|
ÖZET: Başvuran, ceza infaz kurumunda barındığı yerin uzaklığı nedeniyle aile üyelerinin ziyaret edemediğini belirterek, yakınındaki ceza infaz kurumlarına nakil talep etmiştir. Ancak, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü, başvuranın nakil taleplerini, talep ettiği kurumların doluluk oranları ve güvenlik gerekçeleriyle reddetmiştir. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 3. maddesi, infazın amacını hükümlünün yeniden sosyalleşmesi ve suç işlemesini önlemek olarak belirlemektedir. Bu bağlamda, hükümlülerin aileleriyle olan ilişkilerinin sürdürülmesi, infazın rehabilitasyon sürecinin önemli bir parçasıdır.
Başvurunun değerlendirilmesinde, ceza infaz kurumlarının doluluk oranları ve başvuranın suç profili göz önünde bulundurulmuştur. Hükümlülerin, ailelerine yakın ceza infaz kurumlarına yerleştirilmesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve uluslararası belgelerle de desteklenen bir ilkedir. Ancak, başvuranın talep ettiği kurumlarda doluluk oranlarının yüksek olması ve güvenlik gerekçeleri nedeniyle nakil talebi reddedilmiştir. Başvurunun kısmen kabulü ve kısmen reddi ile, ileride uygun koşullar oluştuğunda nakil taleplerinin yeniden değerlendirilmesi önerilmiştir. |
T.C. TÜR K İYE BÜYÜK M İLLET MEC LİS İ KAMU DENETÇ İLİĞ İ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/14883-S.23.23524
B AŞVURU NO :
KARAR T ARİHİ :
KISMEN T AVS İYE KISMEN RET KARARI
B AŞVURAN : ,TCKN:
Adres:
B AŞVURUYA KONU İ DARE : ADALET BAKA N LIĞ I
B AŞVURUNUN KONUSU : Başvur anın, ailevi nedenlerle nakil talebine il işki ndir.
B AŞVURU T ARİHİ :
I. B AŞ VURANI N İDDİ A VE T ALE PL E Rİ
1. Başvur an Kurumumuza yaptı ğı b aşvurusunda özetle; Denizli T Tipi Kapalı Ceza
İn faz Kurumunda barındı rıldı ğını , kardeşi Patnos L Tipi, diğer k ardeşi ise Bitlis E Tipi Kapalı Ceza İnf az Kurumunda bar ındı rıldı ğını , yakınl arının uzak mesafe nedeniyle ziyarete gel emedi ğini, kardeşlerin in bulunduğu Ceza İnf az Kuruml arından birine ya da ya kın bulunan Ahlat T Tipi, Muş E Tipi, Van T Tipi ve Batman T Tipi Kap alı Ceza İn faz Kuruml arınd an birine nakledilebilmek için her ay Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlü ğüne başvuru yaptı ğın ı, ancak taleplerinin kapasite dol uluğu nedeniyle r eddedil diğini iddia ve ifade ederek mağdu ri yeti nin giderilmesi adına nakil talebinin karşılanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN B AŞVURUYA İL İŞ KİN AÇIKLAMALARI
2. Ş ikâ yet başvurusunun çözüme kavuşt urulması amacı yl a Ceza ve Tevkifevleri Genel
Müdürlüğünden 28.08.2023 tarih ve – / -S. sa yıl ı yaz ım ız ile bilgi ve belge talep edil mi ş olup adı geçen Genel Müdürlüğün 07.11.2023 tarihli ve E- – [
/ sa yıl ı cevabi yaz ısı nda özetle; 2.1. Bulundukl arı ceza infaz kurumundan başk a ceza infaz kurumlarına nakil gitmek isteyen hükümlü ve tut uklul arın, 5275 sa yıl ı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İn faz ı Hakkın da Kanun’un 54’üncü maddesi ile 05.06.2015 tarihli ve 167 No.lu Genelge’nin 15’inci maddesinin ilgili fıkraları ger e ğince, gitmek istedikleri kurumlardan durumlarına uygun en az üç yeri ve nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul ettiklerini belirtir şekil de yaz mı ş oldukl arı dilekçelerini, ceza infaz kurumu idaresi ara cıl ığı yl a Genel
Müdürlüğe göndermeleri ge rekti ği, bunun yanı sıra , Genel Müdürlüğün 25.05.2022 tarihli ve E– / sa yıl ı yaz ıs ı yla her a yın 1’i ilâ 10’u ar asında ist e ğe b a ğlı nakil taleplerinin alı nac ağını n tüm Cumhuriyet başsav cıl ıkl arına bil dirild iği, başvuranın da anıl an tarihler arasında nakil talebinde bulunduğu, ancak naklini talep ett iği ceza infaz kurumu kapasitelerinin dolu olması nedeniyle Genel
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
Müdürlüğün 29.09.2023 tarihli ve E- -TENS İS- / s a yıl ı yaz ısı yl a naklinin uygun görülmedi ği, A yrı ca b aşvuranın sonraki nakil dönemlerinde konumuna uygun en az üç yeri belirtir dilekçesi ile nakil talebinde bulunm ası halinde talebinin mevzuat u ya rınca d e ğerlen dirilece ği, 2.2. Başvur anın, bilgi formunun incelenmesi sonucunda, infaz edil memiş ve kaldı rılmamı ş herhangi bir disiplin cez asını n bulunmadığı, 2.3. Başvur anın; barındırıldı ğı Denizli T Tipi Kapalı Ceza İnf az Kurumu kapasitesinin 1000, mevcudunun 1527, doluluk oranını n %153 oldu ğu , ist eğe ba ğlı nakil talep dilekçesinde naklini talep ett iği; – Patnos L Tipi Kap alı Ceza İn faz Kurumu kapasitesinin 1518, mevcudunun 1285, doluluk oranını n %85, – Bitlis E Tipi Kapalı Ceza İnf az Kurumu kapasitesinin 592, mevcudunun 526, doluluk oranı nın %89, – Ahlat T Tipi Kapalı Ceza İnf az Kurumu kapasitesinin 1000, mevcudunun 935, doluluk oranını n %94, – Mu ş E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu kapasitesinin 670, mevcudunun 336, doluluk oranını n %50, – Van T Tipi Kap alı Ceza İn faz Kurumu kapasitesinin 1000, mevcudunun 1239, doluluk oranını n %124, – Batman T Tipi Kapalı Ceza İnf az Kurumu kapasitesinin 1000, mevcudunun 1259, doluluk oranı nın %126, – Ş ırn ak T Tipi Kapalı Ceza İn faz Kurumu kapasitesinin 1000, mevcudunun 917, doluluk oranını n %92 olduğu, 2.4. Başvur anın suç profilinin, 5275 sa yıl ı K anun’un 9’uncu maddesi u ya rınca barındırılm ası gereken hükümözlü profili olduğundan yüksek güvenlikli veya bir bölümü yüksek güvenlikli olan kurumlarda barındırılm ası ger ekti ği, talep ett iği kurumlarda terör suçundan bulunan hükümlü/tutuklulara ayr ıl an odaların kapasitelerinin dolu olm ası ve yukarıda doluluk oranları verilen ceza infaz kurumlarını n verileri bir bütün halinde değe rl endiril diğinde, ceza infaz kurumlarında kapasite üstünde hükümlü ve tutuklu barındırılm ası durumunda kişi ve kurum güvenli ğini n tehlikeye düşebil e ce ği, r adikalleşmenin art aca ğı dola yısı yl a kamu düzenin bo z ul acağı, 2.5. Öte yandan, a ynı suç türünden çok fazla tutuklu ve hükümlünün a ynı kurumda barındırılm ası durumunda bu tutuklu ve hükümlülerin fikir ve eylem birliği içinde hareket etmeleri nedeniyle kurum güvenli ğini zafiyete u ğrat abil ece ği, bu kapsamda başvuranın da kendi suç türünden tutuklu ve hükümlülerin yo ğun oldu ğu kurumları talep etmesi ve yukarıda açık lanan nedenlerle talep ett iği ceza infaz kurum larına nakil talebinin uygun gör ülm ediği, 2.6. Başvur anın son alt ı ay içerisinde gelen ziyaretçisinin bulunm adığı, 2.7. UYAP Bil işi m Sistemi ka yıt larını n incelenmesinde ve yapıl an araş tı r m alar neticesinde ya r gı organlarından bahse konu baş vu ru ile ilgili olarak açıl m ış veya s onuçlanmı ş bir dava bulunm adı ğı, Açıkl amalarına yer ve rilmi ş; a yrı ca İda re t ara fından Kurumumuza iletilen telefon görüşme ka yıt larını n incelenmesinden, başvu r anın 04.03.2023 – 16.09.2023 tarihleri ar asında telefon görüşmele rini düzenli aralıkl arla gerç ekleşti rdi ği anlaşı lm ış tır.
III. İL GİL İ MEVZUAT
3. 2709 sa yıl ı Türkiye Cumhuriyeti Ana ya sası ’nı n; 3.1. “Temel hak ve hürriyetlerin sını rlanması ” baş lı kl ı 13’üncü maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksız ın yaln ız ca Anayasanı n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sını rlana bil ir. Bu sını rlamal ar, Anayasan ın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.” , Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
/
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
3.2. “ Özel hayatı n gizlil iği” başlı klı 20’nci maddesinin ilgili kısım larında ; “Herkes, …aile hayatı na saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir …”, 3.3. “Ailenin korunması ve çocuk hakları ” başlı klı 41’inci maddesinin ilgili kısım larında; “Aile, Türk toplumunun temelidir… Devlet, ailenin huzur ve r efah ı … sağl amak için gerekli tedbirleri alı r, teşkil atı kurar.”, 3.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başv urma hakkı” başlı klı 74’üncü maddesinin 3 üncü ve 4 üncü fıkral arında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başv urma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlı ğına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçili ği Kurumu idarenin işl eyişi yle ilgili şikâyetl eri inceler”, 3.5. “ D. Mil letlerarası an dl aş mal ar ı uygun bulma” başlı klı 90’ıncı maddesinin 5’inci fıkrasını n ilgili cümlelerinde; “ Usulüne göre yürürl üğe konulmu ş Mil letlerarası andlaş malar kanun hükmündedir. (… )
Usulüne göre yürürl üğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere il işkin mill etl eraras ı andlaşmalarl a kanunların aynı konuda far klı hükümler içermesi nedeniyle çıkabile cek uyuşmaz lıklar da mill etl erarası andlaş ma hükümleri esas al ın ır .” 4. Avrupa İns an Hakla rı S öz leşmesi’nin “Özel ve aile hayatı na saygı hakkı ” başlı klı 8’inci maddesinde; “1. Herkes özel ve aile hayatı na, konutuna ve yazış masına sayg ı gösterilmesi hakkına sahiptir.
2. Bu hakkın kull anıl masına bir kamu makamının müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörülmüş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu gü venli ği, ülkenin ekonomik refahı , düzenin korunması, suç işl enmesini n önlenmesi, sağl ığı n veya ahlakın veya başkaları nın hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir olması durumunda söz konusu olabi li r.” , 5. 5275 sa yıl ı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnf az ı Hakkında Kanun’un; 5.1. “ İnfazda temel amaç” başlı klı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasınd a; “Ceza ve güvenlik tedbirlerinin inf azı ile ulaşı lmak istenilen temel amaç, öncelikle genel ve özel önlemeyi sağl amak, bu maksatla hükümlünün yeniden suç işl emesini engelleyici etkenleri güçlendirmek, toplumu suça karşı korumak, hükümlünün; yeniden sosyalleşmesini teşvik etmek, üretken ve kanunlara, nizamlara ve toplumsal kurallara saygıl ı, sorumluluk taşı yan bir yaşam biçimine uyumunu kolaylaşt ırmaktı r.” , 5.2. “Hapis cezalar ını n inf azınd a gözetilecek il k eler” başlı klı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasını n ilgili bentlerinde; “Hapis cezal arını n infaz rejimi, aşağı da gösterilen temel ilkelere dayalı olarak düzenlenir: c)
C ezanı n inf azınd a hükümlünün iyileşti ril mesi hususunda mümkün olan araç ve olanaklar kull anıl ır.
Hükümlünün kanun, tüzük ve yönetmeliklerle tanı nmış hakları nın dokunulmazl ığı nı sağl amak üzere cezanı n inf azınd a ve iyile şti rme çabalar ında kanunîlik ve hukuka uygunluk ilkeleri esas alı nır.
f) Ceza infaz kurumları nda hükümlülerin yaşam hakları ile beden ve ruh bütünlüklerini korumak üzere her türlü koruyucu tedbirin alı nması zorunl udur.” , 5.3. “Yüksek güvenlikli kapa lı ceza infaz kurumları ” başlı klı 9’uncu maddesinde; “(1) Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları, iç ve dış güvenlik görevlilerine sahip, firara karşı teknik, mekanik, elektronik ve fizikî engellerle donatı lmış, oda ve koridor kapıl arı sürekli kapalı tutulan, ancak mevzuat ın bel irt ti ği hâllerde aynı oda dışı ndaki hükümlüler arası nda ve dış çevre ile temasla rın geçerli olduğu sıkı güvenlik rejimine tâbi hükümlülerin bir veya üç kişi li k odalarda barı ndırı ldı kları tesislerdir. Bu kurumlarda bireysel veya grup hâlinde iyileşti rme yöntemleri u ygulanı r.
(2) Ağırl aştı rıl mış müebbet hapis cezası na mahkûm olanlar ile süresine bakıl maksız ın, suç iş leme k amacıyla örgüt kurmak, yönetmek veya bu örgütün faaliyeti çerçevesinde, Türk Ceza Kanununda yer alan; a) İnsanlığa karşı suçlardan (madde 77, 78), b) Kasten öldürme su çları ndan (madde 81, 82), Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
/
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
c) Uyuş tu r ucu veya uyarı cı madde imal ve ticareti suçundan (madde 188), d) Devletin güv enliğine k arşı suçlardan (madde 302, 303, 304, 307, 308), e) Anayasal düzene ve bu düzenin işl eyişi ne karşı suçlardan (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315), Mahkûm olanl arın cezal arı, bu kurumlarda infaz edilir.
(3) Eylem ve tut umlar ı nedeniyle tehlikeli hâlde bulunan ve özel gözetim ve denetim al tı nda bulundur ulmalar ı gerekli olduğu saptananlar ile bulundukları kurumlarda düzen ve disiplini bozanlar veya iyileşti rme tedbir, araç ve usûllerine ısr arla karşı koyanlar bu kurumlara gönderilirler.
(4) Birinci fı krada tanı mı yapı la n kurumları n iht iy acı karşı lama bakımında n yetersiz olması hâlinde, diğer kapalı ceza infaz kurumları nın yüksek güvenlikli bölümleri kull anıl ır.” , 5.4. “N akil ler” başlı klı 53’üncü maddesinde, “Hükümlüler, kendi istekleri veya toplu sevk, disiplin, asayiş ve güvenlik, hast alı k, eğit im, öğreti m, suç ve yargı lama yeri nedenleriyle başka bir kuruma nakledilebili rler.” , 5.5. “Kendi istekleri ile na kil” başlı klı 54’üncü maddesinde; “(1) Hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukları kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri için; a) Gitmek istedikleri kurumlardan durumları na uygun en az üç yeri belirten bir dilekçe vermeleri, b) Nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul etmeleri, c) Ceza infaz kurumları nda bulunul ması gereken sürenin üç aydan fazla olması , d) İyi hâl göstermeleri, disiplin cezası almamış veya kaldı rıl mış olması , e) İst ekt e bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sını fı nın uygun bulunması ve tutukevi olmaması, f) Mahkûmiyet sürelerine uygun hükümlülerin barı ndırı ldı ğı bir kurum olması, g) Daha önce disiplin nedeniyle ayrıl mak zorunda kaldıklar ı kurum olmam ası, Gerekir.” , 6. 6328 sa yıl ı Kamu Den et çili ği Kurumu Kanunu ’nun “Kurumun Göre vi” başlı klı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işl eyişi yle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işl emleri ile tutum ve da vranı şlar ını ; insan hakları na dayal ı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, a raşt ırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görev li dir.” , 7. 29/3/2020 tarih ve 31083 sa yıl ı Resmi Gazete’de ya yım lanan Ceza İn faz Kuruml arının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İn faz ı Hakkı nda Yönetm eli k’in “Hükümlülerin Nakillerinde Dikkat
Edilecek Hususlar ” başlı klı 127’nci maddesinin ilk fıkrasında; “Hükümlülerin nakillerinin 5275 sayılı
Kanunun 53 ila 58 inci maddeleri hükümlerine göre gerçe kleştir il ir.” , 8. Adalet Bakanlı ğını n 05/06/2015 tarihinde kabul edilerek yürü rlüğe konulan 167 sa yıl ı Ceza İn faz
Kuruml arının Tahsisi, Nakil İşl eml eri ve Di ğer Hükümler konulu Genelge ’nin “Hükümlülerin Kendi
İstekleri ile Nakill eri” ba şlı klı 15’inci maddesinde, Kanun’un ve Yönetmeli k’in “Kendi istekleri ile n akil” maddelerinde aranan şart lara ek olarak; ‘‘h) Talep ettikleri ceza infaz kurumunda kendileri, diğer hükümlüler ve kurum açısı ndan güvenlik riski olu ştur maması, ı) Disiplin nedeniyle a y rıl dıkları kurumlar hariç, talep ettikleri kurumlarda daha önce kalmış iseler, Bakanlı kça değ erlendiri lmek üzere; kendileri, diğer hükümlüler veya kurum açısı ndan somut gerekçelerle güvenlik riski oluşt urup oluşt urmayacakları hususunda bu yer idare ve gözlem kurulunun taleple ilgili görüşünün alı nmış olması, Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
j) Ba kanl ık taraf ından dönem itibariyle ist eğe bağlı nakle kapatı lmış olmaması, gerekir” , 9. Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun 9 Aralık 1988 tarihli ve 43/173 sa yıl ı kara rı yl a kabul edilen, “Herhangi Bir Ş ekil de Tutulan veya Hapsedilen Kiş il erin Korunmasına İliş ki n Prensipler Bütünü ” nün
‘‘Aile mensupl arı ve dış dünya ile il eti şim kurma hakkı ’’ başlı klı 19’uncu maddesinde ‘‘Tutulan veya hapsedilen bir kimseye kanunda veya kanuna dayanan bir düzenlemede belirtilen makul şart lara ve sını rlamal ara tabi olarak, özellikle aile üyeleri t araf ından ziyaret edilebilme ve onlarla hab erleş me gibi, dış dünya ile iletişi m kurabilmesi için kendisine yeterli imkan verilir. ’’hükmü, “ İkametgahı na yak ın bir yerde tutulma hakkı’ ’ b aşlı klı 20’nci maddesinde“ ;Tutulan veya hapsedilen kişi talep ett iği takdirde, mümkün olduğu ölçüde ikamet ett iği yere makul uzaklı ktaki bir tutukevinde veya hapishanede tut ulmalı dır.”, 10. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Avrupa Cezaevi Kurall arı Hakkında REC (2006) 2 S a yıl ı Tavsiye Kararı’n a ek 3’üncü maddesinde; “Özgürl üğünden yoksun bırakıl an kiş il ere getirilen kısı tl amalar, asgari gereklilikte ve ha kları nda hükmedilen ka rarı n meşru amacıyla or an tı lı olmalıdı r.’’, “Y erleşti rme ve Barındırma” başlı k lı 17.1 , 17.2 ve 17.3’üncü maddelerinde, “Mahpuslar, mümkün olabi ldi ğince evlerine veya sosyal rehabilitasyon ortaml arına yakın cezaevlerine yerleşti ril meli dirl er.” , “Cezaevlerine y erleşti rmede, suçun deva mlı takibi, güvenlik ve emniyet gerekleri ve tüm mahpuslara uygun rejimlerin sağl anması ihtiyacı hesaba katı lmalı dır.” , “ İlk yerleşti rme ve sonradan yapıl acak bir cezaevinden diğerine nakil konusunda, mümkün olabi ldi ğince mahpusa d anışı lma lı dı r .’’, “Dış Dünya ile İlişki” başlı klı 24.4 ve 24.5’inci maddelerinde, “Ziyaretler için yapıl an düzenlemeler, mahpuslara aile il işkilerini mümkün olduğunca normal bir düzeyde sürdürmelerine ve g eli şti rmelerine izin verecek bir tarzda olmalı dır.” , “Cezaevi yetkilileri, dış dünyayla yeterli bir il eti şim sürdürmelerinde mahpuslara yardı m etmelidirler ve bunun için onlara “uygun destek ve yar dım sağl amalıdı rlar . ”
Düzenlemelerine yer veri lm işt ir.
IV. KAMU DENET ÇİSİ YAHYA A KMAN ’IN KAMU B AŞDE NET ÇİSİ ‘NE ÖNE RİSİ
11. İl gili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte d eğerlendirildi ğinde, b aşvuru konusuna ili şkin “
Kısm en Tavsiye Kısm en Ret Karar Önerisi” Kamu Başden etçisi ’ne sunul muşt ur.
V. DEĞE RLE NDİRM E VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 12. Başvur an özetle; yakınl a r ını n uzak mesafe nedeniyle kendisini ziyarete gele mediğini , kard eşlerini n bulunduğu Ceza İn faz K urumlarından birine ya da ya kı n bulunan Ahlat T Tipi, Muş E Tipi, Van T Tipi ve
Batman T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kuruml arı ndan birine nakledilebilmek için yaptı ğı başvu ruların reddedil diğini iddia ve ifade ederek ma ğdu ri yeti nin giderilmesini talep etmektedir.
13. Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infaz ı yla ulaşılm ak istenen temel amaç, 5275 sa yıl ı Kanun ’un 3’ü n cü maddesinde, “ …önceli kl e genel ve özel önlemeyi sağl amak, bu maksatla hükümlünün yeniden suç işl emesini engelleyici etkenleri güçlendirmek, toplumu suça karşı korumak, hükümlünün; yeniden sosyalleşmesini teşvik etmek, üretken ve kanunlara, nizamlara ve toplumsal kurallara saygıl ı, sorumluluk taşı yan bir yaşam biçimine uyumunu kola ylaşt ırmak…” olarak ifade edil mi ştir. Bu düzenleme doğrultusunda kanun koyucu, bir taraftan suçun karşılı ğı olan c ez anın u ygu lanm ası yla benzer fiilleri engellemeyi hedeflemekte; diğer taraftan ise, hükümlüyü topluma kaz andı rarak sosyal barışı tesis etmeye çabalam aktadır. Dola yısı yl a inf az ın, özellikle hapis cez asını n infaz ını n amacı, sadece belli bir yerde çekilmesi gereken c ez anın sürekli li ği için hükümlünün infaz kurumunda muhafaza edilmesi değil dir.
Hükümlü, cez anın infaz ından sonra yeniden topluma dönece ğind en, infaz s ırası nd a hükümlünün yeniden toplumun bir üyesi olm a sını sağlamak ve suç işl e nmesini önlemek amacı yla i yil eşti rilmesi gerekli li ği ön
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
/
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
plana çıkm ışt ır. Bu bakım dan, hükümlülerin yak ınl arı yla olan il işki lerini n devamı nın sağlanması, infaz rejiminin ısl ah edici rolünün bir parç asıdı r.
14. 5275 sa yıl ı Kanun, ilgili Yönetmelik ve 167 sayı lı Genelge, hükümlülerin, ailelerinin ikamet yerlerine yakın ceza infaz kurumlarına ye rleşti rilmelerine yönelik emredici bir hüküm içermemektedir.
Buna ka rşılı k 5275 sa yıl ı Kanun, ilgili Yönetmelik ve 167 sa yıl ı Genelge’de, hükümlülerle ilgili düzenlenen
‘Kendi istekleri ile nakil ’hükmü ile disiplin cez ası, zorunlu hal, hastalık hali olmasa dahi, maddede düzenlenen şartlar oluşt uğu takdirde naklin mümkün olduğunun düz enlenmiş olm ası, bu maddedeki nakil sebebinin hükümlüler tarafından genel olarak ‘ailelerinin ikamet ett iği yer veya ailelerine ya kın yerlere nakil ’hükmü olarak de ğerlendiril ip nakil gerekçesinde bu hükme da yanmı şlardır.
15. T.C. Ana yasası’nın 20’nci ve A İHS’in 8’inci maddesinde, herkesin ‘özel ve aile ha yatı na sa ygı hakkına sahip olduğu düz enlenmiş ti r. Hapis cez asına mahkûmiyet, do ğası gere ği, hükümlünün özel ve aile ha ya tı nın kısı tl anması sonucunu doğu rac aktı r. Ancak mahkûmun ya kınl arı ile bağlantıda kalm asını n, özel ve aile hayatı na sa ygı hak kını n esaslı unsurlarından olduğu ve cezaevi idaresinin bu konuda gerekli yar dım ı sağlam ası ger ektiği Avrupa İnsan Hakla rı Mahkemesi tarafınd an vurgulanan bir husustur (Messina v. Italy, 25498/94; EpnersGefners v. Latvia, 37862/02).
16. A İHM, Vintman davasın a il işki n olarak ve rmiş olduğu 23/01/2015 tarihli Daire kar arında (Vintman v. Ukrayna, 28403/05); A İHS’in, mahkûmlara c ez alarını n nerede infaz edil e ce ği konusunda bir seçim hakkı tanımadığını , mahkûmlar ın ailelerinden a yrı oldukl arını ve ailelerinden uzak olm alarını n hapis c ez asını n bir sonucu olduğunu, ancak, mahkûmun, ailesinin ziyaretlerini z orlaştı racak ya da im kânsız hale getirebilecek denli uzak bir bölgede b arındırılm asını n, aile ha yatı na müdahale teşkil ed ebil e ce ğini beli rtmi ştir. Mahkeme orantı lı lı k yönünden yapt ığı incelemesinde ise; mahkûmun, ailesine ya k ın bir kuruma transfer talebinin reddi için, cezaevlerindeki aşırı yo ğunluğun m eşru bir gerekçe olarak öne sürülebil ece ğini ancak bu durumda dahi mahkûmun görece daha ya kın cezaevlerine nakli hususunun değerlendiril mesi gerekti ğini beli rtmi şti r. Aksi halde, yani kişi nin nispeten daha yakın bir bölgeye nakli önünde meşru bir engel yokken uzakta bulunan bir kurumda ba rındırılm ası halinde, A İHS’in 8’inci maddesinin ihlali sonucu doğabil e ce ğin i vur gulam ışt ır.
17. Hem A İH M ka rarl arında, hem Birleşmi ş Milletler Genel Kurulunun 9 Aralı k 1988 tarihli ve 43/173 sa yıl ı kara rı yl a kabul edilen, “Herhangi Bir Şekil de Tutulan veya Hapsedilen K işi lerin K orunmasına İliş kin
Prensipler Bütünü” nün ilgili maddesinde, hem Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin Üye Devletlere
Avrupa Cezaevi Ku rall arı Hakkında REC (2006) 2 Sayılı Tavsiye K ararının 17.1’inci maddesinde, hükümlülerin evlerine (ailelerine) yakın ceza infaz kurumuna yerle şti rilmelerinin uygun o ld uğu beli rtilm işt ir.
18. Hükümlülerin dış dünyayla temaslarını n makul düzeyde devam ettirilmesi, bu ba ğlamda özellikle aileleriyle etkin bir il eti ş im kurmalarına ya rdımcı olunm ası, bu kişi lerin iyi leş ti rilm esi ile de ya kından ilgilidir. Aile ba ğl arının korunup geli şti rilmesinin hükümlülerin psikolojisi açısı ndan olumlu sonuçlar doğurdu ğu, yeniden sos ya ll eşmel eri ve tekrar suç işl emelerinin önlenmesinde önemli bir unsur ol du ğu sıklı kla ifade edilmektedir (Bu konuda ba kınız; İngiltere ve Galler Bölgesi Ceza İnfaz Kurumları
Denetçili ği, Y eti şkin Mahkûmları n Rehabilitasyonu konulu Rapor, Eylül 2014).
19. 5275 sa yıl ı Kanun’un “Hapis cezalar ını n in fa z ınd a gözetilecek ilkeler ” başlı klı 6’ncı maddesinin (b) bendinde, hükümlülerin, insan onuruna ya r aşan maddî ve manevî koşul lar alt ında düzenli bir ya ş am sürdürmelerinin sa ğlan a ca ğı beli rtilm işt ir. Bu kapsamda, idarenin söz konusu bendin ger e ği olarak, hükümlülerin iyi şa rtlar alt ında cez alarını çekmesini temin etme yüküml ül üğü bulunm aktadır. Başv uru ya konu nakil talebinde ise, ilgili infaz kurumunun kapasitesinin dolu olm ası gerekçesiyle ret işl emi tesis edil mi şti r. İd arenin ret işl emi değe rlendiril diğinde , meşru bir sebebin göz e ti ldi ği tespit edilebilmektedir.
Gerçekten “kurum kapas it esi”nin üstünde bir doluluğun varlı ğı, hem nakil talep eden bakım ından hem de
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
/
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
nakil istenen infaz kurumunda mukim hükümlüler bakı m ın dan, cez anın çekilmesini z orlaştı racak ve gayri insani şartları do ğura cak bir durumdur.
20. Ancak hükümlülerin nakil taleplerine il işki n de ğe rlendirmelerin, genel olarak ceza infaz kurumu kapasitesi bakım ından ya pıl ması, aile haya tı na sa ygı hakkını n gerekleri kap samı nda yeterli olmamakta; bu nedenle, taleplerin, yalnı z ca hükümlü/tutuklu açısından de ğil , hükümlü/tutukluyu ziyaret etmek isteyen aile açısı ndan da de ğerlendir il mesi, -özellikle ailede çocuk olm ası durumunda- çocu ğun yüksek yar arının dikkate alı nması, hükümlü/tutuklunun bulunduğu kurum ile ailesinin ikamet ett iği yer a ras ındaki mesafenin, ulaşım olanaklarını n, ailenin maddi durumunun, sağlı k sorunlarının, ailenin hükümlüyü ziyarete gelme sıkl ı ğı bilgilerinin birlikte ele alı narak d e ğe rlendirme yapıl ması gerekmektedir.
21. Yukarıda yapıl an a çıkl a m alar ve tüm dosya kap samı birlikte değerlendi r il diğinde; hükümlülerin nakil taleplerinin incelenmesinde, ceza infaz kuru ml arının kapasitesi ve hükümlülerin ye rleşti rilmelerinde dikkat edilmesi gereken di ğer hususlar göz önünde bulundurul d uğundan her talebin uygun değerlendiril emedi ği, b aş vuranın suç profili, 5275 s a yıl ı K anun’un 9’un cu maddesi u yarınc a ba rındırılm ası gereken hükümözlü profili olduğundan yüksek güvenlikli veya bir bölümü yüksek güvenlikli olan kurumlarda barındırılm ası ger ekti ği, talep etti ği kurumlarda ise terör suçundan bulunan hükümlü/tutuklulara a yrı lan odaların kapasitelerinin dolu olduğu, öte yandan, İd arenin, a ynı suç türünden çok fazla tutuklu ve hükümlünün a ynı kurumda ba rındırılm ası durumunda bu tutuklu ve hükümlülerin fikir ve eylem birliği içinde hareket etmeleri nedeniyle kurum güv enli ği ni zafiyete u ğratabilec e ğinin değerlendir di ği, başvu ra nın da kendi suç türünden tutuklu ve hükümlülerin yo ğun oldu ğu kurumla rı talep etm iş olduğu, belirtilen bu hususlar dikkate alı ndığında başvur anın nakil talebinin reddedilmesi işl emi nin
5275 sa yıl ı Kanun ve 167 numaralı Genelge hükümlerine a ykırılı k teşkil etm ediği, bununla birlikte,
başvuranın son 6 ayda görüş yaptı ğı bir ziyaretçisi bulunm adığı ve (1) nu maralı paragrafta öne sü rdüğü hususlar dikkate alı ndığı nda, nakil koşul larını taşım ası ka ydı yl a (disiplin cez ası alm amı ş olm ası ya da kaldı rılmı ş olm ası / nakil giderlerini p eşin ödemeyi kabul etmeleri gibi), nakil talep edilen kurumlarda boşalm a olm ası yahut ailesine daha yakın illerde durumuna uygun ve kapasitesi müsait kuru ml arın bulunması durumunda, nakil taleplerinin İdarece yeniden de ğe rlendirilm esi ge rekti ği kanaatine varıl mışt ır.
B. İyi Yönetim İlk eleri Yönünden Değerlend irme 22. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sa yıl ı mükerrer Resmi Gaz ete’de ya yım lan an
Kamu Den etçili ği Kurumu Kanununun U ygulan masına İli şkin Usul ve Esaslar H akkında Yönetm eli k’in
” İyi yönetim ilkeleri” başlı klı 6’ncı maddesinde yer verilmi ş olup; söz konusu ilkeler yönünden ya pı lan değerlendirm e neticesinde, şikâ yet başvu rusunun inceleme ve ar aştı rması kapsamı nda Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakı m ın dan İda re tar afın dan süresi içerisinde işl e m tesis edil mediği, dola yısı yl a
İd are t ara fından “makul sürede karar verme ve k ararın geciktirilmeksizin bil dirilm esi” ilkelerine uygun davranıl madı ğı tespit edil mi ş olup İdar e ye belirtilen ilkelere uygun dav ran ması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA Ö Z GÜRL Ü ĞÜNE İL İŞ Kİ N YASAL MEVZUAT
23. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sa yıl ı Kamu Denet çili ği Kurumu K anunu’ nun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçili ği Kurumuna dava açma süresi içinde ya pıl an başvuru, iş leme ye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup anıl an Kanun’un 21 ’inci maddenin birinci fık rası u ya rınca başvurunun Kurum tara fından reddedilmesi hâlinde, (varsa) d urmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kar arının ilgiliye tebli ğinden itibaren kaldığı yerden işl eme ye baş lar, 21’inci maddenin ikinci fıkrası u ya rınc a ise tavsiye k ara rı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işl e m tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) d urmuş olan dava açma süresi kaldı ğı yerden işl eme ye devam edecek olup ilgili
İd arenin işl emi ne ka rşı Ankara İd are Mahkemesi nezdinde ya r gı yolu açıkt ır.
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
/
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr
VII. KARAR
Yukarıda ya pılan a çı klamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendiril di ğinde; B A Ş VURUNUN KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİNE, Başvur anın talep ett i ği kurumlara nakledilmesi talebinin REDDİNE, Diğe r yandan, b aşvuranı n nakil koşul larını taşıması ka ydı yla, talep ett i ği kurumlarda boşalm a olm ası yahut ailesine daha yakın illerde durumuna uygun ve kapasitesi müsait infaz kuruml arının bulunm ası durumunda, nakil talebinin yeniden de ğerlendi rilmesi hususunda ADALET B AKANL I ĞINA T AVS İ YEDE
BULUNULMASINA,
6328 sa yıl ı Kanun’un 20 ’nci maddesinin üçüncü fık rası u ya rınca, bu karar üzerine tesis edilecek iş lemi n
veya eylemin 30 (otuz) gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna; Kara rın, Başvur ana ve Adalet Bakanlı ğına tebliğine Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başden etçisi ’nc e karar verildi.
Ş eref MALKOÇ
Kamu B aşd en etçisi
Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.
/
Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr