|
ÖZET: Başvuran, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde Covid-19 salgını nedeniyle yapılan çevrimiçi sınavların hukuka ve YÖK ilkelerine aykırı olduğunu, sınav güvenliğini sağlamak için gerekli önlemlerin alınmadığını ve bu durumun not ortalamasını olumsuz etkilediğini iddia ederek, sınav sonuçlarının ortalamaya dâhil edilmemesini talep etmiştir. İdare, sınavların YÖK’ün kararları doğrultusunda çevrimiçi olarak yapıldığını, gerekli güvenlik tedbirlerinin alındığını ve öğrencilerin mağduriyetini önlemek için çeşitli önlemler aldığını belirtmiştir.
Danıştay, yapılan inceleme sonucunda, başvuranın iddialarının yetersiz olduğunu, sınavların yürütülmesinde hukuka aykırılık tespit edilmediğini ve idarenin gerekli önlemleri aldığına karar vermiştir. Ayrıca, çevrimiçi sınavların güvenliğinin sağlanması için alınan tedbirlerin yeterli olduğu, dolayısıyla başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğu değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/5761-S.21.9317
BAŞVURU NO : 2020/98383
KARAR TARİHİ : 08/04/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın uzaktan gerçekleştirilen sınavlarda mezun olduğu
BAŞVURUNUN KONUSU :
Üniversitenin gerekli tedbirleri almaması nedeniyle ortalamasının düşük kaldığı iddiasıyla bahse konu sınavlardaki notlar hesaba katılmaksızın not ortalamasının yeniden hesaplanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 12/10/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran başvurusunda özetle; İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi olduğunu, YÖK tarafından Covid-19 salgını nedeniyle üniversitelerde yüz yüze sınav yapılmaması kararı alındığını ve
Fakültelerinde bu karar doğrultusunda sınavların ÖYS sistemi üzerinden yürütüleceğinin açıklandığını ancak sınavların hazırlanmasında ve yürütülmesinde gerçekleştirilen birtakım uygulamaların kanuna ve
YÖK tarafından belirlenen ilkelere aykırı olduğu gibi, bu uygulamaların sonucu doğrudan ve dolaylı olarak bazı haklarını ihlal ettiğini, Fakültelerinde tüm yıllık ders sınavlarının öğrencilerin; tek, çift ve ikinci öğretim grupları olarak ayrılıp, aynı gruptaki öğrencilere aynı soruların sorulması sistemi üzerinden yapıldığını, başka bir deyişle sınavların, internet ortamında dağıtımı ve teslimi dışında normal bir sınavdan farkı bulunmadığını, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 44. Maddesinin (d) bendinin Fakültelerinde bu sınavlara yönelik olarak soru bankası hazırlamak ve farklı soru sormak suretiyle oluşturulmamış olması nedeniyle sınav güvenliğini iyileştirici önlemleri almayı ihmal ettiğini, ayrıca YÖK tarafından 27 Mayıs
2020 tarihli “Üniversitelerde Dijital Ortamda Gerçekleştirilebilecek Sınavların Temel İlkeleri” başlıklı
internet ortamında yayınlanan bildiride yer alan ve sınav güvenliği ile ilgili olan “ÖYS’nin veya dijital
/
ortamların izin verdiği sınav güvenlik tedbirleri uygulanacak.” hükmünün sınav uygulamasında hiçbir şekilde dikkate alınmadığını, bildiride yer alan “Çevrimiçi değerlendirmelerde, sınavın türüne uygun olarak öğrencilere yeterli süre verilecek” hükmünün de dikkate alınmadığını, bazı derslerde geçen yıllarda yapılan sınavlara oranla sürede kısıtlamaya gidildiğini, buna rağmen çoğu sınavda soru yükünün aynı kaldığını hatta bazı derslerde artırıldığını, seçici soru sorabilmek adına kitaplarda bile bahsi geçmeyen ayrıntı bilgilerin sınava dâhil edildiğini, Fakülteleri tarafından soruların sınava tabi öğrenci tarafından cevaplandığını kontrol edecek hiçbir mekanizmanın öngörülmediğini, cevap kâğıtlarının öğrencinin el yazısı ile doldurulması şart olmakla birlikte, bu cevabın nereden geldiği araştırmaya konu dahi olamayacak şekilde denetimsiz olduğunu, örneğin; tek grubunda bulunan bir öğrenci kendi sınavını arkadaşlarıyla ortak çözebilir, çift grubundan ya da ikinci öğretimden başarılı bir arkadaşına, başka hukuk fakültelerinde okuyan arkadaşlarına, hukukçu olan yakınlarına çözdürebileceğini, bu konuda en ufak bir denetim dahi bulunmadığını, alınan tek önlem kâğıtların benzerliğinin kontrolü olduğunu, bu kontrolün uygulanmasının el yazılı olan ve sayıları bini geçen sınav kâğıtları göz önüne alındığında, pratikte son derece zor, hatta imkânsız olduğunu, durumun kötüye kullanıldığının tüm öğrenciler ve öğretim görevlileri tarafından bilindiğini, hal böyle olunca bağıl değerlendirme sisteminin (çan eğrisi) uygulandığı Fakültelerinde ders başarıları açısından hakkaniyete aykırı sonuçlar ortaya çıktığını, son sınıftaki bir öğrenci için daha önceki
3 yıl boyunca elde edilen tüm kazanımların tek bir sınav döneminde sıfırlandığını, bu durumu öngören bazı
üniversitelerin hakkaniyeti sağlamak adına aldıkları kararlarla, bu koşullarda yapılan sınavları ortalamaya katmadıkları da bilinen bir gerçek olduğunu ifade ederek haksız sınavlar neticesinde olumsuz etkilenen not ortalamasının, lisansüstü eğitim almak yahut akademik kariyer yapmak istemesi halinde kendisi açısından dezavantajlı bir durum oluşturacağını düşündüğünden usulsüz yapıldığını iddia ettiği sınavların ortalamaya dâhil edilmeyerek ortalamasının yeniden hesaplanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, İstanbul Üniversitesi Rektörlüğünün konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 21/01/2021 tarih yazısı ve eklerinden özetle;
2.1. Başvuran 2016 yılında ÖSYM ile İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesine kayıt yaptırdığı, 16/07/2020 tarihinde 2.88 not ortalaması ile mezun olduğu,
2.2. Koronavirüs salgını nedeniyle, 2019-2020 eğitim ve öğretim yılı bahar öneminde dönem sonu sınavları ile bu eğitim ve öğretim yılına ait diğer sınavların yüz yüze gerçekleştirilemeyeceği, dijital imkânlar veya ödev, proje gibi alternatif yöntemler uygulanarak yapılmasına ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı kararının üniversitelere bildirildiği, bu kapsamda, uzaktan öğretimdeki değerlendirme süreçlerinde; dijital ortamlardaki gözetimli ya da gözetimsiz açık uçlu ya da çoktan seçmeli çevrimiçi sınavlar, ödevler, çevrimiçi kısa sınavlar, projeler, Öğrenme Yönetim Sistemi(ÖYS) etkinlikleri kullanılmasının uygun görüldüğü,
/
2.3. Diğer üniversitelerin test veya ödev yoluyla ölçme değerIendirme yapmasının kendi tercihleri olduğu, İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü’nün bu yönde bir tercihte bulunmadığı, alınan bu kararlar uyarınca Hukuk Fakültesinde 2019-2020 öğretim yılında yapılan ve 2020-2021 öğretim yılında yapılacak olan sınavların çevrimiçi (online) olarak, açık uçlu sınav yöntemiyle yapılmasına karar verildiği,
2.4. Hukuk Fakültesinin 2019-2020 Öğretim yılı yılsonu sınavlarının İstanbul Üniversitesi Öğrenme
Yönetim Sistemi (İÜÖYS) üzerinden çevrimiçi (online) klâsik sınav (açık uçlu soru) yöntemiyle YÖK ve
Rektörlüklerinin almış olduğu kararlar doğrultusunda icra edildiği,
2.5. Hukuk Fakültesi Dekanlığının öğrencilerinin mağdur olmasını engellemek amacıyla azami gayreti sarf ettiğini, meselâ Rektörlük tarafından tespit edilen 15 dakikalık sınav cevap kâğıdı yükleme süresinin, Dekanlıklarının talebi sonucu 30 dakikaya çıkarılarak öğrencilerin mağdur olmasının önüne geçildiği, benzer şekilde, telafi sınavlarının telafisi olmadığı için, telafi sınavlarında cevap kâğıtlarının belirli bir eposta adresine gönderilmesi durumunda geçerli sayılması imkânı tanındığı,
2.6. 2020 öğretim yılında yapılan final, final telafi ve bütünleme sınavlarının cevap anahtarlarının dersi veren öğretim üyelerince Fakültenin web sayfasında ilan edildiği,
2.7. 2019-2020 öğretim yılında yapılan sınavların sonuçlarına göre sınavlara katılan öğrenciler bakımından başarı yüzdelerinin gayet iyi durum olup, sadece birkaç derste başarı yüzdesinin düşük olduğunun ki bunun da ölçme değerlendirme bakımından anormal bir durum olmadığı,
2.8. İstanbul Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin sınav notlarına itiraz ile ilgili 27. maddesi uyarınca, ara sınav sonuçlarının ve 100 üzerinden değerlendirilerek belirlenen yarıyıl/yılsonu sınav notunun ilan edilmesinden itibaren üç iş günü içinde, AKSİS otomasyon sistemi üzerinden talepte bulunulduğunu ve süre bitiminden itibaren itiraz eden öğrencilerin sınav kâğıtlarının sınavın ilgili olduğu Anabilimdalı Başkanlığınca incelenerek sonuçların yine AKSİS otomasyon sistemine işlenerek öğrencilere ilan edildiğini,
2.9. 2019-2020 öğretim yılı sonunda toplam 1605 öğrencinin mezun olduğunu, bu öğretim yılında olduğu gibi, 2019-2020 öğretim yılında da AUZEF bünyesinde gerçekleştirilen çevrimiçi sınavlarda, QR kod ve filigran uygulamaları aracığıyla sınav güvenliğinin sağlandığını, bunun yanı sıra yapılan sınavlarda sınav soruları ve cevaplarını sınav sırasında başkalarıyla paylaştığı tespit edilen 87 öğrenci hakkında, Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliğinin ilgili maddelerince disiplin soruşturması açıldığı, ilgili öğrencilerin sınavların iptal edildiğini ve yapılan soruşturmalar sonucunda, bir hafta ile bir yarıyıl uzaklaştırma cezaları verildiğini,
2.10. Koronavirüs salgını nedeniyle, 2019-2020 eğitim ve öğretim yılı bahar döneminde yapılan sınavlarda, sınav sonuçlarının ortalamaya dâhil edilmeksizin geçme ve kalma olarak belirlenmesi konusunda İstanbul
Üniversitesi Senatosunun aldığı bir karar bulunmadığı, /
2.11. Sınavlarda soru bankası hazırlamak ve farklı soru sormak, test olarak ya ilan sınavlarda yapılan bir uygulama olup, Hukuk Fakültesinin 2019-2020 öğretim yılında yapılmış olduğu sınavları, çevrimiçi (online) klâsik sınav (açık uçlu soru) yöntemiyle, yaptığını, ayrıca minimum 100 öğrencinin yapılan sınavlara katıldığı Fakültenin klâsik sınav (açık uçlu soru) sınavlarda, her bir öğrenci için faklı soru sorulmasının mümkün olmadığı,
2.12. Başvuru konusuna ilişkin şikayetçi veya diğer ilgililer tarafında yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmadığı,
Açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükümleri düzenlenmiştir.
5. 6/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun;
5.1. “Ana İlkeler” başlıklı 5 inci maddesinin d bendinde; “Yükseköğretimde eğitim-öğretim plan ve programları bilimsel ve teknolojik esaslara, ülke ve yöre ihtiyaçlarına göre kısa ve uzun vadeli olarak hazırlanıp sürekli olarak geliştirilir.”,
5.2. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44 üncü maddesinin d bendinde; “Yeterlilik, seviye tespit veya ders başarılarını ölçen tüm sınavlar, kağıt ortamında ve eş zamanlı olarak yapılabileceği gibi, alan ve zorluk düzeyine göre tasnif edilerek güvenli biçimde saklanan bir soru bankasından, her bir adaya farklı zamanlarda farklı soru sorulmasına izin verecek şekilde elektronik ortamda da yapılabilir. Sınavlarda sorulacak soruların hazırlanması, soru bankasının oluşturulması ve şifrelenmesi, sınav sorularının kağıt ortamında veya elektronik ortamda saklanması ile sınav güvenliğinin sağlanmasına ilişkin ilkeler Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.”,
/
6. 21/09/2010 tarihli ve 27706 sayılı İstanbul Üniversitesi Önlisans Ve Lisans Eğitim Ve Öğretim
Yönetmeliği’nin;
6.1. “Sınav notlarına itiraz” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Öğrenciler, ara sınav sonuçlarının ve 100 üzerinden değerlendirilerek belirlenen yarıyıl/yıl sonu sınav notunun ilan edilmesinden itibaren üç iş günü içinde, ilgili birimin öğrenci bürosuna bir dilekçe ile başvurarak sınav kağıdının yeniden incelenmesini isteyebilir. Dekan veya müdür sınav kağıdının incelenmesi için, biri sınavı yapan öğretim üyesi olmak üzere ilgili öğretim üyeleri veya öğretim görevlileri arasından üç kişilik bir komisyon kurar. Sınavın ilgili olduğu anabilim/bilim dalında tek öğretim üyesi varsa, bu komisyonun diğer üyeleri, sınava girilen dersin yakın olduğu derslerin öğretim üyeleri arasından dekan veya müdür tarafından seçilir.
(2) Komisyon, en çok üç iş günü içinde itirazları kesin olarak sonuçlandırır.
(3) Harfli olarak ilan edilen başarı notları ilan edildikten sonra, herhangi bir nedenle yapılan değişiklikler, o dersin daha önce yapılmış olan istatistiksel dağılımına yansıtılmaz.”
7. YÖK tarafından yayınlanan Küresel Salgında Yeni Normalleşme Süreci 2020 Kılavuzunun; 7.1. “Giriş” başlıklı bölümünde, “Kılavuzda, Uzaktan Öğretim Uygulamaları, Uygulamalı Eğitimler, Ölçme ve Değerlendirme Uygulamaları, Yabancı Uyruklu Öğrenciler, Toplantılar, Kongreler ve Değişim
Programları başlıkları altında çerçeve kararlar ve öneriler yer almaktadır. Salgının dinamik bir süreç olduğu göz önünde bulundurulduğunda, üniversitelerin ilgili kurulları tarafından salgının bölgesel ve yerel seyrine göre farklı programların farklı uygulamaları özelinde planlama yapılması gerektiği unutulmamalıdır. Nitekim salgının kontrol altında olduğu bir ilde yapılacak olan bire bir pilotaj eğitimi ile vaka sayısının artma eğiliminde olduğu bir ilde, COVID-19 hastaları takip eden bir klinikte yapılacak olan staj eğitimleri için alınacak önlemler tabii ki farklı olacaktır. Hatta eğitim ve öğretim yılının farklı aylarında, yine salgının seyrine göre alınan önlemler de çeşitlenecektir. Ekim ayında uygulamalı eğitimlere devam eden bir program, salgının yerel seyrine göre Kasım ayında çevrimiçi uygulamaya geçmek zorunda kalabilecektir. Bu kılavuz, olası senaryolara göre genel bir çerçeve çizmekte, salgının bölgesel ve yerel seyrine göre farklı programlar için yapılacak olan uygulamalara yönelik hususlarda yetkiyi üniversitelerimizin ilgili kurullarına bırakmaktadır. Nitekim salgın süresince devletin ilgili kurum ve kuruluşlarının yanı sıra yerel otoritelerin kararlarının da takip edilmesi ve ona göre uygulamalarda değişikliğe gidilmesi gerektiği açıktır. Üniversitelerimiz Koronavirüs Komisyonları ve ilgili diğer kurul ve komisyonları marifetiyle genel planlamalar yapabileceği gibi, alternatif planlar da hazırlayarak gerektiğinde uygulamaya koyabilmelidir.”, 7.2. “Ölçme ve Değerlendirme Uygulamaları” başlıklı bölümünde, “Güvenli ortamda gerçekleşmeyen ölçme ve değerlendirme süreçleri eğitimin kaliteli olmasını da garanti altına almakta zorlanabilir.
Çevrimiçi sınavların güvenliği son yıllarda önemli bir çalışma alanı haline gelmiştir. Bu konuda üniversitelerin farklı uygulamalar yapma imkânlarını gözden geçirmeleri gerekmektedir.”, 7.3. 27 Mayıs 2020 tarihinde YÖK Başkanlığının resmi internet sitesinden duyurulan
“Üniversitelerde Dijital Ortamda Gerçekleştirilebilecek Sınavların Temel İlkeler”başlıklı açıklamasında; “…Üniversitelerde, 2019-2020 eğitim ve öğretim yılı bahar döneminde dönem sonu
sınavları ile bu eğitim ve öğretim yılına ait diğer sınavların koronavirüs salgını nedeniyle yüz yüze gerçekleştirilmeyeceği, dijital imkanlar veya ödev, proje gibi alternatif yöntemler uygulanarak yapılmasına ilişkin YÖK kararı, 11 Mayıs’ta üniversitelere bildirilmişti. Bu kapsamda, uzaktan öğretimde uygulanacak değerlendirme süreçlerinde; dijital ortamlardaki gözetimli ya da gözetimsiz uygulanacak açık uçlu ya da çoktan seçmeli çevrimiçi sınavlar, ödevler, çevrimiçi kısa sınavlar, projeler, Öğrenme Yönetim Sistemi (ÖYS) etkinlikleri, ÖYS kullanım analitikleri ve benzeri uygulamalar kullanılabilecek…”
Hüküm ve düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, başvuran, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinde YÖK tarafından Covid-19 salgını nedeniyle üniversitelerde yüz yüze sınav yapılmaması kararı alınmasının ardından Fakültelerinde bu karar doğrultusunda yapılan sınavların hazırlanmasında ve yürütülmesinde gerçekleştirilen birtakım uygulamaların kanuna ve YÖK tarafından belirlenen ilkelere aykırı olduğunu, Fakültelerinde tüm yıllık ders sınavlarının öğrencilerin; tek, çift ve ikinci öğretim grupları olarak ayrılıp, aynı gruptaki öğrencilere aynı soruların sorulması sistemi üzerinden yapıldığını, bu sınavların 2547 sayılı
Kanunun 44. maddesinin (d) bendine aykırı yapıldığını ve Fakültelerinin sınav güvenliğini iyileştirici önlemleri almayı ihmal ettiğini, çevrimiçi değerlendirmelerde, sınavın türüne uygun olarak öğrencilere yeterli süre verilmediğini, Fakülteleri tarafından soruların sınava tabi öğrenci tarafından cevaplandığını kontrol edecek hiçbir mekanizmanın öngörülmediğini, cevap kâğıtlarının öğrencinin el yazısı ile doldurulması şart olmakla birlikte, bu cevabın nereden geldiğinin araştırılmadığı özetle denetimin de yetersiz olduğunu, bu denetimsizlik sonucu durumu kötüye kullanan öğrencilerin bağıl değerlendirme sisteminin (çan eğrisi) uygulandığı Fakültelerinde ders başarıları açısından hakkaniyete aykırı sonuçlar ortaya çıktığını ifade ederek usulsüz yapıldığını iddia ettiği sınavların ortalamaya dâhil edilmeyerek ortalamasının yeniden hesaplanmasını talep etmektedir.
10. İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgeler ile ilgili mevzuatın incelenmesinden; başvuranın Hukuk Fakültesine 2016 yılında kayıt yaptırdığı, 16/07/2020 tarihinde 2.88 not ortalaması ile buradan mezun olduğu, Koronavirüs salgını nedeniyle YÖK’ün tavsiye ve kararları doğrultusunda 2019-2020 eğitim ve öğretim yılı bahar öneminde dönem sonu sınavları ile 2020-
2021 eğitim ve öğretim yılına ait diğer sınavların yüz yüze yapılmaksızın Rektörlük kararları uyarınca
Hukuk Fakültesinde tüm sınavların çevrimiçi (online) olarak, açık uçlu sınav yöntemiyle yapılmasına karar
/
verildiği, bu süreçte Hukuk Fakültesi Dekanlığının öğrencilerinin mağdur olmasını engellemek amacıyla çeşitli önlemler aldığını, bunlardan birinin de Rektörlük tarafından tespit edilen 15 dakikalık sınav cevap kâğıdı yükleme süresinin, Dekanlıklarının talebi sonucu 30 dakikaya çıkarmak olduğunu yine telafi sınavlarının telafisi olmadığı için, telafi sınavlarında cevap kâğıtlarının belirli bir eposta adresine gönderilmesi durumunda geçerli sayılması imkânı tanındığı, sınavlarına minimum 100 öğrencinin katıldığı
Hukuk Fakültenin klâsik sınav (açık uçlu soru) sınavlarda, her bir öğrenci için faklı soru sorulmasının mümkün olmadığı, bununla beraber sınavların güvenliği için çeşitli güvenlik tedbirleri aldıklarını, örneğin
QR kod ve filigran uygulamaları aracığıyla sınav güvenliğinin sağlandığını, bunun yanı sıra yapılan sınavlarda sınav soruları ve cevaplarını sınav sırasında başkalarıyla paylaştığı tespit edilen 87 öğrenci hakkında, Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliğinin ilgili maddeleri uyarınca disiplin soruşturması açılarak ilgili öğrencilerin sınavların iptal edildiğini ve yapılan soruşturmalar sonucunda, bir hafta ile bir yarıyıl uzaklaştırma cezaları verildiği ayrıca Hukuk Fakültesinin internet sayfası üzerinden yapılan açıklamalar ve duyurularla öğrencilere bilgilendirmelerde bulunulduğu “Çevrimiçi Sınavlara ilişkin
Kural ve İlkeler” başlığı altında sınavların nasıl yapılacağı gibi çeşitli hususlarda madde madde kuralların belirlendiği ve tüm hususların öğrencilere duyurulduğu anlaşılmış, 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanununun 5 inci maddesinde Yükseköğretimde eğitim-öğretim plan ve programları bilimsel ve teknolojik esaslara, ülke ve yöre ihtiyaçlarına göre kısa ve uzun vadeli olarak hazırlanıp sürekli olarak geliştirileceği, 44 üncü maddesinde ders başarılarını ölçen tüm sınavların kağıt ortamında ve eş zamanlı olarak yapılabileceği gibi, alan ve zorluk düzeyine göre tasnif edilerek güvenli biçimde saklanan bir soru bankasından, her bir adaya farklı zamanlarda farklı soru sorulmasına izin verecek şekilde elektronik ortamda da yapılabileceği, sınavlarda sorulacak soruların hazırlanması, soru bankasının oluşturulması ve şifrelenmesi, sınav sorularının kağıt ortamında veya elektronik ortamda saklanması ile sınav güvenliğinin sağlanmasına ilişkin ilkeler Yükseköğretim Kurulu tarafından belirleneceğinin düzenlendiği, İstanbul
Üniversitesi Hukuk Fakültesinde gerçekleştirilen başvuruya konu her bir derste en az yaklaşık yüz öğrencinin katıldığı sınavlarda sırf elektronik ortamda yapılıyor diye her bir adaya farklı soruların hazırlanmasının gerektiğine dair başvuranın yapmış olduğu çıkarımın söz konusu olmayacağı, söz konusu sınavların esasen yazılı sınavlar olup öğrencilerin evlerinden fiziki kağıtlara verdikleri cevapların elektronik ortama aktarılması suretiyle oluşturulmasında sırf bu usulün kendisinde hukuka aykırı bir durumu yaratmayacağı, bireylerin vicdani yoksunluklarının bulunması nedeniyle kopya gibi uygunsuz usullere başvurmasının ise hukuki neticeleri olmakla beraber Üniversitenin yüzde yüz olarak kopya gibi uygunsuz davranışlara mani olamayacağı, yalnızca bunun önüne geçmek için önlemler alabileceği, bu doğrultuda öğrencilerin belirlenen süre zarfında kağıda kendi el yazılarıyla yazmalarını istediği, küresel salgın sürecinde belirli ilke ve kurallar çerçevesinde Üniversitelerin kendi uygulamalarını ve tedbirlerini geliştirdiği, bu tedbirlerin öğrencilerin temel hak ve hürriyetlerini ihlal etmemek kaydıyla Üniversitelerin takdirlerine bırakıldığı, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesince gerçekleştirilen sınavların YÖK tarafından yayınlanan Küresel Salgında Yeni Normalleşme Süreci 2020 Kılavuzuna aykırı bir hususu içermediği de değerlendirilmiştir.
11. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; küresel salgın koşulları süresinde eğitimin/sınavların yüz yüze yapılmasının öğrencilerin sağlıkları açısından tehlike arz edebileceği değerlendirilerek YÖK Başkanlığının tavsiye ve kararları doğrultusunda alınan online-çevrimiçi sınav
/
yapma kararının yerinde olduğu, İstanbul Üniversitesi Rektörlüğünün ilgili duyuruları öğrencilere sınavlardan önce duyurduğu, çevrimiçi sınavlara ilişkin ilke ve prensipler belirlediği ve bazı güvenlik tedbirleri aldığı anlaşılarak 16/07/2020 tarihinde Hukuk Fakültesinden mezun olan başvuranın geriye dönük olarak sınavların ortalamaya dâhil edilmeyerek ortalamasının yeniden hesaplanması talebinin ilgili
İdarece reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
12. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurulara ilişkin İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içerisinde ve gerekçeli bir şekilde Kurumumuza gönderildiği; İdarenin kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme ve kararın gerekçeli olarak bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup
İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir. Bununla birlikte İdarenin sunmuş olduğu eğitimin pandemi dönemi boyunca kesintisiz devam etmesinin ve tüm öğrencilerin sınav güvenliklerinin sağlanması için etkili, yerinde ve zamanında önlemler almasının eğitim hakkı bakımından son derece önemli olduğunun hatırlatılmasına gerek duyulmuştur.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana ve İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi