|
ÖZET: Başvuran, “Kadın İstihdamının Desteklenmesi İçin Büyükanne Projesi” kapsamında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na yaptığı ücret bağlanması talebinin reddedilmesine itiraz etmiştir. Başvurusunda, belirli kriterler doğrultusunda gerçek hak sahiplerinin göz ardı edildiğini, sendika üyeliği şartının hukuka aykırı olduğunu ve İstanbul gibi büyük bir şehirde yalnızca bin kişiye yardım yapılmasının adaletsiz olduğunu belirtmiştir. Başvuran, gerekli belgeleri sunmasına rağmen ödenekten yararlanamadığını ifade ederek, talebinin yeniden değerlendirilmesini istemiştir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, başvuranın belirttiği şartları taşımasına rağmen, il kontenjanı ve belirlenen kriterlere göre yapılan sıralama sonucunda ödemeye hak kazanamadığını açıklamıştır. Proje kapsamında İstanbul’da 12.483 başvuru alınmış, ancak yalnızca 1.000 kişiye yardım yapılması planlanmıştır. Başvuruların değerlendirilmesinde, annenin gelir durumu, çocuk sayısı gibi kriterler kullanılarak sıralama yapılmıştır. Projenin pilot uygulama olduğu ve geniş çapta yaygınlaştırılmadan önce etki değerlendirmesi yapılacağı da belirtilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin hukuka ve hakkaniyete uygun olarak reddedildiğine karar vermiştir. Başvurunun değerlendirilmesinde, idarenin şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerine uygun hareket ettiği, başvuranın projeye katılım şartlarını sağlamasına rağmen kontenjan dışı kalmasından dolayı destekten yararlanamadığı sonucuna varılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 6891-6891 |sayi|53878609-101.07.05-E.53878609-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/13038 2017/ 13038
KARAR TARİHİ : 19/04/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın büyükanne projesi kapsamında yapmış olduğu ücret bağlanması talebinin
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından karşılanmaması hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 29/10/2017 29.10.2017
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, “Kadın İstihdamının Desteklenmesi İçin Büyükanne Projesi” kapsamında belirli bir kısma ödeme yapılırken, gerçek hak sahiplerinin göz ardı edildiğini, hak sahiplerini belirlemede kişilerin sendikaya üye olmaları gibi kriterler aranmasının hukuka aykırı olduğunu, devletin bir sosyal projeyle halkın yanında olacaksa bu yardımın, şartları taşıyan tüm yurttaşlara ulaştırılması gerektiğini, İstanbul gibi milyonların yaşadığı bir şehirde bin kişiye yardım yapılmasının hukuka aykırı olduğunu, gerekli tüm koşulları taşımasına ve istenilen tüm belgeleri hazırlamasına rağmen kendisine söz konusu ödenekten ücret tahsis edilmediğini ifade etmiş; yapmış olduğu başvurunun tekrar değerlendirilerek kendisine ücret tahsis edilmesini talep etmiştir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına 23/ 11/ 2017 tarih ve sayılı yazı ile bilgi ve belge talebinde bulunulmuş, Bakanlık tarafından 09/ 03/ 2018 tarih ve sayılı yazı ile Kurumumuza iletilen cevabi yazıda özetle; 2.1. Büyükanne projesinin Sakarya, Konya, Tekirdağ, İstanbul, Bursa, İzmir, Antalya, Ankara, Kayseri, ve Gaziantep illerini kapsadığı, 2.2. Proje kapsamında yer alabilmek için,
1 / 6Türk vatandaşı olmak
Pilot olarak belirlenen illerden birinde ikamet ediyor olmak
Çocuk ve annenin aynı evde, büyükannenin ise aynı il sınırları içerisinde ikamet ediyor olması, Başvuru tarihi itibariyle bakımı üstlenilecek çocuğun üç yaşını doldurmamış olması
Annenin en az 18 yaşında olması
Annenin özel sektörde iş sözleşmesine tabi ve sigortalı olarak bir işte çalışıyor olması ve destek süresi boyunca işten ayrılmaması, Annenin sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışıyor olmaması, Annenin 4857 sayılı İş Kanununun 74’üncü maddesinin 1’inci fıkrasındaki analık hali izin süresini geçirmiş olması
Annenin işvereni ile üçüncü derece (üçüncü derece dahil) kan ve kayın hısımlık ilişkisinin bulunmaması
Karşılıksız desteğin verildiği süre boyunca çocuk bakımı amacıyla ayrıca bir bakıcı istihdam edilmiyor olması
Büyükannenin çocuk bakımını engelleyecek fiziksel veya ruhsal rahatsızlığının bulunmaması, şeklinde sıralanan şartların sağlanmasının arandığı, 2.3. Başvuranın söz konusu şartları taşımakla birlikte Bakanlık tarafından belirlenen kriterler kullanılarak il kontenjanına göre yapılan sıralama çerçevesinde büyükanne ödemesi yapılmasına hak kazanamadığı, 2.4. Proje kapsamında İstanbul İli’nde 12.483 kişinin başvuru yaptığı, 2.5. Proje kapsamında İstanbul İli’nde 1.000 kişiye ödeme yapılmasının planlandığı, 2.6. Proje kapsamında alınan geçerli başvuruların Bakanlık Müsteşarlık Makamının 15/ 03/ 2017 tarih ve 21354 sayılı oluru ile uygun bulunan “annenin geliri, anne – baba gelir toplamı, annenin prim yatırılan gün sayısı, çocuk sayısı, çocuğun yaşı, toplu sözleşmeden yararlanma durumu, sendika üyeliği, doğum türü” kriterleri kullanılarak değerlendirildiği, ardından il kontenjanlarına göre sıralandığı, 2.7. Projenin sürdürülebilirliğine yönelik etki değerlendirme raporunun Aile ve Sosyal Politikalar
Bakanlığı tarafından hazırlanacağı, pilot uygulamanın olumlu etkisi olduğu tespit edilmesi durumunda sürdürülmesi ve yaygınlaştırılmasının planlandığı, 2.8. Proje kapsamında alınan geçerli başvuruların belirlenen kriterler çerçevesinde sıralandığı, büyükanne ödemesi yapılacak kişilerin belirlendiği, Birgül Boztepe’ye ayrıca büyükanne ödemesi yapılmasının mümkün olmadığı, 2.9. Proje kapsamındaki tüm iş ve işlemlerin Kadın İstihdamının Desteklenmesi İçin Büyükanne
2 / 6Projesi Uygulama Usul ve Esasları çerçevesinde yürütüldüğü,
ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . (Ek fıkra : 7/ 5/ 2010- 5982/ 8 md .) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükümlerini haizdir .
3.1. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın 25/ 08/ 2017 tarih ve 68023 sayılı Bakanlık Oluru ile yürürlüğe giren Kadın İstihdamının Desteklenmesi İçin Büyükanne Projesi Uygulama Usul ve Esasları’nın 3.1.1. Amaç ve Kapsam başlıklı 1’nci maddesi “Bu usul ve esasların amacı Bakanlıkça yürütülen
Kadın İstihdamının Desteklenmesi İçin Büyükanne Projesi çerçevesinde gerçekleştirilecek iş ve işlemlere ilişkin hususları ve Bakanlık ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ve İŞKUR arasında görev dağılımını düzenlemektedir .” 3.1.2. Tanımlar başlıklı 3’üncü maddesinin f bendi “Proje : Sakarya, Konya, Tekirdağ, İstanbul, Bursa, İzmir, Antalya, Ankara, Kayseri ve Gaziantep illerinde, üç yaşını doldurmamış torununa bakan büyükannelere on iki ay boyunca verilecek aylık 425 TL tutarında karşılıksız maddi yardım ile halihazırda çalışıyor olan kadınların işgücü piyasasından çekilmelerini önlemeyi ve çocuklara büyükannelere ile birlikte büyüme imkanı sağlayarak kültür aktarımına destek olmayı amaçlayan
Bakanlıkça yürütülen Büyükanne Projesini, … ifade eder .” 3.1.3. İl bazında kontenjan başlıklı 7’nci maddesi “Proje kapsamında olan illerden Bursa, İstanbul ve İzmir illerinin her birinden bin; Ankara, Sakarya, Konya, Tekirdağ, Antalya, Kayseri ve
Gaziantep illerinin her birinden beş yüz büyükanneye ödeme yapılır .” 3.1.4. Proje katılım koşulları başlıklı 8’inci maddesi “Proje kapsamında yer alabilmek için proje süresince aşağıdaki koşulların sağlanması gerekir; Türk vatandaşı olmak 7’inci maddede belirlenen illerden birinde ikamet ediyor olmak
Çocuk ve annenin aynı evde, büyükannenin ise aynı il sınırları içerisinde ikamet ediyor olması, Başvuru tarihi itibariyle bakımı üstlenilecek çocuğun 0- 3 yaş ( 3 yaş dahil) aralığında olması, Annenin en az 18 yaşında olması
Annenin özel sektörde iş sözleşmesine tabi ve sigortalı olarak bir işte çalışıyor olması ve destek süresi boyunca işten ayrılmaması, Annenin sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışıyor olmaması, Annenin 4857 sayılı İş Kanununun 74’üncü maddesinin 1’inci fıkrasındaki analık hali izin süresini
3 / 6geçirmiş olması
Annenin işvereni ile üçüncü derece (üçüncü derece dahil) kan ve kayın hısımlık ilişkisinin bulunmaması
Karşılıksız desteğin verildiği süre boyunca çocuk bakımı amacıyla ayrıca bir bakıcı istihdam edilmiyor olması
Büyükannenin çocuk bakımını engelleyecek fiziksel veya ruhsal rahatsızlığının bulunmaması” 3.1.5. Ödeme yapılacak büyükannelerin belirlenmesi başlıklı 9’uncu maddesi “ 1) Ödeme yapılacak büyükanneler, 9- 20 Şubat 2017 tarihleri arasında proje başvuru sayfası (https : //buyukanne .csgb .gov.tr .) üzerinden alınan başvurular arasından il kontenjanına göre belirlenir…
3) Başvuruların değerlendirilmesinde; Bakanlıkça belirlenen ( 15/ 03/ 2017 tarihli ve 21354 sayılı
Müsteşarlık Makamı Oluru ekinde yer alan) puanlama kriterleri kullanılır .” şeklinde düzenlenmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
4. Kamu Denetçisi tarafından yapılan değerlendirmede , başvuran hakkında tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun olmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 5. Başvuran, Büyükkanne Projesi kapsamında 12 boyunca ödenecek olan 425 TL karşılıksız ödemeden yararlanmak amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na yağmış olduğu başvurunun olumsuz sonuçlandırılmasının gerçek hak sahiplerinin göz ardı edilmesi niteliğinde olduğunu, sendika üyeliği şartının aranmasının uygun olmadığını, bu itibarla başvurusunun proje kapsamı içerisine alınmasının sağlanmasını Kurumumuzdan talep etmiştir .
6. Büyükanne Projesi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ve diğer paydaş kurum, kuruluşlar ile sivil toplum örgütlerinin desteği ile kadın istihdamının güçlendirilmesi amacına matuf olarak ülkenin belirli bölgelerinde uygulanan sınırlı bir projedir .
Proje henüz ülke sathına yaygınlaştırılmamış olup, Proje sonunda yapılacak izleme sonuçlarının değerlendirilmesi neticesinde bu hususta karar verilecektir .
7. Türkiye Cumhuriyeti Devleti kadının toplumsal ve ekonomik hayatta güçlendirilmesi için pek çok proje yürütmektedir . Büyükanne projesi de çocuk sahibi kadının işgücü piyasasından çekilmesini önleme ve büyükanne ile torunu arasında kültür aktarımı sağlanarak sağlıklı nesiller yetişmesini sağlamayı amaçlar . Ancak Projenin etki analizi yapılabilmesi için geniş çapta uygulanmak yerine ülkenin belirli kesimlerinde ve kontenjanla sınırlı olarak uygulanması uygun görülmüş, bu itibarla
4 / 6belirlenen her bir il için kontenjan ayrılmış, başvurular belirli kriterlere göre bu kontenjanlar
dahilinde sıralamaya tabi tutulmuştur .
8. Başvuran ile birlikte İstanbul İli’nde projeden yararlanmak için 12.483 kişi başvuru yapmış, bu başvurular yukarıda ifade edilen mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirilmiş ve bir sıralama yapılmıştır . Projenin pilot proje olduğu ve Bakanlığın ödemelerin kontenjan dahilinde yapılacağını kamuoyuna bildirdiği dikkate alındığında her başvuranın söz konusu ücreti alamayacağı açıktır .
İdare söz konusu projeyi kadının istihdamının güçlendirilmesi için yürütülen politikalara hizmet etmesi amacıyla başlatmış olup, projenin 12 aylık gerçekleşme döneminin ardından projenin geleceğini değerlendirecektir .
9. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Büyükanne Projesi’nin Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı tarafından kadın istihdamını güçlendirmek amacıyla hazırlandığı, sınırlı bir kontenjan dâhilindeki kişilere proje kapsamında ödeme yapılacağının kararlaştırılıp kamuoyu ile paylaşıldığı, başvuranın projeye başvuru şartlarını sağlamasına rağmen kontenjan dışı kalmasından ötürü destek ücretinden yararlanamadığı, sıralama ölçütlerinin ölçülebilir, nesnel ve hakkaniyete uygun belirlendiği; başvurana yönelik iş ve işlemlerde herhangi bir kasıtlı uygulama iddia ve sonucuna rastlanmadığı dikkate alındığında Bakanlığın müracaatı kabul etmeme işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı, başvurunun reddi yönünde karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkelerine Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup şikâyete konu olan sorunun çözümü amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın istenilen belgelerin zamanında ve eksiksiz ve gerekçeli olarak gönderilmesi ile şeffaflık ilkesine uygun davrandığı, idarenin başvuranla ilgili işlemlerde kanunlara uygunluk, hesap verebilirlik, gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği, görülmüştür .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
11. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
5 / 6Kamu Başdenetçisi