|
ÖZET: Bu karar, başvuranın çevrim içi sınavlara katılımının kısıtlanmasını yalnızca bireysel kopya tespiti yapılan ders için geçerli kılma talebini incelemektedir. Anayasa ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu çerçevesinde, üniversitelere kamu tüzelkişiliği ve bilimsel özerklik tanınmış olup, bu bağlamda Anadolu Üniversitesi’nin sınav tarihleri ve uygulama şekilleri, senato kararı ile belirlenmiştir. Yükseköğretim Kurulu, salgın döneminde üniversitelere inisiyatif tanıyarak eğitim süreçlerinin sürdürülebilirliğini sağlamayı amaçlamıştır.
Anadolu Üniversitesi, çevrim içi sınavların güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli önlemleri almış ve bu doğrultuda sınav yönergesinde kopya tespit edilen öğrencilerin sınavlarının geçersiz sayılacağını ve takip eden sınav döneminde hiçbir derse giremeyeceklerini belirtmiştir. Bu uygulama, sınavların güvenilirliğini artırmayı hedeflemektedir. Sonuç olarak, başvuranın talebi, idarenin hukuka ve hakkaniyete uygun bir şekilde reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/11381-S.21.18319
BAŞVURU NO : 2021/3360
KARAR TARİHİ : 06/08/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Açıköğretim Fakültesinde çevrim içi sınavlar hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 11/02/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran , 21.12.2020 tarihinde girmiş olduğu online sınavda bireysel kopya tespiti yapıldığının belirtildiğini, bu nedenle o dönem yapılacak hiçbir dersin final sınavına katılamadığını belirterek, kopya tespiti yapılan ders hangisi ise o dersin final sınavına giriş hakkı verilmemesini, diğer dersler için sınava giriş hakkı verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusunun çözümüne dayanak teşkil etmek üzere 08.04.2021 tarihinde Anadolu Üniversitesi
Rektörlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. İlgili Rektörlük tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan bila tarihli ve E- sayılı cevabi yazıda özetle;
– T.C. kimlik numaralı , 2011-2012 öğretim yılı 07.10.2011 tarihinde
Üniversitemiz Açıköğretim Sistemiyle öğretim yapan İktisat Fakültesi Kamu Yönetimi Lisans
Programına YKS Kayıt kapsamında kayıt yaptırmış olup halen Üniversiteleri öğrencisi olduğu,
– Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 18.03.2020 tarihli yürütme kurulu toplantısında alınan yeni
Koronavirüs (COVID-19) salgını dolayısıyla yükseköğretim kurumlarının eğitim ve öğretim süreçlerinin kesintiye uğramadan sağlıklı bir şekilde yürütülmesi kararı gereği, Üniversiteleri Senatosu tarafından olumsuz sonuçları önlemek amacıyla Açıköğretim Sistemine göre öğretim yapan Açıköğretim, İktisat ve
İşletme Fakültelerinin 2020-2021 Öğretim Yılı Güz Dönemi Ara ve Dönem Sonu Sınavlarının çevrimiçi (online) yapılmasına karar verildiği, bu bağlamda, Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri 2020-2021
Öğretim Yılı Güz Dönemi Ara Sınavının 12-13-14 Aralık 2020 ve 19-20-21 Aralık 2020 tarihlerinde çevrimiçi (online) olarak gerçekleştirildiği, Belge Doğrulama Kodu: d359-2f79-2282 Belge Doğrulama Adresi: https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/
– Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 20.11.2020 tarih -E sayılı “Sınav
Güvenlik Tedbirleri” ve 22.12.2020 tarih E sayılı “Sınav Güvenliği” yazıları gereği, Anadolu Üniversitesi olarak söz konusu sınavlar gerçekleştirilmeden önce gerekli güvenlik önlemlerinin alındığı, sürece ilişkin olarak Üniversiteleri kurumsal sosyal medya hesaplarından tüm bilgilendirmelerin yapıldığı, sınav sürecinin web sitesinde de yer almakta olan ve Üniversite Senatosunca
8 Aralık 2020 tarih ve sayılı Kararı ile kabul edilen Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve
İşletme Fakülteleri Çevrimiçi Sınav Uygulama Yönergesi hükümleri çerçevesinde yürütüldüğü, bu bağlamda ilgili sınavda, sınav kurallarını ihlal eden T.C. kimlik numaralı isimli öğrenciye 21.12.2020 tarihinde saat 15:46:39’da numaralı oturumunda
“KYT201U Yönetim Bilimi I” dersine 21 maddeden oluşan Çevrimiçi Sınavda Uygulanacak Kuralların sınavdan önce hatırlatıldığı ve “Sınav yönergesi ve kurallarını okudum, kabul ediyorum” seçeneğini işaretledikten sonra “Sınavı başlat” butonunu tıklayarak sınavını başlattığı, kişiye özel hazırlanmış sınav sorusunun ekran görüntüsünden ve sadece o derse ait oturum kodundan anlaşılacağı üzere numaralı oturumda “KYT201U Yönetim Bilimi I” dersinin 28fbcedbd7bda83 filigran numaralı 08. sorusunun fotoğrafını saat 16:23:49’da dijital ortamda (Telegram) yayımladığının tespit edildiği ve ilgili dersin sınavından yasaklandığı, bu nedenle; Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Çevrimiçi Sınav Uygulama Yönergesinde yer alan “Sınavın Uygulanması” başlığı 5. maddesinin 2. fıkrası “Öğrenci kendisine özel hazırlanmış sınavın gizliliğinden sorumludur.
Öğrenci sınav sorularını ve cevaplarını başkasına gösteremez, başkasıyla paylaşamaz, kopyalayamaz ve yayınlayamaz; başkaları tarafından yapılan bu tür eylemlere iştirak edemez.” ve ilgili yönergenin
“Öğrencinin sınavının geçersiz sayılacağı durumlar” başlığı 7. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi “Sınav sorularının tamamını veya bir kısmını kopya etmek, fotoğraflarını çekmek, herhangi bir yolla çoğaltmak, paylaşmak ya da dijital ortamlarda yayımlamak” gereği Üniversiteleri Merkezi Sınav Komisyonu tarafından adı geçenin sınavının geçersiz sayıldığı. anılan yönergenin 7. maddesinin 2. fıkrasında belirtilen “sınavı geçersiz sayılan öğrenci sıfır puan almış kabul edilir ve sınav dönemini izleyen ilk sınav döneminde hiçbir dersin sınavına giremez.” hükmü gereğince başvuranın 2020-2021 Öğretim Yılı Güz
Dönem Sonu Sınavına katılamadığı, bütün bu hususların ilgili yönergede Yasal sorumluluk başlığı altında 9. maddede yer aldığı,
belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın;
3.1. Dilekçe, bilgi edinme ve Kamu Denetçisine başvurma hakkı başlıklı 74 üncü maddesinde; “(…)
(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/8 md.) Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/8 md.) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. (…)”,
3.2. “Yükseköğretim Kurumları” başlıklı 130 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “ Çağdaş eğitimöğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve
danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur.”,
Hükümleri yer almaktadır.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun
4.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü bulunmaktadır.
4.2. “Başvuru ve usulü” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrasında; inceleme ve araştırma konusu ile ilgili olarak Başdenetçi veya Denetçilerin bilirkişi görevlendirebileceği belirtilmiş, benzer düzenlemeye 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 24 üncü maddesinin birinci fıkrasında da yer verilmiştir.
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Senato” başlıklı 14 üncü maddesinin (b) bendinin 4 numaralı alt bendinde; “Üniversitenin yıllık eğitim – öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak” hükmü bulunmaktadır.
6. 03/09/2015 tarih ve 29464 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin;
6.1. “Sınavlar” başlıklı 18/01/2017 tarihli ve 29952 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 11 inci maddesinde; “Bir dönemde her ders için bir ara sınav ve çoktan seçmeli dönem sonu sınavı gözetimli olarak yüz yüze ve/veya çevrimiçi yapılır. Ara sınav; çoktan seçmeli, açık uçlu, kısa cevaplı, doğruyanlış, eşleştirme gibi farklı tip sorular içerebilir. Bununla birlikte dersin özelliğine göre ara sınav; yazılı, sözlü, ödev, uygulama, proje ve benzeri ölçme-değerlendirme araçlarıyla da yapılabilir. Ara ve dönem sonu sınavlarının tarihleri ve uygulama esasları ilgili birim yönetim kurulu tarafından belirlenir ve öğretim yılı başında akademik takvimle birlikte ilan edilir.”
6.2. “Sınav kuralları” başlıklı 12. maddesinin 3’üncü fıkrasında; “Sınavı/sınavları geçersiz sayılan öğrenci bu ders/derslerden 0 puan almış kabul edilir. Kopya nedeniyle sınavı/sınavları geçersiz sayılan öğrenci, kopya olayının gerçekleştiği sınav dönemini izleyen ilk sınav döneminde hiçbir dersin sınavına giremez…”
düzenlemeleri mevcuttur.
7. Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Çevrimiçi Sınav Uygulama
Yönergesinin;
7.1. “Sınavın Uygulanması” başlıklı 5. maddesinin 2. Fıkrasında; “Öğrenci kendisine özel hazırlanmış sınavın gizliliğinden sorumludur. Öğrenci sınav sorularını ve cevaplarını başkasına gösteremez, başkasıyla paylaşamaz, kopyalayamaz ve yayınlayamaz; başkaları tarafından yapılan bu tür eylemlere iştirak edemez.”
7.2. “Öğrencinin sınavının geçersiz sayılacağı durumlar” başlıklı 7. Maddesinin;
7.2.1. 1. fıkrasının (b) bendinde; “Sınav sorularının tamamını veya bir kısmını kopya etmek, fotoğraflarını çekmek, herhangi bir yolla çoğaltmak, paylaşmak ya da dijital ortamlarda yayımlamak”
7.2.2. 2. Fıkrasında; “sınavı geçersiz sayılan öğrenci sıfır puan almış kabul edilir ve sınav dönemini izleyen ilk sınav döneminde hiçbir dersin sınavına giremez.”
düzenlemeleri mevcuttur.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran, 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere; sınavlara katılımının kısıtlanmasını sadece bireysel kopya tespiti yapılan ders için geçerli olmasını, diğer dersler için sınavlara girişinin kısıtlanmamasını talep etmektedir.
10. Anayasa ile Devlet tarafından kanunla kurulan üniversitelere kamu tüzelkişiliği ve bilimsel özerklik tanınmış olup, her üniversite ayrı birer kamu tüzelkişisidir.
11. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, üniversitelerin yıllık eğitim-öğretim programını inceleyerek karara bağlama yetkisini üniversiteler bünyesinde kurulan senatolara vermiştir. Adı geçen Kanunla tanınan bu yetki, üniversitelerin Anayasa ile öngörülen kamu tüzelkişiliğini haiz olmalarının tabii sonucudur. Bu bağlamda Anadolu Üniversitenin de sınav tarihlerini ve sınavların uygulanma şekillerini
Senato Kararı alarak akademik takvimi ilan ettiği tespit edilmiştir.
12. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı 2020-2021 eğitim öğretim yılında, salgının bölgesel ve yerel seyrine göre farklı programlar için yapılacak uygulamalarda yetkinin üniversitelerin ilgili kurullarında olacağını belirtmiş; ayrıca “Küresel Salgında Yeni Normalleşme Rehberi” ile yükseköğretim kurumlarına inisiyatif tanıyarak eğitim ve öğretimin sürdürülebilirliği bakımından üniversitelerin yetkili kurullarında kararlar alınmasını öngörmüştür.
13. Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü de bu doğrultuda Senato Kararı ile sınavların çevrim içi olarak uygulanmasına karar vermiştir. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından Açıköğretim Fakültesi olan
Üniversitelere gönderilen 20.11.2020 tarih 75850160-104.01.02.04-E.74855 sayılı “Sınav Güvenlik
Tedbirleri” ve 22.12.2020 tarih E-75850160-301.02.04-81950 sayılı “Sınav Güvenliği” yazılarında özetle; son zamanlarda kamuoyunda ve bazı sosyal medya mecralarında çevrim içi sınavların ve özellikle de açıköğetim/açık ve uzaktan öğretim fakülteleri sınavlarının güvenirliğine gölge düşürecek türden haberlerin yer aldığına ve paylaşımların yapılmakta olduğuna rastlandığı, sınav notlarının öğrencilerin gerçek kazanımlarını doğru bir biçimde yansıtması, yükseköğretim sistemine, özellikle de açıköğretim
diplomasına olan güvenin zedelenmemesinin son derece önemli olduğu, dolayısıyla söz konusu haber ve paylaşımlarda dile getirilen “sınavların güvenirliği”ne ilişkin kaygıları gidermeye yönelik olarak açıköğretim sınavlarında sınav güvenliğinin sağlanması hususunda azami hassasiyetin gösterilmesinin istendiği, bu kapsamda toplamda 3 güne yayılan sınav sürecinin güvenliğinin sağlanması adına öğrencileri sınav güvenliğini bozmaya yönelik hareket etmekten caydıracak önlemler alınması gerektiği değerlendirilmektedir.
14. 7 nolu paragrafta belirtilen sınavı geçersiz sayılan öğrencilerin sınav dönemini izleyen ilk sınav döneminde hiçbir dersin sınavına giremeyeceği düzenlemesinin de yukarıda belirtilen sınavların güvenirliğini sağlama hususunda caydırıcı olabilecek bir uygulama olduğu ve Anadolu Üniversitesi
Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin Sınav
Yönetmeliğine uygun olduğu değerlendirilmektedir.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın, Anadolu Üniversitesi
Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Çevrimiçi Sınav Uygulama Yönergesinde yer alan, sınavı geçersiz sayılan kişilere sınav dönemini izleyen ilk sınav döneminde hiçbir dersin sınavına girememesi uygulamasının iptali talebinin İdare tarafından reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
1.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvurana verdiği cevaplarda karara karşı başvuru yolunu gösterdiği, idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davrandığı değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi