmadığı, sadece bulunulan hizmet sınıfına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimin bitirilmiş olmasının yeterli görülmesi gerektiği” konusundaki görüşü de dikkate alınarak; Büro Yönetimi ve Sekreterlik önlisans programının; içeriğinin sosyal bilimler alanıyla ilgili olması, söz konusu programın Meslek Elemanı unvanını alması, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu uyarınca “Meslek Elemanı” unvanı alan önlisans programlarının Genel İdari Hizmetler Sınıfında yer alması, Tıbbi Sekreterlik ortaöğretim bölümünün ise Sağlık Hizmetleri Sınıfında yer alması nedenleriyle; Büro Yönetimi ve Sekreterlik Programı ile söz konusu programla eşdeğer olan programların Tıbbi Sekreterlik Bölümü ile Sağlık Hizmetleri Sınıfında yer alan hiçbir program için üst öğrenim sayılamayacağına karar verildiği, 2.5. 10/02/2010 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında; 2547 sayılı Kanunun 2880 sayılı
Kanunla değişik 43/b maddesi uyarınca, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının görüşü de dikkate alınarak
– Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi İşletme Bölümünde görülen öğrenimin Tıbbi Sekreter unvanıyla ilgili bir üst öğrenim olmadığına ilişkin alınan 18/02/2009 tarihli Yükseköğretim Yürütme
Kurulu Kararının yeniden değerlendirilerek, Açıköğretim Fakültesi İşletme Bölümünde görülen öğrenimin
Tıbbi Sekreterliğin bir üst öğrenimi sayılamayacağına ilişkin 18/02/2009 tarihli Yükseköğretim Yürütme
Kurulu Kararında bir değişiklik yapılmasına gerek olmadığına, – Sağlık Hizmetleri Sınıfında Tıbbi Sekreter kadrosunda görev yapan ve Anadolu Üniversitesi Açıköğretim
Fakültesi İşletme Bölümünden mezun olanların Sağlık Bilimleri Lisansiyeri sayılmadığına, 18/08/2010 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında; 2547 sayılı Kanunun 2880 sayılı
Kanunla değişik 43/b maddesi uyarınca, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının görüşü de dikkate alınarak, Üniversitelerimiz bünyesinde yer alan İşletme, İktisat, Kamu Yönetimi, Maliye, Uluslararası İlişkiler, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri lisans programlarının Ebe, Hemşire, Sağlık Teknisyeni, Sağlık
Memuru, Laboratuar, Laboratuar Teknisyeni, Anestezi, Anestezi Teknisyeni, Sağlık Teknikeri, Röntgen
Teknisyeni, Diş Teknisyeni, Çevre, Çevre Kirlenmesi ve Kontrolü, Sağlık Memuru (toplum sağlığı), Sağlık Memuru (Anestezi teknikeri), Sağlık Memuru (röntgen teknisyeni veya teknikerliği)’nin üst öğrenimi olmadığına, Sağlık Kurumları İşletmeciliği yüksek lisans programının, İşletme lisans programının üst öğrenimi sayıldığına, İşletme Lisans Programının Büro Yönetimi ve Sekreterlik Önlisans Programının üst öğrenimi sayılamadığına; Büro Yönetimi ve Sekreterlik Önlisans Programının Tıbbi Sekreterlik Ortaöğretim
Programının üst öğrenimi olduğuna karar verildiği, 2.6. Yürütme Kurulunun 30/06/1995 tarihli toplantısında; Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme (Açıköğretim) Programı mezunlarının “İşletmeci” unvanını kullanmalarının uygun olduğuna; Yürütme
Kurulunun 16/04/1997 tarihli toplantısında ise İşletmecilerin Genel İdari Hizmetler Sınıfında sayılmalarına karar verildiği, 2.7. 22/01/2020 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında 2547 sayılı Kanunun 2880 sayılı
Kanunla değişik 43/b maddesi uyarınca, Üniversitelerarası Kurulun görüşü de dikkate alınarak, Sağlık
Kurumları Yönetimi/Sağlık Kurumları İşletmeciliği yüksek lisans programlarının amacının ise sağlık kurumları yönetimi alanının kuramsal ve uygulamaya dair bilgilerine sahip olunmasına yönelik olarak alana ilişkin bilinen bir yöntemi kullanarak bağımsız bir araştırma tasarlayabilme, gerçekleştirebilme, sağlık kurumları yönetimi sürecinde ortaya çıkan sorunları bilimsel yöntem ve teknikleri kullanarak analitik bir bakış açısı ile çözebilme becerisine sahip karşılaştırmalı sağlık yönetimi disiplinine hakim yönetici ve akademisyen adaylarının yetiştirilmesi olduğu ve buna uygun olarak da İşletme, Sağlık Ekonomisi, Muhasebe, Sağlık Kurumlarında Maliyet Analizi, Sağlık Hukuku, Sağlık Hizmetleri Yönetimi, Sağlık
Sigortacılığı, Bilgi Yönetimi Sağlık Kurumlarında Kalite Ölçümü, Örgütsel Davranış vb. dersler içerdiğinden, Sağlık Kurumları Yönetimi/Sağlık Kurumları İşletmeciliği yüksek lisans programlarının
Sağlık Memurluğu lisans programının “program ve bölüm bazında devamı niteliğinde bir üst öğrenimi olmadığından”, ilgili yüksek lisans programlarının Sağlık Memurluğu lisans programı için bir üst öğrenim sayılamayacağına karar verildiği, 2.8. 10/01/2018 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında; 2547 sayılı Kanunun 2880 sayılı
Kanunla değişik 43/b maddesi uyarınca Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının görüşü de dikkate alınarak, Sağlık Kurumları İşletmeciliği yüksek lisans programında görülen öğrenimin hemşire (lisans) programının bir üst öğrenimi sayılmadığına karar verildiği,
2.9. 08/02/2017 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında; 2547 sayılı Kanunun 2880 sayılı
Kanunla değişik 43/b maddesi uyarınca, Üniversitelerarası Kurulun görüşü de dikkate alınarak; Hastane
İşletmeciliği, Hastane ve Sağlık Kuruluşları Yönetimi isimleri ile yer alan lisans, yüksek lisans ve doktora programlarının öğrenim çıktılarının aynı olması nedeniyle Sağlık Yönetimi lisans, yüksek lisans ve doktora programları ile eşdeğer olduğuna karar verildiği,
2.10. Kurullarına yapılan çeşitli tarihlerdeki yazı ve dilekçelerde; 19/11/2014 tarihli ve 6569 sayılı Kanunun
Geçici 69 uncu maddesi uyarınca sağlık alanındaki önlisans mezunları için lisans tamamlama programlarında görülen öğrenimlerin, mezun olunan önlisans programlarının mesleki açıdan bir üst öğrenimi olup olmadığı, sağlıkla ilgili bir alan olup olmadığı ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Kararın 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi hükmüne istinaden bitirilen üst öğrenim için öngörülen zam ve tazminatın ödenip ödenemeyeceği konusundaki yazı ve dilekçelerin 13/04/2017 tarihli Yükseköğretim
Yürütme Kurulu toplantısında incelendiği ve 2547 sayılı Kanunun 2880 sayılı Kanunla değişik 43/b maddesi uyarınca, Üniversitelerarası Kurulun görüşü ve Maliye Bakanlığının 17/03/2014 tarih 2334 sayılı yazısı dikkate alınarak Sağlıkta Lisans Tamamlama hakkı verilen lisans bölümlerinden hangilerinin, önlisans programları için üst öğrenim olup olmadığından ziyade tamamlanan lisans öğreniminin Sağlık
Hizmetleri Sınıfında sayılıp sayılmadığına bakılarak değerlendirilmesi gerektiğine, Bu çerçevede; a) 6569 sayılı Kanunun Geçici 69 uncu maddesi uyarınca lisans tamamlama hakkı verilen lisans programlarından İnsan Kaynakları Yönetimi, Fizik, Zootekni, Gıda Teknolojisi, Biyoteknoloji, Tarımsal
Biyoteknoloji, İş Sağlığı ve Güvenliği programların sağlık hizmetleri sınıfında değerlendirilmemesine, b) 6569 sayılı Kanunun Geçici 69 uncu maddesi uyarınca lisans tamamlama hakkı verilen lisans programlarından Sağlık Yönetimi, Acil Yardım ve Afet Yönetimi, Sosyal Hizmet, Biyoloji, Beslenme ve
Diyetetik, Gerontoloji, Ebelik, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon, Ergoterapi, Hemşirelik, Odyoloji Dil ve
Konuşma Terapisi, Perfüzyon programların sağlık hizmetleri sınıfında değerlendirilmesine, c) Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 03/03/2016 tarihli toplantısında alınan; 2547 Sayılı Kanunun 43/b maddesi uyarınca Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının görüşü de dikkate alınarak; İş Sağlığı ve
Güvenliği Önlisans Programı, Büro Yönetimi ve Sekreterlik Önlisans Programı, Yaşlı Bakım Hizmetleri
Önlisans Programı, Hastane Yönetimi ve Organizasyonu Önlisans Programı, Tıbbi Mümessillik ve
Pazarlama Önlisans Programı, Sivil Savunma ve İtfaiyecilik Önlisans Programı, Gıda Teknolojisi Önlisans
Programı, Sosyal Hizmetler Önlisans Programı, Tıbbi Dokümantasyon ve Sekreterlik Önlisans Programı, Çevre Koruma Önlisans Programı, Hayvan Yetiştiriciliği ve Sağlığı Önlisans Programı, Sağlık Eğitimi
Bölümü, Sağlık Yönetimi Bölümü, Sağlık Kurumları İşletmeciliği (lisans) Bölümü, Acil Yardım ve Afet
Yönetimi Bölümü, Dokümantasyon ve Enformasyon Bölümü’nün Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık
Hizmetleri sınıfında çalışan personel için mesleki sağlığa ilişkin bir üst öğrenim olmadığına ilişkin alınan 03/03/2016 tarih ve 2016.9.1328 sayılı kararın iptal edilmesinin uygun olduğuna, d) Bu bağlamda; yükseköğretim kurumlarımızda yer alan önlisans programlarından Sağlık Teknikeri
Unvanı alan ön lisans programlarının da ortaöğretim sağlık hizmetleri sınıfı için üst öğrenim sayılmasına,
e) Lisans Tamamlama hakkı verilen lisans programlarından Biyokimya ile Kimya programlarından mezun olanların, Tıbbi Laborant kadrosunda çalışmaları durumunda sağlık hizmetleri sınıfında değerlendirilmesine, bu kadro dışında sağlık hizmetleri sınıfında değerlendirilmemesine, karar verildiği, 2.11. Yukarıdaki kararlar çerçevesinde Büro Yönetimi ve Sekreterlik ön lisans programı mezunlarının
“Meslek Elemanı” unvanını kullanabildikleri, “Meslek Elemanı” unvanı 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununda Genel İdare Hizmet Sınıfında değerlendirildiğinden, Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık
Hizmetleri Sınıfında görev yapanlar için üst öğrenim sayılmadığı, 2.12. Sağlık Lisans Tamamlamanın; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa 6569 sayılı Kanunun 32 nci maddesi ile eklenen Geçici 69 uncu maddesinde yer alan “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle sağlık alanında önlisans diploması alanlardan ebelik ve hemşirelik programlarından mezun olanlara kendi alanlarında, diğerlerine ise Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği, ebelik ve hemşirelik programları dışındaki ilişkili alanlarda lisans tamamlama eğitimi yaptırılır. Bu eğitimler, Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği alanlarda uzaktan eğitim yöntemleri ile verilebilir. Uygulama eğitimleri için Sağlık Bakanlığı ile Yükseköğretim Kurulu iş birliği yapar. Bu eğitimlerin usul ve esasları Yükseköğretim Kurulunca belirlenir.” hükmü uyarınca yapılmakta olduğu, 2.13. İlgili hüküm ve Sağlık Önlisans Mezunlarının Sağlık Lisans Tamamlamalarına İlişkin Usul ve
Esasları uyarınca Başkanlıklarınca yapılan Sağlık Lisans Tamamlama kapsamına, sağlık ile ilgili önlisans programlarından Başkanlıklarınca uygun bulunanların alınmakta olduğu, Büro Yönetimi ve Sekreterliği önlisans mezunlarının Sağlık Lisans Tamamlama Programına başvuru hakkının bulunmadığı hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 3.2. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Yasama yetkisi” başlıklı 7 inci maddesinde; “Yasama yetkisi
Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.” , “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir…
Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” , 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 6/11/1981 Tarihli ve 17506 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yüksek Öğrenim
Kanununun;
5.1. “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 nci maddesinde; “… b) Yükseköğretim kurumları arasında bu Kanunda belirlenen amaç, ilke ve hedefler doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, … e) Yükseköğretim kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek, … ı) Yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkân ve fırsat eşitliği sağlayacak önlemleri almak, … m) Çeşitli bilim ve sanat alanlarında bilimsel milli komiteler ve çalışma grupları kurmak,”, 5.2. “Üniversitelerarası Kurul” başlıklı 11 inci maddesinde; “a. Kuruluş ve işleyişi: …
Üniversitelerarası Kurul, Yükseköğretim Kuruluna üye seçmek dışındaki görevlerini Yönetim Kuruluna devredebilir. Yönetim Kurulu ayda en az bir defa toplanır. … Kurul, çalışmalarını kolaylaştırmak ve üniversitelerarasında ve uluslararası yükseköğretim kurumları ile işbirliğini düzenlemek amacı ile sürekli ve geçici birimler ve komisyonlar kurabilir. … Kurul, en az yılda iki defa, aksi kararlaştırılmadıkça başkanın bağlı olduğu üniversitenin bulunduğu şehirde toplanır ve kurul gündemi önceden Milli Eğitim
Bakanlığına, Yükseköğretim Kuruluna ve kurul üyelerine gönderilir. … b. Görevleri: Üniversitelerarası
Kurul akademik bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Yükseköğretim planlaması çerçevesinde, üniversitelerin eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerini koordine etmek, uygulamaları değerlendirmek, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere önerilerde bulunmak, … (3) Üniversitelerin tümünü ilgilendiren eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak veya görüş bildirmek, (4) Aynı veya benzer nitelikteki fakültelerin ya da üniversitelere veya fakültelere bağlı diğer yükseköğretim kurumlarının eğitim – öğretimine ilişkin ilkeler ve süreler arasında uyum sağlamak, …”, 5.3. “Lisans düzeyinde öğretim” başlıklı 43 üncü maddesinin birinci fıkrasının b) bendinde; “Aynı meslek ve bilim dallarında, eğitim – öğretim yapan üniversitelerde, eğitim – öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususu Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine; öğretmen yetiştiren birimler için belirtilen esasların tespiti Milli Eğitim Bakanlığı ile de işbirliği yapılarak, Yükseköğretim Kurulunca düzenlenir.” 5.4. 6569 sayılı Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığına İlişkin Bazı Düzenlemeler İle Bazı Kanun ve
Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 32 inci maddesi ile eklenen Geçici 69 uncu maddesinde; “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla sağlık alanında ön lisans diploması alanlardan ebelik ve hemşirelik programlarından mezun olanlara kendi alanlarında, diğerlerine ise Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği, ebelik ve hemşirelik programları dışındaki ilişkili alanlarda lisans tamamlama eğitimi yaptırılır. Bu eğitimler, Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği alanlarda uzaktan eğitim yöntemleri ile verilebilir. Uygulama eğitimleri için Sağlık Bakanlığı ile
Yükseköğretim Kurulu iş birliği yapar. Bu eğitimlerin usul ve esasları Yükseköğretim Kurulunca belirlenir.”,
hükümleri yer almaktadır.
6. Sağlık Önlisans Mezunlarının Sağlık Lisans Tamamlamalarına İlişkin Usul Ve Esasların;
6.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Usul ve Esaslar, 2014 yılında yayınlanan 6569 sayılı Kanun gereğince, 19.11.2014 tarihine kadar ebelik ve hemşirelik önlisans programlarından mezun
olanların kendi alanlarında, Yükseköğretim Kurulu’nun belirlediği diğer sağlık önlisans programlarından mezun olanların ise Yükseköğretim Kurulu’nun belirlediği alanlarda lisans tamamlamalarına ilişkin hususları düzenlemek amacıyla hazırlanmıştır.”,
6.2. “Dayanak” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Usul ve Esaslar, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununa 6569 sayılı Kanunla eklenen geçici 69’uncu maddeye dayanılarak hazırlanmıştır.”,
6.3. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Usul ve Esasların uygulanmasında; a) Önlisans : Ortaöğretim yeterliliklerine dayalı, en az iki yıllık bir programı kapsayan nitelikli insan gücü yetiştirmeyi amaçlayan veya lisans öğretiminin ilk kademesini teşkil eden programı, b) Sağlık Lisans Tamamlama: Sağlık önlisans mezunlarına lisans yeterliliklerini kazandırmaya yönelik, en az iki yıllık bir programı kapsayan yükseköğretim programını,… ifade eder.”,
6.4. “Başvuru” başlıklı 4 üncü maddesinde; “2014 yılında yayınlanan 6569 sayılı Kanun gereğince, 2547 sayılı Kanuna göre kurulan yükseköğretim kurumlarının ebelik ve hemşirelik önlisans programları ile YÖK tarafından belirlenen sağlık önlisans programlarından 19.11.2014 tarihinden önce mezun olarak diploma alanlar programa başvurabilirler.
İlan edilen programlara başvuru, tercih ve yerleştirme işlemleri merkezi sistem üzerinden yapılır.”
açıklamalarına yer verilmiştir.
IV. KAMUDENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, Hacettepe Üniversitesi Büro Yönetimi ve Sekreterlik Önlisans Programı, Anadolu
Üniversitesi İşletme Fakültesi ve Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sağlık Kurumları
İşletmeciliği ve Yöneticiliği Bölümünden Yüksek Lisans Programı mezunu olduğunu ancak ön lisans mezunu olarak maaş aldığını ve ne lisans ne de yüksek lisans mezuniyetinin maddi olarak hiçbir hakkından faydalanamadığını belirterek Yüksek Lisans Sağlık Kurumları İşletmeciliği ve Yöneticiliği Bölümünün sağlık personeli için üst öğrenim sayılarak lisans mezunu gibi sağlık alanında yüksek lisans mezunlarının da maaş ve tazminatlardan faydalandırılmasını ve YÖK tarafından açılan sağlıkta lisans tamamlama bölümlerine ön lisans Büro Yönetimi ve Sekreterlik Bölümü mezunu sağlık çalışanlarının da eklenmesini talep etmektedir.
9. Konuyla ilgili olarak Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı özetle; 9.1. Büro Yönetimi ve Sekreterlik önlisans programının içeriğinin sosyal bilimler alanıyla ilgili olduğunu,
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca “Meslek Elemanı” unvanı alan bu önlisans programlarının
Genel İdari Hizmetler Sınıfında yer aldığını, Tıbbi Sekreterlik ortaöğretim bölümünün ise Sağlık Hizmetleri
Sınıfında yer alması nedenleriyle; Büro Yönetimi ve Sekreterlik Programı ve buna eşdeğer olan programların Tıbbi Sekreterlik Bölümü ile Sağlık Hizmetleri Sınıfı’nda yer alan hiçbir program için üst öğrenim sayılamayacağına karar verildiğini, 9.2. Yükseköğretim Yürütme Kurulunca 2547 sayılı Kanunun 2880 sayılı Kanunla değişik 43/b maddesi uyarınca, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının görüşü de dikkate alınarak, İşletme, İktisat, Kamu
Yönetimi, Maliye, Uluslararası İlişkiler, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri lisans programlarının
Genel İdari Hizmetler Sınıfında sayılmaları nedeniyle sağlık hizmetleri sınıfındaki programlar için üst öğrenim sayılamayacağına karar verildiğini; Sağlık Kurumları İşletmeciliği yüksek lisans programının da
İşletme lisans programının üst öğrenimi sayıldığını; dolayısıyla Sağlık Kurumları Yönetimi/Sağlık
Kurumları İşletmeciliği yüksek lisans programlarının da sağlık hizmetleri sınıfındaki programlar için üst öğrenim sayılamayacağını, 9.3. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa 6569 sayılı Kanunun 32 nci maddesi ile eklenen Geçici 69 uncu maddesinde yer alan hüküm ve Sağlık Önlisans Mezunlarının Sağlık Lisans Tamamlamalarına İlişkin Usul ve Esasları uyarınca Başkanlıklarınca yapılan Sağlık Lisans Tamamlama kapsamına, sağlık ile ilgili önlisans programlarından Başkanlıklarınca uygun bulunanların alınmakta olduğunu; Büro Yönetimi ve
Sekreterliği önlisans mezunlarının Sağlık Lisans Tamamlama Programına alınmalarının uygun bulunmadığını ifade etmektedir.
10. Ayrıntılarına 5 no.lu paragraflarda yer verildiği üzere; aynı meslek ve bilim dallarında, eğitim-öğretim yapan üniversitelerde, eğitim-öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususu Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca verilecek karar ile gerçekleştirilmektedir.
11. Somut olayda yasa koyucunun, başvuranın mezun olduğu Büro Yönetimi ve Sekreterlik Önlisans
Programının, İşletme Fakültesinin ve Sağlık Kurumları İşletmeciliği ve Yöneticiliği Bölümü Yüksek Lisans
Programının sağlık hizmetleri sınıfında yer alan programlar için mesleki üst öğrenim sayılıp sayılmaması hususunda, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı’nın görüşünün alınması koşuluyla, YÖK’e takdir yetkisi tanıdığı açıktır. YÖK, konu ile ilgili olarak Kanunun kendisine verdiği yetkiye dayanarak, genel idari hizmetler sınıfında bulunan söz konusu programların sağlık hizmetleri sınıfındaki sağlık personeli için üst öğrenim sayılmadığına karar vermiştir.
12. Kurumumuza daha önce Sağlık Kurumları İşletmeciliği Yüksek Lisans Programının Sağlık Memurluğu
Lisans Programı için mesleki üst öğrenim sayılması talebiyle yapılan 2018/11485 numaralı başvuru hakkında da benzer gerekçelerle Ret Kararı verilmiş bulunmaktadır. (15/05/2020 tarihli ve 2020/7417S.20.11703 sayılı karar)
13. 6569 sayılı Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığına İlişkin Bazı Düzenlemeler İle Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 32 inci maddesi ile eklenen Geçici 69 uncu maddesi uyarınca, ebelik ve hemşirelik programları dışındaki ilişkili alanlarda lisans tamamlama eğitimi yapılabilecek programların Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlendiği; söz konusu programların yer aldığı listenin Yükseköğretim Kurulunun web sitesinde (Sağlık Önlisans Programlarının
Tamamlayabilecekleri Lisans Programları Listesi https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/DuyuruDetay.aspx?did=1009) ilan edildiği görülmüştür.
14. Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının, Geçici 69 uncu madde uyarınca sağlık alanındaki önlisans mezunları için lisans tamamlama programlarında görülen öğrenimlerin, mezun olunan önlisans programlarının mesleki açıdan bir üst öğrenimi olup olmadığı hususunun değerlendirilmesinde, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının konuyla ilgili görüşünü ve Maliye Bakanlığının, “bitirilen üst öğrenimin “kadro göreviyle ilgili olması”, “kurumun görev alanıyla ilgili olması” veya “mevcut mesleki öğrenimin program ve bölüm bazında devamı mahiyetinde bir üst öğrenim olması” gibi şartların aranmasına gerek bulunmadığı, sadece bulunulan hizmet sınıfına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimin bitirilmiş olmasının yeterli görülmesi gerektiği” yönündeki görüşünü dikkate alarak; Sağlıkta Lisans
Tamamlama hakkı verilen lisans bölümlerinden hangilerinin, önlisans programları için üst öğrenim olup olmadığından ziyade tamamlanan lisans öğreniminin Sağlık Hizmetleri Sınıfında sayılıp sayılmadığını esas aldığı anlaşılmaktadır.
15. İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması görevlerinin niteliği yönünden zorunludur. Ancak idareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak bir yetki değildir. İdare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı ve eşitlik ilkesi çerçevesinde hareket etmeli; bu yetki çerçevesinde alınan kararlar objektif ve gerekçeli olmalıdır.
16. Bu çerçevede; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın
Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın talebinin reddedilmesi yönündeki idari işlemin, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde alınan karar uyarınca gerçekleştiği, bu yönüyle hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Konuyla ilgili olarak Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı ile ilgili yapılan
incelemede; YÖK Başkanlığı tarafından Kurumumuzca istenen bilgi ve belgelerin süresinde gönderildiği ancak tam olarak gönderilmediği, dolaysıyla “kanunlara uygunluk”, “yetkinin kötüye kullanılmaması”, “nezaket”, “şeffaflık” ve “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun davranılmadığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğ edilmesine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi