|
ÖZET: Başvuru, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde doktora öğrencisi olan kısıtlı bir bireyin ceza infaz kurumunda bulunması nedeniyle izinli sayılma talebini kapsamaktadır. Başvuran, daha önce iki kez izinli sayılma başvurularının kabul edildiğini, ancak üçüncü başvurunun Eğitim Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu tarafından gerekçe gösterilmeden reddedildiğini belirtmiştir. Bu durum, başvuranın eğitimine devam etme hakkını ihlal ettiğini düşündürmektedir.
İdare, başvuranın eğitimine devam etmesine yönelik Danıştay kararına uygun olarak, 2023-2024 Güz döneminde izinli sayılmasına onay vermiştir. Ancak, başvuranın 2023-2024 Bahar dönemi ve 2024-2025 Güz dönemindeki izinli sayılma talepleri, ders yükünü tamamladığı ve doktora yeterlilik dersine katılmasına engel bir durumun bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. İdare, başvuranın ceza infaz kurumundaki koşullarını göz önünde bulundurmadan karar vermiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın izinli sayılma taleplerinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğine ve idarenin karar verme süreçlerinde iyi yönetim ilkelerine uyması gerektiğine vurgu yapmıştır. Bu bağlamda, Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğü’ne, başvuranın talebinin tekrar gözden geçirilmesi ve uygun bir çözüm sağlanması tavsiye edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/7449-S.24.11652
BAŞVURU NO : 2024/3801
KARAR TARİHİ : 16.07.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : İzinli sayılma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 14.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuzca tarihinde kayıt altına alınan başvuru dilekçesinde özetle; (a) Müvekkilinin kısıtlı kızı hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunduğu ve bu sebeple ceza infaz kurumunda barındırıldığı, (b) Kısıtlı kişi Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Temel Eğitim Ana Bilim Dalı İlköğretim
Doktora Programı öğrencisi iken Eğitim Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulunun 28.09.2021 tarihli
– / sayılı kararı ile doktora programından ilişiğinin kesilmesine karar verildiği, (c) Söz konusu işlem hakkında açılan davada Danıştay 8. Dairesince verilen 24.01.2023 tarihli yürütmesinin durdurulması kararı üzerine kısıtlının öğrenci kaydının yapıldığı ve mevcut durumda doktora yeterlik sınavına hazırlanmakta olduğu, (d) Kişinin ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunması ve bu sebeple eğitim programına devam edemeyecek olması, cezaevi şartlarında eğitim-öğretim faaliyetlerinin sürdürülmesinin aşırı güç olması gerekçeleriyle iki kez başvuru yapıldığı ve bu başvurular kabul edilerek izinli sayılma işlemlerinin tesis edildiği,
(e) Bununla birlikte üçüncü kez yapılan başvuruları sonucunda, Eğitim Bilimleri Enstitü Yönetim
Kurulunun 20.02.2024 tarihli ve – / sayılı kararı ile izinli sayılma taleplerinin reddedildiği; mezkûr kararda ret gerekçesine yer verilmediği gibi karar aleyhine yapılacak başvurular hakkında da bilgi sunulmadığı, Belirtilmiş ve hiçbir somut gerekçe sunulmadan tesis edilen söz konusu ret işleminin kaldırılması ile kişinin izinli sayılmasının sağlanması talep edilmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurunun ön inceleme şartlarını taşıdığının tespiti üzerine inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiştir.
3. Bilgi ve belge talep yazımıza cevap olarak İdare tarafından iletilen 22.04.2024 tarihli ve E– sayılı cevap yazısında özetle; (a) Danıştay 8. Dairesinin E: / sayılı dosyada vermiş olduğu yürütmenin durdurulması kararı gereği adı geçen öğrencinin 2023-2024 Güz döneminden itibaren doktora eğitimine devam etmesi kararının uygun görüldüğü; aynı dönem içinde yazılı talebi ile 2023-2024 Güz döneminde kayıt dondurma talebinde bulunduğu ve bu talebinin onaylandığı, (b) Genç Yetişkin Hükümlü ve Tutukluların Eğitim ve İyileştirme İşlemleri ve Diğer Hükümler Hakkında 46/1 No’lu Genelge’nin ilgili bölümünde “Herhangi bir yükseköğretim kurumuna devam ederken tutuklanan veya hüküm giyen öğrencilerin ya da ceza infaz kurumundayken üniversite sınavını kazanan hükümlü ve tutukluların kapalı ceza infaz kurumlarından okulların kabul etmesi durumunda, dış güvenlik görevlisi muhafazasında, açık ceza infaz kurumlarından iç güvenlik görevlisi nezaretinde sınavlara katılması sağlanacaktır.” hükmüne yer verildiği, (c) […]’nin 2023-2024 Bahar döneminde ders yükünü tamamladığı, doktora yeterlilik dersini aldığı, dönem sonunda doktora yeterlilik sınavına girmesine engel teşkil edecek bir durum bulunmadığı, aynı zamanda doktora yeterlilik dersine katılıp katılmama gibi bir talebinin olmadığı, (d) Enstitü Yönetim Kurulunca yürütülen değerlendirme sürecinde öğrencinin ders dönemini tamamlayarak doktora yeterlilik seviyesine geçtiğinin anlaşıldığı; bu aşamada haftada 4 saat verilen doktora yeterlilik dersine ve dönem sonu değerlendirme jürisinin yapacağı sınav sonucuna göre işlem yapılacak olduğu; Adalet Bakanlığının ilgili Genelgesi uyarınca dış güvenlik görevlisi nezaretinde sınavlara katılmasına engel teşkil edecek bir durum gözükmediği; bu bağlamda Eğitim Öğretim ve
Sınav Yönetmeliğinin 50/1 maddesi ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 19.02.2024 tarihli yazısının (l) bendindeki açıklamalar doğrultusundaki değerlendirme sonucunda derse ve sınavlara katılabileceği görüşü oluşması üzerine 2023–2024 Eğitim Öğretim Yılı Bahar döneminde izinli sayılma talebinin uygun görülmediği, İfade edilmiş ve Kurumumuzca talep edilen diğer bilgi ve belgeler mezkûr yazı ekinde iletilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasa’nın “II. Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları
uyarınca:
Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz.
Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir.
/
5. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin
dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca:
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]
6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 5’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca:
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
7. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca:
Tanımlar:
Madde 3 – Bu Kanunda geçen kavram ve terimlerin tanımları aşağıda belirtilmiştir.
[…] u) Yükseköğretim Eğitim Türleri: Yükseköğretimde eğitim – öğretim türleri örgün, açık, dışarıdan (ekstern)
ve yaygın eğitimdir.
(1) Örgün Eğitim: Öğrencilerin, eğitim – öğretim süresince ders ve uygulamalara devam etme zorunluluğunda oldukları bir eğitim – öğretim türüdür.
(2) Açık Eğitim: Öğrencilere radyo, televizyon ve eğitim araçları vasıtasıyla yapılan bir eğitim-öğretim türüdür.
(3) Dışarıdan Eğitim (Ekstern Eğitim): Yükseköğretimin belirli dallarında, devam zorunluluğu olmaksızın sadece yarı yıl içi ve sonu sınavlarına katılma zorunluluğu bulunan bir eğitim- öğretim türüdür. Bu eğitimi izleyen öğrenciler ortak zorunlu dersler ile gerekli görülen bazı dersleri, ilgili yükseköğretim kurumlarınca mesai saatleri dışındaki uygun saatlerde düzenlenecek derslerde alırlar.
(4) Yaygın Eğitim: Toplumun her kesimine ve değişik alanlarda bilgi ve beceri kazandırma amacı güden bir eğitim – öğretim türüdür.
[…]
Madde 44 – […] b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile eğitim-öğretimin devamına
ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.
[…] c. Öğrenciler, bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın öğrenim süresi iki yıl olan önlisans programlarını azami dört yıl, öğrenim süresi dört yıl olan lisans programlarını azami yedi yıl, öğrenim süresi beş yıl olan lisans programlarını azami sekiz yıl, öğrenim süresi altı yıl olan lisans programlarını azami dokuz yıl içinde tamamlamak zorundadırlar. Hazırlık eğitim süresi azami iki yıldır.
Azami süreler içinde katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ile kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin ilişikleri kesilmez. Ancak üniversite yetkili kurullarının kararı ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile dört yıl üst üste katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ile kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin ilişikleri kesilebilir. Yatay geçiş ve çift ana dal eğitiminin usul ve esasları ile azami öğrenim süreleri, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
[…] 8. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 76’ncı maddesinin birinci fıkrası
uyarınca:
Açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlülerin örgün ve yaygın, kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin yaygın öğretimden yararlanmaları sağlanır.
9. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri uyarınca:
Yeterlik sınavı
MADDE 19 – (1) Yeterlik sınavı, derslerini ve seminerini tamamlayan öğrencinin alanındaki temel konular ve kavramlar ile doktora çalışmasıyla ilgili bilimsel araştırma derinliğine sahip olup olmadığının ölçülmesidir. Bir öğrenci bir yılda en fazla iki kez yeterlik sınavına girer.
(2) Öğrencinin yeterlik sınavına ne zaman gireceği senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir.
Ancak yüksek lisans derecesi ile kabul edilen öğrenci en geç beşinci yarıyılın, lisans derecesi ile kabul edilmiş olan öğrenci en geç yedinci yarıyılın sonuna kadar yeterlik sınavına girmek zorundadır.
[…]
Programlar, sınavlar ve değerlendirme
MADDE 34 – […]
(4) Lisansüstü programlarla ilgili devam, ders sınavları, ders notları, derslerden başarılı sayılma koşulları, ders tekrarı ve diğer esaslar senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir.
[…]
10. Hacettepe Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri uyarınca:
Genel esaslar
MADDE 35 – (1) Doktora programının amacı, öğrenciye bağımsız araştırma yapma, bilimsel olayları geniş ve derin bir bakış açısı ile irdeleyerek yorum yapma ve yeni sentezlere ulaşmak için gerekli adımları
belirleme becerisi kazandırmaktır. Doktora çalışması sonunda hazırlanacak özgün tezin aşağıda belirtilen niteliklerden en az birini taşıması gerekir: […] (3) Doktora programı, tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilmiş öğrenciler için Yeterlilik Sınavına
Hazırlık dersleri hariç, en az 21 ulusal kredi ve 90 AKTS kredisinden az olmamak koşuluyla en az yedi ders, bir seminer dersi, tez önerisi ve tez çalışması olmak üzere en az 240 AKTS kredisinden oluşur. Lisans derecesi ile bütünleşik doktora programına kabul edilmiş öğrenciler için Seminer ve Yeterlilik Sınavına
Hazırlık dersleri hariç, 42 ulusal krediden az olmamak koşuluyla en az on dört ders, tez önerisi ve tez çalışması olmak üzere en az 300 AKTS kredisinden oluşur.
[…]
Yeterlik sınavı
MADDE 39 – (1) Derslerini başarı ile tamamlayarak 90 AKTS kredisini elde eden ve akademik ortalaması
4 üzerinden en az 3,00 olan öğrenci, takip eden yarıyılda Yeterlik Sınavına Hazırlık dersini seçer. Bu dersin
sonunda gireceği yeterlik sınavı, öğrencinin alanındaki temel konular ve kavramlar ile doktora çalışmasıyla ilgili bilimsel araştırma derinliğine sahip olup olmadığının ölçülmesidir.
(2) Yüksek lisans derecesi ile kabul edilen öğrenci en geç beşinci yarıyılın, lisans derecesi ile bütünleşik doktora programına kabul edilmiş olan öğrenci en geç yedinci yarıyılın sonuna kadar yeterlik sınavına girmek zorundadır.
[…] (5) Yeterlik sınavı jürisinin önerisi ve enstitü yönetim kurulu kararı ile yeterlik sınavında başarılı olan öğrenciye, ders yükünü tamamlamış olsa bile, toplam yerel kredinin üçte birini geçmemek koşuluyla fazladan ders/dersler yüklenebilir. Öğrenci, bu derste/derslerde tez savunma sınavına girmeden önce başarılı olmak zorundadır.
(6) Yeterlik sınavında başarısız olan öğrenci başarısız olduğu bölüm/bölümlerden bir sonraki yarıyılda tekrar sınava alınır. Bu sınavda da başarısız olan öğrencinin doktora programı ile ilişiği kesilir.
[…]
İzinler
MADDE 50 – (1) Öğrenciler; sağlık, doğum, askerlik, yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarında eğitim ile ilgili nedenlerle, enstitü yönetim kurulu kararıyla en fazla iki yarıyıllık (sağlık hariç) bir süre için
Üniversiteden izinli sayılabilirler. Zorunlu hallerde bu süre uzatılabilir. İzin süreleri, eğitim-öğretim süresine dahil edilmez.
(2) Birinci fıkrada anılan nedenlerle izinli sayılmak isteyen öğrenci, mazeretini belirten dilekçesi ve belgeleri ile birlikte ilgili anabilim/anasanat dalına en geç ilgili yarıyılın ders ekleme-bırakma süresi bitimine kadar başvurur. Anabilim/anasanat dalı başkanlığı, izin talebini öğrencinin danışmanının görüşüyle birlikte enstitüye iletir. Ders ekleme-bırakma süresi bittikten sonra yapılacak başvurular işleme konulmaz.
Hüküm bulunmayan haller
MADDE 51 – (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde, ilgili mevzuat hükümleri ile Senato ve enstitü yönetim kurulu kararları uygulanır.
[…]
/
11. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından yürürlüğe konulan 46/1 sayılı
Genelge’nin ilgili hükümleri uyarınca:
[…]
F- Yüksek Öğretim Çalışmaları (1) Herhangi bir yüksek öğretim kurumuna devam ederken tutuklanan veya hüküm giyen öğrencilerin ya da ceza infaz kurumundayken üniversite sınavını kazanan hükümlü ve tutukluların kapalı ceza infaz kurumlarından, okullarının kabul etmesi durumunda, dış güvenlik görevlisi muhafazasında, açık ceza infaz kurumlarından iç güvenlik görevlisi nezaretinde ara, yıl sonu, bütünleme ve mazeret sınavlarına katılmaları sağlanacaktır. Talebi olması hâlinde okullarının kabul etmesi koşuluyla kayıt dondurma işlemi yapılması için girişimlerde de bulunulacaktır. […] 12. Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının “2547 Sayılı Kanunun 44/b Maddesi Temel İlkeleri” konulu
19.02.2024 tarihli ve E- – – sayılı yazısının ilgili kısımları uyarınca:
2547 Sayılı Yükseköğretim Kanun’unun 44’üncü maddesinin (b) bendinde “[…] ilişkin diğer hususlar,
Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir” hükmü yer almaktadır. Söz konusu hüküm uyarınca belirlenecek eğitim ve öğretime ilişkin temel ilkeler 14.02.2024 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında incelenmiş ve aşağıda yer alan ilkeler uygun görülerek, 2023-2024 eğitim ve öğretim yılı bahar döneminden itibaren uygulanmasına karar verilmiştir.
Ders Kredilerinin Hesaplanması, Öğrencilik Haklarından Yararlanma ve Sınavlara İlişkin Temel
İlkeler
2547 sayılı Kanun’un 44/ b maddesi uyarınca,
[…] j) Öğrencilerin haklı ve geçerli bir mazerete dayanarak ilgili akademik birimin Yönetim Kurulu kararı ile bir defada en çok iki yarıyıl ve öğrenim süresi boyunca toplam olarak en çok dört yarıyıl kayıt dondurabilmesine, kayıt dondurulan sürenin azami öğrenim süresinden sayılmamasına, ancak rahatsızlığı ve tedavi sürecinin devam etmesi nedeniyle kayıt dondurma talebinde bulunan öğrenciler ile hükümlü öğrenciler için mazereti İlgili Birim Yönetim Kurulu tarafından değerlendirilerek azami öğretim süresinden sayılmadan dört yarıyıldan fazla kayıt dondurulabilmesine, k) Örgün öğretim programlarında derse devam zorunluluğunun olduğu dikkate alınarak, kapalı ceza infaz kurumlarında tutuklu veya hükümlü olup yükseköğretim kurumlarının örgün eğitim programlarında kayıtlı öğrencilerin de derslere devam şartını yerine getirmesi gerektiğine, derslere devam şartını yerine getiremeyen öğrencilerin devamsızlıktan başarısız olarak işlem göreceklerinden yıl sonu ve bütünleme sınavlarına giremeyeceklerine, açıköğretim ile uzaktan öğretim programlarında ise Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünce belirlenen kurallara uyulması kaydıyla sınavlara girebileceklerine, l) Açık ceza infaz kurumlarında hükümlü veya tutuklu olup yükseköğretim kurumlarının örgün öğretim programlarında kayıtlı olan öğrencilerin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünce belirlenen kurallara uyulması kaydıyla öğretimlerine devam edebileceklerine, devam şartını sağlayan öğrencilerin yıl sonu ve bütünleme sınavlarına girme haklarının bulunduğuna, karar verilmiştir. […]
/
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
13. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Tavsiye Karar
Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 14. Başvuran özetle, […]’nin ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunması sebebiyle eğitimine sağlıklı bir şekilde devam edemediğini belirterek, Eğitim Bilimleri Enstitü Yönetim Kurulunun 20.02.2024 tarihli ve – / sayılı kararının kaldırılmasını ve izinli sayılma taleplerinin kabulünün sağlanmasını talep etmiştir.
15. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşıldığı üzere; Temel Eğitim Ana
Bilim Dalı İlköğretim Doktora Programı öğrencisi iken […] hakkında verilen ilişik kesme kararına karşı açılan dava sonucunda yürütmenin durdurulması kararı verilmiş olup buna mukabil Eğitim Bilimleri
Enstitüsü Yönetim Kurulunun 09.05.2023 tarihli kararı ile mezkûr yargı kararı uyarınca işlem tesis edilerek öğrencinin doktora programına kaldığı yerden (2023-2024 Güz Dönemi) devam etmesi ve öğrencilik haklarının geri verilmesi temin edilmiştir.
16. Müteakiben, başvuran tarafından “izinli sayılma” talebiyle 29.09.2023 tarihinde İdareye başvuruda bulunulmuş ve söz konusu talep 03.10.2023 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında uygun mütalaa edilerek öğrencinin 2023-2024 güz döneminde izinli sayılmasına karar verilmiştir.
17. Başvuranın, 2023-2024 bahar dönemi ve 2024-2025 güz döneminde “izinli sayılma” yönündeki talepleri ise Yönetim Kurulunun 20.02.2024 tarihli ve – / sayılı kararı ile uygun görülmemiştir.
18. İdare tarafından Kurumumuza iletilen açıklamada; öğrencinin 2023-2024 bahar döneminde ders yükünü tamamlayarak doktora yeterlilik dersini aldığı; dönem sonunda doktora yeterlilik sınavına girmesine engel teşkil edecek bir durumun bulunmadığı; bu aşamada haftada 4 saat verilen doktora yeterlilik dersine ve dönem sonu değerlendirme jürisinin yapacağı sınav sonucuna göre işlem yapılacak olduğu; öğrencinin doktora yeterlilik dersine katılıp katılmama gibi bir talebinin olmadığı; Adalet
Bakanlığının ilgili Genelgesi uyarınca dış güvenlik görevlisi nezaretinde sınavlara katılmasına engel teşkil edecek bir durumun gözükmediği; bu bağlamda Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin 50’nci maddesinin birinci fıkrası ile Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 19.02.2024 tarihli yazısının (l)
bendindeki açıklamalar gözetilerek yapılan değerlendirme sonucunda derse ve sınavlara katılabileceği görüşü oluşması üzerine 2023–2024 eğitim öğretim yılı bahar döneminde izinli sayılma talebinin uygun görülmediği ifade edilmiştir.
19. Hacettepe Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin (Yönetmelik) 50’nci maddesinin birinci fıkrasında, öğrencilerin sağlık, doğum, askerlik, yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarında eğitim ile ilgili nedenlerle, enstitü yönetim kurulu kararıyla en fazla iki yarıyıllık (sağlık hariç) bir süre için Üniversiteden izinli sayılabilecekleri; zorunlu hallerde bu süre uzatılabileceği ve izin sürelerinin eğitim-öğretim süresine dâhil edilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.
20. Diğer yandan, başvuru dosyası kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşıldığı üzere öğrenci hakkında verilen hapis cezası üzerine, söz konusu hapis hali sona erinceye kadar kısıtlanarak velayet altında bırakılmasına karar verilmiş olup öğrenci […] Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak barındırılmaktadır. Dolayısıyla hükümlü kişilerin eğitim-öğretim faaliyetlerinden faydalandırılmasına yönelik ilgili düzenlemelerin de göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
21. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 76’ncı maddesinin birinci fıkrasında, açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitim evlerinde bulunan hükümlülerin örgün ve yaygın öğretimden; kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin ise yaygın öğretimden yararlanmalarının sağlanacağı düzenlenmiştir.
22. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından yürürlüğe konulan 46/1 sayılı
Genelge uyarınca herhangi bir yükseköğretim kurumuna devam ederken tutuklanan veya hüküm giyen öğrencilerin, okullarının kabul etmesi durumunda, kapalı ceza infaz kurumlarından dış güvenlik görevlisi muhafazasında – ara, yılsonu, bütünleme ve mazeret sınavlarına – katılmaları sağlanacaktır. Bununla birlikte, kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin yaygın öğretimden yararlanmalarını esas kılan düzenleme göz önüne alındığında bu kişilerin devam zorunluluğu bulunan dersleri takip edemeyecekleri açıktır. Keza Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının tüm üniversitelere iletmiş olduğu 17.11.2023 tarihli yazısında da “[…] yükseköğretim kurumlarımızın örgün eğitim programlarında öğrenim görmeye hak kazanan ancak kapalı ceza infaz kurumlarında tutuklu veya hükümlü öğrencilerin derslere devam edemeyecek olmaları nedeniyle ara, yıl sonu, bütünleme ve mazeret sınavlarına girme hakları bulunmamaktadır.[…]” şeklindeki açıklamaya yer verilmiştir.
23. Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının (YÖK) “2547 Sayılı Kanunun 44/b Maddesi Temel İlkeleri” konulu 19.02.2024 tarihli yazısında ise (bkz. §12) “[…] öğrencilerin haklı ve geçerli bir mazerete dayanarak ilgili akademik birimin Yönetim Kurulu kararı ile bir defada en çok iki yarıyıl ve öğrenim süresi boyunca toplam olarak en çok dört yarıyıl kayıt dondurabilmesine, kayıt dondurulan sürenin azami öğrenim süresinden sayılmamasına, […] hükümlü öğrenciler için mazereti İlgili Birim Yönetim Kurulu tarafından değerlendirilerek azami öğretim süresinden sayılmadan dört yarıyıldan fazla kayıt dondurulabilmesine, […] örgün öğretim programlarında derse devam zorunluluğunun olduğu dikkate alınarak, kapalı ceza infaz kurumlarında tutuklu veya hükümlü olup yükseköğretim kurumlarının örgün eğitim programlarında kayıtlı öğrencilerin de derslere devam şartını yerine getirmesi gerektiğine, derslere devam şartını yerine getiremeyen öğrencilerin devamsızlıktan başarısız olarak işlem göreceklerinden yıl sonu ve bütünleme sınavlarına giremeyeceklerine, […]” yönelik karar alındığı açıklanmıştır.
24. İdarenin, izinli sayılma yönündeki başvuran talebini değerlendirirken söz konusu mevzuat hükümlerini ve YÖK tarafından alınan kararları birlikte gözetmesi gerektiği açıktır. Her ne kadar Kurumumuza gönderilen açıklamada öğrencinin doktora yeterlilik dersine katılıp katılmama gibi bir talebinin olmadığı belirtilmiş ise de İdare tarafından sunulan belgelerden anlaşıldığı üzere öğrencinin alması gereken “İÖB
799 Doktora Yeterlilik Sınavına Hazırlık” dersinin yüz yüze yapılması esas kılınmış olup mezkûr ders için
devam zorunluluğu aranmaktadır. Ayrıca, doktora yeterlik sınavına hazırlık aşamasında bulunan bir öğrencinin akademik kaynaklara kolaylıkla ulaşabilmesi de önem arz etmekte olduğundan ceza infaz kurumu bünyesinde barındırılan öğrencinin bu bağlamda önemli zorluklarla karşılaşabileceği göz önüne alınmalıdır.
25. Tüm bu açıklamalar çerçevesinde; İdare tarafından, öğrencinin durumu, ilgili mevzuat hükümleri ve konuya ilişkin YÖK kararları bir arada değerlendirilmeksizin yürütülen işlemde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı; başvuranın 2023-2024 Bahar Dönemi ve 2024-2025 Güz Döneminde izinli sayılma yönündeki talebinin yukarıda yer verilen açıklamalar gözetilmek suretiyle İdare tarafından tekrar değerlendirilmesi ve başkaca bir engel bulunmaması halinde talebin sağlanması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 26. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde
/
hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.
27. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı kanaatine varılmış olup bundan sonraki işlemlerinde bahse konu ilkeye uygun davranılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
28. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu
Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup anılan Kanun’un 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
29. Buna göre ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede
Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvurunun KABULÜNE, Gerekçede belirtilen açıklamalar gözetilerek, başvuranın 2023-2024 Bahar Dönemi ve 2024-2025 Güz
Döneminde izinli sayılma yönündeki talebinin tekrar değerlendirilmesi ve başkaca bir engel bulunmaması halinde talebin sağlanması hususunda HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi