|
ÖZET: Bu karar, Yozgat Bozok Üniversitesi öğrencisinin 2017-2018 öğretim yılı burs/öğrenim kredisi başvurusunun değerlendirilmesi üzerine yapılmıştır. Başvuran, maddi imkânlarının yetersiz olduğunu belirterek burs talep etmiş, ancak yapılan değerlendirmede kendisine öğrenim kredisi tahsis edilmiştir. İdare, başvuranın taahhütnamesini onaylamadığı ve burs için gerekli puanı sağlayamadığı gerekçesiyle burs verememiştir.
Anayasa’nın sosyal devlet ilkesine atıfta bulunarak, devletin maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilere yardım etme yükümlülüğünü vurgulamaktadır. İdare, 705.925 öğrenci arasında yapılan değerlendirmede, burs tahsisi için belirlenen kriterlere uygun olarak hareket ettiğini ve toplamda 112.455 lisans öğrencisine burs verildiğini belirtmiştir. Sonuç olarak, başvuranın burs talebinin reddedilmesi hukuka uygun bulunmuş, ancak sistemin iyileştirilmesi için ailedeki kişi sayısının dikkate alınması gerektiği yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Bu, sosyal adaletin sağlanması açısından önem arz etmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 8706-8706 |sayi|86171061-101.07.06-E.86171061-101.07.06-E.
BAŞVURU NO : 2017/16208 2017/ 16208
KARAR TARİHİ : 22/05/2018 |tarih|
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURU VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu
Genel Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Öğrenim bursu talebi hakkında .
BAŞVURU TARİHİ : 21/12/2017 21.12.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Yozgat Bozok Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksek Okulu Büro Yönetimi ve
Yönetici Asistanlığı Bölümü öğrencisi olduğunu, 2017- 2018 öğretim yılı burs/öğrenim kredisi başvurularının değerlendirilmesinde Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel
Müdürlüğünce usulsüzlük yapıldığını, sahte beyan veren öğrencilere burs verildiğini, ekonomik durumunun iyi olmadığını belgelerle kanıtladığı halde kendisine öğrenim kredisi tahsis edildiğini, ekonomik durumlarını kanıtlayan belgeleri itiraz dilekçesi ile anılan Genel Müdürlüğe vermesine rağmen dilekçesinin incelenmediğini ve Kredi Dairesi Başkanının olumsuz tutumuna maruz kaldığını, babası ’a ait SGK bildirgesinden maddi durumunun kötü olduğunun anlaşıldığını, yine aynı şekilde sözde babasına ait olduğu tespit edilen arsanın verasetten ve mahkemelik olduğunun mahkeme kararlarından ve tapu kayıtlarından anlaşılabildiğini belirterek; öğrenim kredisi ödemesini yapacak maddi imkanı olmadığı için burs/öğrenim kredisi başvuru değerlendirmesinin tekrar yapılmasını ve kendisine burs tahsisi yapılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuru konusuna ilişkin bilgi ve belge talebimize istinaden, Gençlik ve Spor Bakanlığı
Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğünün 25/ 01/ 2018 tarih, sayılı ve 27/ 02/ 2018 tarih, sayılı cevabi yazıları ve eklerinde özetle;
2.1) Başvuranın 2017- 2018 öğretim yılında burs/kredi almak için müracaatta bulunduğu, yapılan
değerlendirme sonucunda tarafına kredi numarasıyla öğrenim kredisi tahsisi yapıldığı
1 / 8ve süresi içerisinde e-devlet şifresi ile taahhütnamesini onaylamadığı,
2.2) Burs/Öğrenim Kredisi Başvurularının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslara göre;
burs/öğrenim kredisi için yapılan başvuruların değerlendirilmesinde tavan puan olarak 10.000 (on bin) rakamının esas alındığı; burs/ öğrenim kredisinin öğrencinin gelir durumu puanı, başarı durumu puanı ve sosyal durum puanı toplamları üzerinden hesaplandığı,
2.3) Başvuruların değerlendirilmesinde tavan puanın; öğrenci ve ailesinin gelir durumunda % 45’i
olan 4.500 puanın, öğrencinin başarı durumunda % 35’i olan 3.500 puanın, öğrencinin sosyal durumunda ise % 20’i olan 2.000 puanın esas alındığı,
2.4) Değerlendirmede kullanılan bilgilerin tamamının ilgili kamu kurumlarından araştırıldığı,
2.5) Sosyal ve fiziksel durumu itibarıyla ya da ilgili mevzuat göz önünde bulundurularak belirlenen
şartlara haiz olan öğrencilerin, öncelikli öğrenci olarak dikkate alındığı, öncelikli öğrenciler hakkında, değerlendirme usul ve esasları uygulanmaksızın burs tahsis işlemleri gerçekleştirildiği, şehit çocukları/kardeşleri, gazi/gazi çocukları, sağlık kurulu raporu ile %40 ve üzerinde engeli olduğu tespit edilen öğrenciler, anne ve babası vefat etmiş olanlar, lise ve dengi öğrenimlerini Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına bağlı yetiştirme yurtlarında barınarak tamamlayanlar, lise ve dengi öğrenimlerini Darüşşafaka Lisesinde tamamlayanlar, Amatör Milli Sporcu öğrenciler, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığınca belirlenen her puan türünde ham puan bazında ilk 100’e giren öğrenciler için öncelikli öğrenci olarak burs, mevzuata uygun olan diğer öğrencilere de kredi tahsis edildiği,
2.6) Değerlendirme kıstaslarından gelir durumu değerlendirilirken, kendisinin ve ailesinin gelir
durumu, konut, işyeri, arsa, şirket ortaklığı, motorlu taşıt sahipliği kazançları (ticari, zirai, serbest meslek, ücret vb.) hususlarının; sosyal durum değerlendirmesinde okuyan kardeş sayısı, aile yanında okuyup okumadığı, kardeşlerden üniversitede okuyanların aile yanında mı başka şehirde mi okuduğu, anne baba vefat durumu, birlikte yaşayıp yaşamadıkları hususlarının; başarı durumunda öğrencinin üniversite yerleşme puanının her bir puan türünde en yüksek puan alan öğrenciye göre değerlendirme yapıldığı,
2.7) Bütün bu hesaplamaların, kurumlardan web sistem aracılığı ile alınan bilgiler doğrultusunda
sistem tarafından yapıldığı, bütün öğrenciler değerlendirilerek en yüksek puandan itibaren öğrenciler sıralanarak kontenjan miktarına kadar olan öğrenciye burs, diğer öğrencilere öğrenim kredisi tahsis edildiği,
2.8) Bu kapsamda Kurum kayıtlarının incelenmesinden, 2017/ 2018 öğretim yılında burs/kredi almak
için müracaatta bulunan 705.925 öğrenci için yapılan değerlendirme sonucunda; 112.455 lisans öğrencisine, 35.983 ön lisans öğrencisine, 1.120 yüksek lisans öğrencisine ve 374 doktora öğrencisine burs tahsis edildiği, en düşük burs puanının ön lisans öğrencileri için 5.673,40 olduğu,
2.9) 2017- 2018 öğretim dönemi için, Bozok Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksek Okulu
Büro Yönelimi ve Yönetici Asistanlığı Bölümünde okumakta olup da burs tahsisi yapılan 5 öğrenci bulunduğu, bunlardan birinin lise ve dengi öğrenimini 5395 sayılı Kanuna göre koruma altında tamamladığından burs önceliğinin olduğu, diğerlerinin puanlarının ise 6.814,43, 6.172,99, 5.814,43 ve 5.759,62 olduğu,
2.10) Başvuruların değerlendirilmesinde, başvuruya konu adı geçen öğrenci ve ailesinin gelir
durumunun 2.710, öğrencinin başarı durumunun 1.228, öğrencinin sosyal durumunun ise 400 puan olarak hesaplandığı ve toplamda 4.338 puana ulaştığı, bu nedenle tarafına burs değil kredi tahsis edildiği,
2.11) Başvurana ait başvuru değerlendirme ve puan bilgilerinin ilgili bilgi işlem merkezinden
istenerek ekte sunulduğu, yapılan araştırmada MERNİS ve Milli Eğitim Bakanlığından okuyan kardeşe ait herhangi bir bilgi gelmediği,
2 / 82.12) 2017- 2018 öğretim yılı burs/kredi başvurularının 16- 24 Ekim 2017 tarihleri arasında alındığı,
ilgili kamu kuruluşlarından alınan bilgiler doğrultusunda başvuran ve ailesine ait belirtilen ücret ve taşınmazların tespit edildiği, değerlendirmenin sistem üzerinden yapıldığı, adı geçen öğrencinin burs/kredi puan bilgilerinin ilgili birimden istenerek yapılan incelemede bir hata olmadığı, kamu kuruluşlarından alınan bilgiler doğrultusunda değerlendirildiği ve burs tahsis edilecek öğrencilerin durumlarının değerlendirilmesinde kullanılan kriterlerin hakkaniyet ilkeleri dahilinde tespitine azami dikkat gösterildiği,
2.13) Değerlendirme işleminin objektif olabilmesi için başvuran bütün öğrencilerin birlikte
değerlendirilmesinin esas olduğu, bu nedenle yılda bir kez değerlendirme yapıldığı, bir kez başvuru alındığı, ilgili mali yıl bütçesinde belirlenen ödenekler çerçevesinde Kuruma tahsis edilen meblağ kadar burs tahsis edildiği, başvurana öğrenim kredisi tahsisi yapıldığı ve süresi içerisinde e-devlet şifresi ile taahhütnamesini onaylamadığından, bu öğretim yılı itibariyle ilgili öğrenci hakkında yapılacak hiçbir işlem bulunmadığı,
2.14) 2018- 2019 öğretim yılında öğrencilere verilecek burs ve öğrenim kredisi müracaatlarının
Kurumca ilan edilecek tarihler arasında e-devlet aracılığı ile kabul edileceği, başvurması halinde durumunun 2019 yılı tahsisi için güncel bilgilerine göre tekrar değerlendirilebileceği, açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının;
3.1) “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun
huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir .”
3.2) “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42 nci maddesinde; “Devlet, maddi
imkanlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapar .…”
3.3) “Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65 inci maddesinde; “Devlet,
sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir .”
3.4) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükümleri yer almaktadır .
4) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmü yer almaktadır .
5) 22/ 08/ 1961 tarihli ve 10887 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 351 sayılı Yüksek Öğrenim
Kredi ve Yurtlar Kurumu Kanununun; “Yönetim Kurulu ve görevleri” başlıklı 7 nci maddesinin sekizinci fıkrasının (b) bendinde, “Burs/kredi verilecek ve yurtlarda barınacak öğrencilerin değerlendirilmesine ilişkin kıstasları belirlemek”; “Öğrenim kredisi” başlıklı 14 üncü maddesinde, “Kurum; … yüksek öğrenim gören ve bu kanuna göre yapılacak yönetmeliklerle belirtilen esas ve şartlar içinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere öğrenim kredisi
3 / 8verir .” hükümleri bulunmaktadır .
6) 06/ 03/ 2004 tarihli ve 25394 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5102 sayılı Yüksek Öğrenim
Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun “Burs ve kredilerin verilmesi” başlıklı
2 nci maddesinde; “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde yüksek öğrenim gören
ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dahilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi verebilir .” hükmüne yer verilmiştir .
7) 24/ 08/ 2004 tarihli ve 25563 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yüksek Öğrenim Kredi ve
Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliğinin;
7.1) “Burs Tahsis Kontenjanı, Burs Miktarı ve Ödeme Zamanlarının Tespiti” başlıklı 8 inci
maddesinde; “Kurum bütçesi dikkate alınarak ilk defa burs verilecek öğrenci sayısını, aylık burs miktarlarını, ödeme zamanını ve öğrencilerin Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi sınavı sonucundaki başarılarına göre burs kontenjanlarını belirlemeye Yönetim Kurulu yetkilidir .” hükmü yer almaktadır .
7.2) Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde; Kurumdan öğrenim kredisi veya burs almış olan
öğrencilere veya Yönetmelik hükümlerine göre burs almaya yeterli bulunmayan öğrencilere burs verilmeyeceği düzenlenmektedir .
7.3) “Kurumca Burs Verileceklerin Değerlendirilmesi” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Kurumca
burs verilecek öğrenciler; öğrenci ve ailesinin sosyal, ekonomik durumu ile öğrencinin burs isteğinde bulunduğu tarihte yüksek öğretim kurumuna girişte aldığı puan ve puan türü, ara sınıfta ise yılsonu başarı durumu dikkate alınarak her yıl Yönetim Kurulunca belirlenen kıstaslar doğrultusunda değerlendirilir . Öğrenim kredisi almakta iken durumunda sonradan değişiklik olanlardan; değişikliğin meydana geldiği öğretim yılında Yönetim Kurulunca belirlenen öncelikle burs verilecek öğrenciler kapsamına girenlerin öğrenim kredileri öğrencinin durumunda meydana gelen değişikliği izleyen ödeme döneminden itibaren bursa dönüştürülür .” hükümleri yer almaktadır .
7.4) “Belge ve Durum Araştırması” başlıklı 18 inci maddesinde; “Kurum gerekli gördüğü
taktirde burs alan öğrencilerin belge ve durumlarını araştırabilir . Araştırma sonucunda, öğrencinin belgelerinde ve durumunda hakikate aykırı bir husus tespit edildiğinde bursu kesilir…” hükmüne yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın kendisine burs
tahsis edilmesi talebinin reddi; burs/öğrenim kredisi başvurularının değerlendirilmesinde belirlenen gelir durumu hususunda, ailedeki kişi sayısının dikkate alınacak şekilde yeniden gözden geçirilerek sistemin iyileştirilmesi için tavsiyede bulunulması gerektiği yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuranın, Yozgat Bozok Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksek Okulu Büro Yönetimi ve
Yönetici Asistanlığı Bölümü öğrencisi olduğu, 2017- 2018 öğretim yılı burs/öğrenim kredisi başvurusu neticesinde kendisine öğrenim kredisi tahsis edildiği, öğrenim kredisi ödemesini yapacak maddi imkanı olmadığı için burs/öğrenim kredisi başvuru değerlendirmesinin tekrar yapılarak, kendisine burs tahsisi yapılmasını talep ettiği anlaşılmaktadır .
10) Başvuru konusuna ilişkin olarak İdareden temin edilen bilgi ve belgelerden; başvuranın,
2017- 2018 öğretim yılında burs/kredi almak için başvurduğu, yapılan değerlendirme sonucunda tarafına öğrenim kredisi tahsisi yapıldığı, ancak süresi içerisinde taahhütnamesini onaylamadığı
4 / 8anlaşılmıştır .
11) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında devletin nitelikleri arasında sosyal devlet ilkesine de yer
verilmiştir . Sosyal devlet anlayışı, devletin, güçsüzleri güçlüler karşısında koruyarak gerçek eşitliği, yani sosyal adaleti ve böylece toplumsal dengeyi sağlamakla yükümlü olduğunu bilmesi ve buna göre eylemde bulunması demektir . Bu kapsamda, sosyal devlet ilkesi gereği, devlet, maddi imkanlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapmakla yükümlüdür . 3 numaralı paragrafta bahsedilen Anayasamızın
65 inci maddesi gereği bu görevini amacına uygun önceliklerini gözeterek malî kaynaklarının
yeterliliği ölçüsünde yerine getirebilmektedir .
12) İdarenin sosyal devlet ilkesine uygun olarak maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilere mali
kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde burslar ile yardım yaptığı, bu kapsamda temin edilen bilgilerden, 2017- 2018 öğretim yılında Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumuna burs/kredi almak için müracaatta bulunan 705.925 öğrenci için yapılan değerlendirme sonucunda, 112.455 lisans öğrencisine, 35.983 ön lisans öğrencisine, 1.120 yüksek lisans öğrencisine ve 374 doktora öğrencisine burs tahsis edildiği görülmüştür .
13) Anayasamızın, devlete maddi imkanlardan yoksun başarılı öğrencilere öğrenimlerini
sürdürebilmeleri amacıyla burslar ve başka yollar ile gerekli yardımları yapma ödevini yükleyen 42 nci maddesi ile 65 inci maddesi kapsamında, İdare burs verdiği grupları belirlerken, sosyal devlet olma ödevini yerine getirmeli ve de bu görevin amacına uygun hareket etmelidir . Bu çerçevede, sosyal ve fiziksel durumu itibarıyla ya da ilgili mevzuat göz önünde bulundurularak belirlenen şartlara haiz olan öğrencilerin, öncelikli öğrenci olarak dikkate alındığı, öncelikli öğrenciler hakkında, değerlendirme usul ve esasları uygulanmaksızın burs tahsis işlemleri gerçekleştirildiği; şehit çocukları/kardeşleri, gazi/gazi çocukları, sağlık kurulu raporu ile
%40 ve üzerinde engeli olduğu tespit edilen öğrenciler, anne ve babası vefat etmiş olanlar, lise ve dengi öğrenimlerini Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına bağlı yetiştirme yurtlarında barınarak tamamlayanlar, lise ve dengi öğrenimlerini Darüşşafaka Lisesinde tamamlayanlar, Amatör Milli
Sporcu öğrenciler, ÖSYM Başkanlığınca belirlenen her puan türünde ham puan bazında ilk 100’e giren öğrenciler için öncelikli öğrenci olarak burs, mevzuata uygun olan diğer öğrenciler için de kredi tahsis edildiği anlaşılmıştır . Bu şekilde, burs dağıtımı için yapılan sıralamada kullanılmak üzere, İdarece anılan durumlara öncelik tanınmasının, sosyal devlet ilkesine ve hakkaniyete uygun olduğu değerlendirilmektedir .
14) Başvuru konusunun incelenmesinden, burs/öğrenim kredisi başvurularının değerlendirilmesinde,
6 ve 7 numaralı paragraflarda yer verilen düzenlemelere uygun bir şekilde İdarece belirlenen usul ve
esaslara göre yapıldığı, bu anlamda burs/öğrenim kredisi için yapılan başvuruların değerlendirilmesinde tavan puan olarak 10.000 rakamının esas alındığı, öğrencinin gelir durumu puanı, başarı durumu puanı ve sosyal durum puanı toplamları üzerinden hesaplandığı anlaşılmıştır .
Bu kıstaslardan gelir durumu değerlendirilirken, kendisinin ve ailesinin gelir durumu, konut, işyeri, arsa, şirket ortaklığı, motorlu taşıt sahipliği kazançları (ticari, zirai, serbest meslek, ücret vb.)
hususlarının; sosyal durum değerlendirmesinde okuyan kardeş sayısı, aile yanında okuyup okumadığı, kardeşlerden üniversitede okuyanların aile yanında mı başka şehirde mi okuduğu, anne baba vefat durumu, birlikte yaşayıp yaşamadıkları hususlarının göz önünde bulundurulduğu; başarı durumunda öğrencinin üniversite yerleşme puanının her bir puan türünde en yüksek puan alan öğrenciye göre değerlendirme yapıldığı tespit edilmiştir . Söz konusu hesaplamaların, kurumlardan web sistemi aracılığı ile alınan bilgiler doğrultusunda sistem tarafından yapıldığı, başvuruların yılda bir kez alındığı, bütün öğrenciler değerlendirilerek en yüksek puandan itibaren öğrenciler sıralanarak kontenjan miktarına kadar olan öğrenciye burs, diğer öğrencilere öğrenim kredisi tahsis edildiği anlaşılmış olup, ilgili kamu kuruluşlarından alınan bilgiler doğrultusunda başvuran ve ailesine ait belirtilen ücret ve taşınmazların tespit edildiği, değerlendirmenin sistem üzerinden yapıldığı ve
5 / 8adı geçen öğrencinin burs/kredi puan bilgilerinde bir hata olmadığı görülmüştür .
15) Başvuranın başvuru belgesinde iddia ettiği, anılan İdare tarafından 2017- 2018 öğretim yılı
burs/öğrenim kredisi başvuru değerlendirilmesinde usulsüzlük yapıldığı, sahte beyan veren öğrencilere burs verildiği, ekonomik durumunun iyi olmadığını belgelerle kanıtladığı halde kendisine öğrenim kredisi tahsis edilerek haksızlık yapıldığı iddiasının incelenmesi kapsamında, İdareden istenen bilgilerden; değerlendirmelerin, yukarıda bahsedilen burs/öğrenim kredisi başvurularının değerlendirilmesine ilişkin usul ve esaslara göre yapıldığı, bu kapsamda somut başvuru konusunda başvuran ve ailesinin gelir durumunun 2.710, öğrencinin başarı durumunun 1.228, öğrencinin sosyal durumunun ise 400 puan olarak hesaplandığı ve toplamda 4.338 puana ulaştığı, anılan öğretim yılı için en düşük burs puanının ön lisans öğrencileri için 5.673,40 olduğu, bu nedenle de başvurana burs değil kredi tahsis edildiği anlaşılmıştır .
16) Başvuranın, ekonomik durumlarını kanıtlayan belgeleri itiraz dilekçesi ile anılan Genel
Müdürlüğe vermesine rağmen dilekçesinin incelenmediği iddiasına ilişkin olarak; başvuranın itirazları üzerine anılan İdarenin 21/ 11/ 2017 ve 06/ 12/ 2017 tarihli yazıları ile başvurana cevap verildiği anlaşılmıştır . Babasına ait SGK bildirgesinden maddi durumunun kötü olduğu, yine aynı şekilde sözde babasına ait olduğu tespit edilen arsanın mahkemelik olduğu iddiasına ilişkin olarak ise; KYKSİS-KREDİ-Başvuru sisteminde başvurana ilişkin yapılan değerlendirmede, ailenin geliri olarak sadece babasına ait 1.778 TL gelir tespit edildiği ve anılan sistemde başvuranın gelir puanının
2.710 olarak değerlendirildiği, tapu kayıtlarında babasına ait olan taşınmazların anılan sisteme
girildiği ve söz konusu taşınmazlardan dolayı başvuranın 12,04 puan kaybına sebep olduğu, bu durumun da burs/kredi puanında esaslı bir artışa neden olmadığı görülmüştür .
17) Başvuru belgesinde yer verilen, burs/öğrenim kredisi başvurularının değerlendirilmesinde
Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğünce usulsüzlük yapıldığı, sahte beyan veren öğrencilere burs verildiği, kendisinden daha düşük ön lisans yerleştirme puanı ve daha yüksek aile gelirleri olduğu halde burs tahsisi yapılan sınıf arkadaşları olduğu iddiasının tetkiki amacıyla ve de başvuru konusunun objektif olarak incelenebilmesinde örneklem olması için, başvuranla benzer durumda olup da burs tahsisi yapılan öğrencilere, başvuranın yerleştiği Bozok
Üniversitesi Büro Yönetimi ve Yönetici Asistanlığı Bölümüne yerleşip de burs tahsisi yapılan öğrencilere ve bunların burs değerlendirmelerine ve puanlamalarına ilişkin bilgi ve belgeler temin edilmiştir . Bu şekilde örneklem seçilmesi suretiyle, başvuranla benzer şekilde anılan sınıfta okuyup Kurumca 2017- 2018 öğretim dönemi için burs tahsisi yapılan 5 öğrenci bulunduğu, bunlardan birinin lise ve dengi öğrenimini 5395 sayılı Kanuna göre koruma altında tamamladığından burs önceliğinin olduğu, diğerlerinin puanlarının ise 6.814, 6.173, 5.814 ve 5.760 olduğu, bu anlamda başvuranın puanının ( 4.338) tüm bunlardan düşük olduğu, bütün bu hesaplamaların kurumlardan web sistemi aracılığı ile alınan bilgiler doğrultusunda sistem tarafından yapıldığı anlaşılmış; dolayısıyla seçilen örneklem kapsamında, değerlendirmelerde usulsüzlük yapıldığı hususunda herhangi bir bilgi veya emareye rastlanılmamıştır .
18) Bu kapsamda, başvuranın, sahte beyanlarla daha yüksek aile gelirleri olduğu halde burs tahsisi
yapılan sınıf arkadaşları olduğu iddiasını destekleyen herhangi bir bilgiye rastlanılmamakla beraber;
İdareden, 7.4 numaralı paragrafta yer verilen “Belge ve Durum Araştırması” yükümlülüğü de göz önünde bulundurularak, başvuranların gelir durumlarının doğru bir şekilde tespit edilebilmesi için gerekli her türlü araştırmayı yapması, kayıt dışılığı da bertaraf edecek yöntemler geliştirerek sistemin iyileştirilmesi hususunda çalışmalar yapması beklenmektedir .
Zira başvuranın okula gitmeyen bir kardeşi olmasına rağmen, anılan sistemde kardeş bilgisinin yer almadığı, İdareyle yapılan görüşmede, her ne kadar okula gitmeyen kardeş durumunun anılan sistemde puanlama kriteri olarak görülmediği anlaşılsa da başvuranın kardeş bilgisinin tespit edilememesi noktasından, sistemin kontrol mekanizmalarının
6 / 8geliştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir .
19) Kurumumuzca yapılan inceleme neticesinde; burs/öğrenim kredisi değerlendirmelerinin,
bilgi teknolojisi sistemi ve daha önce belirlenmiş objektif kriterler üzerinden puanlama usulüyle yapıldığı, başvuran bütün öğrenciler değerlendirilerek en yüksek puandan itibaren öğrenciler sıralanarak kontenjan miktarına kadar olan öğrenciye burs diğer öğrencilere öğrenim kredisi tahsis edildiği, başvuranın burs/kredi talebinin belirtilen usul ve esaslar dahilinde değerlendirildiği ve nihai değerlendirme puanının burs tahsis edilmesine yetmediği, değerlendirmenin sistem üzerinden yapıldığı ve başvuranın burs/kredi puan bilgilerinde herhangi bir hata olmadığı, başvuranın iddia ettiği gibi değerlendirme sürecinde usulsüzlük yapıldığına dair herhangi bir emareye rastlanılmadığı anlaşılmıştır . Dolayısıyla sosyal devlet ilkesi kapsamında, Anayasanın 65 inci maddesinin amacı doğrultusunda, İdarenin, maddi imkanlardan yoksun başarılı öğrencilere, mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde burslar ile yardım yaptığı, öncelikli öğrenci olmayan ve yapılan değerlendirme sonucunda burs taban puanının altında puan alan başvurana ise öğrenim kredisi tahsis ettiği anlaşıldığından, İdarenin söz konusu burs/öğrenim kredisi değerlendirmelerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmemiştir . Bahse konu değerlendirme işleminin objektif olabilmesi için, başvuran bütün öğrencilerin birlikte değerlendirilmesinin esas olduğu, bu nedenle yılda bir kez başvuru alındığı ve bir kez değerlendirme yapıldığı, ilgili mali yıl bütçesinde belirlenen ödenekler çerçevesinde Kuruma tahsis edilen meblağ kadar burs tahsis edildiği hususu da göz önünde bulundurulduğunda, İdarenin başvurana burs tahsis edilmesi talebinin reddi yönündeki işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmamaktadır .
20) Bununla birlikte, her ne kadar söz konusu değerlendirmelerin belli bir bilgi teknolojisi
sisteminde objektif kriterler üzerinden yapıldığı görülmekle beraber, anılan sistemin objektifliğinin güçlendirilmesi için iyileştirmeler yapılabileceği değerlendirilmektedir . Zira anılan sistemde kardeş bilgileri olarak sadece okuyan kardeş bilgisinin girildiği, başvuranın henüz okula başlamamış küçük bir kardeşi olduğu halde kardeş bilgileri sütununun boş bırakıldığı, İdareyle yapılan görüşmede sadece okuyan kardeş bilgilerinin başvuru puanına etki ettiği anlaşılmıştır .
Halbuki aile geliri olarak tespit edilen meblağın kaç aile ferdinin ihtiyacını karşılamakta kullanıldığının önem arz ettiği, bu anlamda ailenin toplam nüfusu ve ailede kişi başına düşen gelir gözetilmeden doğrudan ailenin gelirinin, burs/kredi talep eden öğrencinin gelir puanından düşülmesi, aynı gelire sahip farklı nüfuslu aileler açısından hakkaniyete aykırı sonuçlar doğurabilecektir . Bu anlamda, okula gitmiyor da olsa, aile içerisindeki her bir ferdin aile bütçesinde belli bir yük oluşturacağı hususu göz önünde bulundurulduğunda, düşük oranda da olsa, okumayan kardeş sayısının da puanlamaya dahil edilmesi, sistemin daha objektif olması ve hakkaniyet açısından önem arz etmektedir . Dolayısıyla burs/öğrenim kredisi başvurularının değerlendirilmesinde esas olan gelir durumu hususunda, ailedeki kişi sayısının dikkate alınacak şekilde, yeniden gözden geçirilerek, sistemin iyileştirilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21) İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında
Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin İdare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; İdarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
7 / 8VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KISMEN REDDİNE KISMEN KABULÜNE,
1) Başvuranın kendisine burs tahsis edilmesi talebinin REDDİNE,
2) Burs/öğrenim kredisi başvurularının değerlendirilmesinde belirlenen gelir durumu hususunda,
ailedeki kişi sayısının dikkate alınacak şekilde yeniden gözden geçirilerek sistemin iyileştirilmesi yönünde, YÜKSEK ÖĞRENİM KREDİ VE YURTLAR KURUMU GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar
Kurumu Genel Müdürlüğünce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğüne tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi