|
ÖZET: Başvuran, 2023/1 dönem Çarşı ve Mahalle Bekçiliği sözlü sınavında 68 puan alarak başarısız sayıldığını ve bu durumun mahkeme kararıyla katılan diğer adaylarla birlikte yaşandığını öne sürerek sınavın yeniden değerlendirilmesini talep etmiştir. Polis Akademisi Başkanlığı, başvuranın daha önceki sınavda da başarısız olduğunu ve mahkeme kararının gereği olarak yeniden sınava alındığını belirtmiştir. Başvuranın iddialarının aksine, mahkeme kararına uygun bir uygulama yapıldığı ifade edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebini kısmen kabul ederek, sözlü sınavın yeniden değerlendirilmesi talebinin reddine karar vermiştir. Ancak, gelecekteki sınavların nesnellik, tarafsızlık, şeffaflık ve hesap verilebilirlik ilkelerine uygun olarak gerçekleştirilmesi için gerekli tedbirlerin alınması gerektiğini vurgulamıştır. Bu kapsamda, sınavların ses ve görüntü kayıtlarının yapılması ve verilen puanların gerekçelerinin tutanak altına alınması önerilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın sınavının yeniden değerlendirilmesi talebi reddedilmiş, ancak gelecekteki sınavların daha şeffaf ve adil bir şekilde yürütülmesi için önerilerde bulunulmuştur. İdarenin, bu önerilere uygun hareket etmesi gerektiği belirtilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/5821-S.24.9156
BAŞVURU NO : 2024/954
KARAR TARİHİ : 28.05.2024
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : POLİS AKADEMİSİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın Çarşı ve Mahalle Bekçiliğine giriş sınavı kapsamında tabi olduğu sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21.01.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, mahkeme kararı üzerine 29/12/2023 tarihinde tekrar katıldığı 2023/1 dönem bekçilik sözlü sınavında 68 puan alarak başarısız sayıldığını, mahkeme kararıyla sözlü sınava katılan herkesin de kendisi gibi başarısız olduğunu, bu durumun hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, mahkeme kararıyla tekrar sözlü sınava katılanlara düşük puan vererek kararın göstermelik olarak uygulandığını belirterek sözlü sınavın usule uygun şekilde tekrar değerlendirilip başarılı sayılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına istinaden, Polis Akademisi Başkanlığının 13/05/2024 tarihli ve sayılı yazısında;
2.1. Başvuranın 2019/1. Dönem Çarşı ve Mahalle Bekçiliğine giriş sınavı kapsamında 09/10/2019 tarihinde mülakata tabi tutulduğu, 60 puan alarak başarısız olduğu, Ankara 9. İdare Mahkemesinin
/ sayılı Kararı gereği 2023/1. Dönem Çarşı ve Mahalle Bekçiliği mülakat sınavına katılıp 68 puan alarak başarısız olduğu,
2.2. Başvuranın iddiasının aksine mahkeme kararı üzerine Çarşı ve Mahalle Bekçiliği Giriş Sınavı yeniden yapılanlardan İl Emniyet Müdürlüklerine ataması planlananların bulunduğu, açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. T.C. Anayasasının; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. Çarşı ve Mahalle Bekçiliğine Giriş ve Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin “Sınav komisyonlarının oluşturulması” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Komisyonların görevleri ve çalışma esasları Başkanlıkça hazırlanan talimatla belirlenir.”, ikinci fıkrasında “Mülakat Sınav Komisyonu: Biri öğretim elemanı (sivil veya emniyet müdürü), biri psikolog veya rehberlik ve psikolojik danışmanlık bölümü mezunu olmak üzere Bakanın görevlendireceği beş personelden oluşur. Bakan tarafından üyeler arasından biri başkan olarak görevlendirilir.”, üçüncü fıkrasının (c) bendinde “Soru Hazırlama
Komisyonu: Üç rütbeli personel ve sınav konularına göre yeterli sayıda öğretim elemanından oluşur.”, “Mülakat sınavı” başlıklı 16 ncı maddesinin ikinci fıkrasında “Adaylara, Soru Hazırlama Komisyonunca hazırlanıp Soru Denetleme Komisyonunca uygun görülen soruların yazılı olduğu bir kart çektirilir. Konu hakkında düşünmesi ve sunum yapması için süre verilir. Konu ile ilgili komisyonca adaya sorular sorulabilir. Her aday; a) Konu hakkındaki bilgi düzeyi, b) Kendisinden istenileni kavraması, c) Özgüveni, ç) İfade etme yeteneği, d) Beden dilini kullanma becerisi, olmak üzere beş ayrı kritere göre ve her bir kriter yirmi puan olmak üzere toplam yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Adayın mülakat sınavından başarılı olabilmesi için yüz puan üzerinden en az yetmiş puan alması gerekir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuruya konu çarşı ve mahalle bekçiliği sözlü sınavının başvuran açısından iptal edilerek hukuka, hakkaniyete ve iyi yönetim ilkelerine uygun olacak şekilde yeni bir sözlü sınav düzenlenmesi; bundan sonra düzenlenecek sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirlerin ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması hususunda idareye tavsiyede bulunulması gerektiği yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, mahkeme kararı üzerine tekrar katıldığı 2023/1 dönem bekçilik sözlü sınavında 68 puan alarak başarısız sayıldığını, mahkeme kararıyla sözlü sınava katılan herkesin de kendisi gibi başarısız olduğunu, bu durumun hayatın olağan akışına aykırı olduğunu belirtmektedir. Başvuran Kurumumuzdan sözlü mülakatın usule uygun şekilde tekrar değerlendirilip başarılı sayılmasını talep etmektedir.
8. Anayasamız idareleri mahkeme kararlarını geciktirmeksizin uygulamakla yükümlü kılmaktadır.
Başvuru konusu olayda Anayasamıza uygun olarak başvuranın 2019/1. Döneminde katılıp başarısız sayıldığı çarşı ve mahalle bekçiliği mülakat sınavı hakkında Ankara 9. İdare Mahkemesinin 13/10/2023 tarihli ve 2023/1962 sayılı kararı üzerine başvuran 2023/1. Dönem çarşı ve mahalle bekçiliği mülakat sınavına katılmıştır.
/
9. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
10. Danıştay 2’nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır. ” ifadelerine yer verilmektedir.
11. Danıştay 12 nci Dairesinin 29/12/2017 tarihli ve E: 2014/8050, K: 2017/6121 tarihli kararında;
…”davacının girdiği sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması ve yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirilmesinin sağlanması gerektiği vurgulanmaktadır.
12. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 03/07/2019 tarihli ve E: 2019/661; K: 2019/661 sayılı kararında davacının girdiği sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlandığı ve tutanağa bağlandığı, sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterildiği, ancak adaylara sorulan soruların kayda geçirilmediği görülen davada, davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı hüküm altına alınmıştır.
13. Çarşı ve Mahalle Bekçiliğine Giriş ve Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nde, sözlü sınav soru hazırlama komisyonunca soruların ve cevapların hazırlanacağını, ayrıca belirlenen sınav komisyonunun adaylara önceden hazırlanmış soruları kura çekme usulüyle belirleyip adaylara yönelteceği, adayların hangi hususlara göre değerlendirileceği, her bir değerlendirme kriterinin puan dağılımı, sözlü sınavda başarılı sayılmak için asgari 70 puan alınması gerektiği hüküm altına alınmıştır.
14. Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden; Sınav Komisyonu’nun mevzuatı çerçevesinde oluşturulduğu, sınav sorusunun ve cevabının sınav öncesinde hazırlandığı, sorunun soru zarfı çekme usulüyle adaya yöneltildiği, her bir komisyon üyesince ayrı ayrı puanlama yapıldığı, puanların ve gerekçelerin tutanak altına alındığı, ancak başvuranın verdiği cevapların tutanağa bağlanmadığı, sözlü sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı görülmüştür. Öte yandan başvuranın sözlü sınava alınmasına dayanak teşkil eden mahkeme kararında başvuranın ‘konu hakkındaki bilgi düzeyi’ kısmına tüm komisyon üyelerinin aynı puanı verdiği (12,12,12,12,12), bu durumun hayatın olağan akışına aykırı olduğu, başvuranın sınavının objektif değerlendirilmediği sonucunu doğurduğu gerekçesi ile iptal kararı verildiği, mevcut başvuruda ‘konu hakkındaki bilgi düzeyi’ kısmına tüm komisyon üyelerinin farklı puanlar (15,13,12,13,13) verdiği görülmüştür.
15. Sözlü sınavda Kurulu üyeleri tarafından yöneltilen sorular için sadece puanlama yapıldığı adayca verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, sözlü sınav değerlendirme formunda her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların yer aldığı, fakat verilen puanın her bir kurul üyesince ayrı ayrı gerekçelendirilmediği ve sözlü sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı bir başvuru
hakkında Kurumumuzun verdiği 02/08/2022 tarihli ve S.22.15018; 12/08/2022 tarihli ve S.22.15841 sayılı Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararları’nda sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan
“nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirleri alması ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına
alınması yönünde tavsiye bulunmuştur. Benzer şekilde Danıştay 5 inci Dairesinin 21/05/2008 tarihli ve E:
2007/1771, K: 2008/3008 sayılı kararı da, “sözlü sınavda verilen yanıtların, teknolojik olanaklardan yararlanılarak (elektronik ortamda görüntülü ve/veya sesli kayıt gibi) kayıt altına alınması suretiyle objektif nitelikte incelenip denetiminin yapılmasına olanak tanınması, hukuk devleti ilkesinin hayata geçirilmesi açısından önemli ve yerinde bir uygulama olacaktır.” şeklindedir.
16. Yukarıda değinilen hususlar göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın sözlü sınavının yeniden değerlendirilerek başarılı sayılması talebinin reddi ancak bundan sonra yapılacak sözlü sınavlarda; Komisyon üyeleri tarafından yöneltilen sorulara adaylarca verilen cevapların tutanağa bağlanması sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması ve sözlü/uygulamalı sınavın ses ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği ancak idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde başvurana verdiği cevaplarda karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamında göre, BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ ve
KISMEN REDDİNE;
Başvuranın sözlü sınavının yeniden değerlendirilerek başarılı sayılması talebinin REDDİNE, Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlarda Komisyon üyeleri tarafından adaylara yöneltilen sorulara adaylarca verilen cevapların tutanağa bağlanması, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya
koyacak tedbirlerin alınması ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde POLİS
AKADEMİSİ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve POLİS AKADEMİSİ BAŞKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idare tarafından bu karar üzerine
tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi