|
ÖZET: Bu karar, hükümlülerin ailelerine yakın ceza infaz kurumlarına nakil taleplerinin, ceza infaz kurumlarının doluluk oranları ve güvenlik gerekçeleriyle nasıl değerlendirileceğine dair önemli bir hukuki çerçeve sunmaktadır. Başvuran, İstanbul’daki ikamet adresine yakın bir ceza infaz kurumuna nakil talep etmiş, ancak ilgili kurumların doluluk oranları nedeniyle bu talep reddedilmiştir. 5275 sayılı Kanun’un 9. maddesi gereği, yüksek güvenlikli ceza infaz kurumlarında barındırılma zorunluluğu ve doluluk oranları, nakil taleplerinin değerlendirilmesinde belirleyici olmuştur.
Hukuki değerlendirmede, hükümlülerin aileleriyle olan bağlarının korunmasının önemi vurgulanmış, ancak mevcut doluluk oranları ve güvenlik gerekçeleri nedeniyle başvuranın talebinin reddedilmesi hukuka uygun bulunmuştur. İdarenin, nakil taleplerini değerlendirirken sadece doluluk oranlarını değil, aynı zamanda ailelerin ziyaret etme imkanlarını da göz önünde bulundurması gerektiği ifade edilmiştir. Bu bağlamda, başvuranın talep ettiği kurumlarda boşalma olması durumunda nakil taleplerinin yeniden değerlendirilmesi önerilmiştir. |
T.C. TÜR K İYE BÜYÜK M İLLET MEC LİS İ KAMU DENETÇ İLİĞ İ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/12802-S.22.19613
B AŞVURU NO :
KARAR T ARİHİ :
KISMEN T AVS İYE KISMEN RET KARARI
B AŞVURAN :
Adres:
B AŞVURUYA KONU İ DARE : ADALET BAKA N LIĞ I
B AŞVURUNUN KONUSU : Başvur anın, ailesinin bulunduğu yere yakın bir ceza infaz kurumuna nakledilmesi talebi hakkındadır.
B AŞVURU T ARİHİ :
I. B AŞ VURANI N İDDİ A VE T ALE PL E Rİ
1. Başvu ran özetle; Teki rdağ 2 No lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnf az Kurumunda bulunduğunu, ikametinin ise İstanbul ili Sultanbeyli ilçesinde oldu ğunu, ikamet adresine yakın olan ceza infaz kurumlarından birine nakledilebilmek için pek çok kez nakil baş vu rus u yaptı ğını ancak bu başvuruların birço ğunun cevapl andı rılm adı ğın ı belirterek naklinin; Marmara 4, 5, 6, 7, 8 veya 9 No lu, Metris T Tipi 1 veya 2 No lu, Maltepe 1 veya 2 No lu veya Ümraniye E veya T Tipi Kapalı Ceza İn faz
Kuruml arından birine ya pıl masını talep etmektedir.
II. İDARENİN B AŞVURUYA İL İŞ KİN AÇIKLAMALARI
2. Ş ikâ yet b aşvurusunun çözüme kavuşt urulması amacı yla 30.06.2022 tarih ve sa yıl ı yaz ım ız ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlü ğünden bilgi ve belge talep edil mi ş olup adı geçen Genel Müdürlüğün 15.09.2022 tarihli ve sa yıl ı cevabi yaz ısı nda;
2.1. Başvuranın, naklini talep ett iği kurumların kapasitelerinin dolu olmas ı nedeniyle Genel Müdürlüğün
28.07.2022 tarihli ve ile 25.08.2022 tarihli ve
sa yıl ı yaz ıl arıyla naklinin uygun gö r ülm ediği
2.2. Başvu ranın, bilgi formunun incelenmesi sonucunda infaz edil memiş ve kaldı rılmamı ş herhangi bir disiplin cez asını n bulunmadığını n tespit edil diği,
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
2.3. Hükümlü ve tut uklul arın kendi istekleri ile bul undukları kurumdan b aşk a kurumlara nakledilebilmeleri için 5275 sa yıl ı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İn faz ı Hakkında Kanun’un 54 üncü maddesinin birinci fıkrasını n (e) bendinde, ”İstekt e bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sını fının uygun bulunm ası ve tutukevi olmaması” ifadelerine yer ve rildi ği, bu nedenle, nakil taleplerinin incelenmesinde; kurumun kapasitesi, güv enli ği ve hangi suç türüne ait odalar ın bulunduğu, kişi lerin can güv enli ğine il işki n olarak da, talepte bulunanın hasım olarak bil dirdiği bir kişi nin talep ett iği kurumda bulunup bulunm adığı gibi hususlar göz önünde bulunduruld uğundan her talebin uygun değerlendi rilem ediği,
2.4. Başvur anın; barındırıldı ğı Tekirda ğ 2 No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnf az Kurumu kapasitesinin 550, mevcudunun 383, doluluk oranının %70 olduğu, dilekçesinde nakil talebinde bulunduğu, – Marmara 4 No.lu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu kapasitesinin 1.704, mevcudunun 2249, doluluk oranını n %132, – Marmara 5 No.lu L Tipi Kapalı Ceza İn faz Kurumu kapasitesinin 1.677, mevcudunun 2.185, doluluk oranını n %130, – Marmara 6 No.lu L Tipi Kapalı Ceza İn faz Kurumu kapasitesinin 1.704, mevcudunun 2.234, doluluk oranını n %131, – Marmara 7 No.lu L Tipi Kapalı Ceza İn faz Kurumu kapasitesinin 1.704, mevcudunun 2.072, doluluk oranını n %122, – Marmara 8 No.lu L Tipi Kapalı Ceza İn faz Kurumu kapasitesinin 1.677, mevcudunun 2.175, doluluk oranını n %130, – Marmara Kap alı Ceza İnfaz Kurumu kapasitesinin 490, mevcudunun 319, doluluk oranını n %65, – Metris 1 No.lu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu kapasitesinin 1.000, mevcudunun 1.641, doluluk oranını n %164 olduğu, – Metris 2 No.lu T Tipi Kapalı Ceza İnf az Kurumu kapasitesinin 1.000, mevcudunun 1.195, doluluk oranını n %120 olduğu, – Maltepe 1 No.lu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu kapasitesinin 1.756, mevcudunun 2.572, doluluk oranının %146 olduğu, – Maltepe 2 No.lu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu kapasitesinin 1.756, mevcudunun 2.645, doluluk oranını n %151 olduğu, – Ümraniye E Tipi K apalı Ceza İnfaz Kurumu kapasitesinin 1.000, mevcudunun 881, doluluk oranını n %88 olduğu, – Ümraniye T Tipi K apa lı Ceza İn faz Kurumu kapasitesinin 1.000, mevcudunun 1.259, doluluk or anını n
%126 olduğu, Adı geçenin nakil talep ett iği, Metris 1 ve 2 No.lu T Tipi Kapalı Ceza İnfa z Kuruml arı, Ümraniye E Tipi
Kapalı Ceza İn faz Kurumu, Ümraniye T Tipi Ka palı Ceza İnfaz Kurumu ve Marmara Kap alı Ceza İnfaz
Kurumunun konumuna uygun olm adı ğı,
08.06.2022 tarihli dilekçesinde isteğe b ağlı naklini talep ettiği ;
-Van Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnf az Kurumu kapasitesinin 492, mevcudunun 400, doluluk oranını n
%81, – Elaz ığ 1 No.lu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnf az Kurumu kapasitesinin 492, mevcudunun 353, doluluk oranını n %72, – Elaz ığ 2 No.lu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnf az Kurumu kapasitesinin 492, mevcudunun 335, doluluk oranını n %68, – Bolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnf a z Kurumu kapasitesinin 368, mevcudunun 310, doluluk oranını n %84, – Giresun E Tipi Kap alı Ceza İnf az Kurumu kapasitesinin 600, mevcudunun 590, doluluk oranını n %98, Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
/
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
– Çorum L Tipi Kapalı Ceza İn faz Kurumu kapasitesinin 1670, mevcudunun 1809, doluluk oranını n %108, – Güm üş hane E Tipi Ka palı Ceza İnf az Kurumu kapasitesinin 500, mevcudunun 229, doluluk oranını n
%46 olduğu, – Giresun T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu ve Silivri 9 No.lu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İn faz
Kurumu isminde ceza infaz kurumlarını n bulunm adığı,
2.5. Başvuranın, 5275 sa yı lı Kanun’un 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrası uya rın ca yüksek güvenlikli veya bir bölümü yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarında barındırılm a k zorunda olduğu, naklini talep ett iği kurumlarda terör suçundan bulunan hükümlü/tutuklulara a yrılan od aların kapasitelerinin ise dolu old uğu,
2.6. F tipi yüksek güvenlikli ve yüksek güvenlikli ceza infaz kurumlarını n doluluk oranları Genel
Müdürlükçe titizlikle takip edilmekte olup doluluk oranlarını n %100’e ul aştı ğı anda bahse konu kurumlardan di ğe r kurumlara (nakli istenilen ki şil erin, hükümlü ve tutuklu bilgi formu ile ceza infaz kurumu dos ya sında incelemeler yapıldıktan sonra, bir bölümü yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarında barındırıl masında bir sakınca b ulunm adığı tespit edilen kişi ler belirlenerek) kapasite nedeniyle nakiller yapıl a rak, yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarını n mevcutl arının (olağan dışı durumlar hariç) kapasitelerinin üzerine çıkarıl ma ma ya çalı şıl dı ğı, söz konusu u ygulamanın tedbir amaçlı u ygulandı ğı,
2.7. Diğe r yandan, ülkemizde yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kuru ml arının sa yısı nın kısı tl ı ve bu kurumlarda bulunan od aların 1 ve 3 kişi li k olduğu ,
2.8. Hükümlü ve tutuklular tara fından Genel M üdürlüğe gönderilen ist eğe ba ğlı nakil talepleri incelendi ğinde, F tipi yüksek güvenlikli ve yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumla rını talep eden birçok kişi olduğu ve bu taleplerin olumlu karşılandığı düşünül düğünde, bu kurumların güvenli bir ş e ki lde işl e yişi nin neredeyse imk ânsız bir hal alaca ğı,
2.9. A yrı ca, a ynı suç türünden çok fazla tutuklu ve hükümlünün a ynı kurumda barındırılm ası durumunda bu tutuklu ve hükümlülerin fikir ve eylem birli ği içinde hareket etmeleri nedeniyle kurum güvenl iğini zafiyete u ğratabilec e ğini n değerlendiril diği, bu kapsamda başvur anın da kendi suç türünden tutuklu ve hükümlülerin yo ğun ol du ğu kurumları talep etmesi nedeniyle nakil taleplerinin uygun değerlendiril emedi ği,
2.10. 5275 sa yıl ı Kanun’un 9 uncu maddesinin üçüncü fıkr ası u ya rınca (Eylem ve tut uml arı nedeniyle tehlikeli hâlde bulunan ve özel gözetim ve denetim alt ında bulundurulm aları gerekli olduğu saptananlar ile bulundukl arı kurumlarda düzen ve disiplini bozanlar veya i yil eşti rme tedbir, araç ve usûllerine ısr arla karşı koyanlar) ba rındırılan kişi lerin, yüksek güvenlikli veya bir bölümü yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarında ba rındırılmak zorunda oldukları, dol a yısı yla hükümlü ve tutu kluların nakil taleplerinin ceza mi ktarları ve örgütteki k onuml arının dikkate alı narak de ğerlendiril di ği,
2.11. Hükümlü ve tut ukl uların nakil taleplerine k arşın yapıl an işl eml e rin ırk , dil, din, mezhep, milliyet, renk, cinsiyet, do ğum, felsefî inanç, millî veya sosyal köken, siyasî veya d iğer fikir yahut düşüncel eri ile ekonomik güçleri ve di ğe r toplumsal konuml arı yönünden a yırım ya pıl maks ız ın ve hiçbir kimseye a yr ıcalı k tanınmaksız ın u ygulandı ğı,
2.12. Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tut uklul arın; hastalık, disiplin, güvenlik, özellikle toplu nakiller ve tut uklul arın mahkeme nedeniyle yapı lan sevkleri sonucu, ceza infaz kurumları mevcutl arının
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
/
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
günaş ırı d e ğişm esine yol açtı ğı, bu nedenle; ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülerin nakil talepleri
Genel Müdürlü ğe ulaştığı anda, talep edilen ku ru ml arın kapasitelerinin o günkü veriler göz önüne al ınarak değerlendi rildi ği,
2.13. A yrı ca, her ay nakillerin açıl dığını n tüm Cumhuriyet başs avcıl ıkl arın a bil dirild iği, başvuranın ileriki aylarda konumuna uygun en az üç yeri belirtir dilekçesi ile nakil talebinde bulunm ası halinde talebinin mevzuat çerçevesinde de ğe rlendiril ec e ği,
Açıkl amalarına yer ver il mi ş; a yrıc a İdar e tar afından gönderilen ziyaret ve telefon görüş meleri raporl arınd an, başvur anın; 01.01.2022 – 22.07.2022 tarihleri ar asında diğe r dört ziyaretçisinin yanı sıra, annesi, babası ve karde şi tarafından birer kez ziyaret edil diği, telefon görüşmelerini ise baba sı ile ge rçekl eşti rdiği anl aşıl mı ştı r.
III. İL GİL İ MEVZUAT
3. 2709 sayı lı Türkiye Cumhuriyeti Anayas ası ’ n ın ;
3.1. “Temel hak ve hürriyetlerin sın ırl anm ası” başlı k lı 13 üncü maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksız ın yaln ız ca Anayasanı n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sını rlana bil ir. Bu sını rlamal ar, Anayasanı n sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.” ,
3.2. “Özel h ayatı n gizl iliği” b aşlı klı 20 nci maddesinin ilgili kısı mların d a ; “Herkes, …ail e hayatı n a saygı gösterilmesini isteme hak kına sahi pti r…” ,
3.3. “A il en in koru nm ası ve çocuk h aklar ı” b aşlık lı 41 inci maddesinin ilgili k ısı mların d a; “Aile, Türk toplumunun temelidir… Devlet, ailenin huzur ve refahı … sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.” ,
3.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvu rm a h akkı” b aşlıklı 74 üncü maddesinin 3 üncü ve 4 üncü f ık raların d a; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başv urma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlı ğına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçili ği Kurumu idarenin işl eyişi yle ilgili şikâyetl eri inceler”,
4. Avrupa İn san Hak ları S özleş mesi ‘nin “Özel ve aile h ayatı n a saygı h akkı” b aşlık lı 8 inci maddesinde; “1. Herkes özel ve aile ha yatı na, konutuna ve yazış masına s aygı gösterilmesi hakkına sahiptir. 2. Bu h akkın kull anıl masına bir kamu makamı nı n müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörül müş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güv enli ği, ülkenin ekonomik re fahı , düzenin korunması, suç işl enmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir olması durumunda söz konusu olabi li r.” ,
5. 5275 sayı lı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İn f azı Hakk ınd a Kan u n ’u n ;
5.1. “Hapi s cezalar ın ın in faz ın da gözetilecek i lkeler” b aşlı k lı 6 n cı maddesinin (b) bendinin ilgili k ısmın d a; “ Hükümlülerin, Anayasada yer alan diğer hakları , inf azın temel amaçları saklı kalmak üzere, bu Kanunda öngörülen kurallar uyarınca kısı tl anabil ir.”
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
/
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
5.2. “Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz ku ru m ları” b aşlı k lı 9 uncu maddesinde; “(1) Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları, iç ve dış güvenlik görevlilerine sahip, firara karşı teknik, mekanik, elektronik ve fizikî engellerle donatı lmış, oda ve koridor kapıl arı sürekli kapalı tutulan, ancak mevzuat ın bel irt ti ği hâllerde aynı oda dışı ndaki hükümlüler arası nda ve dış çevre ile temasla rın geçerli olduğu sıkı güvenlik rejimine tâbi hükümlülerin bir veya üç kişi li k odalarda barı ndırı ldı kları tesislerdir. Bu kurumlarda bireysel veya grup hâlinde iyileşti rme yöntemleri u ygulanı r.
(2) Ağırl aştı rıl mış müebbet hapis cezası na mahkûm olanlar ile süresine bakıl maksız ın, suç iş leme k amacıyla örgüt kurmak, yönetmek veya bu örgütün faaliyeti çerçevesinde, Türk Ceza Kanununda yer alan; a) İnsanlığa karşı suçlardan (madde 77, 78), b) Kasten öldürme su çları ndan (madde 81, 82), c) Uyuş tu r ucu veya uyarı cı madde imal ve ticareti suçundan (madde 188), d) Devletin güv enli ğine k arşı suçlardan (madde 302, 303, 304, 307, 308), e) Anayasal düzene ve bu düzenin işl eyişi ne karşı suçlardan (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315), Mahkûm olanl arın cezal arı, bu kurumlarda infaz edilir.
(4) Birinci fıkrada tanımı yapılan kurumların ihti y acı karşılama bakımında n yetersiz olması hâlinde, diğer kapalı ceza infaz kurumları nın yüksek güvenlikli bölümleri kull anıl ır.” ,
5.3. “Nakiller ” b aşlı k lı 53 üncü maddesinde, “Hükümlüler, kendi istekleri veya toplu sevk, disiplin, as ayiş ve güvenlik, hast alı k, eğit im, öğreti m, suç ve yargı lama yeri nedenleriyle başka bir kuruma nakledilebili rler.” ,
5.4. “Kendi istekleri ile nakil ” b aşlık lı 54 üncü maddesinde, “(1) Hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukları kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri için; a) Gitmek istedikleri kurumlardan durumları na uygun en az üç yeri belirten bir dilekçe vermeleri, b) Nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul etmeleri, c) Ceza infaz kurumları nda bulunul ması gereken sürenin üç aydan fazla olması , d) İyi hâl göstermeleri, disiplin cezası almamış veya kaldırıl mış olması, e) İst ekt e bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sını fı nın uygun bulunması ve tutukevi olmaması, f) Mahkûmiyet sürelerine uygun hükümlülerin barı ndırı ldı ğı bir kurum olması, g) Daha önce disiplin nedeniyle ayrıl mak zorunda kald ıkla r ı kurum olmam ası, Gerekir. ”,
6. 6328 sayı lı Kamu De n etçil iği Kurumu Kan u n u ’nun “Kurumun Görevi” b aşlı k lı 5 inci maddesinin birinci f ık rasın d a ; “Kurum, idarenin i şleyişi yle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işl emleri ile tutum ve da vranı şlar ını ; insan haklarına dayal ı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, a raşt ırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görev li dir.” ,
7. 29/3/2020 tarih ve 31083 sayı lı Resmi Gazete’de yayı mlanan Ceza İnfaz Ku ru mla rın ın Yönetimi
İle Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnf azı Hak k ınd a Yönetmeli k ’in “Hükümlülerin Nakillerinde
Dikkat Edilecek Hu su slar” başl ık lı 127 nci maddesinin ilk fık rasında ; “Hükümlülerin nakillerinin 5275 sayıl ı Kanunun 53 ila 58 inci maddeleri hükümlerine göre gerç ekleştir il ir. ”,
8. Adalet B ak an lı ğın ın 05/06/2015 tarihinde kabul edilerek yü rü rlü ğe konulan 167 sayı lı Ceza İnf az
Ku ru mların ın Tahsisi, Nakil İşl emle ri ve Diğ er Hükümler konulu Genelgenin “Hükümlülerin Kendi
İst ekleri İle Nakill eri” b aşlı k lı 15 inci maddesinde, Kan u n ’un ve Yönet meli k ’in “Kendi istekleri ile n akil ” maddelerinde aranan şartlara ek olarak; ‘‘h) Talep ettikleri ceza infaz kurumunda kendileri, diğer hükümlüler ve kurum açısı ndan güvenlik riski oluşt urmaması, Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
ı) Disiplin nedeniyle a y rıl dıkları kurumlar hariç, talep ettikleri kurumlarda daha önce kalmış iseler, Bakanlı kça değ erlendiri lmek üzere; kendileri, diğer hükümlüler veya kurum açısı ndan somut gerekçelerle güvenlik riski oluşt urup oluşt urmayacakları hususunda bu yer idare ve gözlem kurulunun taleple ilgili görüşünün alı nmış olması, j) Ba kanl ık taraf ından dönem itibariyle ist eğe bağlı nakle kapatı lmış olmaması, gerekir” , Düzenlemelerine yer veri lm işt ir.
IV. KAMU DENET ÇİSİ YAHYA A KMAN ’IN KAMU B AŞDE NET ÇİSİ NE ÖNE RİSİ
9. Başvur anın iddi aları, idarenin konu ile ilgili açı klamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya k apsamı birlikte değerlendiril di ğinde; haz ırlanan “Re t Kararı Ön erisi ” Kamu B aşdenet çisi ’ne sunul muşt ur.
V. DEĞE RLE NDİRM E VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
10. Başvur an Kurumumuza yaptı ğı başvurusund a; ikametinin İstanbul ili Sultanbeyli ilçesinde ol duğunu belirterek ikametine ya kın bir ceza infaz kurumuna (B aşvuran a ait ziyaret ve telefon görü şmesi raporlarınd an, b aşvuranı n ziyaretine gelen aile üyelerinin ikamet yerinin de İstanbul ili Sultanbeyli ilçesi olduğu görülmüş ve baş vuranın ikamet yerine yakın bir ceza infaz kurumuna nakil talebinin, ailesinin ya kını nda bulunan bir ceza infaz kurumuna nakil talebine ilişkin olduğu kanaatine v arılmı ştı r.) naklinin ya pıl masını talep etmektedir.
Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infaz ı yla ulaşıl mak istenen temel amaç, Kanunun 3. maddesinde, “…önceli kle genel ve özel önlemeyi sa ğlamak, bu maksatla hükümlünün yeniden suç işl emesini engelleyici etkenleri güçlendirmek, toplumu suça ka rşı korumak, hükümlünün; yeniden sos yall eşmesini teşvik etmek, üretken ve kanunlara, nizamlara ve toplumsal kurallara sa ygıl ı, sorumluluk taşı yan bir ya şam biçimine uyumunu kola yl aştı rmak …” olarak ifade edil mi şti r. Bu düzenleme doğr ult usunda Kanun koyucu, bir taraftan suçun ka rşılı ğı olan cez anın u ygulanma sı yl a benzer fiilleri engellemeyi hedeflemekte; diğer taraftan ise, hükümlüyü topluma kaz andırar ak sosyal b arışı tesis etmeye ç abalamaktadı r. Dola yı sıyla infaz ın özellikle hapis cez asını n infaz ını n amacı, sadece belli bir yerde çekilmesi gereken c ez anın sürekli li ği için hükümlünün infaz kurumunda muhafaza edilmesi de ğil dir. Hükümlü, cez anın inf az ından sonra yeniden topluma dönece ğinden, infaz sırasında hükümlünün yeniden toplumun bir üyesi olm asını sağlam ak ve suç işl enme sini önlemek amacı yla i yil eşti rilmesi gerekli li ği ön plana çıkm ışt ır. Bu b ak ım dan, hükümlülerin yakınl arı yl a olan il işki lerini n devamı nın sağlanması, infaz rejiminin ısl ah edici rolünün bir parçasıdı r.
11. 5275 sa yıl ı Kanun, ilgili Yönetmelik ve 167 s a yıl ı Genelge hükümlülerin, ailelerinin ikamet yerlerine ya kın ceza infaz kurumlarına ye rleşti rilmelerine yönelik emredici bir hüküm içermemektedir. Buna karşılı k
5275 sa yıl ı Kanun, ilgili Yönetmelik ve 167 sa yıl ı Genelge ’de, hükümlülerle ilgili düzenlenen ‘ Kendi
istekleri ile nakil ’ hükmü ile, disiplin cez ası, zorunlu hal, hastalık hali olmasa dahi, maddede düzenlenen şartlar oluşt u ğu takdirde naklin mümkün olduğu nun düz enlenmiş olm ası, bu maddedeki nakil sebebinin hükümlüler tarafınd an genel olarak ‘ail ele rinin ikamet ett iği yer veya ailelerine ya kın yerlere nakil ’ hükmü olarak de ğerlendiril ip, nakil gerekçesinde bu hükme da yanmı şlardır.
12. Ana yasamı z ın 20. maddesi, A İHS’nin 8. maddesi uya rınca, herkesin ‘öz el ve aile ha yatı na sa ygı hakkına’ sahip olduğu dü z enlenmiş ti r. Hapis cez asına mahkûmiyet, do ğası gere ği, hükümlünün özel ve aile ha ya tı nın kısı tl anması sonucunu doğu rac aktı r. Ancak mahkûmun ya kınl arı ile bağlantıda kalm asını n, özel ve aile ha yatı na sa ygı hak kını n esaslı unsurlarından olduğu ve cezaevi idaresinin bu konuda gerekli yar dım ı
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
sağlam ası gerekti ği Avrupa İns an Hakla rı Mahkemesi tarafından vurgulanan bir husustur. (Messina v. Italy, 25498/94; Epners-Gefners v. Latvia, 37862/02)
13. A İHM, Vintman d av asına il işki n olarak ve rmiş olduğu 23/01/2015 tarihli Daire kar arında (Vintman v.
Ukrayna, 28403/05); A İHS ’nin, mahkûmlara cez alarını n nerede infaz edil ece ği konusunda bir seçim hakkı tanımadığını , mahkûmlar ın ailelerinden a yrı oldukl arını ve ailelerinden uzak olm alarını n hapis c ez asını n bir sonucu olduğunu, ancak, mahkûmun, ailesinin ziyaretlerini z orlaştı racak ya da im kânsız hale getirebilecek denli uzak bir bölgede b arındırılm asını n, aile ha yatı na müdahale teşkil ed ebil e ce ğini belirtm işt ir. Mahkeme orantı lı lı k yönünden yapt ığı incelemesinde ise; mahkûmun, ailesine ya k ın bir kuruma transfer talebinin reddi için, cezaevlerindeki aşırı yo ğunluğun meşru bir gerekçe olarak öne sürülebil ece ğini , ancak bu durumda dahi mahkûmun görece daha ya kı n cezaevlerine nakli hususunun değerlendiril mesi gerekti ğini beli rtmi şti r. Aksi halde, yani kişi nin nispeten daha yakın bir bölgeye nakli önünde meşru bir engel yokken uzakta bulunan bir kurumda b arındı rılması halinde, A İHS’ nin 8.
maddesinin ihlali sonucu doğabil e ce ğini vur gulam ışt ır.
14. Hem A İHM ka rarl ar ında, hem Birleşmi ş Milletler Genel Kurulunun 9 Aralı k 1988 tarihli ve 43/173 sa yıl ı kara rı yl a kabul edilen, “Herh an gi Bir Ş ekil de Tutulan veya Hapsedilen Kişi lerin Korunmasına İli şkin
Prensipler Bütünü” nün ilgili maddesinde, hem Avrupa Konseyi Bakanlar Komit esi’nin Üye Devletlere
Avrupa Cezaevi Kurall arı Hakkında REC (2006) 2 S a yıl ı Tavsiye Kara rının 17.1. maddesinde, hükümlülerin evlerine (ailelerine) yakın ceza infaz kurumuna yerle şti rilmelerinin uygun o lduğu beli rtilm işt ir.
15. Hükümlülerin dış dünyayla temaslarını n makul düzeyde devam ettirilmesi, bu bağlamda özellikle aileleriyle etkin bir il eti şim kurmalarına ya rdımcı olunm ası, bu kişi lerin rehabilitasyonu ile de yak ından ilgilidir. Aile ba ğl arının korunup geli şti rilmesinin hükümlülerin psikolojisi açısı ndan olumlu sonuçlar doğurdu ğu, yeniden sos ya ll eşmel eri ve tekrar suç işl emelerinin önlenmesinde önemli bir unsur olduğu sıkl ıkl a ifade edilmektedir (Bu konuda bakını z ; İn gil ter e ve Galler Bölgesi Ceza İn faz Kuru ml arı
Denetçili ği, Yeti şkin Ma hkûml arın Rehabilitasyonu konulu Rapor, Eylül 2014).
16. 5275 sa yıl ı Kanunun “Hapis cez ala rının infaz ında gözetilecek il kel er” başlı klı 6. maddesinin (b)
bendinde, hükümlülerin, insan onuruna ya raşan maddî ve manevî koşu ll ar alt ında düzenli bir ya ş am sürdürmelerinin sa ğlan a ca ğı beli rtilm işt ir. Bu kapsamda, idarenin söz konusu bendin ger e ği olarak, hükümlülerin iyi şa rtlar alt ında cez alarını çekmesini temin etme yüküml ül üğü bulunm aktadır. Başv uru ya konu nakil talebinde ise, ilgili infaz kurumunun kapasitesinin dolu olm ası gerekçesiyle ret işl emi tesis edil mi şti r. İda renin bu tavrı de ğerlendiril di ğinde , meşru bir sebebin göz eti ldi ği tespit edilebilmektedir.
Çünkü “kurum kapasit esi”nin üstünde bir dolul uğun varlı ğı, hem nakil talep eden bakım ından hem de nakil istenen infaz kurumunda mukim hükümlüler bakım ından, cez anın çekilmesini z orlaştı racak ve gayri insani şartları doğu rac ak bir durumdur. Ancak, hükümlülerin nakil taleplerine il işki n değerlendirm elerin, genel olarak ‘c ez aevi kapasit esi’ bakım ından de ğerl endiril mesi, ‘kendi istekleri ile nakil ’ düzenlemeleri kapsamı nda yeterli olm a maktadır. Yalnı z ca hükümlü açısı ndan de ğil , hükümlüyü ziyaret etmek isteyen aile açısı ndan da de ğerlendir me yapıl malı, ailelerin yakını nı (hükümlüyü) görmek, daha rahat şartlard a ziyaret edebilmek hakkını n, hükümlünün bulunduğu kurum ile ailesinin ikamet ett iği yer ar asındaki mesafenin, ulaşım olanaklarını n, ailenin maddi durumunun, sağlı k sorunlarının, ailenin hükümlüyü ziyarete gelme sıkl ığı bilgilerinin birlikte ele alı nıp, nakil taleplerinin daha geniş çaplı ele alı nması gerekmektedir.
17. Başvu ranın suç grubu nedeni ile 5275 sa yıl ı Kanun’un 9 uncu maddesi u ya rın ca yüksek güvenlikli veya bir bölümü yüksek güvenlikli olan kapalı ceza infaz kurumlarında barındırılm asını n ger ekti ği b eli rtilm işt ir.
Bu nedenle başvur anın talep ett iği / edebil ece ği ceza infaz kurumlarını n kanunen kısı tl ı olduğu da aşikârdır.
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
18. Somut olayda; İd ar e taraf ın d an gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde;
18.1 B aşvu ran ın , h ali hazırda infaz ed il me miş ve k ald ırılma mış herhangi bir disiplin cezasın ın
b u lun mad ığı ,
18.2 B aşvu ran ın talep ettiği Ceza İn f az Ku ru mların d an Marmara 4 No.lu L Tipi Kap alı Ceza İnf az
Kurumu kapasitesinin 1.704, mevcudunun 2249, doluluk oranını n %132, Marmara 5 No.lu L Tipi Kapalı
Ceza İnf az Kurumu kapasitesinin 1.677, mevcudunun 2.185, doluluk oranının %130, Marmara 6 No.lu L
Tipi Kapalı Ceza İn faz Kurumu kapasitesinin 1.704, mevcudunun 2.234, doluluk oranını n %131, Marmara
7 No.lu L Tipi Kapalı Ceza İnf az Kurumu kapasitesinin 1.704, mevcudunun 2.072, doluluk oranını n %122,
Marmara 8 No.lu L Tipi Kapalı Ceza İn faz Kurumu kapasitesinin 1.677, mevcudunun 2.175, doluluk oranını n %130, Marmara Kapalı Ceza İnf az Kurumu kapasitesinin 490, mevcudunun 319, doluluk oranını n
%65, Metris 1 No.lu T Tipi Kapalı Ceza İnf az Kurumu kapasitesinin 1.000, mevcudunun 1.641, doluluk oranının %164 oldu ğu, Metris 2 No.lu T Tipi Ka palı Ceza İn faz Kurumu kapasitesinin 1.000, mevcudunun 1.195, doluluk oranını n %120 oldu ğu, Maltepe 1 No.lu L Tipi Kapalı Ceza İn faz Kurumu kapasitesinin 1.756, mevcudunun 2.572, doluluk oranını n %146 olduğu, Maltepe 2 No.lu L Tipi Kapalı Ceza İn faz
Kurumu kapasitesinin 1.756, mevcudunun 2.645, doluluk oranını n %151 olduğu, Ümraniye E Tipi Kapalı
Ceza İnf az Kurumu kapasitesinin 1.000, mevcudunun 881, doluluk oranının %88 olduğu, Ümraniye T Tipi
Kapalı Ceza İnfaz Kurumu kapasitesinin 1.000, mevcudunun 1.259, doluluk oranını n %126 olduğu , Adı geçenin nakil talep ett iği, Metris 1 ve 2 No.lu T Tipi Kapalı Ceza İnfa z Kuruml arı, Ümraniye E Tipi
Kapalı Ceza İn faz Kurumu, Ümraniye T Tipi Ka palı Ceza İnfaz Kurumu ve Marmara Kap alı Ceza İnfaz
Kurumunun konumuna uygun olm adı ğı,
18.3. 01.01.2022–22.07.2022 tarihleri arasında di ğe r dört ziyaretçisinin ya nı sıra, annesi, babası ve kardeşi tarafından birer kez ziyaret edil diği, telefon gö rüş melerini ise babası ile ge rçekleştirdi ği an laşı lmışt ır.
19. B aşvu ra n ın id d iaları, idarenin konuyla ilgili açık lamaları, ilgili mevzuat, Kurumumuz k ararları ve tüm dosya k ap samı birlikte d eğe rlend irild iği nd e; hükümlülerin ailelerine ya kın ceza infaz kurumunda barındırılm al arı, ceza infaz kurumların ın kapasitesi ve hükümlülerin yerl eşti rilmelerinde dikkat edilmesi gereken di ğer hususlar nedeniyle maddi olarak her zaman uygun olm adığı, başvuranın talep ett iği ailesine yakın ceza infaz kurumlarını n ise kapasitesinin oldukça dolu olduğu, a yrıca başvur anın hâli haz ırda yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumunda bulunduğu ve dola yısı yl a nakil talep ett iği ceza infaz kurumlarını n yüksek güvenlikli kısmında kapasitenin uygun olm ası ge rekti ği hususl arı göz önünde bulundurulduğunda, baş vuranın nakil talebinin reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun o ld uğu, bununla birlikte başvura nın nakil koşul larını taşıması ka ydı yla (disiplin cez ası alm amı ş olm ası ya da kaldı rılmı ş olm ası / nakil giderlerini peşin ödemeyi kabul etmeleri gibi) b aşvuranın nakil talep ett i ği ceza infaz kurumlarını n hâli haz ırda kapasitelerinin oldukça dolu olm ası nedeni ile nakli sağlanam amı ş olsa da nakil talep edilen kurumlarda boşalma olması yahut ailesine daha ya k ın illerde durumuna uygun ve kapasitesi müsait kurumların bulunm ası durumunda nakil taleplerinin idarece yeniden d e ğerlendi rilmesi ge rekti ği kanaatine varıl mı ştı r.
B. İyi Yönetim İlk eleri Yönünden Değerlend irme
20. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sa yıl ı mükerrer Resmi Gazetede ya yım lan an Kamu
Denetçili ği Kurumu Kanununun U ygulanm asına İli şkin Usul ve Esaslar Hakkında Yön etm eli ği n “İyi yönetim ilkeleri” b aşlı klı 6 ncı maddesinde yer verilmi ş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapıl an değerlendirme neticesinde; şikâyet başvu rusunu n inceleme ve ar aştı rması kapsamı nda Kurumumuzca
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
istenilen bilgi ve belgeler bakı m ın dan İdare tar afın dan süresi içerisinde işl e m tesis edil mediği, dola yısı yl a
İd are ta rafınd an “makul sürede karar verme” ve “ kar ar ın geciktirilmeksizin bildirilmes i” ilkelerine uygun davranıl madı ğı gö rülmüş olup İda re ye belirtilen ilkeye uygun dav ranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA Ö Z GÜRL Ü ĞÜNE İL İŞ Kİ N YASAL MEVZUAT
21. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sa yıl ı Kamu Den et çil iği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu De netçili ği Kurumuna dava açma süresi içinde yapıl an başvuru, işl eme ye b aş lamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anıl an Kanunun 21 inci maddenin birinci fıkr ası u yarınca başvurunun Kurum tara f ından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliği nden itibaren k aldı ğı yerden işl eme ye b aşlar, 21 inci maddenin ikinci fıkrası u ya rınca ise tavsiye kar arı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işl em tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) d urmuş olan dava açma süresi kaldı ğı yerden işl eme ye devam edecek olup ilgili
İd arenin işl emi ne ka rşı Ankara İd are Mahkemesi nezdinde yar gı yolu a çı ktı r.
VII. KARAR
Yukarıda a çıkl anan gerekçelerle, B AŞVU RUNU N KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİNE,
Başvur anın talep ett i ği kurumlara nakledilmesi talebinin REDDİNE,
Diğe r yandan b aşvuranın nakil koşul larını taşıması ka ydı yla, talep ett iği kurumlarda boşalm a olm ası yahut ailesine daha yakın illerde durumuna uygun ve kapasitesi müsait infaz kuruml arının bulunm ası durumunda nakil talebinin yeniden de ğe rlendiril mesi hususunda ADALET B A KANL I ĞI’NA T AVS İYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayı lı Kamu Den etçil iği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü f ık rası u yarın ca,
Adalet B ak an lı ğı taraf ın d an bu karar üzerine tesis edilecek işl e min otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu old u ğun a,
Kıs men Tavsiye Kıs me n Ret Ka rarın ın B AŞVURANA VE ADALET B AKANL I ĞINA t eb li ğin e;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu B aşd en etçisi n ce karar verildi.
Ş eref MALKOÇ
Kamu B aşd en etçisi
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr