|
ÖZET: Başvuran, İngiltere’deki yüksek lisans eğitim süresinin burslu statüde uzatılması talebinde bulunmuş, ancak bu talep idare tarafından reddedilmiştir. İdare, başvuranın süre uzatım talebinin geçerli bir mazerete dayanmadığını ve başvurunun zamanında yapılmadığını savunmuştur. Ancak, yapılan değerlendirmelerde, başvuranın başarısız olduğu bir dersten dolayı ek süre talep ettiği ve bu durumun eğitim süresinin uzatımında geçerli bir sebep olduğu belirlenmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, ilgili mevzuat çerçevesinde, burslu öğrencilerin öğrenim sürelerinin uzatılmasının eğitim durumuna bağlı geçerli bir özre dayalı olması gerektiğini vurgulamış ve başvuranın durumunun bu çerçevede değerlendirildiğinde, burslu uzatma talebinin kabul edilmesi gerektiği sonucuna varmıştır. Sonuç olarak, idarenin burssuz statüde süre uzatımı işleminin hakkaniyete aykırı olduğu tespit edilmiştir. Başvuranın burs ve kırtasiye ödeneğinin ödenmesi hususunda Milli Eğitim Bakanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/2506-S.20.4010
BAŞVURU NO : 2019/14222
KARAR TARİHİ : 17/02/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
Başvuranın eğitim süresinin burslu statüde uzatılması talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 19/08/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, 2015 yılı Yurt Dışına Lisansüstü Öğrenim Amacıyla Gönderilecek Öğrencileri
Seçme ve Yerleştirme (YLSY) bursunu kazanarak resmi devlet burslusu statüsünde
İngiltere’deki Brunel University London’da yüksek lisans eğitimine Eylül 2017’de Londra
Eğitim Müşavirliğinin onay ve kabulüyle başladığını, ancak kendisinin elinde olmayan nedenlerden dolayı okulun bir ay süreyle eğitim süresini uzattığını, bu uzatma süresinin zorunlu olduğunu ve kendisinin başarı ve başarısızlığıyla ilgili olmadığını, Londra Eğitim
Müşavirliğine uzatma için başvuruda bulunduğunu, Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde
Öğrenimleri Hakkında Yönetmelikte yer alan “Yüksek lisans öğreniminde altı aya kadar burslu uzatılabilir.” hükmünde açıkça belirtilmesine rağmen bu konudaki başvurusunun nedensiz olarak reddedildiğini, burslu uzatma talebinin tüm şartlarını yerine getirmesine rağmen karşılanmadığını ifade ederek eğitim süresinin burslu statüde uzatılması sağlanarak belirtilen sürede burs alamaması nedeniyle yaşamış olduğu mağduriyetin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuru ile ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığından 20/11/2019 tarihinde bilgi ve belge
talebinde bulunulmuş olup, İdareden gelen 24/12/2019 tarihli ve … sayılı yazı ve eklerinde özetle;
2.1) Yurt dışına lisansüstü öğrenim görmek üzere gönderilen öğrencilerin mazeretlerine ilişkin
öğrenim sürelerinin uzatımı işlemlerinin (burslu veya burssuz statüde) Türk Öğrencilerin
Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin 11’inci maddesinin üçüncü fıkrasındaki “Resmî burslu öğrencilerin öğrenim süreleri eğitim durumuna bağlı geçerli bir özre dayalı olmak ve uzatılma talebi istenen öğrenim döneminin başlamasından en az iki ay öncesinde başvurmak kaydıyla azami(….)c) Yüksek lisans öğreniminde altı aya kadar burslu, altı aya kadar burssuz(…)uzatılabilir.” hükümleri çerçevesinde değerlendirilmekte olduğu,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2.2) Sayıştay’ın 2018 Yılı Milli Eğitim Bakanlığı incelemesi sonucu hazırlanan denetim
raporunun “Bulgu 8” kısmında bahse konu benzer işlemlerle ilgili olarak, “Verilen ilave süreler nedeniyle öğrencilere ödenen burs, okul ücreti ve diğer masraflar bütçeye önemli bir ilave yük getirdiği gibi, uzayan eğitim süreleri, bu kişilerin hizmetinden daha az yararlanılması sonucunu da doğurmaktadır. Zira verilen ilave sürelerin bir kısmında kişilere (her öğrenim aşaması için bir ya da iki kez verilen altışar aylık süreler için) burs verilmeye, okul ücreti ödenmeye ve tedavi, sigorta, vize vb. giderleri karşılanmaya devam edilmektedir.(…….)Göreve başladıklarında öğrenim görülen süreler memuriyette geçirilmiş süreler olarak bu kişilerin terfilerinde ve emeklilik mükteseplerinde dikkate alındığından, yersiz süre uzatımlarının maliyeti daha da yükselmektedir.
İlgili Kanun yurtdışı lisansüstü eğitimlerinin belirlenmiş eğitim planlama çerçevesinde tamamlanmasını, tamamlayamayanların geri çağrılmasını, süre uzatımlarının ise ancak hastalık veya meşru ve olağanüstü durumlarda verilmesini öngördüğünden, büyük ölçüde genellik arz eden süre uzatımlarının yasal çerçevesi ile uyumlu şekilde sınırlandırılması gerekmektedir.
Uygulamada ilave süre kullanımının öğrenciler için bir hak değil, yasa koyucunun iradesine uygun olarak zorunlu ve istisnai durumlarda başvurulması gereken bir imkan olduğu bilinciyle hareket edilmesi ve programın zaman ve maliyet etkin bir yaklaşımla sürdürülmesi için gerekli önlemlerin alınması önem taşımaktadır.” şeklinde tespitlerinin bulunduğu,
2.3) Öğrencinin 01/08/2018 tarihli süre uzatım talebine ilişkin dilekçesinin incelenmesinde
ilgilinin burslu uzatım talebinden söz etmediği ve mezkur Yönetmeliğin 11’inci maddesinde belirtilen “iki ay öncesinde başvurmak kaydıyla” şartına uymadığı, ayrıca Londra Eğitim
Müşavirliğinin konuyla ilgili yazıları uyarınca, başvuranın iddiasının aksine uzatım gerekliliğinin okulun standart prosedürü olmadığı öğrencinin (LX5629 kodlu Public
International Law) dersinden başarısız olduğundan dolayı uzatım talebinde bulunduğunun görüldüğü,
2.4) Başvuranın 2018 yılı Eylül ayı bursu ve kırtasiye ödeneğini, ilgili Yönetmelik gereği
kesintisiz olarak aldığı, öğrencinin mağduriyet yaşamaması için konuyla ilgili Yönetmeliğin 11’inci maddesinin 3’üncü fıkrasına göre, öğrenim süresinin 17/10/2018 tarihine kadar resmi burssuz statüde uzatıldığı, öğrencinin dilekçesi ve diğer belgeler birlikte değerlendirildiğinde maddi olarak her hangi bir mağduriyete neden olunmayacağı kanaati oluştuğundan belirtilen uygulamanın yapıldığı,
2.5) İlgilinin süre uzatımı talebinin mezkur Yönetmeliğin 11’inci maddesinde belirtilen
hükümler doğrultusunda, Londra Eğitim Müşavirliği tarafından değerlendirilerek işlem gerçekleştirildiği, adı geçen öğrencinin 05/11/2019 tarihinde İngiltere’de doktora öğrenimine başladığı ve eğitimine devam etmekte olduğu,
2.6) Adı geçen öğrenci veya başka bir tüzel/gerçek kişi tarafından belirtilen konuyla ilgili
Bakanlığa açılmış/ devam etmekte olan vs. herhangi bir davanın bulunmadığı,
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükümleri bulunmaktadır.
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü mevcuttur.
5) 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanunun 3’üncü
maddesi; “…Yurt dışına gönderilecek öğrencilerin seçimi, başvuru şartları ile sınavlara ilişkin diğer usul ve esaslar Bakanlık tarafından yönetmelikle düzenlenir.” hükmünü haizdir.
6) 02/10/2014 tarih ve 29137 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türk Öğrencilerin
Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin “Öğrenim süreleri ve uzatımlar” başlıklı 11’inci maddesinin üçüncü fıkrası; “Resmî burslu öğrencilerin öğrenim süreleri eğitim durumuna bağlı geçerli bir özre dayalı olmak ve uzatılma talebi istenen öğrenim döneminin başlamasından en az iki ay öncesinde
başvurmak kaydıyla azami:
a) Dil öğreniminde altı aya kadar burslu, b) Lisans öğreniminde bir yıla kadar burslu, bir yıla kadar burssuz, c) Yüksek lisans öğreniminde altı aya kadar burslu, altı aya kadar burssuz, ç) Doktora öğreniminde bir yıla kadar burslu, bir yıla kadar burssuz statüde yurt dışı temsilcilikleri tarafından Bakanlığa ya da adına öğrenim görülen kurum veya kuruluşa bilgi verilmek kaydıyla uzatılabilir.” şeklindedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran; 1’inci paragrafta belirtildiği üzere; kendisinin elinde olmayan nedenlerden
dolayı okulun bir ay süreyle eğitim süresini uzattığını, burslu uzatma talebinin tüm şartlarını yerine getirmesine rağmen karşılanmadığını iddia etmekte olup, eğitim süresinin burslu statüde uzatılması sağlanarak belirtilen sürede burs alamaması nedeniyle yaşamış olduğu mağduriyetin giderilmesini talep etmektedir.
9) Konu ile ilgili olarak, İdare tarafından 2’nci paragrafta belirtildiği şekilde; başvuranın süre
uzatım talebine ilişkin dilekçesinde ilgilinin burslu uzatım talebinden söz etmediği ve
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
başvuranın dilekçesinin ilgili mevzuatta belirtilen “iki ay öncesinde başvurmak kaydıyla” ibaresi kapsamında süresinde verilmediği, başvuranın iddialarının aksine süre uzatım gerekliliğinin okulun standart prosedürü olmadığı ve öğrencinin (LX5629 kodlu Public
International Law) dersinden başarısız olduğundan dolayı süre uzatım talebinde bulunduğu savunulmaktadır.
10) Kurumumuzca mevzuat yönünden yapılan araştırma neticesinde; yurt dışına
gönderilecek öğrencilerin seçimi, başvuru şartları ile sınavlara ilişkin diğer usul ve esasların belirlenmesinde Milli Eğitim Bakanlığının yetkilendirildiği, bu çerçevede Milli Eğitim
Bakanlığınca çıkarılan Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında
Yönetmeliğe göre resmi burslu öğrencilerin öğrenim sürelerinin eğitim durumuna bağlı geçerli bir özre dayalı olmak ve uzatılma talebi istenen öğrenim döneminin başlamasından en az iki ay öncesinde başvurmak kaydıyla azami yüksek lisans öğreniminde altı aya kadar burslu, altı aya kadar burssuz statüde uzatılabileceğinin hükme bağlandığı, ancak Bakanlığın uhdesine verilmiş olan öğrenim süresini uzatma yetkisini bir aylık burssuz statüde uzatma olarak kullandığı tespit edilmiş olup, ilgili mevzuatta öğrenim sürelerinin ilk altı aya kadar burslu ve sonraki altı ay için burssuz statüde uzatılabileceği düzenlendiğinden başvuranın geçerli mazeretine istinaden süre uzatımının burslu statüde uzatma olması gerektiği değerlendirilmektedir.
11) Kurumumuzca hakkaniyet açısından yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın
durumu hakkında ilgili İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgeler doğrultusunda, süre uzatım gerekliliğinin başvuranın başarısız olduğu LX5629 kodlu “Public International Law” dersinden tekrar sınava girmesi dolayısıyla Üniversite tarafından başvurana tez yazma süresi olarak dört haftalık ilave bir süre verilmesinden kaynaklandığı, Üniversite yetkilisi tarafından gönderilmiş olan e-posta mesajı uyarınca Üniversitenin bu süre uzatımının benzer durumdaki öğrencilerin iş yükü ile ilgili olarak yardımcı olmak bakımından yapılan standart bir uygulama olduğu, dolayısıyla süre uzatımı ihtiyacının başvuranın geçerli bir mazeretinden (başarısız olduğu dersten tekrar sınava girecek olması) dolayı Üniversitenin ek süre vermesi uygulamasından kaynaklandığı, bir aylık süre uzatımı Üniversitece belirlendiği için başvuranın süre uzatım talebinin meşru bir gerekçeye dayandığı, İdarece başvuranın 01/08/2018 tarihli süre uzatım talebine ilişkin dilekçesinde burslu uzatım talebinden söz edilmediği, öğrencinin bir dersinden başarısız olduğu ve Sayıştay denetim raporundaki ilave süre kullanımlarının maliyet artışlarına sebep olduğuna ilişkin tespit ileri sürülerek başvurana burssuz statüde uzatma verilmesinin savunulduğu ve başvuranın öğrenimini tamamlayarak derecesini almaya imkân sağlayacak şekilde başvuranın süre uzatım talebi kapsamında bir ay süreyle resmi burssuz statüde uzatma verildiğinin ifade edildiği görülmekle birlikte, başvuranın süre uzatımı talebinin halen burslu olduğu dolayısıyla burslu uzatma kastıyla yapıldığının açık olduğu, konuyla ilgili Sayıştay denetim raporunda yersiz süre uzatımları verilmesinin eğitim maliyetlerini yükselttiği tespitinin başarısız öğrencilerin uzun süreli uzatımlarını kapsadığı değerlendirilmekte olup, başvuranın süre uzatımıyla ilgili olarak meşru bir gerekçe sunduğu, başvuranın bu süreyi öğrenimini tamamlayarak derecesini almak için kullandığı, gelinen aşamada başvuranın yüksek lisans öğrenimini başarıyla tamamlayarak 05/11/2019 tarihinde İngiltere’de doktora öğrenimine başladığı ve halihazırda program amaçlarına uygun bir şekilde eğitimine Milli Eğitim Bakanlığı bursuyla devam etmekte olduğu, ayrıca başvuranın bursunu yüksek lisans ve doktora öğrenimini kapsayacak şekilde aldığı anlaşıldığından, tüm bu açıklamalar doğrultusunda
İdarenin başvuruya konu burssuz statüde süre uzatımı işleminde hakkaniyete aykırılık bulunduğu kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
12) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup;
İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın burssuz statüde süre uzatımı işleminin burslu statüde uzatım olarak yeniden değerlendirilmesi ve başvuranın bir aylık süre uzatımı kapsamındaki burs ve kırtasiye ödeneğinin başvurana ödenmesi hususunda MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tavsiyede bulunulmasına,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdarece bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.