Çalışma durumu tespiti ve yaşlılık aylığı iptali işleminin hukuka uygunluğu üzerine delil değerlendirmesi yapılmıştır (Yargıtay)

10. Hukuk Dairesi         2024/8288 E.  ,  2024/11423 K.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/144 E., 2023/324 K.
KARAR : Ret

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ile kesilen yaşlılık aylığının yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti davasında İlk Derece Mahkemesince verilen davanın reddine dair karara karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması ve Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi üzerine davacı vekilinin temyiz istemi hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 01.06.2005 tarihi itibariyle yaşlılık aylığı almaya hak kazandığını ancak almakta olduğu aylığın davalı Kurumca hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptal edildiğini, 26100.042 sicil sayılı Konsantaş Konya Döküm Mak. San. A.Ş işyerinden bildirilen hizmetlerin sahte olduğu gerekçesiyle hizmetinin ve aylığının iptal edildiğini, şirket yetkilisinin Konya 1. Ağır Ceza Mahkemesinde yapılan yargılamada beraat ettiğini, müvekkilinin sözkonusu işyerinde fiilen çalıştığını, bu hususta düzenlenen bordro ve belgelerin de gerçek olduğunu, sahte olmadığını beyanla Kuruma davadan önce müracaatla yapılan işleme itiraz ettiklerini ancak olumlu sonuç alınamadığını beyanla Kurum işleminin iptali ile davacının aylığının yeniden tahsis edilmesine ve 01.06.2005 tarihinden itibaren emekliliğe ve yaşlılık aylığına hak kazandığına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; personel şefi, muhasebeci ve fabrika müdürü ile yapılan görüşmeler neticesinde müfettiş raporu ile davacının … Mak. Endüstri Tic. A.Ş. (Konsantaş Konya Döküm Mak. San. A.Ş.) den bildirilen hizmetinin iptal edildiğini, ceza yargılamasında işyeri yetkililerinin beraat ettikleri ifade edilmiş ise de ilgili beraat kararının sahte sigortalılık nedeni ile hizmetlerin geçerli olduğu sonucunu doğurmayacağını, her daim haksız ve yersiz bağlanan her türlü gelirin Kurumca yapılan inceleme neticesinde kesilebileceğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 24.12.2019 tarihli ve 2018/56 Esas, 2019/527 Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 30.06.2021 tarihli ve 2020/880 Esas, 2021/1131 Karar sayılı kararıyla; davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 24.01.2022 tarihli 2021/9172 Esas, 2022/1801 Karar sayılı kararında; “…Mahkemece, davacının, bildirim yapan işyerinin sahibi …’ın gelini olduğu, tanık anlatımlarından şirketin muhasebe işleri ile … adlı kişinin ilgilendiği ve eşi …’ın fabrikanın sorumlu genel müdürü olduğu, … ve …’ın beyanlarında davacının şirket nezdinde bir çalışmasının bulunmadığını ifade ettikleri, davacının iptal edilen dönemde gerçek bir çalışmasının bulunmadığı kabul edilmişse de verilen karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır. Kurum tahkikat raporu dosya arasında bulunmayıp 1983 ile 2017 yılları arasında bu rapora istinaden yapılan işlemler tespit edilememektedir. … ve … isimli tanıkların beyanları ise davanın reddi için yeterli değildir.

Öncelikle Kurum tahkikat raporu tüm ekleriyle birlikte celbedilmeli, rapora istinaden sigortalılıkları iptal edilen davacıdan başka 13 kişinin sigortalılık durumları incelenmelidir. Mahkemece dinlenen şirket yetkilisi dahil diğer tanıkların davacının fiilen çalıştığına dair beyanları bulunduğundan, iptale konu dönemde davacının çalışıp çalışmadığını bilebilecek durumda olan başka bordrolu tanıklar da tespit edilerek kanaat oluşturmaya yetecek kadarının beyanları alınmalı, önceki dinlenen tanık beyanları da birlikte değerlendirilip oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının dava dışı işyeri nezdinde hizmet akdi kapsamında fiili bir çalışması bulunmadığı kanaati ile davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyizi; müfettiş raporunun 1983 tarihli olup rapordan çok uzun yıllar sonra işlem yapıldığı, şirket yetkililerinin ağır ceza mahkemesinde yargılanıp beraat ettikleri, Ceza Mahkemesinin maddi olgulara dair tespitlerinin hukuk mahkemesini bağlayacağı, dinlenen tanıkların çalışmanın gerçek olduğunu doğruladıkları, aleyhe ifade veren çift ile davacı arasında husumet bulunduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının dava dışı Konsantaş Konya Döküm Mak. San. A.Ş. unvanlı işyerinde 01.09.1977-02.11.1984 tarihleri arasındaki çalışmalarının gerçek olup olmadığı, Kurumun yaşlılık aylığının iptaline ilişkin işleminin yerinde olup olmadığı hususlarına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
20.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.