|
ÖZET: Başvuru, Sarıyer İlçe Müftülüğü tarafından kurulan cami hoparlörünün yerinin değiştirilmesi ve ses seviyesinin yasal sınırlar içinde ayarlanması talebine ilişkindir. Başvuran, ikamet ettiği binanın yakınındaki elektrik direğine monte edilen hoparlörün, teknik inceleme yapılmadan yerleştirildiğini ve ses seviyesinin yasal limitlerin üzerinde olduğunu iddia etmektedir. Başvuru sürecinde, müftülük tarafından yapılan incelemelerde hoparlörün ses seviyesinin yasal sınırlar içinde olduğu belirtilmiş, ancak başvuran, hoparlörün yönünün binasına doğru çevrildiğini ve sesin rahatsız edici düzeyde olduğunu ifade etmiştir.
İlgili idare, yapılan ölçümlerde ses seviyesinin 80 dB olarak tespit edildiğini ve hoparlörün yönünün binalara dönük olmadığını belirtmiştir. Ayrıca, merkezi ezan sisteminin ses seviyesinin artırılmasının yalnızca sistem kurucusu tarafından yapılabileceği vurgulanmıştır. Başvuranın talepleri, yapılan incelemeler sonucunda hukuka uygun bulunmamış ve ret kararı verilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talepleri, idarenin işlemlerinin mevzuata uygun olduğu gerekçesiyle reddedilmiştir. Başvuru sahibi, bu karara itiraz edebilir ve yargı yoluna başvurabilir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/2659-S.24.4260
BAŞVURU NO : 2023/19118
KARAR TARİHİ : 08.03.2024
RET KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SARIYER İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ
Başvuranın, cami hoparlörünün yerinin bina yakınından uygun bir yere
BAŞVURUNUN KONUSU :
alınması ve ayrıca ses seviyesinin yasal sınırlara getirilmesi talebine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 20.11.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza tarihinde tarafından yapılan başvuruda
başvuran özetle; ikamet ettikleri binanın hemen yanında bulunan Merkez Mahallesi
Sokak Numara önündeki elektrik direğine cami derneği tarafından herhangi bir teknik ve uygunluk araştırılması yapılmadan hoparlör bağlandığını, cami derneği ve muhtarlık ile yaptıkları görüşmelerden bir sonuç elde edemediklerini, bunun üzerine 16 komşusu ile birlikte anılan hoparlörün uygun bir yere alınması talebiyle dilekçe verdiklerini, Sarıyer İlçe Müftülüğü’nün cevabi yazısında
22.02.2022 tarih E. – – sayılı olur ile hoparlör kurulduğunun ve ses seviyesinin
yasal sınırlar içinde olduğunun ifade edildiğini, ancak Cumhurbaşkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı’nın
14.11.2019 tarih ve – -E. sayılı Genelgesinin 4. maddesinde cami ve minare hoparlörü
montajı yapılırken cadde, sokak ve binaların konumuna dikkat edilmesine ve hoparlörlerin doğrudan binalara yöneltilmemesine özen gösterileceğinin düzenlendiği, buna rağmen müftülük tarafından anılan genelge hükümlerine uyulmadığı, nitekim anılan hoparlörün yerini dahi görmeden, teknik olarak incelemeden, hoparlör kurulduktan 9 ay sonra onay verildiğini, ayrıca yazılı ve sözlü tüm müracaatlarına rağmen hoparlör ses seviyesinin yasal sınırların çok üzerinde olduğunu, hatta dilekçe verdikten sonra ses seviyesinin daha da çok arttırıldığını, hem kendisinin hem de komşularım ezandan değil yüksek sesten
rahatsız olduklarını, konuyla ilgili Kurumumuza yapmış olduğu / nolu şikâyet başvurusu üzerine gerekli işlemlerin yapıldığını ve Kurumumuzca 03.08.2022 tarihli dostane çözüm kararı verildiğini, ancak devam eden süreçte 14.09.2023 tarihinde hoparlörü koyan vatandaşın kendi kafasına göre yine hoparlörün yönünü değiştirip sesini arttırdığını, bu durumu 08.09.2023 tarihinde Sarıyer müftüsüne ilettiklerini, ancak bugüne kadar herhangi bir işlem yapılmadığını, ardından İçişleri Bakanlığı Açıkkapı uygulaması kanalıyla
05.10.2023 tarihinde evrak numarasıyla başvuru yaptığını, verilen cevapta ses seviyesinin normal
olduğunun bildirildiğini, oysa hoparlör binanın hemen yanına yapıldığından ve binaya doğru bir vatandaş tarafından çevrildiğinden dolayı çok yankı yaptığını ifade etmekte; ilgili hoparlörün yerinin bina yakınından uygun bir yere alınmasının ve ayrıca ses seviyesinin yasal sınırlara getirilmesinin sağlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 11.12.2023 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına cevaben Sarıyer
Kaymakamlığı İlçe Müftülüğü’nün 18.01.2024 tarihli ve E- – – sayılı yazısı ekinde ilgili bilgi-belgeler gönderilmiş olup yapılan açıklamada;
2.1) Diyanet İşleri Başkanlığı Din Hizmetleri Uygulama Genelgesinin 15. maddesinin 2. fıkrasında yer
alan: “Camilerden uzak mahalle veya yazlık sitelerde ikamet edenlerin ezandan istifade edebilmeleri için hoparlör talebinde bulunmaları durumunda; hoparlörün monte edileceği yerin/birimin ya da telefon, elektrik, GSM direği vb. mekânların sahibinin ve yetkili kişilerin onayının alınması, görüntü ve ses kirliliğine meydan verilmemesi şartıyla hoparlör takılabilecektir.” hükmü uyarınca yakın çevresinde cami bulunmayan yerlere mevzuata uygun olmak kaydıyla merkezi ezan sistemi takılmasının mümkün olduğu,
2.2) Bu kapsamda başvuru konusu ezan sistemi ile ilgili Müftülüklerince ezan sesinin ulaşmadığı bahse
konu adrese mahalle halkının istekleri ve muhtarlığın talebi doğrultusunda ilgi 24.02.2022 tarihli ve E– – sayılı Kaymakamlık oluru ile Merkezi Ezan Sistemi kurulduğu,
2.3) Başvuru konusu ile ilgili 16.01.2024 tarihinde yerinde yapılan tespitte ezan sistemi ses seviyesinin
Diyanet İşleri Başkanlığı’nın 14.112019 tarihli ve – -E. sayılı Cami Hizmetlerinde
Verimliliğin Artırılması Genelgesi’nin (E) maddesinin 1. bendinde belirtilen ses seviyesinin altında olduğunun (en yüksek 80 dB (desibel) olarak ölçüldüğünün) ve ayrıca hoparlör yönünün de binalara doğru yöneltilmemiş olduğunun tespit edildiği,
2.4) Öte yandan mezkûr adreste kurulan merkezi ezan sistemi üzerinde vatandaşların kendi kafasına göre
ses seviyesini artırma veya yön değişikliği yapmasının da söz konusu olmadığını, zira Merkezi Ezan Sitemi ses seviyesi artırma işleminin sistem kurucusu haricinde hiçbir şekilde mümkün olmadığı, cihaz üzerinde ses seviyesi ayarlayıcı herhangi bir tuş da bulunmadığı,
2.5) Başvuru konusu ezan sistemi ile ilgili CİMER, Açık Kapı ve telefonla gelen şikâyetlere istinaden
defalarca yerinde ezan sistemi teknik servisi ve Müftülük personelince ölçümler ve incelemeler yapıldığı, /
ancak bugüne kadar hiçbir şekilde yasal sınırların üzerinde veya iddia edildiği gibi binaya hoparlör yönü doğrultulmadığının tespit edildiği,
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) Diyanet İşleri Başkanlığı Din Hizmetleri Uygulama Genelgesinin,
5.1) “Merkezi sistemlerin işletmeye açılması” başlıklı 12. maddesinde; “(1) Kablosuz ses yayın
sistemlerinin kurulması aşamasında her türlü yazışmalar valilik kanalıyla doğrudan Bilgi Teknolojileri ve
İletişim Kurumu bölge müdürlükleri ile yapılacaktır. (2) Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu bölge müdürlükleri merkezî sistem için kaç watt üzerinden sistem kurma izni vermiş ise buna bağlı kalınacak, mezkûr bölge müdürlüğünden kontrol işlemi yapılması talebinde bulunulacak ve kontrol yapıldıktan sonra sistem çalıştırılmaya başlanacaktır.”
5.2) “Cami ve minare hoparlörlerinin kullanılması” başlıklı 15. maddesinde; “(1) Cami ve minare
hoparlörlerinin kullanılması hususunda aşağıdaki esaslara uyulacaktır: a) Cami içi ve dışında kullanılan hoparlörlerin ses düzeylerinin ayarlanmasında ve kullanımında Cami Hizmetlerinde Verimliliğin
Artırılması Genelgesi’nin E. Camilerdeki Ses Sistemlerinin Kullanımı maddesinde yer alan hükümler çerçevesinde hareket edilecektir. … (2) Camilerden uzak mahalle veya yazlık sitelerde ikamet edenlerin ezandan istifade edebilmeleri için hoparlör talebinde bulunmaları durumunda; hoparlörün monte edileceği yerin/birimin ya da telefon, elektrik, GSM direği vb. mekânların sahibinin ve yetkili kişilerin onayının alınması, görüntü ve ses kirliliğine meydan verilmemesi şartıyla hoparlör takılabilecektir.”
6) Diyanet İşleri Başkanlığı’nın 14.112019 tarihli ve 75718882-216-E.716418 sayılı Cami
Hizmetlerinde Verimliliğin Artırılması Genelgesi’nin “Camilerdeki Ses Sistemlerinin Kullanımı” başlıklı E maddesinde; “Başkanlığımızca camilerde yürütülen ibadet ve irşat hizmetlerinin huşu ve huzur içerisinde icra edilmesine; insan sağlığı ve çevresel faktörler dikkate alınarak caminin ahengini bozacak uygulamalardan uzak durulmasına özen gösterilmektedir. Ancak camilerde sesi nakletmek ve yükseltmek amacıyla kullanılan ses sistemlerinin kullanımından kaynaklı birtakım sorunlar yaşandığı bilinmektedir.
Bu itibarla ses sistemlerinin kullanımında aşağıdaki hususlara riayet edilecektir: 1. Ezan ve salâ okunurken
/
(minareden vb.) kullanılan cihazların ses düzeyinin ortalama 70-85 dB (desibel) arasında uygun bir seviyede tutulmasına özen gösterilecektir. … 4. Cami ve minare hoparlörlerinin montajı yapılırken cadde, sokak ve binaların konumuna dikkat edilecek, hoparlörlerin doğrudan binalara yöneltilmemesine özen gösterilecektir.”
7) 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Ret kararı” başlıklı 33. maddesinde, “İnceleme ve araştırma sonucunda şikâyetin yerinde olmadığı kanaatine varılması hâlinde ret kararı verilir.”;
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; başvuranın,
ikamet ettiği mahallede bulunan cami hoparlörünün yerinin bina yakınından uygun bir yere alınması ve ayrıca ses seviyesinin yasal sınırlara getirilmesi talebi kapsamında Ret Kararı verilmesi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran, 1 no.lu paragrafta yer verildiği üzere, ikamet ettiği mahallede bulunan cami hoparlörünün
yerinin bina yakınından uygun bir yere alınmasını ve ayrıca ses seviyesinin yasal sınırlara getirilmesini talep etmektedir.
10) Konuyla ilgili 5 ve 6 nolu paragraflarda yer verilmiş olan mevzuata bakıldığında; cami ve
minarelerde kullanılan ses sistemlerinin kurulmasının bazı şartlara tabi olduğunun, bu çerçevede yalnızca mevzuat uyarınca belirlenen koşullarda ses sistemi kurulabileceğinin, ses sistemi kurulmasını müteakip ses düzeylerinin de düzenli olarak takip edileceğinin, kullanım esnasında ses düzeyinin izin verilen sınırlar dışına çıkarılamayacağının, ayrıca hoparlörlerinin montajı yapılırken cadde, sokak ve binaların konumuna dikkat edileceğinin, hoparlörlerin doğrudan binalara yöneltilmemesine özen gösterileceğinin hükme bağlandığı anlaşılmıştır. Bu kapsamda uyuşmazlığın çözümü için başvuru konusu cami hoparlörünün bulunduğu konum itibariyle binaya doğru dönük olup olmadığının ve ayrıca ses seviyesinin yasal sınırlar içinde kalıp kalmadığının tespiti elzemdir.
11) İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde;
11.1) 16.01.2024 tarihinde Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından görevlendirilen 4 kişilik ekip tarafından
yerinde inceleme yapıldığı,
/
11.2) Yapılan incelemede ezan okunduğu esnada yapılan ses ölçümünde ses seviyesinin Cami
Hizmetlerinde Verimliliğin Artırılması Genelgesi’nin (E) maddesinin 1. bendinde belirtilen ses seviyesinin altında olduğunun tespit edildiği, nitekim en yüksek 80 dB (desibel) olarak ölçüm yapıldığı, bu hususun dosyada mübrez video kaydı ile de sabit olduğu,
11.3) Merkezi ezan ses sitemleri kurulduktan sonra herhangi bir kişi tarafından ses seviyesinin artırılması
veya yön değişikliği yapılmasının teknik olarak mümkün olmadığı, zira merkezi ezan sitemi ses seviyesi artırma işleminin yalnızca sistem kurucusu tarafından yapılabildiği, cihaz üzerinde ses seviyesi ayarlayıcı herhangi bir tuş da bulunmadığı,
11.4) Ayrıca başvuran tarafından iddia edildiği gibi hoparlörün yönünün doğrudan başvuranın ikamet
ettiği Akasya Apartmanı’na bakmadığının tespit edildiği,
anlaşılmıştır.
12) Bu kapsamda her ne kadar başvuran tarafından başvuru konusu cami hoparlörünün hem yasal ses
seviyesinin üzerinde olduğu hem de doğrudan ikamet ettikleri binaya dönük olduğu iddia edilmekte ise de dosyada mübrez yerinde incelemeye ilişkin tutanak ve video kaydı da göz önünde bulundurulduğunda söz konusu iddiaların gerçeği yansıtmadığı kanaatine varılmıştır.
13) Tüm bu açıklamalar çerçevesinde; idare tarafından başvuru konusu cami hoparlörünün ses
seviyesinin mevzuata uygun olarak kullanıldığı ve konumunun da yine mevzuata uygun olarak belirlendiği, dolayısıyla idarenin işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığından başvuranın ikamet ettiği mahallede bulunan cami hoparlörünün yerinin bina yakınından uygun bir yere alınması ve ayrıca ses seviyesinin yasal sınırlara getirilmesi talebinin reddi gerektiği değerlendirilmiştir.
14) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın, ikamet ettiği mahallede bulunan
cami hoparlörünün yerinin bina yakınından uygun bir yere alınması ve ayrıca ses seviyesinin yasal sınırlara getirilmesi talebi kapsamında Ret Kararı verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin
“İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; hem başvuranın dilekçesi hem de şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında idare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği; böylece “makul sürede karar verme” ve
“kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz
tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden
/
itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede İstanbul İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre,
Başvurunun REDDİNE
Kararın BAŞVURAN ile SARIYER İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ’NE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/