|
ÖZET: Başvuran, Ankara İl Sağlık Müdürlüğü’nde Aile Hekimi olarak görev yaptığı süre zarfında, cari gider adı altında toplam 123,20 TL kesinti yapıldığını ve bu kesintinin yasal faiziyle birlikte iadesini talep etmiştir. Başvuru, 30 Ekim 2023 tarihinde Kamu Denetçiliği Kurumu’na iletilmiş, idare ise kesintilerin yasal dayanağını açıklamıştır. İdarenin açıklamalarına göre, aile hekimlerinin hizmet verdiği sağlık merkezlerine ait dayanıklı taşınır malzemelerin kullanım bedeli, aile sağlığı merkezi gider ödemesinden kesilmektedir.
Ankara İl Sağlık Müdürlüğü, yapılan kesintilerin Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliği çerçevesinde hukuka uygun olduğunu belirtmiştir. İlgili mevzuat, aile hekimlerine kiralanan taşınmazların kullanımına dair düzenlemeler içermekte ve bu kapsamda kesintilerin yapılmasını öngörmektedir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun incelenmesi sonucunda, idarenin uygulamalarında hukuka aykırılık bulunmadığına karar vermiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine ve kararın ilgili taraflara tebliğine karar verilmiştir. Başvuran, bu ret kararına karşı yargı yoluna başvurabilecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/3354-S.24.5291
BAŞVURU NO : 2023/17328
KARAR TARİHİ : 25.03.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
Cari gider adı altında yapılan kesintinin yasal faizi ile birlikte iadesi
BAŞVURUNUN KONUSU :
talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 30.10.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle, İlçesi
Aile Sağlığı Merkezinde Nolu birimde Aile Hekimi olarak görev yaptığını, her ay cari gider ödemelerini yaptığı halde Eylül 2021 ile Temmuz 2023 ayları arasında (Eylül 2021 ve Temmuz
2023 ayları dahil) cari gider tutarı adı altında toplam 123,20 (YÜZ YİRMİ ÜÇ TÜRK LİRASI YİRMİ
KURUŞ) tutarında kesinti yapıldığını, söz konusu kesintilerin yapılmaya devam ettiğini belirterek, cari gider adı altında yapılan kesintinin tahakkuk tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi yazımıza istinaden Ankara Valiliği İl Sağlık
Müdürlüğü Hukuk ve Muhakemat Biriminin 28.11.2023 tarih ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; sözleşmeli aile hekimi olarak görev yapan personellerin tüm özlük hakları ve ödemelerin 30 Haziran 2021 tarih ve 31527 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Aile Hekimliği
Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliği hükümlerine göre yapıldığı, mezkûr Yönetmeliğin 18 inci maddesinin 2 inci fıkrası kapsamında aile sağlığı merkezi giderlerini karşılamak üzere aile hekimlerine ayrıca ASM gider ödemesi yapıldığı, bu minvalde başvurandan, Müdürlük taşınmazı olan ASM hizmet binasında hizmet vermesi nedeniyle hizmet binasına ait dayanıklı taşınır malzemeleri için (masa, sandalye, büro malzemeleri vb.) kullanım bedeli olarak, Müdürlük ayniyat birimi tarafından aylık bildirilen tutarın ASM gider ödemesinden cari kesinti adı altında tahsil edildiği,
3. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğünün 13.2.2024 ve sayılı görüş yazısında, 3.1. Söz konusu başvuru ile ilgili olarak, 09/09/2021 tarihi ile 09/10/2023 tarihleri arasında 7 (yedi) Aile
Hekimliği Birimi bulunan İlçesi Aile Sağlığı Merkezi No’lu birimde sözleşmeli aile hekimi olarak görev yapan başvuranın aile hekimi olarak görev yaptığı süre içindeki ödemeleri incelendiğinde, il sağlık müdürlüğünün taşınmazı olan ASM hizmet binasında hizmet vermesi nedeniyle hizmet binasına ait dayanıklı taşınır malzemeler için kullanım bedelinin tahsil edildiğinin anlaşıldığı, 3.2. Mülkiyeti Hazineye ait /Hazine ile hisseli/ üst yapı Hazineye ait ya da zemini Hazineye ait olup, Sağlık
Bakanlığına tahsisli olan yerler ile Bakanlıkça kiralanmış ve kira bedelleri merkezi yönetim bütçesinden karşılanan hastane ve birinci basamak sağlık kurumlarındaki ticari amaçla kullanılması mümkün olan bölümlerinin (söz konusu taşınmazların aile hekimlerine kiralanması dahil olmak üzere) Bakanlık tarafından Döner Sermaye İşletmeleri eliyle işlettirilmesine ilişkin esas ve usullerin belirlenmesi amacıyla
Maliye Bakanlığı ile Bakanlık arasında 15/06/2011 tarihinde protokol imzalandığı, söz konusu protokol ile ilgili uygulama esaslarının ise 2011/43 sayılı Genelge ile düzenlendiği, söz konusu düzenlemelerde hem taşınmaz hem de taşınırlara ilişkin hükümler yer aldığı, uygulamalar ilgili mevzuat çerçevesinde tüm il sağlık müdürlüklerince yürütüldüğü, ayrıca; Bakanlığın “Aile Sağlığı Merkezi Oluşturma ve Kiralama
İşlemleri” ne ilişkin 03.06.2022 tarihli ve sayılı yazısı ile “Aile Sağlığı Merkezlerinin Asgari
Fiziki Şartları ve Teknik Donanımı ile Bakım ve Onarımı”na ilişkin 03.06.2022 tarihli ve sayılı yazısı kapsamında aile sağlığı merkezlerinin diğer işlemlerinin de standart şekilde uygulandığı, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 5. 14.6.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. Aile Hekimliği Kanununun “Kamuya ait taşınmazların kullanımı” başlıklı 4 üncü maddesinde, “Hazine, belediye veya il özel idaresine ait taşınmazlardan aile sağlığı merkezi olarak kullanılması uygun görülenler, Maliye Bakanlığı, belediye veya il özel idarelerince bu amaçla kullanılmak üzere doğrudan aile hekimine kiraya verilebilir.” 7. 30 Haziran 2021 tarih ve 31527 Sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Aile Hekimliği Ödeme ve
Sözleşme Yönetmeliğinin; 7.1. “Aile hekimi ödeme esasları” başlıklı 18 inci maddesinin ikinci fıkrasında, “(2) Sözleşmeyle çalıştırılan aile hekimine aylık olarak yapılacak ödemeler, aşağıda yer alan unsurlardan oluşur: (…) c) Aile
Sağlığı Merkezi Giderleri: 1) Sözleşmeyle çalıştırılan aile hekimine, hizmet verdiği merkezin kira, elektrik, su, yakıt, telefon, internet, bilgi-işlem, temizlik, büro malzemeleri, küçük onarım, danışmanlık, sekretarya, iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri ve tıbbi sarf malzemeleri gibi Bakanlıkça belirlenecek asgari fiziki ve teknik şartların devamına yönelik giderleri için her ay tavan ücretin % 50’sinin, Türkiye İstatistik
Kurumu tarafından yayımlanan illerin satın alma gücü paritesi puanı ile çarpımı sonucuna göre bulunacak tutarda ödeme yapılır. Aile hekimliği pozisyonunun, sözleşmeli aile hekimi bulunmaması nedeniyle boş
olması durumunda, bu ödeme müdürlüğün döner sermayesine aktarılır ve birimin giderleri fatura ve benzeri belgeler ile yönetim karar defterinin ibrazı üzerine müdürlüğün döner sermayesinden karşılanır. (…)” 7.2. “Kiralama” başlıklı 27 inci maddesinde, “(1) Bakanlığa tahsisli veya Bakanlığın kullanımındaki taşınmazlardan müdürlükçe uygun görülenler, aile hekimliği birimi olarak kullanmak üzere aile hekimlerine kiralanabilir.
(2) Kira bedeli; yerleşim yeri, çalışan aile hekimi sayısı, aile hekimliği birimi gruplandırma sınıfı, bölgesel satın alma gücü paritesi, binanın yaşı, bina rayiç bedeli, kiralamaya tabi alan gibi kriterler dikkate alınarak belirlenir. Kiralama ve tahsilata ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
(3) Bakanlığa tahsisli veya Bakanlığın kullanımındaki taşınmazlarda hizmet vermek üzere yerleştirilen aile hekimlerince kiralama sözleşmesi imzalanmadan hizmet sözleşmesi imzalanamaz.
(4) 18 inci maddenin ikinci fıkrasının (c) bendinin (8) numaralı alt bendi çerçevesinde Müdürlükçe oluşturulan aile sağlığı merkezlerinin kira ödemeleri, aile hekimlerinin aile sağlığı merkezi gider ödemesinden kesilerek müdürlükçe yapılır. Ancak aile hekiminden kesilecek kira bedeli, il genelinde bir önceki yıl haziran ayında kamu binalarında görev yapan aile hekimlerinin ödediği ortalama kira bedelinin iki buçuk katından fazla olamaz. Bu yerlerde görev yapacak aile hekimleri ile müdürlük arasında alt kira/kullanım sözleşmesi yapılır.” 8. Sağlık Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının 16.06.2011 tarihli ve sayılı 2011/43 No’lu Genelgesinin “ sayılı Aile Hekimliği Pilot Uygulaması Hakkında
Kanun Uyarınca Aile Hekimlerine Yapılacak Kiralamalar” kısmının 2 inci maddesinde, “2. Daha önce birinci basamak sağlık hizmetlerinin sunumunda kullanılırken aile hekimliği uygulamasına geçilmesi nedeniyle atıl durumda kalan tıbbi cihaz, büro araç ve gereçleri ile diğer dayanıklı taşınırların (209 sayılı
Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yer alan hüküm doğrultusunda) aile hekimlerine kiraya verilmesi ve bu kiralamalardan elde edilecek gelirler ile ilgili olarak; a) Taşınırların kiralama işlemlerinde Döner Sermayeli Kuruluşlar İhale Yönetmeliği hükümlerine göre hareket edilecektir.
b) Taşınırlar söz konusu yönetmeliğin 44 üncü maddesinin (d) bendine göre pazarlık usulü ile ihale edilecektir.
c) Taşınırların kira bedelinin tespiti, taşınırın rayiç bedeli ve yıllık amortisman tutarları dikkate alınarak oluşturulacak komisyon marifetiyle belirlenecektir.” 9. “Aile Sağlığı Merkezi Oluşturma ve Kiralama İşlemleri” ne ilişkin Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı
Genel Müdürlüğünün 03.06.2022 tarihli ve sayılı yazısının 13 üncü maddesinde, “13)
Müdürlük tarafından oluşturulan ASM’ye aile hekimi yerleşmesi durumunda tıbbi ve demirbaş malzeme ile diğer tefrişat malzemeleri aile hekimlerine kiralanır ve geliri döner sermayeye gelir kaydedilir”
Düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. 09/09/2021 tarihi ile 09/10/2023 tarihleri arasında İlçesi Aile Sağlığı
Merkezi No’lu birimde sözleşmeli aile hekimi olarak görev yapan başvuran, cari gider tutarı adı
altında toplam 123,20 TL tutarında kesinti yapıldığını belirterek, cari gider adı altında yapılan kesintinin tahakkuk tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesi talep etmektedir.
12. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden, başvuranın Müdürlük taşınmazı olan ASM hizmet binasında hizmet vermesi nedeniyle hizmet binasına ait dayanıklı taşınır malzemeleri için (masa, sandalye, büro malzemeleri vb.) kullanım bedeli olarak belirlenen tutarın ASM gider ödemesinden cari kesinti adı altında tahsil edildiği görülmektedir.
13. Konuyla ilgili mevzuat hükümleri incelendiğinde, Aile Hekimliği Kanunu’nun “Kamuya ait taşınmazların kullanımı” başlıklı dördüncü maddesi çerçevesinde Hazine, belediye veya il özel idaresine ait taşınmazlardan aile sağlığı merkezi olarak kullanılması uygun görülenlerin, Maliye Bakanlığı, belediye veya il özel idarelerince bu amaçla kullanılmak üzere doğrudan aile hekimine kiraya verilebildiği, bahsi geçen tarihlerde yürürlükte olan Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliği ile hâlihazırda yürürlükte olan Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinde Bakanlığa tahsisli veya Bakanlığın kullanımındaki taşınmazlardan müdürlükçe uygun görülenlerin aile hekimliği birimi olarak kullanmak üzere aile hekimlerine kiralanabileceği, kira bedelinin; yerleşim yeri, çalışan aile hekimi sayısı, aile hekimliği birimi gruplandırma sınıfı, bölgesel satın alma gücü paritesi, binanın yaşı, bina rayiç bedeli, kiralamaya tabi alan gibi kriterler dikkate alınarak belirleneceği, kiralama ve tahsilata ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça belirleneceğinin düzenlendiği, Sağlık Bakanlığının 16.06.2011 tarihli ve 2011/43 no’lu Genelgesi ile ise Bakanlığa ait ticari alanların kiraya verilmesi usullerinin düzenlendiği, bu çerçevede daha önce birinci basamak sağlık hizmetlerinin sunumunda kullanılırken aile hekimliği uygulamasına geçilmesi nedeniyle atıl durumda kalan tıbbi cihaz, büro araç ve gereçleri ile diğer dayanıklı taşınırların (209 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yer alan hüküm doğrultusunda) aile hekimlerine kiraya verilmesi hususunun düzenlendiği, yine Bakanlığın 03.06.2022 tarihli ve sayılı yazısı ile Müdürlük tarafından oluşturulan ASM’ye aile hekimi yerleşmesi durumunda tıbbi ve demirbaş malzeme ile diğer tefrişat malzemelerin aile hekimlerine kiralanacağı ve gelirinin döner sermayeye gelir kaydedileceği hususlarına yer verildiği anlaşılmaktadır.
14. Yukarıdan bu yana tüm açıklamalar, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Ankara İl Sağlık Müdürlüğünce dayanıklı taşınır malzemelerin aile hekimlerine kiraya verilmesi uygulamasında yukarıda yer verilen mevzuat çerçevesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, belirlenen kira bedelinin karşılığı olarak sözleşmeli aile hekimi olarak görev yapan başvurandan cari kesinti yapıldığı anlaşıldığından cari gider adı altıda yapılan kesintinin iade edilmesi talebinin reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ANKARA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi