|
ÖZET: Başvuran, burs ve öğrenim kredisi talebinin reddine itiraz etmiş, ancak ilgili idare, burs kontenjanına giremediğini belirtmiştir. Yapılan değerlendirmede, başvuranın 4.040,743 puan alarak, burs almaya hak kazanan en düşük puanlı öğrencinin 4.335,798 puan olduğu anlaşılmıştır. Burs tahsisinde, öğrencinin gelir durumu, başarı durumu ve sosyal durumuna göre puanlama yapılmakta ve bu puanlar toplamı üzerinden değerlendirme gerçekleştirilmektedir.
İlgili mevzuat gereği, burs verilecek öğrenciler arasında öncelik tanınan gruplar bulunmaktadır. Başvuranın sosyal veya fiziksel durumunun bu öncelikli gruplara girmediği, dolayısıyla burs tahsisinde kontenjan dışı kaldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, başvuranın burs talebinin reddinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Bu karar, burs ve öğrenim kredisi başvurularının değerlendirilmesine ilişkin usul ve esaslara dayanmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/6985-S.23.11425
BAŞVURU NO : 2023/1136
KARAR TARİHİ : 07/06/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Burs verilmemesi işlemine itiraz hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21/01/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, burs başvurusu sonucunda tarafına öğrenim kredisi tahsis edildiğini, burs talebinin yeniden değerlendirilmesi amacıyla yapmış olduğu başvurunun yetersiz gerekçe ile ve karara karşı başvuru yolları gösterilmeden, haklı beklentiye uygunluk, tarafsızlık ve şeffaflık ilkeleri gözetilmeksizin genel cevaplandırıldığını, burs verilecek öğrencilerin, öğrenci ve ailesinin sosyal, ekonomik durumu ile öğrencinin burs isteğinde bulunduğu tarihte yükseköğretim kurumuna girişte aldığı puan ve puan türü, ara sınıfta ise yılsonu başarı durumu dikkate alınarak belirlenmesi gerekirken bu durumların dikkate alınmadığını düşündüğünü belirterek gerekli incelemenin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün bilgi ve belge talebimize yönelik sayılı cevabi yazısında, “Genel Müdürlüğümüze 2022-2023 öğretim yılında burs/kredi almak için başvuru yapan ’a Burs/Öğrenim Kredisi Başvurularının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar(2022-2023) ve mevzuatımız çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda numara ile öğrenim kredisi tahsisi yapılmıştır. İlgi yazınızda istenilen öğrenciye ait bilgiler aşağıda sunulmuştur.
3. Şikâyet konusu kapsamında başvuran ile yapılan yazışmaların aslı gibidir kayıtlı birer örneği, Öğrenci
Genel Müdürlüğümüze bahse konu ile ilgili 26.12.2022 tarihli dilekçesiyle başvuru yapmış olup, ekteki
09.01.2023 tarih ve sayılı yazımızla tarafına bilgi verilmiştir.
4. Başvuranın kayıtlı olduğu yükseköğrenim bilgileri, Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İlahiyat
Programı((İ.Ö)öğrencisi Öğretim kurumuna kayıt tarihi:05.09.2021
5. Başvuranın hangi tarihte burs başvurusunda bulunduğu, 15.11.2022
6. Başvurana burs verilmemesinin hukuki ve fiili gerekçesinin ne olduğu, Burs verilmeyen öğrenci, mevzuatta burs verilmeyecek öğrenciler dışında ödenek miktarı dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonrası kontenjan dışı kalan öğrenciye burs tahsisi yapılmamaktadır. Kontenjan kadar burs diğer öğrencilere kredi tahsis edilmektedir.
7. Burs verilen son öğrencinin kaç puana sahip olduğu, Başvuruların değerlendirilmesinde tavan puanın; öğrenci ve ailesinin gelir durumunda % 40 ı olan 4.000 puan, öğrencinin başarı durumunda % 40 ı olan
4.000 puan, öğrencinin sosyal durumunda ise % 20 si olan 2.000 puan esas alınır ve toplamda
10.000(tavan) puan üzerinden değerlendirme yapılır. Lisans öğrencilerinden burs almaya hak kazanan en düşük puanlı öğrenciye ait puan 4.335,798’dir
8. Başvuranın başvurusunun değerlendirilmesinde puanının kaç olduğu, bu kapsamda gelir, başarı ve sosyal durum incelemesine yönelik değerlendirmenin ayrıntılı dökümü, Öğrencinin yapılan değerlendirme sonucu aldığı puan 4.040,743
9. Değerlendirmeye tabi tutulan başvuruna ait gelir, başarı ve sosyal durumuna ilişkin verilerin neler olduğu, Öğrencinin beyanı, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından alınan verilere göre: *Gelir üzerinden yapılan değerlendirmede; SGK’dan annesine ve kendisine ait maaş bilgisi gelmiştir. Babasının üzerine kayıtlı arabalarının bulunduğu tespit edilmiştir.
10. *Başarı üzerinden yapılan değerlendirmede; Bakanlığımıza başvuru yapan öğrencilerin başarı durumu 4.000 puan üzerinden hesaplanır. Yükseköğrenime yerleştirilmede esas alınan her puan türü kendi içinde değerlendirilir. Öğrencinin başarı durumu puanı;4.000 puanın, başvuruda bulunan öğrencilerden en yüksek puanı alanın puanına bölünmesiyle elde edilen sabit rakamın, öğrencinin almış olduğu puan ile çarpılması sonucunda ulaşılan puandır. Başvuran öğrenciler arasında en yüksek puanın belirlenmesinde; Ara sınıf başvurusu yapan öğrenciler için, her bir puan türünde öğrencinin okula giriş yılına ait
Bakanlığımıza başvuru yapan en yüksek puanlı öğrencinin puanı esas alınır.
11. *Sosyal durum üzerinden yapılan puanlama ise; Tapudan gelen bilgi, Bekâr öğrenci için anne-baba vefat durumu, MEB’de okuyan kardeş sayısı, Yükseköğretimde okuyan kardeş sayısı, kardeşlerin okudukları iller, öğrencinin ailesinin ikametgâh adresine ait ilde okuyup okumadığı göz önüne alınarak değerlendirme yapılmaktadır. İlgili kurum ve kuruluşlardan gelen bilgi doğrultusunda evlerinin olmadığı tespit edilmiş olup, kıstasımıza göre gerekli değerlendirme yapılmıştır.
12. Başvuranın başvuru yaptığı yıla ilişkin, Burs/Öğrenim Kredisi Başvurularının Değerlendirilmesine
İlişkin Usul ve Esasların bir örneği, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve Bakanlığımız görevleri sayılmıştır. Görev başlıklı 184. maddesi (h) bendi “Öğrencilere verilecek öğrenim kredisi, burs ve diğer yardımlara ilişkin hizmetleri yürütmek ve bunlara dair usul ve esasları belirlemek” hükmüne istinaden Burs ve Kredi Değerlendirme Kıstasları her yıl Bakan onayı ile yürürlüğe girmektedir. Burs ve Kredi
Değerlendirme işlemi yılda bir kez yapılmaktadır. Kamu kurumlarından bilgiler web servis ile çekilmektedir. Öğrenciler gelir durumu, sosyal durumu ve başarı durumu olarak üç ayrı alanda değerlendirilmekte ve alınan puanlar toplanarak tahsis işlemi yapılmaktadır.
13. Başvuranın talebinin 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 27 nci maddesinde yer alan “DOSTANE ÇÖZÜM” usulüyle karşılanmasının mümkün olup olmadığı, Burs ve
Kredi işlemleri değerlendirme işlemleri kanun gereği kıstasa bağlı olduğundan “DOSTANE ÇÖZÜM” usulüyle çözülmesi mümkün olmamaktadır.
14. Şikâyet konusuna ilişkin yargı organlarınca görülen bir dava yahut verilmiş bir karar bulunup bulunmadığı ve kararın örneği, Şikâyet konusuna ilişkin Müdürlüğümüze açılan veya intikal eden bir dava bulunmamaktadır.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
15. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü yer almaktadır.
16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır.
17. 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanununun “Burs ve kredilerin verilmesi” başlıklı 2 nci maddesinde; “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde yükseköğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dâhilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi verebilir…” hükmüne yer verilmiştir.
18. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliğinin; “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin
Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen kamu kurum ve kuruluşlarının (Vakıf üniversiteleri hariç) kendi mevzuatlarındaki kriterlere göre belirleyecekleri öğrenciler ile Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından belirlenecek öğrencilere hangi şartlarla burs kredi verileceği ile bunların kesilmesi ve lüzumu halinde tahsiline ilişkin hak ve yükümlülükleri kapsar.”
19. “Burs Tahsis Kontenjanı, Burs Miktarı ve Ödeme Zamanlarının Tespiti” “başlıklı 8 inci maddesinde; Kurum bütçesi dikkate alınarak ilk defa burs verilecek öğrenci sayısını, aylık burs miktarlarını, ödeme zamanını ve öğrencilerin Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi sınavı sonucundaki başarılarına göre burs kontenjanlarını belirlemeye Yönetim Kurulu yetkilidir.
20. “Kurumca Burs Verileceklerin Değerlendirilmesi” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Kurumca burs verilecek öğrenciler; öğrenci ve ailesinin sosyal, ekonomik durumu ile öğrencinin burs isteğinde bulunduğu tarihte yükseköğretim kurumuna girişte aldığı puan ve puan türü, ara sınıfta ise yılsonu başarı durumu
dikkate alınarak her yıl Yönetim Kurulunca belirlenen kıstaslar doğrultusunda değerlendirilir.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
21. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvurunun reddi önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 22. Başvuran, burs ve öğrenim kredisi bağlanması sürecine itiraz etmekteyken ilgili idare, birden çok kıstas dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucunda burs kontenjanına girilemediğini belirtmektedir.
23. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, başvuranın Pamukkale Üniversitesi İlahiyat
Fakültesi İlahiyat Programına (İ.Ö) 05.09.2021 tarihinde kayıt yaptırdığı, 15.11.2022 tarihinde yaptığı başvuru sonucunda tarafına öğrenim kredisi tahsis edildiği, yaptığı itiraz sonucunda ilgili idare tarafından genel usul ve esaslara değinilerek cevap verildiği anlaşılmıştır.
24. İlgili mevzuat gereği, öncelik durumu olan şehit veya gazi çocuklarına, engel durumuna göre tüm vücut fonksiyon kaybı oranı %40’ın üzerinde olduğu tespit edilen engelli öğrencilere, anne ve babası ölmüş olanlara, amatör milli olmuş sporculara, lise ve dengi öğrenimlerini Sosyal Hizmetler Çocuk Esirgeme
Kurumuna bağlı yetiştirme yurtlarında barınarak tamamlayanlara, lise ve dengi öğrenimlerini Darüşşafaka
Lisesinde tamamlayanlara, YGS veya LYS imtihanları sonucunda belirlenen her öğrenim dalındaki ham puan bazında ilk 100’e girenlere burs tahsisi yapılmakta olup, diğer öğrencilerin burs, öğrenim kredisi müracaatlarının değerlendirilmesi ise, öğrencinin başarı durumu, ailenin; geliri, sahip olduğu taşıt, gayrimenkul, sosyal durumu üzerinden yapılmaktadır.
25. Burs/öğrenim kredisi değerlendirmesi, öğrencinin gelir durumu puanı, başarı durumu puanı ve sosyal durum puanı toplamları üzerinden hesaplanmaktadır.
26. Kurum Burs/Öğrenim Kredisi Başvurularının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslara (Kıstaslar)
göre; burs/öğrenim kredisi için yapılan başvuruların değerlendirilmesinde tavan puan olarak 10.000 (on bin) rakamı esas alınmaktadır. Bu on bin puanın 4000 puanı (% 40) öğrenci ve ailesinin gelir durumuna göre, 4000 puanı (% 40) öğrencinin başarı durumuna göre, 2000 puanı (% 20) öğrencinin sosyal durumuna göre hesaplanmaktadır. Gelir durumu puanının hesaplanmasında, öğrencinin kendisine, anne ve/veya babasına ait maaş/ücret gelirleri, konut, arsa, işyeri sahipliği, mükellefiyetlik durumu, (Basit usul- Gerçek usul) Şirket ortaklığı, MTV (Motorlu Taşıtlar Vergisi), diğer gelirler (varsa kira, hasılat gelirleri) toplamı dikkate alınmaktadır. Başarı durumu puanının hesaplanması, yükseköğrenime ilk defa giren öğrencilerin
ÖSYM tarafından hesaplanan puan türü ve puanı, ara sınıflarda ise yükseköğretime kayıt yaptırdığı tarihteki puan türü ve puanı üzerinden yapılmaktadır. Öğrencinin sosyal durum puanının hesaplanmasında, anne ve/veya babanın sağ/vefat durumu, anne-baba boşanma durumu, öğrencinin aile ikametgâh adresi dışında yükseköğrenim görmesi, aile ikametgâh adresi dışında yükseköğrenim gören, 25 yaşını geçmemiş çalışmayan bekâr kardeş sayısı, ilköğretim ve ortaöğretimde öğrenim gören bekâr kardeş sayısı gibi kıstaslar dikkate alınmaktadır. (Kamu Denetçiliği Kurumunun 2019/23288 sayılı kararı)
27. Burs/öğrenim kredisi başvurularının değerlendirilmesine ilişkin usul ve esaslara göre eğitim öğretim yılı için belirlenen burs verilecek öğrenci kontenjanından %80 lisans, %19 ön lisans, %0,75 yüksek lisans
ve %0,25 doktora öğrencilerine ayrılmaktadır. Yine başvuran öğrenciler arasında en yüksek puanın belirlenmesinde master ve doktora öğrencileri için geçerli ALES puanın en yüksek olanı esas alınmakta ve
ALES puanı yoksa başarı değerlendirme puanı sıfır verilmektedir. (Kamu Denetçiliği Kurumunun 2021/10222 sayılı kararı)
28. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, burs verilmesi taleplerinin değerlendirilmesi aşamasında iki önemli kıstas bulunduğu, bunlardan ilkinin mevzuatta burs verilmeyecek öğrenciler olarak belirlenen şartlar olduğu, ikinci kıstasın ise ödenek miktarı dikkate alınarak belirlenen kontenjan olduğu,
29. Başvuranın burs almaya engel bir durumu bulunmamakla birlikte yapılan değerlendirme sonrası kontenjan dışı kaldığı,
30. Değerlendirmede tavan puanın; öğrenci ve ailesinin gelir durumunda % 40’ı olan 4.000 puan, öğrencinin başarı durumunda % 40’ı olan 4.000 puan, öğrencinin sosyal durumunda ise % 20’si olan 2.000 puanın esas alındığı ve toplamda 10.000(tavan) puan üzerinden değerlendirme yapıldığı,
31. Yapılan değerlendirme sonucunda lisans öğrencilerinden burs almaya hak kazanan en düşük puanlı öğrenciye ait puanın, 4.335,798 olduğu, başvurana yönelik yapılan değerlendirme sonucu 4.040,743 puana ulaştığı, böylelikle kontenjan dışında kaldığı,
32. Başvurana yönelik yapılan değerlendirmede başvuranın beyanı ve ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından alınan verilerin dikkate alındığı, bu kapsamda gelir üzerinden yapılan değerlendirmede; SGK’den annesine ve kendisine ait maaş bilgisi geldiği, babasının üzerine kayıtlı arabaların bulunduğu, başarı üzerinden yapılan değerlendirmede; başvuru yapan en yüksek puanlı öğrencinin puanının belirleyici etken olduğu, sosyal durum üzerinden yapılan puanlama ise; tapudan gelen bilgi, bekâr öğrenci için anne-baba vefat durumu, MEB’te okuyan kardeş sayısı, yükseköğretimde okuyan kardeş sayısı, kardeşlerin okudukları iller, öğrencinin ailesinin ikametgâh adresine ait ilde okuyup okumadığı hususlarının göz önüne alındığı, başvuranın/ailesinin ev sahibi olmadığına yönelik bilginin gerekli değerlendirmede dikkate alındığı,
33. Başvuranın sosyal (Şehit/gazi çocuğu gibi) ve fiziksel durum (engellilik) ya da mevzuat uyarınca
‘öncelikli öğrenci’ durumunda olmadığı, yukarıda özetlenen değerlendirme usul ve esaslarına tabi olduğu, sistem tarafından yapılan sıralamada başvurandan daha fazla puana sahip öğrencilere öncelik tanınarak burs tahsisi yapıldığı, mevzuat gereği öğrenim kredisi tahsis olan öğrenciye sonradan oluşan öncelikli haller dışında (Anne ve baba her ikisinin de vefatı, Sağlık kurulu raporu ile % 40 ve üzeri özürlülük, Gazi veya şehit çocuğu olması vb.) burs verilmesinin mümkün olmadığı, burs verilmesinde göz önüne alınan kıstaslara en fazla uygunluk gösterenlerden başlanılarak yapılan burs tahsisi sonucunda başvuranın burs almaya hak kazanamadığı anlaşıldığından burs bağlanması talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 34. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir. Bununla birlikte ilgili idare tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belge talebine yönelik cevabi yazının ayrıntılı ve gerekçeli olduğu böylelikle şeffaflık ilkesine uyduğu anlaşılmıştır.
/
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
35. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI KREDİ VE YURTLAR GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi