|
ÖZET: Başvuran, maddi zorluklar nedeniyle burs talep etmekte, ancak Gençlik ve Spor Bakanlığı, burs kontenjanına giremediğini belirtmektedir. Başvuranın, Çukurova Üniversitesi’nde yüksek lisans eğitimi aldığı ve 2020-2021 öğretim yılında burs almak için başvurduğu, ancak e-Devlet üzerinden kredi taahhütnamesini onaylamadığı için ne burs ne de öğrenim kredisi aldığı tespit edilmiştir.
Değerlendirmeler sonucunda, başvuranın burs verilmesi için gerekli sosyal ve fiziksel durum kriterlerine uygun olmadığı, 2020 yılında burs tahsis edilen 150.000 öğrencinin kriterlere daha uygun olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca, burs için belirlenen minimum puanın altında kalan başvuranın, sistem tarafından burs almaya hak kazanamadığı anlaşılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın burs talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/8505-S.21.13726
BAŞVURU NO : 2020/102343
KARAR TARİHİ : 07/06/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
Burs verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 09/12/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Çukurova Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Peyzaj Mimarlığı bölümünde yüksek lisans eğitimine devam ettiğini, lisans eğitimi döneminde burs almadığını, babasının emekli ve 2200 TL maaş aldığını, annesinin ev hanımı ve engelli olduğunu, salgın hastalık döneminde kısmi zamanlı iş bulamadığını ve öğrenim kredisini geri ödeyemeye imkânı bulunmadığını belirterek öğrenim kredisinin bursa çevrilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sayılı ve 21.04.2021 tarihli yazısında “Bakanlıkça kabul edilen kıstaslar dahilinde yapılan değerlendirme sonucunda, Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü öğrencisi (T. ) ‘ in 2020-2021 öğretim yılında kredi/burs almak için müracaat ettiği ve tarafına müracaatına istinaden numara ile öğrenim kredisi tahsis edildiği ancak belirtilen süre içerisinde e-Devlet üzerinden kredi taahhütnamesini onaylamadığı yapılan araştırmadan anlaşılmıştır.
3. a) Şikâyet konusu kapsamında başvuran ile yapılan yazışmaların aslı gibidir kayıtlı birer örneği, C.a)
Daha önce herhangi bir itiraz başvurusu ve verilen cevap bulunmamaktadır.
4. b) Başvuranın kayıtlı ve mezun olduğu yükseköğrenim bilgileri, C.b) EK:1 de dökümü sunulmuştur.
/
5. c) Başvuranın hangi tarihte burs başvurusunda bulunduğu, C.c) 2020
6. d) Başvuranın burs talebinin değerlendirmeye alınıp alınmadığı, C.d) Burs ve kredi başvuruları her yıl bir kez alınmakta ve değerlendirme yapılmaktadır. Değerlendirme sonucu bütün öğrenciler puan sıralamasına alınmakta ve burs ödenekleri dikkate alınarak her yıl belirli kontenjanda öğrenciye burs, durumları mevzuata uygun öğrenciye kredi tahsisi yapılmaktadır. Değerlendirme aşamasında gelir durumu, sosyal durumu ve başarı durumu dikkate alınmakta olup, yapılan değerlendirme sonrası kontenjan kadar öğrenciye burs verildiğinden yıl içinde yeni bir değerlendirme yapılamamaktadır.
7. e) Başvurana burs/öğrenim kredisi verilmemesinin hukuki ve fiili gerekçesinin ne olduğu, C.e)
Burs verilmeyen öğrenci mevzuatta burs verilmeyecek öğrenciler dışında ödenek miktarı dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonrası kontenjan dışı kalan öğrenciye burs tahsisi yapılmamaktadır.
8. f) Başvuranın burs başvurusunda bulunduğu yıla ait ve güncel burs/öğrenim kredisi kıstaslarının bir örneği, C.f) 1 sayılı Cunhurbaşkanlığı Kararnamesi ve Bakanlığımız görevleri sayılmıştır. Görev başlıklı 184. maddesi (h) bendi “Öğrencilere verilecek öğrenim kredisi, burs ve diğer yardımlara ilişkin hizmetleri yürütmek ve bunlara dair usul ve esasları belirlemek” hükmüne istinaden Burs ve Kredi
Değerlendirme Kıstasları her yıl Bakan onayı ile yürürlüğe girmektedir. Burs ve Kredi Değerlendirme işlemi yılda bir kez yapılmaktadır. Kamu kurumlarından bilgiler web servis ile çekilmektedir. Öğrenciler gelir durumu sosyal durumu ve başarı durumu olarak üç ayrı alanda değerlendirilmekte ve alınan puanlar toplanarak tahsis işlemi yapılmaktadır.
9. g) Başvuranın başvuru yaptığı yılda, burs ve öğrenim kredisi talep eden ve burs ve öğrenim kredisi tahsis edilen öğrenci sayısı ile taleplerin karşılanma oranlarına ilişkin varsa verilerin neler olduğu, C.g) 2020 yılında 777.718 öğrenci başvuruda bulunmuş. Değerlendirme sonrası durumu mevzuata uygun
150.000 öğrenciye burs tahsis edilmiş, diğer öğrencilere öğrenim kredisi tahsis edilmiştir. Halen toplamda
aktif 990.086 öğrenciye kredi, 447.723 öğrenciye burs ödemesine devam edilmektedir.
10. h) Yapılan değerlendirme ve puanlama sisteminde başvuranın puanın kaç olduğu ve başvuru yaptığı dönemde en düşük kaç puanlı öğrenciye burs tahsis edildiği, C.h) 2020 yılında yüksek lisans öğrencilerine burs verilebilmesi için minimum puan 7.485,285 olarak belirlenmiş olup, adı geçen öğrencinin yapılan değerlendirme sonucunda puanının minimum puanın altında kaldığı tespit edilmiştir.
11. i) Başvuranın talebinin 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 27 nci maddesinde yer alan “DOSTANE ÇÖZÜM” usulüyle karşılanmasının mümkün olup olmadığı, bu konuda
Müdürlüğünüzün mütalaasının ne yönde olduğu, C.i) Burs ve Kredi işlemleri değerlendirme işlemleri kanun gereği kıstasa bağlı olduğundan “DOSTANE ÇÖZÜM” usulüyle çözülmesi mümkün olmamaktadır.
12. j) Şikâyet konusuna ilişkin başvuranın taraf olup olmadığı önem arzetmeksizin yargı organlarınca görülen bir dava yahut verilmiş bir karar bulunup bulunmadığı, C.j) Şikayet konusuna ilişkin
Müdürlüğümüze açılan veya intikal eden bir dava bulunmamaktadır.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
/
13. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü yer almaktadır.
14. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır.
15. 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanununun “Burs ve kredilerin verilmesi” başlıklı 2 nci maddesinde; “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde yükseköğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dahilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi verebilir…” hükmüne yer verilmiştir.
16. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliğinin; “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin
Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen kamu kurum ve kuruluşlarının (Vakıf üniversiteleri hariç) kendi mevzuatlarındaki kriterlere göre belirleyecekleri öğrenciler ile Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından belirlenecek öğrencilere hangi şartlarla burs kredi verileceği ile bunların kesilmesi ve lüzumu halinde tahsiline ilişkin hak ve yükümlülükleri kapsar.”
17. “Burs Tahsis Kontenjanı, Burs Miktarı ve Ödeme Zamanlarının Tespiti” “başlıklı 8 inci maddesinde; Kurum bütçesi dikkate alınarak ilk defa burs verilecek öğrenci sayısını, aylık burs miktarlarını, ödeme zamanını ve öğrencilerin Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi sınavı sonucundaki başarılarına göre burs kontenjanlarını belirlemeye Yönetim Kurulu yetkilidir.
18. “Kurumca Burs Verileceklerin Değerlendirilmesi” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Kurumca burs verilecek öğrenciler; öğrenci ve ailesinin sosyal, ekonomik durumu ile öğrencinin burs isteğinde bulunduğu tarihte yükseköğretim kurumuna girişte aldığı puan ve puan türü, ara sınıfta ise yılsonu başarı durumu dikkate alınarak her yıl Yönetim Kurulunca belirlenen kıstaslar doğrultusunda değerlendirilir.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
19. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvurunun reddi önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 20. Başvuran, maddi durumu iyi olmadığından bahisle burs verilmesini talep etmektedir.
21. İlgili idare, birden çok kıstas dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucunda burs kontenjanına girilemediğini belirtmektedir.
/
22. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvuranın Çukurova Üniversitesi Mimarlık
Fakültesi Peyzaj Mimarlığı bölümünde 2016- 2020 yıllarında eğitim gördüğü, Çukurova Üniversitesi Fen
Bilimleri Enstitüsü Peyzaj Mimarlığı Tezli Yüksek Lisans Programına 24.09.2020 tarihinde kayıt olduğu, maddi zorluk yaşadığı için 2020-2021 öğretim yılında kredi/burs almak için müracaat ettiği, tarafına öğrenim kredisi tahsis edildiği ancak belirtilen süre içerisinde e-Devlet üzerinden kredi taahhütnamesini onaylamadığı, böylelikle ne öğrenim kredisi ne de burs aldığı hususları anlaşılmıştır.
23. Kurum Burs/Kredi Yönetmeliğinin 14 üncü maddesi gereğince burs verilecek öğrencilerde, öğrenci ve ailesinin sosyal, ekonomik durumu ile öğrencinin burs isteğinde bulunduğu tarihte yükseköğretim kurumuna girişte aldığı puan ve puan türü, ara sınıfta ise yılsonu başarı durumu dikkate alınmakta ve bu hususlar göz önünde bulundurularak her yıl mülga Yönetim Kurulunca belirlenen kıstaslar doğrultusunda başvurular sonuçlandırılmaktadır.
24. Burs/öğrenim kredisi değerlendirmesi, öğrencinin gelir durumu puanı, başarı durumu puanı ve sosyal durum puanı toplamları üzerinden hesaplanmaktadır.
25. Kurum Burs/Öğrenim Kredisi Başvurularının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslara (Kıstaslar)
göre; burs/öğrenim kredisi için yapılan başvuruların değerlendirilmesinde tavan puan olarak 10.000 (on bin) rakamı esas alınmaktadır.
26. Bu on bin puanın 4500 puanı (% 45) öğrenci ve ailesinin gelir durumuna göre, 3500 puanı (% 35)
öğrencinin başarı durumuna göre, 2000 puanı (% 20) öğrencinin sosyal durumuna göre hesaplanmaktadır.
27. Gelir durumu puanının hesaplanmasında, öğrencinin kendisine, anne ve/veya babasına ait maaş/ücret gelirleri, konut, arsa, işyeri sahipliği, mükellefiyetlik durumu, (Basit usul- Gerçek usul) Şirket ortaklığı, MTV (Motorlu Taşıtlar Vergisi), diğer gelirler (varsa kira, hasılat gelirleri) toplamı dikkate alınmaktadır.
28. Başarı durumu puanının hesaplanması, yükseköğrenime ilk defa giren öğrencilerin ÖSYM tarafından hesaplanan puan türü ve puanı, ara sınıflarda ise yükseköğretime kayıt yaptırdığı tarihteki puan türü ve puanı üzerinden yapılmaktadır.
29. Öğrencinin sosyal durum puanının hesaplanmasında, anne ve/veya babanın sağ/vefat durumu, annebaba boşanma durumu, öğrencinin aile ikametgâh adresi dışında yükseköğrenim görmesi, aile ikametgâh adresi dışında yükseköğrenim gören, 25 yaşını geçmemiş çalışmayan bekâr kardeş sayısı, ilköğretim ve ortaöğretimde öğrenim gören 20 yaşını geçmemiş, bekâr kardeş sayısı, örgün öğretimde aynı anda üç kardeşin yükseköğrenim görmesi kriterleri dikkate alınmaktadır. (Kamu Denetçiliği Kurumunun 2019/23288 sayılı kararı)
30. Başvuranın başvuru yaptığı yıl olan 2020 yılında 777.718 öğrenci başvuruda bulunmuş, değerlendirme sonrası durumu mevzuata uygun 150.000 öğrenciye burs tahsis edilmiş ve diğer öğrencilere öğrenim kredisi tahsis edilmiştir. Halen toplamda aktif 990.086 öğrenciye kredi, 447.723 öğrenciye burs ödemesine devam edilmektedir.
31. Sonuç olarak başvuranın burs verilmesi talebinin değerlendirilmesinde, öğrencinin sosyal (Şehit/gazi çocuğu gibi) ve fiziksel durum (engellilik) ya da mevzuat uyarınca ‘öncelikli öğrenci’ durumunda olmadığı, yukarıda özetlenen değerlendirme usul ve esaslarına tabi olduğu, 2020 yılında yeni başvuru yapan ve kriterlere daha uygun olan 150.000 öğrenciye burs tahsis edildiği, sistem tarafından yapılan sıralamada başvurandan daha fazla puana sahip öğrencilere öncelik tanınarak burs tahsisi yapıldığı, 2020 yılında
/
yüksek lisans öğrencilerine burs verilebilmesi için minimum puan 7.485,285 olarak belirlendiği, başvuranın yapılan değerlendirme sonucunda 3.118,843 puan aldığı, puanının minimum puanın altında kaldığının ilgili idare tarafından ifade edildiği, yapılan değerlendirme sonucunda öğrenciye burs değil öğrenim kredisi tahsis edildiği, öğrencinin Burs/Kredi Taahhüt Senedini onaylamadığı, bu durumda sonraki öğretim yılında başvuru yaparak tekrar değerlendirmeye tabi tutulabileceği hususları tespit edilmiştir.
32. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, burs verilmesinde göz önüne alınan kriterlere en fazla uygunluk gösterenlerden başlanılarak yapılan burs tahsisi sonucunda başvuranın burs almaya hak kazanamadığı anlaşıldığından burs bağlanması talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 33. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
34. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI KREDİ VE YURTLAR GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi