|
ÖZET: Başvuran, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi’nden mezun olduktan sonra burs indirim talebinde bulunmuştur. 28.09.2023 tarihinde yapılan başvuruda, mezuniyet not ortalaması ve burs yönergesi hükümleri çerçevesinde %60 indirim talep edilmiştir. Ancak, üniversitenin 03.06.2023 tarihli yeni burs yönergesi yürürlüğe girdiği için, başvuranın bu yönergeye tabi olduğu ve dolayısıyla yalnızca %30 indirimden yararlanabileceği belirtilmiştir.
İdare, başvuranın daha önce kayıtlı olduğu tezsiz yüksek lisans programında %60 indirim uygulandığını, ancak yeni kayıt yaptığı tezli yüksek lisans programında eski yönerge hükümlerinin geçerli olmadığını ifade etmiştir. Başvuranın, yeni yönergeye göre yalnızca bir kez indirimden yararlanabileceği ve bu nedenle talebinin reddedilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın indirim talebinin reddini hukuka uygun bulmuş ve başvurunun kabul edilmediğine karar vermiştir. Bu süreçte, idarenin uygulamalarının mevcut mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/290-S.24.464
BAŞVURU NO : 2023/15586
KARAR TARİHİ : 11.01.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL SABAHATTİN ZAİM ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, burs indiriminden yararlanma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 28.09.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza şikayet başvurusunda bulunan (T.C Kimlik No:
) başvurusunda özetle; İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesinin psikoloji lisans programından 28.07.2022 tarihinde bölüm üçüncüsü olarak mezun olduğunu, 2023-2024 eğitim öğretim yılı için Lisansüstü Eğitim Enstitüsü tezli yüksek lisans programına yaptığı başvurunun 21.08.2023 tarihi itibariyle kabul edildiğini belirterek; ilk olarak mezun olduğu 2022 senesine kadar geçerli olan İstanbul
Sabahattin Zaim Üniversitesi Senato kararı ile kabul edilen 17.12.2019 tarihli Burs Yönergesinin 11. maddesinin 1. fıkrası uyarınca %60 indirimin yapılmasını talebinin kabul edilmemesi halinde ise
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Senato kararı ile kabul edilen 13.06.2023 tarihli Burs
Yönergesinin 10. maddesinin 2. Fıkrası uyarınca tezli yüksek lisanstan ilk defa yararlanacağı için %50 indirim uygulanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 25.10.2023 tarih ve sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Rektörlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Rektörlüğü Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
Müdürlüğü tarafından gönderilen 24.11.2023 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1 Başvuranın, 09.09.2022 tarihinde Klinik Psikoloji Tezsiz Yüksek Lisans Programı’na kayıt yaptırmış
olup, 17.12.2019 tarih ve sayılı senato kararının 11. Maddesinin 1. Bendinde yer alan
“Üniversitemiz lisans programlarından ilk üç dereceye girerek mezun olan ve Üniversitemiz lisansüstü programlarına kabul edilen öğrencilerden mezuniyet genel not ortalamaları 3.50 ve üzerinde olmak şartı ile öğrenim ücreti üzerinden; bölüm birincilerine %100, bölüm ikincilerine %80, bölüm üçüncülerine %60 oranında indirim yapılır.” hükmü gereğince %60 oranında indirim yapıldığı ve programın 70.000 TL olan ücreti üzerinden 28.000 TL öğrenim ücreti tahsil edildiği, ayrıca başvurucu öğrenciye Üniversite mezunlar derneği üyesi olması nedeniyle %5 oranında ilave bir indirim daha uygulanarak ödediği ücretten 1.400 TL tutarında iade yapıldığı ve öğrencinin toplamda 26.600 TL ücret ile tezsiz programa kaydının tamamlandığı,
2.2 Başvuranın, tezsiz programda öğrenciliği devam ederken şikayet konusu ettiği Klinik Psikoloji Tezli
Yüksek Lisans Programı’na kayıt yaptırmadan öncesinde, 13.06.2023 tarih ve sayılı senato kararıyla yapılan değişiklik ile burs yönergesinin 10. Maddesinin 2. Bendinde yer alan “Üniversitenin lisans programlarından mezun olan ve Üniversitenin tezli yüksek lisans programlarına kabul edilen öğrencilerden; lisans mezuniyet not ortalamaları en az 3.00 olan ve programından birincilikle mezun olanlara %100, ikincilikle mezun olanlara %75 ve üçüncülükle mezun olanlara ise %50 indirim yapılır.
Bir öğrenci bu burs veya indirimden yalnızca bir kez yararlanabilir.” hükmü getirildiği,
2.3 Bu değişikliğin, öğrenci ikinci bir program olan klinik psikoloji tezli yüksek lisans programına kayıt
yaptırmadan önce yürürlüğe girdiği, adı geçen yönergenin 29. Maddesinde “Bu Yönerge, Üniversite
Senatosu kararı ve Mütevelli Heyeti onayından sonra, 2023-2024 eğitim öğretim yılından itibaren yürürlüğe girer ve Üniversiteye yeni kayıt yaptıracak öğrenciler için uygulanır.” Hükmü getirilerek bu hükmün yürürlük tarih sonrasında kayıt yaptıracak öğrenciler için uygulanacağının açıkça belirtildiği, idare hukukunda kabul edilen genel ilkenin “idari işlemin geriye yürümezliği” ilkesi olduğu ve idari işlemlerin yürürlüğe girmesinden sonraki durumlar için uygulanacağı, bu konuda Danıştay’ın pek çok içtihadı bulunduğu, bu nedenle şikayetçinin kendisine kayıt yaptırmadan önceki yönerge hükmünün uygulanmasını talep etmesinin hukuka aykırı olduğu, burs yönergesinde yapılan değişiklik nedeniyle daha önce bu burstan yararlanan öğrencinin herhangi bir başka programa kayıt yaptırması halinde lisans derece bursundan tekrar faydalanmasının hukuken mümkün olmadığı, dolayısıyla öğrencinin, yeni kayıt olduğu program için eski yönergede yer alan indirim hakkından yararlanamayacağı,
2.4 Başvurucu öğrenciye yeni yönerge uygulandığı, başvurucuya ilk kayıt yaptırmış olduğu tezsiz yüksek
lisans programı için mezun indirimi olan %30 indirim yerine, eski yönerge kapsamında üçüncülük derece bursu olan ve öğrenci lehine olan %60 indirim uygulanmış olduğundan, birinci kayıtta yararlanmadığı, yönergenin 10/1 maddesinde yer alan Üniversite lisans programından mezun olanlara uygulanan %30 indirim ikinci kayıt için uygulandığı,
2.5 Yönergenin 10/2 nci Maddesinde yer alan üçüncülükle mezun olan öğrencilere tezli yüksek lisans
programlarına kayıt yaptırmaları halinde %50 indirim yapılacağına dair hüküm yine aynı maddenin sonunda yer alan “öğrenci bu indirimden her öğretim türü için yalnızca bir kez yararlanabilir” hükmü gereğince bu indirimden yararlanamayacağı, zira ilk kayıtta eski yönerge uygulanarak öğrenciye zaten üçüncülük derece bursu uygulandığı,
2.6 Başvurucu öğrencinin kayıt yaptırmış olduğu her iki programda da neredeyse aynı dersler olduğundan
9 dersten muaf tutulduğu ve bu dokuz derse ilişkin olarak ücret alınmadığı, sadece sorumlu tutulduğu 2
ders ve tez ücretine karşılık gelen 160.000 TL üzerinden indirim uygulanarak kendisinden 112.000 TL öğrenim ücreti alındığı, eğer normal ücret ödemek durumunda olsa idi Klinik Psikoloji tezli yüksek lisans programı için belirlenmiş olan 280.000 TL öğrenim ücretinin ödeneceği,
2.7 Üniversitede bütün işlemlerin yürürlükteki mevzuat çerçevesinde yürütüldüğü, şikayet başvurusunda
bulunan öğrenci ile ilgili indirim uygulamasının yürürlükteki burs yönergesine göre yapılmış olduğundan öğrenci için farklı bir uygulama yapılmasının söz konusu olmadığı, kaldı ki zaten öğrencinin normalde kayıt yaptırdığı tezli yüksek lisans programı için 280.000 TL ödemesi gerekirken üniversite tarafından uygulanan muafiyet ve indirimler neticesinde 112.000 TL öğrenim ücretini 12 taksit halinde ödeyecek şekilde kayıt yaptırdığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
3.1 “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2. maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî
dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir”,
3.2 “Yürütme yetkisi ve görevi” başlıklı 8. maddesinde; “Yürütme yetkisi ve görevi, Cumhurbaşkanı
(1)
(…) tarafından, Anayasaya ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir.”,
3.3 “I. Temel hak ve hürriyetlerin niteliği” başlıklı 12. maddesinde; “ Herkes, kişiliğine bağlı,
dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir. Temel hak ve hürriyetler, kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklarını da ihtiva eder.”
3.4 “II: Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13. maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler,
özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.”
3.5 “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesinde; “Herkes, meşrû vasıta ve yollardan faydalanmak
suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir…”
3.6 “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 48. maddesinde; “ Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından
yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tesbit edilir ve düzenlenir…”
3.7 “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin üçüncü ve
dördüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme Ek Protokol No.1, “Eğitim
Hakkı” başlıklı 2. maddesinde; “Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz…”
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5. maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir….”
6. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun;
6.1 Senato” başlıklı 14/b maddesinde; “b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup
aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, (4) Üniversitenin yıllık eğitim – öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak…”
6.2.“Lisansüstü öğretim” başlıklı 50. maddesinde; “Usul ve şartları; a. Lisans düzeyinde öğrenim gördükten sonra, yükseköğretim kurumlarında yüksek lisans, veteriner hekimlikte uzmanlık, doktora ya da tıpta uzmanlık öğrenimi yapmak isteyenler, yükseköğretim kurumlarınca usulüne göre açılacak sınavla ve
Üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslara göre seçilirler. b. Yükseköğretim kurumları, lisans üstü
öğretim konusundaki istekleri karşılamak üzere gerekli planlamayı yapar ve önlemleri alır. c. (Mülga:
1/8/1996-4160/5 md.) d) Lisans üstü öğretim yapan öğrenciler, kendilerine tahsis edilebilecek burslardan yararlanabilecekleri gibi, her defasında bir yıl için olmak üzere araştırma görevlisi kadrosuna da atanabilirler…”
7. 31.12.2005 tarihli ve 26040 sayılı Resmî Gazetede yayınlanan Vakıf Yükseköğretim Kurumları
Yönetmeliği’nin;
7.1 “Vakıf üniversitesi” başlıklı 5. Maddesinde; “Vakıf üniversitesi gelirlerini sadece kendi
üniversitelerini ve mülkiyeti üniversitelere ait kurum ve kuruluşları geliştirmek amacıyla harcamak kaydıyla, vakıflar tarafından kanunla kurulmuş bulunan kamu tüzel kişiliğine sahip, yüksek düzeyde araştırma, eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan, fakülte, enstitü, yüksekokul, meslek yüksekokul, destek, hazırlık okulu veya birimleri, benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur.”
7.2 “Öğrenci hak ve yükümlülükleri ile disiplin işleri” başlıklı 19. Maddesinde; “Kayıt kabul, sınav,
sınıf geçme, mezuniyet ve benzeri konular ile ilgili hususlar ilgili mevzuata aykırı olmamak kaydıyla vakıf yükseköğretim kurumu tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirlenir. Öğrencilerin disiplin işlerinde
Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği uygulanır.”
8. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin;
8.1 “Genel Esaslar” başlıklı 5. maddesinde; “Yüksek lisans programı, tezli ve tezsiz olmak üzere iki
şekilde yürütülebilir. (Değişik ikinci cümle:RG-7/8/2021-31561) Bu programların Enstitü anabilim dallarında nasıl yürütüleceği Enstitü Kurulunun önerisi üzerine Senato tarafından belirlenir…”
8.2 “Başvuru ve kabul” başlıklı 6. Maddesinde; “Yüksek lisans programına başvurabilmek için
adayların, lisans diplomasına ve ALES’ten başvurduğu programın puan türünde 55 puandan az olmamak şartıyla enstitü kurulunun önerisi üzerine Senato kararı ile belirlenecek ALES puanına veya ALES’e eşdeğer kabul edilen ve YÖK tarafından ilan edilen eşdeğer puanlara sahip olmaları gerekir. (2) Tezsiz yüksek lisans programlarına öğrenci kabulünde ALES puanı aranmaz. (3)Yüksek lisans programlarına başvuran adayların değerlendirme esasları şunlardır: a) Tezli yüksek lisans programlarına öğrenci kabulünde; başvuran adayların ALES puanları ile lisans ağırlıklı genel not ortalamaları ve bilim değerlendirme sınavı sonuçları değerlendirmeye alınır. ALES’ten alınan puanlar değerlendirilirken başvurulan programın standart puan türü esas alınır. Kabul için yapılacak değerlendirmede adaylar
aldıkları genel başarı notuna göre sıralanır. Genel başarı notu; ALES puanının %50’sinin, lisans ağırlıklı genel not ortalamasının %25’inin ve bilim değerlendirme sınavında alınan notun %25’inin toplamından oluşur. Bu değerlendirmeye ilişkin esaslara uygun başvuru için adayların sağlaması gereken diğer şartlar anabilim dalı başkanlığının önerisi üzerine enstitü kurulu tarafından belirlenir. Ancak enstitü, yalnız ALES puanı ile de değerlendirme yaparak tezli yüksek lisans programlarına öğrenci kabul edebilir. b) Tezsiz yüksek lisans programlarına öğrenci kabulünde; başvuran adayların lisans ağırlıklı genel not ortalamaları ile bilim değerlendirme sınavı sonuçları değerlendirmeye alınır. Kabul için yapılacak değerlendirmede adaylar aldıkları genel başarı notuna göre sıralanır. Genel başarı notu; lisans ağırlıklı genel not ortalamasının %50’si ile bilim değerlendirme sınavında alınan notun %50’sinin toplamından oluşur. Bu değerlendirmeye ilişkin esaslar ile başvuru için adayların sağlaması gereken diğer şartlar, anabilim dalı başkanlığının önerisi üzerine enstitü kurulu tarafından belirlenir. Ancak enstitü, yalnız lisans ağırlıklı genel not ortalaması ile de değerlendirme yaparak tezsiz yüksek lisans programlarına öğrenci kabul edebilir.
Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından (YDS) veya Yükseköğretim Kurumları Yabancı Dil Sınavından (YÖKDİL) en az 55 puan veya ÖSYM tarafından eşdeğerliği kabul edilen yabancı dil sınavlarından bu puan muadili bir puan almaları gerekmektedir. Anabilim dalı başkanlığının önerisi üzerine enstitü kurulu kararı ile bu puanlar değiştirilebilir. Lisans eğitimini ilgili yabancı dilde alan adaylar yabancı dil şartını yerine getirmiş sayılırlar.”
9. 03.06.2023 tarih ve 2023/14 sayılı İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Burs Yönergesinin;
9.1 “Burslardan/İndirimlerden Yararlanma” başlıklı 5. Maddesinde; “(1) Bu Yönergede yer alan ve
aksine cevaz veren hükümler saklı kalmak kaydıyla öğrenciler ilke olarak yalnızca bir burstan/indirimden yararlanabilir. (2) Kardeş, eş, personel vb. ilave olarak verilen burslar ile nakdi veya ayni olarak verilen burslar hariç olmak üzere; birden fazla burs veya indirim almaya hak kazanan öğrenci, yalnızca miktar olarak en yüksek olanından yararlanır. (3) Üniversitenin burs veya indirimlerinden yararlanacak öğrencilerin belirlenmesinde herhangi bir fakülte veya bölüme/programa öncelik verilmez.”
9.2 “Üniversitenin mezunlarına lisansüstü Programlarında verilen burs ve indirimler” başlıklı 10.
Maddesinde; “ (1) Üniversitenin lisans programlarından mezun olan ve Üniversite lisansüstü programlarına kabul edilen öğrencilere mezuniyet derecelerine bakılmaksızın ödemeleri gereken öğrenim ücreti üzerinden %30 oranında indirim yapılır. Öğrenci bu indirimden her öğretim türü için yalnızca bir kez yararlanabilir. (2) Üniversitenin lisans programlarından mezun olan ve Üniversitenin tezli yüksek lisans programlarına kabul edilen öğrencilerden; lisans mezuniyet not ortalamaları en az 3.00 olan ve programından birincilikle mezun olanlara %100, ikincilikle mezun olanlara %75 ve üçüncülükle mezun olanlara ise %50 indirim yapılır. Bir öğrenci bu burs veya indirimden yalnızca bir kez yararlanabilir.
(3) Bu burs ve indirimler kaydolunan programın normal öğrenim süresince geçerli olup, programın normal öğrenim süreleri dışında kalan azami öğrenim süreleri için uygulanamaz.”
9.3 “Yürürlük” başlıklı 29. Maddesinde; “(1) Bu Yönerge, Üniversite Senatosu kararı ve Mütevelli Heyeti
onayından sonra, 2023-2024 eğitim öğretim yılından itibaren yürürlüğe girer ve Üniversiteye yeni kayıt yaptıracak öğrenciler için uygulanır.”
9.4 Geçici Madde; “(1) 2023-2024 eğitim öğretim yılından önce kayıt yaptıranlar için Üniversite
Senatosunun 17.12.2019 tarih ve 2019/23 sayılı karar ile yürürlüğe girmiş olan Burs Yönergesinin burs ve indirime ilişkin hükümleri uygulanmaya devam eder.”
10. 17.12.2019 tarih ve 2019/23 sayılı İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Burs Yönergesinin;
10.1 “Burslardan/İndirimlerden Yararlanma” başlıklı 5. Maddesinde; “(1) Bir öğrenci ancak bir
burstan yararlanabilir. (2) Birden fazla burs veya indirim (kardeş indirimi, nakit veya ayni olarak verilen burslar vb. hariç) almaya hak kazanan öğrenci, yalnızca miktar olarak en yüksek olanından ve tek bir burstan yararlanır. Ancak burs komisyon kararı ile verilen burslarda bu hüküm uygulanmaz. Üniversitenin burslarından yararlanacak öğrencilerin belirlenmesinde her hangi bir fakülte veya bölüm/programa öncelik verilmez.”
10.2 “Dereceye giren öğrencilere verilen başarı bursu” başlıklı 11. maddesinde; “(1) Üniversitenin
lisans programlarından mezun olan ve Üniversite lisansüstü programlarına kabul edilen öğrencilere mezuniyet genel not ortalamaları 3.50 ve üzerinde olmak şartı ile öğrenim ücreti üzerinden; bölüm birincilerine %100, bölüm ikincilerine %80, bölüm üçüncülerine %60 oranında indirim yapılır. (2)
Üniversitemiz lisans programlarından ilk üç dereceye girerek mezun olan ve Üniversitemiz lisansüstü programlarına kabul edilen öğrencilerden mezuniyet genel not ortalamalarına bakılmaksızın bölüm birincilerine, ikincilerine ve üçüncülerine öğrenim ücreti üzerinden %60 oranında indirim yapılır. (3)
Üniversitemizin lisans programlarından mezun olan ve Üniversiteniz lisansüstü programlarına kabul edilen öğrencilere mezuniyet genel not ortalamalarına ve mezuniyet derecelerine bakılmaksızın öğrenim ücreti üzerinden %50 oranında indirim yapılır.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER ’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
11. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12. Başvuran, 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda; 17.12.2019 tarih ve 2019/23 sayılı İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Burs Yönerge uyarınca %60 indirimin yapılmasını, talebinin kabul edilmemesi halinde ise 03.06.2023 tarih ve 2023/14 sayılı İstanbul Sabahattin Zaim
Üniversitesi Burs Yönerge hükmü uyarınca tezli yüksek lisanstan ilk defa yararlanacağı için %50 indirim uygulanmasını talep etmektedir.
13. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Ek 1 No.lu Protokol’ün 2. Maddesinde hiç kimsenin eğitim hakkından yoksun bırakılamayacağı düzenleme altına almıştır.
14. AİHM, eğitimin toplum için taşıdığı öneme karşın, birçok temel hak ve özgürlükte olduğu gibi eğitim hakkının da mutlak ve sınırsız bir hak olmadığını, niteliği gereği devlet tarafından düzenleme yapılmasını gerektirdiğinden bazı kısıtlamalara tabi tutulmasının da doğal olduğunu, eğitim kurumlarını düzenleyen kuralların, toplumun ihtiyaç ve kaynakları ile eğitimin farklı düzeylerine has özelliklerine göre, zaman ve mekân içinde değişiklik gösterebileceğini, bu nedenle, devletlerin bu konuda yapacakları düzenleme ve uygulamalarda belli bir takdir alanına sahip olduklarını, devletin bu takdir alanının, eğitim kurumunun seviyesinin yükseldikçe arttığını (AİHM, Ponomaryovi/Bulgaristan, 5335/05, 21.06.2011), ancak, hiçbir kısıtlamanın söz konusu hakkı, esasına halel getirecek ve etkililiğini ortadan kaldıracak ölçüde engellememesi gerektiğini, söz konusu kısıtlamaların, ilgililerce öngörülebilir olması ve AİHS 1 No’lu
Protokol’ün 2. maddesi uyarınca meşru bir amaç izlemesi gerektiğini (AİHM, Leyla Şahin /Turkey,
44774/98, 10.11.2005) belirtmektedir.
15. Anayasa’nın 42. maddesinin birinci fıkrasında da AİHS Ek 1 No.lu Protokol’ün 2. Maddesindeki düzenlemeye benzer bir düzenlemeye yer verilerek; kimsenin eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı ve öğrenim hakkının kapsamının kanunla belirleneceği düzenlenmiştir.
16. Bu kapsamda; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim – öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemek amacıyla 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu çıkarılmıştır.
17. 2547 sayılı Kanun; üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak, görüş bildirmek, rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak ve üniversitenin yıllık eğitim – öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak görevi ile üniversite senatolarını yetkili kılarak, yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esasların, üniversitesince hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceğini düzenlemiştir.
18. Somut olayda idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde;
18.1 Başvuranın, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesinin psikoloji lisans programından 28.07.2022
tarihinde bölüm üçüncüsü olarak mezun olduğu,
18.2 09.09.2022 tarihinde Klinik Psikoloji Tezsiz Yüksek Lisans Programı’na kayıt yaptırdığı, 17.12.2019
tarih ve 2019/23 sayılı İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Burs Yönergesinin “Dereceye giren öğrencilere verilen başarı bursu” başlıklı 11. Maddesinin ; “Üniversitenin lisans programlarından mezun olan ve Üniversite lisansüstü programlarına kabul edilen öğrencilere mezuniyet genel not ortalamaları
3.50 ve üzerinde olmak şartı ile öğrenim ücreti üzerinden; bölüm birincilerine %100, bölüm ikincilerine
%80, bölüm üçüncülerine %60 oranında indirim yapılır.” hükmü gereğince %60 oranında indirim yapıldığı, hali hazırda öğrenciliğinin devam ettiği,
18.3 Başvuranın, tezsiz programda öğrenciliği devam ederken 03.06.2023 tarih ve 2023/14 sayılı İstanbul
Sabahattin Zaim Üniversitesi Burs Yönergesinin yürürlüğe girdiği,
18.4 Akabinde; başvuranın, 21.08.2023 tarihi itibariyle Klinik Psikoloji Tezli Yüksek Lisans Programı’na
kayıt yaptırdığı ve kendisine üniversite tarafından 2023/14 sayılı İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
Burs Yönergesi kapsamında mezun öğrenci bursu (%30) uygulandığı anlaşılmıştır.
19. Başvuranın; “Klinik Psikoloji Tezli Yüksek Lisans Programı için, 17.12.2019 tarih ve 2019/23 sayılı
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Burs Yönergesi uyarınca %60 indirimin yapılması” talebine ilişkin olarak;
19.1 İdare tarafından; başvurucuya 17.12.2019 tarih ve 2019/23 sayılı İstanbul Sabahattin Zaim
Üniversitesi Burs Yönergesi uyarınca ilk kayıt yaptırmış olduğu tezsiz yüksek lisans programı için üçüncülük derece bursu olan %60 indirim uygulandığı, Başvuranın, tezsiz programda öğrenciliği devam ederken 03.06.2023 tarih ve 2023/14 sayılı İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Burs Yönergesinin yürürlüğe girdiği, akabinde; başvuranın, 21.08.2023 tarihi itibariyle Klinik Psikoloji Tezli Yüksek Lisans
Programı’na kayıt yaptırdığı bu kapsamda; 2023/14 sayılı İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Burs
Yönergesi hükümlerine tabi olacağı gerekçesiyle ret işlemi tesis edildiği anlaşılmıştır.
19.2 İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesinin vereceği burslarla öğrencileri daha fazla çalışmaya ve
başarılı olmaya özendirmek, seçkinliklerini ödüllendirmek, sosyal alanlarda da üstünlük sağlamaları için spor, sanat gibi dallardaki başarılarını desteklemek amacı ile verilecek bursları düzenlemek amacıyla çıkarılan 17.12.2019 tarih ve 2019/23 sayılı İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Burs Yönergesinin 11.
Maddesinde; dereceye giren öğrencilere verilen başarı bursu düzenlenmiş olup; Üniversite lisans programlarından ilk üç dereceye girerek mezun olan ve Üniversite lisansüstü programlarına kabul edilen öğrencilerden bölüm üçüncülerine öğrenim ücreti üzerinden %60 oranında indirim yapılacağı düzenleme altına alınmıştır.
19.3 Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri de “belirlilik”tir. Bu
ilkeye göre, yasal düzenlemeler, hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olmalı, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlemler içermelidir. Belirlilik ilkesi, aynı zamanda hukuksal güvenlikle de bağlantılı olup bireyin, yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir.
Çünkü kişiler, ancak bu durumda kendilerine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlarlar.
Hukuk güvenliği ise; normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. (Anayasa Mahkemesinin 17.04.2008 tarihli ve 2005/5E., 2008/93 K. sayılı
Kararı)
19.4 Somut olayda; Başvuranın, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesinin psikoloji lisans programından
28.07.2022 tarihinde bölüm üçüncüsü olarak mezun olduğu, 09.09.2022 tarihinde Klinik Psikoloji Tezsiz
Yüksek Lisans Programı’na kayıt yaptırdığı, başvuranın, tezsiz programda öğrenciliği devam ederken
03.06.2023 tarih ve 2023/14 sayılı İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Burs Yönergesinin yürürlüğe
girdiği, akabinde; başvuranın, 21.08.2023 tarihi itibariyle Klinik Psikoloji Tezli Yüksek Lisans
Programı’na kayıt yaptırdığı ve bahse konu Yönergenin 29. Maddesi hükmünde; Yönergenin 2023-2024 eğitim öğretim yılından itibaren yürürlüğe gireceği ve Üniversiteye yeni kayıt yaptıracak öğrenciler için uygulanacağının düzenlendiği dikkate alındığında; 2023 yılında Klinik Psikoloji Tezli Yüksek Lisans
Programına kayıt yaptıran başvuranın, 2023/14 sayılı Yönerge hükümlerine tabi olduğu bu kapsamda; Başvuranın “Klinik Psikoloji Tezli Yüksek Lisans Programı için, 17.12.2019 tarih ve 2019/23 sayılı
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Burs Yönerge uyarınca %60 indirimin yapılması” yönündeki talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir.
20. Başvuranın; “03.06.2023 tarih ve 2023/14 sayılı İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Burs
Yönergesi hükmü uyarınca tezli yüksek lisanstan ilk defa yararlanacağı için %50 indirim uygulanması” iddiasına ilişkin olarak;
20.1 İdare tarafından; Başvuranın, Klinik Psikoloji Tezli Yüksek Lisans Programı’na kayıt yaptırmasından
önce 03.06.2023 tarih ve 2023/14 sayılı İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Burs Yönergesinin yürürlüğe girdiği, bu kapsamda; başvuranın öğrenciliği devam eden tezsiz yüksek lisansta derece bursu indiriminden hali hazırda yararlandığı, 2023/14 sayılı İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Burs Yönergesinin 10.
maddesinin “öğrenci bu indirimden her öğretim türü için yalnızca bir kez yararlanabilir” hükmü gereğince uygulanmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle ret işlemi tesis edildiği anlaşılmıştır.
20.2 İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi öğrencilerini daha fazla çalışmaya ve başarılı olmaya
özendirmek, sosyal alanlarda da üstünlük sağlamaları için spor, müzik, sanat gibi dallardaki başarılarını ödüllendirmek, ihtiyaç sahibi öğrencileri desteklemek amacı ile verilecek burs ve indirimleri düzenlemek amacıyla; 03.06.2023 tarih ve 2023/14 sayılı İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Burs Yönergesinin yürürlüğe girdiği, Yönergenin 29. Maddesinde de; Yönergenin 2023-2024 eğitim öğretim yılından itibaren yürürlüğe gireceğinin ve Üniversiteye yeni kayıt yaptıracak öğrenciler için uygulanacağının düzenlendiği anlaşılmıştır.
20.3 Somut olayda; Başvuranın, 09.09.2022 tarihinde derece bursundan yararlanarak kayıt yaptırdığı Klinik
Psikoloji Tezsiz Yüksek Lisans Programında öğrenciliği devam ederken, Üniversite Senatosunun
03.06.2023 tarih ve 2023/14 sayılı kararı ile 2023/14 sayılı İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Burs
Yönergesinin yürürlüğe girdiği, akabinde başvuranın, 21.08.2023 tarihi itibariyle Klinik Psikoloji Tezli
Yüksek Lisans Programı’na kayıt yaptırdığı, Yönergenin 29. maddesi hükmü gereğince 2023/14 sayılı
Yönerge hükümlerine tabi olduğu, Yönergenin “Üniversitenin mezunlarına lisansüstü Programlarında verilen burs ve indirimler” başlıklı 10. Maddesinin; “…Öğrencilerin bu indirimden her öğretim türü için yalnızca bir kez yararlanabilir. (2) Üniversitenin lisans programlarından mezun olan ve Üniversitenin tezli yüksek lisans programlarına kabul edilen öğrencilerden; lisans mezuniyet not ortalamaları en az 3.00 olan ve programından birincilikle mezun olanlara %100, ikincilikle mezun olanlara %75 ve üçüncülükle mezun olanlara ise %50 indirim yapılır. Bir öğrenci bu burs veya indirimden yalnızca bir kez yararlanabilir. (3)
Bu burs ve indirimler kaydolunan programın normal öğrenim süresince geçerli olup, programın normal öğrenim süreleri dışında kalan azami öğrenim süreleri için uygulanamaz.” hükmüne amir olduğu, bu kapsamda; 2019/23 sayılı İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Burs Yönergesinin 11. Maddesi uyarınca hali hazırda Tezli Yüksek lisans için yararlandığı derece bursundan Klinik Psikoloji Tezli Yüksek Lisansta yararlanmasının mümkün olmadığı, başvuranın, kayıt yaptırdığı tezli yüksek lisans programı ücretinin
280.000 TL olduğu, Başvuranın 2023/14 sayılı İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Burs Yönergesinin
10. Maddesinde düzenlenen “Üniversitenin lisans programlarından mezun olan ve Üniversite lisansüstü programlarına kabul edilen öğrencilere mezuniyet derecelerine bakılmaksızın ödemeleri gereken öğrenim ücreti üzerinden %30 oranında indirim yapılır.” hükmü uyarınca mezun indiriminden yararlandırıldığı, başvuranın kayıt yaptırmış olduğu her iki programda da aynı dersler bulunduğu ve 9 dersten muafiyet sağlandığı, sadece sorumlu tutulduğu 2 ders ve tez ücretine karşılık gelen 160.000 TL üzerinden üniversite tarafından uygulanan muafiyet ve indirimler neticesinde 112.000 TL öğrenim ücretini 12 taksit halinde ödeyecek şekilde kayıt yaptırdığı da dikkate alındığında; Başvuranın “Yeni yönerge hükmü uyarınca tezli yüksek lisansta ilk defa yararlanacağı için %50 indirim uygulanması” yönündeki talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir.
21. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
22. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı İstanbul İdare Mahkemesi nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL SABAHATTİN ZAİM ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi