|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın KTO Karatay Üniversitesi’nde Giriş Yüksek Başarı Bursu (GYBB) alarak eğitimine devam ettiği, ancak derslere ve sınavlara katılmadığı gerekçesiyle bursunun kesildiği belirtilmektedir. Üniversite, bursun kesilmesini, eğitim kalitesini artırmak ve başarılı öğrencileri özendirmek amacıyla verilen bursun kötüye kullanılması olarak değerlendirmiştir. Ancak, bursun kesileceği durumlar Burs Yönergesi’nde açıkça belirtilmediği için, idarenin bu durumu yorum yoluyla genişletmesi hukuka aykırı bulunmuştur.
Kararda, bursun kesilmesine ilişkin mevzuatın belirsizliği ve idarenin yetkisinin bağlı yetki olduğu vurgulanarak, başvuranın bursunun kesilmesi işleminin geri alınması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durum, öğrencilerin haklı beklentilerini zedeleyebileceği ve hukuki belirlilik ilkesini ihlal edebileceği için önemli bir içtihat oluşturmuştur. Üniversiteye, burs kesme işleminin geri alınması için tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 16996-16996 95802452-101.07.04-E.95802452-101.07.04-E.|sayi|
BAŞVURU NO : 2018/4368 2018/ 4368
KARAR TARİHİ : 09/10/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Konya Ticaret Odası (KTO) Karatay
Üniversitesi Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, derslere ve sınavlara katılmadığı gerekçesiyle bursunun kesilmesi işlemine itirazı hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 09/04/2018 9.4.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, 2015 yılında Konya Ticaret Odası (KTO) Karatay Üniversitesi Hukuk Fakültesini tam
burslu ve üstün başarı bursunu hak ederek kazandığını, öğrenimine devam ederken, derslerin ve sınavların bir kısmına girmediği gerekçesiyle, Üniversitenin almış olduğu karar ile bursunun kesildiğini, anılan Fakülteyi tercih etmesinde, burs imkânları ve bursun devam edebilirliği hususunda birçok vakıf üniversitesine kıyasen daha esnek ve rahat olmasının önemli bir etken olduğunu, Üniversitenin Burs Yönergesinde derslerin ve sınavların bir kısmına girilmemesinin bursun kesilmesinde sebep olarak öngörülmediğinden bahse konu kararın hukuka aykırı olduğunu belirterek, mağduriyetinin giderilmesi için bursun kesilmesi kararının iptalini talep etmektedir .
1 / 11II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuru konusuna ilişkin bilgi ve belge talebimize istinaden, KTO Karatay Üniversitesi
Rektörlüğünün 20/ 06/ 2018 tarihli cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1) Başvurana 01/ 10/ 2015 tarihinden itibaren Üniversite tarafından burs ödenmeye başlandığı ve
son olarak 16/ 01/ 2018 tarihinde burs ödemesi yapıldığı, 13/ 02/ 2018 tarih ve sayılı yazılarıyla, hakkın kötüye kullanılması nedeniyle başvuranın bursunun kesildiği,
2.2) KTO Karatay Üniversitesi Lisans ve Ön Lisans Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 15 inci
maddesinin birinci bendinde yer alan; “Öğrenciler ilgili fakülte, yüksekokul veya meslek yüksekokullarının belirlediği ilkeler doğrultusunda derslere, laboratuvar ve uygulamalara devam etmek, dönem içinde her türlü sınava ve öğretim elemanlarının uygun gördüğü diğer çalışmalara katılmakla yükümlüdür . Öğrenciler, teorik derslerin %70’ine, uygulamalı derslerin %80’ine devam etmek zorundadır . Aksi takdirde devamsızlık nedeniyle başarısız sayılır .” hükmü gereğince, öğrencinin yükümlülükleri arasında bulunan “derslere devam yükümlülüğünün” başvuran tarafından ihlal edildiği, Üniversitenin Yönetmeliğine aykırılık teşkil ettiği,
2.3) Başvuranın LYS Türkiye 4423. olarak büyük başarı elde ettiği, bu kadar başarılı bir öğrencinin
derslere ve sınavlara girmemesinin, dolayısıyla mezun olmak, yani diploma almak istememesinin anlaşılır olmadığı,
2.4) Anılan Yönetmeliğin 21 inci maddesinde yer alan not başarı tablosu, başvuranın transkripti ve
not çizelgesi ile birlikte incelendiğinde, sınavlara mazeretsiz olarak girmediği ve kaldığının görüldüğü,
2.5) Başvuranın 27/ 02/ 2018’de sunmuş olduğu itiraz dilekçesinin, Üniversitenin Burs
Komisyonunda görüşülerek 20/ 03/ 2018 tarihinde kendisine cevap verildiği,
2.6) Burs Yönergesindeki amacın, ÖSYM tarafından yapılan sınavda başarılı olan öğrencileri
özendirmek amacıyla kendilerine verilecek olan bursların ortak esaslarını düzenlemek olduğu, başvuranın kayıt sonrası derslerindeki başarısının değil, ÖSYM tarafından yapılan sınavda başarılı olması ile derslere ve sınavlara girme yükümlülüğünün yerine getirilmesinin mevzu bahis olduğu, buradaki önemli noktanın Üniversiteye kayıtlı öğrencinin eğitim öğretim dönemi içinde puan bakımından başarılı olup olmamasının değil, derslere ve sınavlara girmesinin olduğu, derslere ve sınavlara giren diğer Üniversiteye Giriş Yüksek Başarı Bursu (GYBB) alan öğrencilerin puan bakımından başarılı olup olmamalarına bakılmaksızın Burs Yönergesinin 9 uncu maddesi gereğince burslarının kesilmeyip halen devam ettiği (örnek olarak GYBB Bursu almaya devam eden 2 Hukuk
Fakültesi öğrencisine ait transkript ek olarak sunulmuştur),
2.7) Başvuranın iddia ettiği üzere Burs Yönergesinde devamsızlığa bağlanan sonucun başarısızlık
değil, yükümlülüğün yerine getirilmemesi olduğu, GYBB bursunun başarısızlıktan dolayı değil, kendisine verilen bu hakkı kötüye kullanmasından dolayı kesildiği,
2.8) Yükseköğretim kurumlarında öğrenci olmanın yukarıda bahsedildiği gibi bazı yükümlülükleri
beraberinde getirdiği, sadece ders kaydı yaptırmak ile birlikte katılımı zorunlu olan tüm derslere
2 / 11katılmamanın ve sınavlarına girmemenin kayıtlı olunan bölümden mezun olamamak anlamına
geldiği, mezun olmak istemeyen öğrencinin kendisine verilen kontenjanı işgal etmesinin anlaşılır olmadığı,
2.9) Başvuranın yüksek lisans yapıyor olması ve Üniversitedeki eğitimini engelleyecek olması
sebebiyle, kendisine Üniversitenin Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 27 nci maddesinde belirtilen “Akademik İzin” (kayıt dondurma) imkânı verildiği, adı geçen öğrencinin buna başvurmadığı, derslere ve sınavlara da mazeretsiz olarak girmediği, başvuranın niyetinin haksız, karşılıksız para kazanmak, idareye maddi zarar vermek, kontenjan dolu olduğundan bursu alamayan iyiniyetli başarılı öğrencilerin hakkını gasp etmek olduğu,
2.10) Bursların veriliş amacının sadece daha nitelikli öğrencilerin gelişini sağlamak değil, eğitim
öğretim kalitesini yükseltmek ve başarılı öğrencileri özendirmek de olduğu, başvuranın öğrenci sıfatı ile Üniversiteye kayıt yaptırdığı fakat öğrenci gibi davranmadığı, sırf kazanç amacı ile öğrenci gibi gözüküp Üniversiteden alınan bursları kendisine geçim kaynağı yaptığı,
2.11) Üniversite tarafından başvurana Giriş Yüksek Başarı Bursu verilmesi, Burs Yönergesinin 5 inci
maddesinde “Burs Başvuruların Değerlendirilmesi” başlığı altında yer alan “Bu yönerge kapsamında öğrencilerin ve öğretim elemanlarının bursluluk durumlarında değişiklik oluşturacak her türlü karar;
Rektör başkanlığında, Rektörün tavsiyesi ve Mütevelli Heyet Başkanının Onayı ile atanacak iki akademik personel, Genel Sekreter, Mali İşlerden Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı, Sağlık Kültür ve Sportif Faaliyetler Koordinatörü ve Öğrenci İşleri Koordinatöründen oluşan ”Burs
Komisyonunca” değerlendirilir ve Mütevelli Heyet Başkanının onayına sunulur” hükmünce, Üniversitenin kamu hizmeti veren bir kamu tüzel kişisi olması nedeni ile takdir yetkisinin bulunduğu,
2.12) Söz konusu Burs Yönergesinin 25 inci maddesinde yer alan bursların kesilmesi ile ilgili boşluk
oluşabilecek durumlarda yine takdir yetkisinin kullanılmasının, mevzuatın açık hükmü ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği, Resmi Gazetede 21
Mart 2016 tarihinde yayımlanan KTO Karatay Üniversitesi Ana Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin (g) bendinin; “Üniversiteye alınacak öğrenci sayısını ve burs kontenjanlarını Yükseköğretim
Kurulunun onayına sunulmak üzere karara bağlamak, verilecek bursun şekil ve miktarını Senatonun önerisini de alarak tespit etmek” hükmü ile Burs Yönergesinin 5 inci maddesindeki “Bu yönerge kapsamında öğrencilerin ve öğretim elemanlarının bursluluk durumlarında değişiklik oluşturacak her türlü karar; Rektör başkanlığında, Rektörün tavsiyesi ve Mütevelli Heyet Başkanının onayı ile atanacak iki akademik personel, Genel Sekreter, Mali İşlerden Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı, Sağlık Kültür ve Sportif Faaliyetler Koordinatörü ve Öğrenci İşleri Koordinatöründen oluşan “Burs
Komisyonunca” değerlendirilir ve Mütevelli Heyet Başkanının onayına sunulur” hükmü gereğince mümkün olduğu,
2.13) Üniversite tarafından iyi niyetle verilen Giriş Yüksek Başarı Bursunun, kötü niyet ve amaç dışı
kullanımdan dolayı kesildiği,
2.14) Başvuranın sınavlara girmediğinin transkriptlerinden, derslere gelmediğinin de turnike
kayıtlarından belli olduğu, 03/ 08/ 2015 tarihinde Hukuk Fakültesine 100 % ÖSYM Bursu ile kayıt
3 / 11yaptırdığı, turnike kayıtlarından da anlaşılacağı üzere başvuranın 2016- 2017 Bahar dönemi ile
2017- 2018 Güz döneminde hiç okula gelmediği, derslere ve sınavlara girmediği, bu dönem için kendisine GYBB Bursu ödendiği,
2.15) Başvurana herhangi bir uyarı yapılmadığı, zira öğrencinin derslere ve sınavlara girme
yükümlülüğünü bilmek zorunda olduğu,
2.16) Başvuran ile birlikte toplam 47 öğrencinin GYBB Bursunun aynı gerekçe ile kesildiği,
açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının;
3.1) “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42 nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim
hakkından yoksun bırakılamaz . Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir…” hükmü yer almaktadır .
3.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükmü yer almaktadır .
3.3) “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130 uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim
esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur…” hükmü yer almaktadır .
4) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmü yer almaktadır .
5) 4/ 11/ 1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun
5.1) “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; Üniversite, “Bilimsel özerkliğe ve kamu
tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim – öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur .” olarak tanımlanmıştır .
5.2) Kanunun 43 üncü maddesinde; “a . Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve
ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir .” hükmü yer almaktadır .
6) 21/03/ 2016 tarihli ve 29660 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan KTO Karatay Üniversitesi
4 / 11Ana Yönetmeliğinin “Mütevelli Heyetin görevleri” başlıklı 5 inci maddesinin (g) bendinde;
“…Üniversiteye alınacak öğrenci sayısını ve burs kontenjanlarını Yükseköğretim Kurulunun onayına sunulmak üzere karara bağlamak, verilecek bursun şekil ve miktarını Senatonun önerisini de alarak tespit etmek…” hükmü yer almaktadır .
7) 21/ 03/ 2016 tarihli ve 29660 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan KTO Karatay Üniversitesi
Lisans ve Ön Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin;
7.1) “Ders ve uygulamalara devam” başlıklı 15 inci maddesinde; “( 1) Öğrenciler ilgili fakülte,
yüksekokul veya meslek yüksekokullarının belirlediği ilkeler doğrultusunda derslere, laboratuvar ve uygulamalara devam etmek, dönem içinde her türlü sınava ve öğretim elemanlarının uygun gördüğü diğer çalışmalara katılmakla yükümlüdür . Öğrenciler, teorik derslerin %70’ine, uygulamalı derslerin
%80’ine devam etmek zorundadır . Aksi takdirde devamsızlık nedeniyle başarısız sayılır…”
7.2) “Akademik izin” başlıklı 27 nci maddesinde; “( 1) Öğrenciler, tekrar Üniversiteye dönmek
üzere; haklı ve geçerli olabilecek mazeretleri nedeniyle akademik izin talep edebilirler . Bu talebi ilgili fakülte, yüksekokul veya meslek yüksekokulu yönetim kurulu değerlendirir .
( 2) Öğrenciler, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen haklı ve geçerli mazeretlerine istinaden, belgelemek koşulu ile sağlık, ekonomik, ailevi, askerlik, kişisel, akademik, yurt dışında eğitim, beklenmedik zorunlu olaylar ve benzeri nedenlerle akademik izin için başvurabilirler…” hükümleri yer almaktadır .
8) KTO Karatay Üniversitesinin 23/ 08/ 2017 tarihli Burs Yönergesinin;
8.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönergenin amacı; ÖSYM tarafından yapılan
sınavda başarılı olan adayların, KTO Karatay Üniversitesini tercih etme oranlarım artırmak, daha nitelikli öğrenci gelişini sağlamak, eğitim, öğretim kalitesini yükseltmek, başarılı öğrencileri özendirmek, üniversitenin nitelikli insan kaynağı ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlamak amacıyla verilecek bursların ortak esaslarını düzenlemektir .”
8.2) “Burs Başvurularının Değerlendirilmesi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Bu yönerge
kapsamında öğrencilerin ve öğretim elemanlarının bursluluk durumlarında değişiklik oluşturacak her türlü karar; Rektör başkanlığında, Rektörün tavsiyesi ve Mütevelli Heyet Başkanının onayı ile atanacak iki akademik personel, Genel Sekreter, Mali işlerden Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı, Sağlık Kültür ve Sportif Faaliyetler Koordinatörü ve Öğrenci İşleri Koordinatöründen oluşan “Burs
Komisyonunca” değerlendirilir ve Mütevelli Heyet Başkanının onayına sunulur .”
8.3) “Üniversiteye giriş yüksek başarı bursu (GYBB)” başlıklı 9 uncu maddesinde;
“Üniversitemize YGS ve LYS sınavları ile yerleşen, ÖSYM başarı sıralaması ile yerleştiği puan türüne göre aşağıda ayrıntıları belirtilen genel (ek puansız) başarı sıralamasına sahip olan öğrencilere sağlanan burstur…”
8.4) “Bursların Kesilmesi” başlıklı 25 inci maddesinde; “( 1) Burs kazanan öğrencilerin
Üniversiteden ilişik kesmeleri, kayıt dondurmaları, kayıt yenilememeleri ve normal öğrenim süresini aşmaları halinde bursları kesilir . Kayıt dondurma ve kayıt yenilememe sebebiyle bursları kesilen
5 / 11öğrenciler, kayıtlarını yenilettikleri andan itibaren burs alma şartlarım kaybetmemişlerse, tekrar burs
almaya devam ederler . Mücbir sebeplerden dolayı Üniversitemiz ile ilişikleri kesilen öğrencilerin durumu Burs Komisyonunda değerlendirilir . Okuldan bir aydan fazla süre ile uzaklaştırma cezası alan öğrenciler GBB bursları dışında kalan bursları alma hakkını kaybeder .
( 2) Üniversite tarafından görevlendirilen, yurt içi veya yurt dışı değişim programlarına katılan veya
Üniversitemiz tarafından izin verilen öğrencilerin bursları kesilmez .” hükümleri yer almaktadır .
9) KTO Karatay Üniversitesinin 29/ 12/ 2017 tarihli Burs Yönergesinin;
9.1) “Giriş Yüksek Başarı Bursu (GYBB)” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Üniversitemize TYT ve
YKS sınavları ile yerleşen, ÖSYS başarı sıralaması ile yerleştiği puan türüne göre aşağıda ayrıntıları belirtilen başarı sıralamasına sahip olan öğrencilere sağlanan burstur…”
“( 2) Hazırlık dâhil normal öğrenim süresi boyunca sağlanır . 2018- 2019 Akademik Yılı itibariyle kayıt yaptıran öğrenciler için, dönem/yıl not ortalamasının 2.00’nin altına düşmesi halinde ilgili dönem/yıl için burs kesilir . Bir sonraki dönem/yıl genel not ortalamasının 2.00 veya üzerine yükselmesi halinde burs tekrar sağlanır . Bursun kesildiği yıl için geriye dönük ödeme yapılmaz…”
9.2) “Bursların Kesilmesi” başlıklı 32 nci maddesinde; “(l) Burslu öğrencilerin kayıt
yenilememeleri ve normal öğrenim süresini aşmaları halinde bursları kesilir . Kayıt yenilememe sebebiyle bursları kesilen öğrenciler, kayıtlarını yenilettikleri andan itibaren burs alma şartlarını kaybetmemişlerse, tekrar burs almaya devam ederler .
( 2) Akademik izinli olunan süreler azami öğrenim süresinden sayılmadığı için izin süresi sona erdiğinde öğrencilerin bursları devam eder .
( 3) Okuldan bir aydan fazla süre ile uzaklaştırma cezası alan öğrenciler, Giriş Başarı Bursu dışında kalan bursları alma hakkını kaybeder . 2018- 2019 akademik yılı itibariyle kayıtlanan Giriş Yüksek
Başarı Bursu ile Uluslararası Öğrenci Bursu kazanan öğrencilerin dönem/yıl not ortalamalarının 2.00’nin altına düşmesi halinde ilgili yıl için bursları kesilir .
( 4) Üniversitemiz tarafından izin verilen, görevlendirilen ve yurt içi veya yurt dışı değişim programlarına katılan öğrencilerin bursları kesilmez .” hükümlerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Üniversitenin söz konusu
bursun kesilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuranın 2015 yılında yapılan Lisans Yerleştirme Sınavı sonucunda LYS Türkiye 4423. olarak
KTO Karatay Üniversitesine kayıt yaptırdığı, Giriş Yüksek Başarı Bursu (GYBB) kazandığı, Ekim 2015’ten itibaren Üniversite tarafından burs ödenmeye başlandığı ve son olarak Ocak 2018’de burs
6 / 11ödemesi yapıldığı, Üniversitenin 13/ 02/ 2018 tarihli yazısıyla başvuranın bursunun kesildiği
anlaşılmış olup; başvuran bursun kesilmesi işlemine itiraz etmektedir .
12) Üniversitenin söz konusu 13/ 02/ 2018 tarihli yazısıyla; yapılan incelemeler neticesinde,
başvuranın derslere ve sınavlara girmediği tespit edildiğinden, Burs Yönergesi kapsamında eğitim öğretim kalitesini yükseltmek ve başarılı öğrencileri özendirmek amacıyla verilen bursun, hakkın kötüye kullanılması ve dürüstlük kuralının ihlal edilmesi gerekçesiyle kesildiği bildirilmiştir .
13) Başvuran 27/ 02/ 2018 tarihli dilekçesiyle; Karatay Üniversitesi Hukuk Fakültesinin lisans
düzeyindeki ikinci üniversitesi olduğunu, ilk üniversiteyi bitirdiği 2015 yılında kazanmış olduğu
Hukuk Fakültesini kesintisiz ve kariyer planlamasında etkili olabilecek bir şekilde bitirmek istediğini, hem askerlik durumunu ertelemek hem de kariyer planlaması kapsamında yüksek lisans eğitimine başladığını, yoğun bir tempoyla lisans eğitimi olan Hukuk Fakültesini ve yüksek lisans eğitimini sürdürmekte olduğunu, Hukuk Fakültesinde derslere devam zorunluluğunun bulunmadığını ve Burs Yönergesinde bursun kesilmesi hususunda sınavlara girmeme sebebinin açıkça belirtilmediğini, ailevi sorunları ve yüksek lisansın yoğun temposundan dolayı sınavlara giremediğini, bir sonraki sınav döneminde giremediği sınavları telafi edebileceğini, kesinlikle kötü bir niyetinin olmadığını, bununla beraber ailevi olarak maddi ihtiyaç içinde olduklarını, aldığı bursun kendisinin ve kardeşlerinin eğitim masraflarının karşılanmasında önemli olduğunu belirterek, bursun iptali kararının tekrar değerlendirilmesini Üniversiteden talep etmiştir .
14) Üniversitenin, itirazı hakkında başvurana vermiş olduğu 20/ 03/ 2018 tarihli cevabında;
2017- 2018 Akademik Yılı Güz Döneminde kayıt olunan derslerin sınavlarına girmediğinin ve ayrıca turnike kayıtlarından ilgili dönemde okula da hiç gelmediğinin anlaşıldığı, öğrencinin eğitimine devam etmesine engel bir durumun oluşması halinde Yönetmeliğin 27 nci maddesinin ikinci fıkrası gereğince akademik izin talebinde bulunulması gerektiği, bu kapsamda akademik izin talep edilmediği de göz önünde bulundurularak, Burs Yönergesinde amaçlanan hususlar yerine
Üniversiteden hiç eğitim almadan haksız kazanç elde etme durumuna rastlanıldığı, bu sebeple talebinin Burs Komisyonu tarafından reddedildiği belirtilmiştir .
15) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 43 üncü maddesinde yer alan ilgili hükmünde
yükseköğretim kurumlarında eğitim–öğretimle ilgili esasların üniversitelerce hazırlanacak yönetmelikte belirtileceğine yer verilmiştir . Bu kapsamda, Üniversitenin Ana Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde; burs kontenjanlarını Yükseköğretim Kurulunun onayına sunulmak üzere karara bağlamak, verilecek bursun şekil ve miktarını Senatonun önerisini de alarak tespit etmek Mütevelli
Heyetinin görevleri arasında sayılmıştır .
16) Üniversite tarafından verilecek bursların ortak esaslarını düzenlemek amacıyla Burs Yönergesi
hazırlanmıştır . Başvuru konusu somut olayımız açısından geçerli olan 23/ 08/ 2017 tarihli Mütevelli
Heyeti Kararıyla yayınlanan Yönergenin 25 inci maddesi hükmünde bursların kesilmesi hususu düzenlenmiştir . Yönergenin söz konusu düzenlemesinde, burs kazanan öğrencilerin Üniversiteden ilişik kesmeleri, kayıt dondurmaları, kayıt yenilememeleri ve normal öğrenim süresini aşmaları halinde burslarının kesileceği hükmüne yer verilmiştir .
17) Anılan Yönergede başvuranın da ifade ettiği üzere, derslere/sınavlara girilmemesi veya
7 / 11başarısızlık durumlarında bursun kesileceğine dair açık bir hüküm bulunmadığı görülmektedir .
Bununla beraber, Yönergenin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, Yönergenin amacının; “ÖSYM tarafından yapılan sınavda başarılı olan adayların, KTO Karatay Üniversitesini tercih etme oranlarını artırmak, daha nitelikli öğrenci gelişini sağlamak, eğitim, öğretim kalitesini yükseltmek, başarılı öğrencileri özendirmek, üniversitenin nitelikli insan kaynağı ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlamak amacıyla verilecek bursların ortak esaslarını düzenlemek” olduğu ifade edilmiştir .
18) Yönergenin bursun kesileceği halleri düzenleyen maddesinde, derslere/sınavlara girilmemesi
veya başarısızlık durumu bursun kesilmesinde açık bir şekilde sebep olarak gösterilmemişse de idare, başvuranın bir dönem boyunca hiç okula gitmeyerek derslere ve sınavlara girmemesini, bursların ortak esaslarının düzenlendiği Burs Yönergesine ve bursun veriliş amacına aykırı değerlendirerek öğrencinin bursunun kesilmesine karar vermiştir . 2547 sayılı Yasa ve ilgili
Yönetmeliklerin verdiği yetkiye dayanılarak Yönerge değişikliği ile üniversitenin bursun kesilmesi hallerinin kapsamını genişletmesi mümkünken üniversite tarafından amaca bağlı yorum yapılarak başvuranın bursunun kesilmesi yönünde işlem tesis edildiği görülmektedir .
19) Somut olayda, tahdidi bir şekilde sayma yoluyla belirlenen bursun kesileceği hallerinin idare
tarafından yorum yoluyla genişletildiği, mevzuatta açıkça belirtilen bir duruma ilişkin yorum yönteminin kullanıldığı, açık Yönerge hükmü kapsamında bursun kesilmesi yönünde işlem tesis edilebilmesi için idari işlemin sebep unsuru yönünden hukuka uygun olması gerektiği, idarenin yetkisinin bu kapsamda takdir yetkisi değil bağlı yetki olduğu, çoğu üniversitenin burslarla ilgili hususları düzenleyen yönergelerinde bursun kesilme halleri kapsamında devamsızlık ve başarısızlık şartına yer vermesine rağmen Karatay Üniversitesinin mevzuatında böyle bir sınırlamaya yermediği, başvuranın da Kurumumuza sunduğu beyanlarında esnek burs koşullarının ilgili üniversiteyi tercih etmesinde etkili olduğunu ifade ettiği tespit edilmiştir .
20) Örneğin, 12.01.2018 tarihli ve 2018- 114/ 04 sayılı Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Burs
Yönergesi’nin, YKS Derece ve Bölüm Sıralama Bursu başlıklı 11. Maddesinde, “Öğrencinin bir akademik yarıyıl sonundaki Ağırlıklı Not Ortalaması (ANO) ya da Ağırlıkla Genel Not
Ortalamasının (AGNO) 2.00’ın altına düşmesi ve/veya bir akademik yarıyılda seçtiği ders sayısının en az %50’sinden devamsızlık nedeniyle başarısız olması halinde, YKS Derece Bursu ve Bölüm
Sıralama Bursu kesilir . Bir sonraki dönem devam ve başarı şartını yerine getiren öğrenciye izleyen yarıyılda bursu ödenmeye yeniden başlanır .” Hükmüne; Kadir Has Üniversitesi Burs Yönergesi’nin
4 üncü maddesinde “Hangi sınav ve puan türlerinde kimlere ne miktarda burs sağlanacağı her yıl
Mütevelli Heyet tarafından belirlenerek ilan edilir ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu madde 44’de düzenlenen lisans eğitimi için öngörülen 4 (zorunlu hazırlık okuyanlar için 5) yıllık süre boyunca, bursa hak kazandıkları dönemdeki oran ve miktarlar değiştirilmeden ve öğrencinin başarı durumundan etkilenmeden her yıl dokuz ay süreyle verilir . Kadir Has Bursu kayıt dondurma durumunda kesilir, öğrencinin Kadir Has Üniversitesi’nde eğitimine dönmesiyle birlikte kaldığı yerden devam eder .” hükmüne; 17.12.2015 tarihli ve 2015/ 23 sayılı İstanbul Sabahattin Zaim
Üniversitesi Burs Yönergesinin 6. Maddesinde, bursların ders geçme veya genel not ortalaması gibi başarı şartları aranmaksızın devam edeceği ve burslu öğrencilerin ÖSYM tarafından yapılan merkezi yerleştirme sınavına girip üniversiteyi kazanarak yeniden kayıt yaptırdıkları takdirde önceki burs haklarını kaybedeceği hükmüne yer verildiği görülmektedir .
8 / 1121) Üniversitenin Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin “Ders ve uygulamalara devam” başlıklı
15 inci maddesi hükmünde yer alan, “öğrencilerin ilgili fakülte, yüksekokul veya meslek
yüksekokullarının belirlediği ilkeler doğrultusunda derslere devam etmekle, dönem içinde her türlü sınava ve öğretim elemanlarının uygun gördüğü diğer çalışmalara katılmakla yükümlü olduğu, öğrencilerin, teorik derslerin %70’ine, uygulamalı derslerin %80’ine devam etmek zorunda olduğu, aksi takdirde devamsızlık nedeniyle başarısız sayılacağı” düzenlemesi karşısında başvuranın yükümlülüklerine aykırı davrandığı idarece ileri sürülmüşse de, Yönetmelikte sayılan dersten başarısız sayılma durumu ile Yönergede yer alan bursun kesilmesi durumunun kıyas kabul etmeyecek iki farklı durum olduğu, başvuranın bursun kesilmesi işlemine dayanak teşkil etmeyeceği değerlendirilmektedir .
22) Diğer taraftan, eğitim-öğretim süreçlerini ve ilgili düzenlemelerini hiçbir tereddüte mahal
vermeyecek şekilde açık ve anlaşılır kılmakla sorumlu olan Üniversitenin; başvuruya konu edilen bursun kesilmesi hususunda ilgili mevzuatında bazı açıklıklar bulunduğunu fark ederek, 29/ 12/ 2017 tarihli Mütevelli Heyeti kararıyla yayınladığı Burs Yönergesinde anılan hususlara açıklık getirdiği, buna göre 2018- 2019 Akademik Yılı itibariyle kayıt yaptıran öğrenciler için, dönem/yıl not ortalamasının 2.00’nin altına düşmesi halinde ilgili dönem/yıl için bursun kesileceği düzenlemesine yer verildiği, ancak bu halde dahi devamsızlığı bursun kesileceği haller arasında düzenlemediği görülmektedir . Üniversite tarafından başvuranın bursunun eğitim ve öğretim dönemi içindeki başarı durumu sebebiyle değil öğrencinin temel bir yükümlülüğü olan derslere ve sınavlara girme yükümlülüğünü yerine getirmemesi sebebiyle kesildiği belirtilmişse de, Yönergede bursun kesileceği haller arasında sayılmayan bu halin idare tarafından başvuranın bursunun kesilmesinde gerekçe olamayacağı, aksi halde Yönergenin açık hükmü göz ardı edilerek amaca bağlı yorum yapıldığında başarısız öğrenciler için de idarenin bursun kesilmesi işlemini uygulayabileceği, bu durumun da öğrencilerin haklı beklentisini zedeleyeceği ve hukuki belirlilik ilkesini ihlal edeceği sonucuna ulaşılmıştır .
23) Kurumumuzca yapılan inceleme neticesinde; yukarıda yer verilen tüm açıklamalar ve tespitler
çerçevesinde, Üniversiteden temin edilen turnike kayıtlarından başvuranın 2016- 2017 Bahar dönemi ile 2017- 2018 Güz döneminde derslere ve sınavlara girmediği anlaşılsa da KTO Karatay
Üniversitesinin Burs Yönergesinde derslere ve sınavlara girilmemesi durumu bursun kesileceği haller kapsamından düzenlenmediğinden ve mevzuatın açık hükmünü yorum yoluyla genişleten idarenin tesis ettiği işlemin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu görüldüğünden söz konusu bursun kesilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
24) İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında
Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere
9 / 11başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine
uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
25) Ayrıca, iyi yönetim ilkelerinden biri olarak kabul edilen ve Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer alan nezaket ilkesi; kamu görevlilerinin birbirine ve vatandaşa karşı saygılı davranmasını, kibar ve yardımsever olmalarını, işbirliği içerisinde hareket etmelerini, işlerini zamanında yapmalarını, vatandaşın sorununu anlamak ve çözüm yolu üretmek için gerçek bir çaba içinde olmalarını gerektirmektedir . Bunun için de İdarelerce; vatandaş ile ilişkilerde nazik ve kibar bir dil kullanılması, nezaket dışı, kaba ve rahatsız edici söylemlerden kaçınılması, vatandaşın sorununun anlaşılması ve çözüm arayışı noktasında önem arz etmektedir .
26) KTO Karatay Üniversitesi Rektörlüğü tarafından başvuran için kullanılan “mezun olmak
istemeyen öğrencinin kendisine verilen kontenjanı işgal etmesinin anlaşılır olmadığı”, “başvuranın niyetinin haksız, karşılıksız para kazanmak, idareye maddi zarar vermek, kontenjan dolu olduğundan bursu alamayan iyiniyetli başarılı öğrencilerin hakkını gasp etmek olduğu”, “başvuranın öğrenci sıfatı ile Üniversiteye kayıt yaptırdığı fakat öğrenci gibi davranmadığı, sırf kazanç amacı ile öğrenci gibi gözüküp Üniversiteden alınan bursları kendisine geçim kaynağı yaptığı”, “Üniversite tarafından iyi niyetle verilen Giriş Yüksek Başarı Bursunun, kötü niyet ve amaç dışı kullanımdan dolayı kesildiği” gibi ifadelerin idarelerin uymak zorunda oldukları nezaket ilkesine aykırılık teşkil ettiği, üniversitelerin öğrencileri ile olan münasebetlerinde daha ihtiyatlı bir dil kullanmaları gerektiği değerlendirilmekte, idarenin bundan sonraki işlemlerinde nezaket ilkesine uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
27) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye
tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Konya İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelere ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ İLE;
Yönergeye aykırı olarak tesis edilen başvuranın bursunun kesilmesi işleminin geri alınması için
KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE bulunulmasına,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, KTO Karatay Üniversitesi
Rektörlüğünce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
10 / 11Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi