Ceza infaz kurumunda gelişim puanlama sisteminin hukuka uygunluğu ve şeffaflığının sağlanması talebi (KDK)

ÖZET: Başvurunun konusu, Sincan T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda bulunan bir hükümlünün, dönem değerlendirme kararına ve gelişim puanlama sistemine ilişkin şikayetleridir. Başvuran, idare ve gözlem kurulunun 27/03/2024 tarihli kararının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, puanlamanın adil bir şekilde yapılmadığını, hükümlülerin bilgilendirilmesi gerektiğini ve puanların somut verilere dayandırılmasını talep etmiştir. Ayrıca, kurumun fiziki ve beşeri olanakları nedeniyle düzenlenemeyen faaliyetler sebebiyle puan düşürülmemesi gerektiğini belirtmiştir. İdare, başvuranın şikayetlerini yanıtlayarak, iyi hâl değerlendirmelerinin belirli mevzuat çerçevesinde yapıldığını, hükümlülerin bilgilendirildiğini ve puanlama sisteminin hukuka uygun olarak uygulandığını ifade etmiştir. Ayrıca, gelişim değerlendirme raporlarının gerekçeli yazılması gerektiği ve bu raporların infaz hâkimliğine itiraz edilebileceği belirtilmiştir. Başvurunun bazı bölümleri kısmen kabul edilirken, diğer kısımları reddedilmiştir. Genel Müdürlük, ceza infaz kurumlarında uygulanan sistemin geliştirilmesi için önerilerde bulunulmasına yönelik tavsiyelerde bulunmuştur.

T.C. TÜR K İYE BÜYÜK M İLLET MEC LİS İ KAMU DENETÇ İLİĞ İ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2024/10750-S.24.16402

BAŞVURU NO : 2024/6631

KARAR TARİHİ : 04.10.2024

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKA N LIĞ I

BAŞVURUNUN KONUSU : Ceza infaz kurumunda bulunan başvur anın, hakk ında verilen dönem değerlendirm e ka rarın a ve geli şim puanlama sistemine il işki n şika yetl e ri hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 24.05.2024

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Sincan T Tipi Kap alı Ceza İnf az Kurumunda b arın dırılm akta olan başvur an İd are ve Gözlem Ku rulu’ nun 27/03/2024 tarihli ve sa yıl ı Dönem De ğe rlendirme Ka rarın a atı f la özetle; hakkında yapıl a n tüm değerlendirm elerde iyi halli olduğuna karar veril diğini buna karşın tara fına yapıl an puanlamanın hukuka a ykırı olduğunu iddia ve şikâ yetl e, şikâ yete konu puan cetvellerinin incelenerek hukuka uygunluk denetiminin yapıl masını ve hakkaniyetli bir puanlama sisteminin kurulması için; puanlama öncesinde izlenen yönteme il işki n mahkûmların bilgilendirilmesini, puanların somut olay, bilgi-belgeye da ya ndırıl masını, kararda kanaat oluşt urulurken soyut ifadelere yer verilmemesini, 6 ayda bir ger çe kleşen görüşmel erde etkin bir d eğerlendirme için hükümlülere daha uzun süre a yrılm ası nı , Kurumun fiziki ve beşeri olan akları sebebiyle faaliyet düzenlenememesi halinde puan dü ş ürülmemesini ve puantaj cetvellerinin p a yl aşıl ara k bir sonraki dönem için hangi alanda geli ş me gösterebileceklerine rehber olunm asını , talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünd en (Genel Müdürlük) 11.06.2024 tarihli ve – – sayı lı yaz ı mız ile bilgi ve belge talep edil mi ş olup, Genel Müdürlük tar a fından

Kurumumuza iletilen 26.07.2024 tarihli ve – – sa yıl ı cevabi yaz ı ile 14.08.2024 tarihli ve – – – sa yıl ı cevabi ya z ıl ar ve eki belgelerde özetle; 2.1. 5275 sa yıl ı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnf az ı Hakkında K anun’un 89 uncu maddesinde ya pı la n değişi kli kler ile bu de ğişi kli ğe istinaden haz ırlanan “Göz lem ve S ını flandırma Merkezleri ile Hükümlülerin

De ğerlendi rilmesine Dair Yönetm eli k’in” (Yönetmelik), 29.12.2020 tarihli ve 31349 sa yıl ı Resmî

Gaz ete’de ya yım lan arak 1 Ocak 2021 tarihinde yü rürlüğe girdi ği, Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

2.2. Anılan K anun’un 89 uncu maddesi ve buna istinaden h az ırlanan Yönetmelik ile ilk kez, “i yi h âl”i n tanımı nın yapıl arak iyi hâlin belirlenmesine dair usul ve esasların düz enlen diği, 2.3. Genel Müdürlü ğün 11.12.2020, 16.12.2020 ve 29.12.2020 tarihli yaz ıl arı ile 5275 sa yıl ı Kanun’u n 89’uncu maddesinde yapıl an de ğişi kli ğin ve ilgili Yönetm eli ğin uygulama usul ve es asları ile göz lem/geliş im değerlen dirme raporlarının tüm teşkilata du yuruldu ğu, buna göre; ilgili mevzuat hükümleri, kurumsal uygulamalardaki değişi ml er dikkate alı narak, iyi hâlin belirlenmesine esas alt eşik puanın 45 (kırk beş), erken i yil eşme ye esas üst eşik puanın ise 80 (seksen) olarak beli rlen diği; 18.11.2021 tarihli yaz ı ile de tüm ceza infaz kuruml arına duyuru yapıl a rak puanlamaya da yalı iyi hâl d eğerlendi rm elerin e 01.01.2022 tarihinde başlandı ğı, 2.4. Genel Müdürlü ğün 29.12.2020 tarihli yaz ısı ile “İyi hâl değerlendirmelerinin; 01.01.2021 tarihi itibarıyla 5275 sayılı Kanun’un 89’uncu maddesi ile Gözlem ve Sınıflandırma Merkezleri ile Hükümlülerin

Değerlendirilmesine Dair Yönetmelikte belirtilenen usul ve esaslara göre yapılacağı konusunda EK-13 formun kurumda bulunan tüm tutuklu ve hükümlülere tebliğ edilmesi, zaman içerisinde kuruma kabul edilen hükümlü ve tutuklulara bu tebliğin yapılması ve tebliğ-tebellüğ belgelerinin dosyalarında muhafaza edilmesi” hususunun tüm teşkilata du yu rulduğu, bu kapsamda, anıl an Kuruma kabulü yapıl a n tüm hükümlülere iyi hal yön e tm eli ği ile ilgili olarak gerekli tebliğ işl emi nin ya p ıl dığı, 2.5. Bunun ya nı sıra, hükümlüler hakkında düzenlenen dönem d e ğe rlendirm e ka rarla rının gerekçeli ve açıkl amalı olarak yaz ıl dığı, söz konusu kararl arın infaz hâkim li ğini n denetim ve kontrolü altı nd a bulunduğu, bu sebeple puanlama tablolarını n hükümlülere verilmedi ği, 2.6. Genel Müdü rlüğün 12.01.2022 tarihli yaz ısı ile “Yönetim servisi, eğitim ve öğretim servisi, psikososyal yardım servisi ile güvenlik ve gözetim servisi tarafından hazırlanan gelişim değerlendirme raporlarında yer alan servis puanlarının karara yazılmaması, kararlara yalnızca idare ve gözlem kurulu bürosu tarafından hesaplanan dönem ya da gelişim puanlarının yazılması,” hususu ile Genel Müdü rlüğün

07.04.2022 tarihli yaz ısı ile “Geli şim De ğerlendir me Raporu”nda puanlama ya pıl ırken verilen puan ı izah

eden kısa bir a çıklamanın UYAP ekranla rında bulunan ‘Açıklama’ alanına işl enmesi, ya r gı kar arla rı dikkate alı ndığında söz konusu a çıkl amanın tüm puanlar için girilmesi hususunun tüm teşkilata du yuruldu ğu , 2.7. İyi hâl u ygulam alarına dair hükümlülerin bilgilendirilmesi amacı yla Türkçe ve İn gil iz ce olmak üzere video materyalleri haz ırla narak ceza infaz kurumlarına gönd erildi ği, haz ırla nan bu videonun merkezi ya yın sistemi aracıl ığı yla belirli aralı kl arla ya yınl anma ya devam ett iği, 2.8. Ceza infaz kurumuna giren her hükümlü ve tutuklu için Hükümlü ve Tutuklu El Kitapları haz ırlandığı, el ki tapl arına iyi hâl de ğe rlendirme sistemi eklenerek günümüz mevz uatı na uygun hale geti rildi ği, Türkçe başta olmak üzere İn gil izce, Fr ansız ca, Almanca, Arapça, Farsça ve Rusça dillerinde basıl an Hükümlü ve

Tutuklu El Kitaplarının talep eden kurumlara gönderilemeye devam edil di ği, 2.9. A yrı ca Sincan T Tipi Kapalı Ceza İnf az Kurumunda her pazartesi günü “ Hükümlül erin

De ğerlendi rilmesi ve İyi Hâlin Belirlenmesi” konulu videonun ya yınl and ığı, bu video ile hükümlülerin bilgilendirildiği, hükümlülerin iyi hal ile ilgili olarak İda re ve Gözlem Kuruluna bilgi talep ettikleri dilekçelerine de dönüş sa ğlandı ğı, 2.10. Hükümlülerin, en geç alt ı ayda bir 50 kriter üzerinden değerlendiril di ği ve aç ık ceza infaz kurumuna a yrılma, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak kalan cez asını infaz etme ile ceza infaz kurumlarından doğrudan koşul lu salı ve rilme öncesinde iyi hâlin belirlenmesine esas olmak üzere idare ve gözlem kurulu tarafından de ğe rlendirme ye tabi tut ulduğu, ya pıl a n bu de ğerl endirme sonunda ancak “i yi hâll i” old uğuna karar verilen hükümlülerin açık ceza infaz kurumuna ve denetimli serbestl iğe a yrılabil di ği ya da k oş ul lu salı verildi ği, Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

2.11. Hükümlülerin, ceza infaz kurumlarında bulundukl arı tüm aşamalarda, ceza infaz kurumlarını n düzen ve güvenli ği a macı yl a konulm uş kurallara uyup u ymadı ğı, hakl arını iyi niyetle kull anıp kullanmadığı, yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirip geti rmediği, uygulanan i yil eşti rme pro gr a ml arına göre bir geli şim gösterip göste rmedi ği konularında de ğerlendirme ye tabi tut ulduğu, ya pıl a n bu değerlendirm elerde hükümlülerin katı ldı ğı i yil eşti rme ve e ğit im-öğr eti m pr ogr aml arı ile sosyal-kültürel ve sportif faaliyetler, kültür ve sanat p ro graml a rı, ald ığı sertifikalar, kitap okuma alı şkanlı ğı, sosyal il işki leri, işl ediği suçtan dola yı du yd u ğu pişm anlı ğı, kurallara uyumu ve aldı ğı disiplin cez alarını n dikkate alı ndığı, 2.12. Yeni sistemin geti rdiği bir başka yenil iğin ise idare ve gözlem kurulunun yapısı ile ilgili değişi kli k olduğu, buna göre, toplam on yıl ve daha fazla hapis cez asına mahkûm olanlar ile terör suçla rı, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçl arı, örgüt faaliyeti k aps amı nda işl enen suçlar, kasten öldürme suçla rı, cinsel d okunulm az lı ğa ka rşı işl e nen suçlar ve u yuşturuc u veya u yarı cı madde imal ve ticareti suçla rından mahkûm olanlar hakkınd a yapıl acak açık ceza infaz kurumuna a yı rma ya, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cez anın inf az ına ve koşul lu salı verilme ye il işki n de ğerlendi rmelerd e idare ve gözlem kuruluna Cumhuriyet b aşsavcısı veya beli rle ye c e ği bir Cumhuriyet savcısı nın başkanlık etti ği, bu kurula a yr ıca Cumhuriyet başsavcısı tarafından belirlenen bir izleme kurulu üyesi ile Aile ve Sosyal

Hizmetler Bakanlı ğı ve S ağlı k Bakanlı ğından birer uz manın da katı ldı ğı, 2.13. Hükümlünün infaz sürecinde gösterdi ği geli şim in; yönetim, e ğit im ve ö ğreti m, psiko-sosyal ya rdı m ile güvenlik ve gözetim servisleri tar afından h a z ırlanan raporlar ile pua nlandığı, bu de ğerlendir mede, hükümlünün gösterdi ği geli şim “artı puan”, aldı ğı disiplin cez aları “eksi p uan” şekli nde d e ğerl endiril erek

“geli şim puanı” beli rlend iği, diğer taraftan; hükümlülerin, uygulanan risk de ğe rlendirme ölçekleri ile tekrar suç işl eme ve mağdu ra veya başkala rına zarar verme riskinin düşük olup ol m adığı hususl arında bir risk değerlendirm esine tabi tut ulduğu, 2.14. İyi hâl de ğerlendirm e sisteminin geti rdiği en önemli yeniliklerden birinin de “i yil eşti rme ” (ıs lah)

odaklı (dinamik güvenlik) bir infaz sisteminin kurgulanmış oldu ğu, bu sistemin; 5275 sa yıl ı Kanun ’un 3 üncü maddesinde ifade edilen temel am acı gerç ek leştirme ye yönelik olarak i yil eşti rme yi infaz sisteminin merkezine alan bir de ğer lendirme sistemi olduğu, buna göre; hükümlülerin, infaz sisteminin temel amacı olan i yil eşti rme ve topluma kaz andırma çalı şmaları sonunda gösterdi ği geli şim e göre de ğerlendiril di ği, bu amaçla da uygulanan e ğit im-öğreti m, psiko-sosyal ya rdım ve destek programları sonunda göst erdiği geli şim in puanlandı ğı, 2.15. Genel Müdürlü ğün yaz ıl a rın a istinaden, anıl an Kurumda barındırılm akta olan hükümlüler hakkında haz ırlanan Geli şim Değe rlendirme R aporlarında verilen puanların açıkl a maları ile birlikte doldurulduğu, söz konusu dönem de ğer lendirme ka rarla rına binaen infaz h âkim li ğine şikâ ye t başvurusund a bulun maları halinde, kararlar ile servis raporla rın ın tüm ekleri ile birlikte infaz hâkim li ğine il eti ldi ği, alı nan k ar arların denetime açık hale geti r il diği ve dönem değe rle ndirme kararla rının açıkl amalı olarak ilgilisine tebli ğ edil diği, 2.16. Bunun ya nı sıra, başvura na tebliğ edilen dönem değerlendirm e kara rında verilen puanın gerekçesi ile belirtil diği, karar dışında yönetim, güvenlik, gözetim, psiko-sosyal ve eğiti m servisi çalış anları tarafından haz ırlanan servis raporlarının direkt olarak verilmesi durumunda, servis görevlilerine ka rşı tutum geli şti rme durumla rı oluşm a ihtimali göz önünde bulundurulduğund a bi rtakım güvenlik sorununun oluşabil ece ği, 2.17. Hükümlülerin bireysel özellikleri nedeniyle h a klarında puanlama ya pıl ması mümkün olmayan kriterler hak kında “uygulanamaz” şekli nde d eğerlendirm e dışı bıra kma seçen e ği mevcut olup

“uygulanamaz” olarak d eğerlendiril en kriterlere ait puanların hükümlünün geli şim göstermesi beklenen başk a bir kritere akta rılmasını n sağlandı ğı, puanlama sistemi ile değe rlendi rme kriterleri içerisinde yer alan baz ı kriterler hakkında “Uygulanabilir/Uygulanamaz” seçimi ya pıl abil mekte olup 5275 sa yıl ı Kanun ile

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

Yönetmelik u ya rınc a, hükümlü hakkındaki gözlem ve geli şim değerlendir mesi yapıl ması ile ilgili yetkinin idare ve gözlem kurullar ına ait olduğu, bu de ğerl endirmeler e il işki n şikâ yet ve it iraz ların yaz ıl ı usul ve esaslar çerçevesinde ya pı labildi ği, 2.18. Müddetname içe ri ğine göre başvu ranın suç türünün “204/1 Resmî Belgede Sahtecilik ve 314/2

S il âhlı Terör Örgütüne Üye Olma” suçundan hükümlü olduğu, geli şim değerlendirm e sorularının Genel

Müdürlük tarafından be li rlendiği, belirlenen sorularla geli şim değerlend irme raporla rında hükümlüye uygulanamayan soru b aş lı klarında diğer sorulara a ktarım olduğu, 2.19. Yönetmelik’in 9/4 maddesinde “Hükümlü, ilk gözlem sonunda yapıl an ye rl eşti rme işl eml erine müteakiben kurumda kal dığı süre boyunca gözlemlenir ve gösterdi ği geli şim en geç alt ı ayda bir idare ve gözlem kurulu tarafınd an de ğe rlendiril ir.” ifadelerine yer v erildi ği, değerlend irm e öncesi UYAP ka yıt larınd aki bilgi ve belgeler dışı nda dönem değe rlend irm esi gelm iş olan hükümlüler ile mülakat ya pıl dı ğı, mülakatlara İdare ve Gözlem Kurulu üyelerinin katı ldı ğı, hükümlüyü tanım ak, geli şim ini gözlemlemek için sorular s oru ld uğu ve yeterli sürenin verildi ği, 2.20. İyi hâl u ygulamal arına dair ceza infaz kurumların da görev yapan personele yönelik düzenli olarak eğit im ler ve çalı şta ylar d üz enlendiği, bununla birlikte; İyi Hâl U ygulamal a rı Kılavuz u, İda re ve Gözlem

Kurulu Başk anı İyi Hâl U ygulam aları Rehberi, İdare ve Gözlem Kurulu Üyeleri İyi Hâl U ygul a maları

Rehberi ve 100 Soruda İyi Hâl U ygulamaları gibi dokümanlar haz ırlanarak ceza infaz kurumlarına gönde rildi ği, 2.21. Mevzuat hükümleri ve uygulamalar dikkate alı ndığında infaz sistemindeki temel anla yışı n hükümlüyü i yil eşti rmek suretiyle yeniden topluma kaz andırmak olduğu, bu temel amaç do ğrultu sunda, ceza infaz kurumlarında temel e ğit im den yüks ekö ğreti me, sosyal, kültürel, kurs ve etkinliklerden iş meslek eğit im lerine, psiko-sosyal yardım p ro graml arınd an manevi rehb erliğe kadar birçok alanda i yil e şti rme programl arının yürütüldü ğü, bu do ğrultuda ceza infaz kurumlarında; e ğit im faaliyetlerinin örgün ve ya ygı n olmak üzere iki şekil de yürütüldüğü, hükümlü ve tut uklul arın 1 inci ve 2 nci kademe okuma yazma k ursları, açık ö ğr etim ortaokulu, a çık ö ğretim lisesi ve yük seköğretim pro gr amların a katıl ar ak ö ğr enim göre bildiği, bu eğit im lerin uzaktan, örgün ve ya ygın olarak yü rütüldüğü, bunun yanınd a, açık ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülerin herhangi bir yüksekö ğr eti m kurumunda okuma hakkı nı kaz andıkl arında e ğit im lerine devam edebil di ği ve örgün eğit im den yar arlan ab il diği, a yrı ca kap alı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülerin, okull arının kabul etmesi ve aktif ö ğr enci olm aları halinde ara, yı lsonu , bütünleme ve mazeret sınavlarına katı labildi ği, 2.22. Bakanlı kla r, kurum ve k uruluşlarca yapıl an iş bir li ği ç alı şmaları kaps amı nda iş ve meslek kursları, sosyal ve kültürel kurslar ile din e ğit im alanında k ursların ceza infaz kur uml arında düz enlendiği, infaz sisteminin temel amacı do ğrul tu s un da, ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülerin salı verilme sonrasında topluma u yu ml arını kola yl aştı rmak, bu amaçla iş ve meslek sahibi olm alarını sağlamak ve yeniden suç işl emele rini önlemek amacı yla e ğit im im kânl arınd an yar arlanm alarını sa ğlamak amacı yl a ilgili mevzuatta güncellemeler yapıl dı ğı, iş birliği protokolleri ile eğit im ve öğreti m faaliyetlerinin ya ygınlaştı rıldı ğı, Adalet Bakanlı ğı ile Millî Eğiti m Bakanlığı a rasında 9 Mart 2020 tarihinde “E ğiti m ve

Öğreti m İş Birli ği Protokolü” im z alandığı, Protokol ile hükümlü ve tut uklul arın topluma kaz andırıl ması için temel okur yaz arlık eğit im lerinden başla ya ra k ilkokul, ortaokul ve lise ö ğreti ml erini de içine alan eğit imlerin verilmesi, bunun yanı sıra bir meslek öğrenmele rinin ve öğr enil mi ş mesleki becerilerinin belgelendirilmesinin amaçlandığı, a yrı ca, mesleki eğit im merkezi öğr encil e ri, ustalık belgesini almaya hak kaz anmı ş olm anın yanın da, fark derslerini mesleki eğitim merkezlerindeki yüz yüze e ğit im progr aml arına veya a çık ortaö ğr eti me devam etmek suretiyle o rt aöğreti m (lise) mezunu ol abil di ği, P rotokol’ün her iki

Bakanlı ğın taş ra birimlerine du yurulması, uygulamada birli ğin sa ğlanm ası, gerekli planların ya pıl ması ve çalı şmaların yürütülmesi amacı yla b aşta kampüs ceza infaz kurumları olmak üzere yeterli ö ğren ci sa yı sına sahip kurumların beli rl endiği, bu çalı şmalar neticesinde, ilk olarak Sincan Ceza İn faz Kuru ml arı

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

Kampüsünde atı l durumda bulunan eski duruşma salonunun tamir ve tadil atı yapıl a rak okul binasına dönüşüm ünün sağlandı ğı ve 14.08.2020 tarihinde Sincan (Ankara) Adalet Mesleki Eğit im Merkezinin açıl ışı nın yapıl dığı, adalet mesleki eğit im merkezlerinde; gıda teknolojisi, elektrik elektronik teknolojisi, hayvan yeti şti ricil i ği ve s ağlı ğı, inşaat teknolojisi, motorlu araçlar teknolojisi, metal teknolojisi, tarım teknolojisi, mobilya ve iç mekân tasa rımı , yiyecek içecek hizmetleri, giyim üretim teknolojisi, güzellik ve saç bakım hizmetleri, tesisat teknolojisi ve iklimlendirme gibi birçok iş kolunda faaliyetlerin yürütüldüğü, 2.23. Ceza infaz kurumlarında yürütülen e ğit im ve i yil eşti rme pro gr aml arı k aps amı nda; tüm ceza infaz kurumlarında kütüphanelerin oluşt urulduğu, hükümlü ve tut uklul arın okuma alı şkanlı ğı kaz anmaları, kütüphaneleri etkin olarak kullanabilmeleri ve daha fazla kitaba e rişim sağla ya bil meleri am acı yl a haz ırlanan “ Adalet Bak a nlı ğı ile Kültür ve Turizm B akanlı ğı İş Birli ği P rot okolün” 24 Ekim 2019 tarihinde im z alandığı, bu Protokol ile birlikte, ceza infaz kurumları ile il/ilçe halk kütüphaneleri eşleşti r il erek hükümlü ve tut uklul arın halk kütüphanelerindeki 23 milyon adet ya yından azami 15 günde bir değişi m ya pıl a rak ya r arlanmala rının sa ğlandığı ve iş birliğ i çalı ş m aları b aşlatıl dığı, halk kütüphanelerinde bulunan kitap listelerinin hükümlü ve tutukluların oda veya ko ğuşl arına da ğıtı ldığı, 29 Mart 2021 tarihinde

Bakanlı kla rı ile Kültür ve Turizm B akanlı ğı ar as ında “Ceza İnf az Kurumu Yerleşk elerinde Kütüphane

Kurulm asına İli şkin İş Birliği Protokolü”nün imzala ndığı, bu kapsamda söz konusu gereksinimleri karşılamak üzere uygun bulunan kampüs ceza infaz kurumları yerl eşkelerinde müstakil kütüphane açıl masına yönelik çal ışm alar yapıl dı ğı, Protokol kapsamı nda; Sincan (Ankara) Adalet Halk

Kütüphanesinin faaliyete başladığı, 2.24. Adalet Bakanlı ğı ile Diyanet İşle ri Başkanlı ğı a ra sında 03.12.2019 tarihinde imzalanan İş Birli ği

Protokolü ile ceza infaz ku rum larınd a yürütülen manevi rehberlik çalı şm alarını n yeniden düz enlendiği, Protokol ile hükümlü ve tutuklulara yönelik din e ğit im i, dini konferans, seminer, Kur’ an-ı Kerim ku rsl arı ile hafız lı k eğit im i, koğuş/od a ziyareti/sohbetleri, hedef kitlelerin manevi ve ahlaki geli şim i için yap ıl acak her türlü rehberlik faaliyetlerinin yeniden düz enlendiği ve bu faaliyetler için ceza infaz kurumlarında manevi rehberlik birimlerinin açıl dığı, 2.25. Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülerin topluma tekrar ka z andırıl ma faaliyetleri kapsamı nda psiko-sosyal ya rdı m servisi tarafında n, çeşit li psiko-sosyal destek ve müdahale pro gr a ml arı bireysel görüşme ve grup çalı şmalarının yürütüldü ğü, i yil eşti rme faaliyetleri kapsamı nda yürütülen bireysel görüşmel er; hükümlü ve tutukluların kendilerini daha iyi tanımal arına, duygu, düşün ce ve d avranı şlarını anlamalarına ve kendilerini geli şti rmelerine ya r dım eden, ya şamsal sorunlar ile baş etme becerisi kaz anmalarını hedefleyen, davranı ş s al ve ruhsal problemlerine müdahale edilebilmesi amaçları ile yüz yüze ya pıl an terapötik temelli görü ş m el er oldu ğu, bireysel görüşmel erin; psiko-sosyal ya rdım servisi uz manın gerekli görmesi, hükümlü ve tut uklul arın dilekçe ile talepleri veya di ğe r birimlerin yönlendirmesi durumunda ger çekleştiril diği, grup ç alı şmalarının ise hükümlü ve tut uklul arın grup ort amı nda du ygularını , düşüncelerini , beklentilerini, yaş antı larını pa yl aşt ıkl arı, diğe r hükümlünün deneyimlerinden ya r arl anmalarına olanak veren, kendilerine dair f a rkındalı k kaz anmalarına ya r dı m cı olan, çeşit li sorunların üstesinden gelmeyi ve kişi sel geli şim i sağlam a yı amaçlayan, yeniden suç işl eme, zarar verme/görme risklerini az altm a yı hedefleyen, en az dört en fazla on altı kişil ik gruplar halinde, on iş gününü geçmeyecek aralı klarla, belirli oturumlardan oluşan, 60-90 dakika süren, grup çalı şma od aların da iki veya bir uzmanla yürütülen terapötik temelli çalı şmalar olduğu, ceza infaz kurumlarında risk d eğerlendi rm esi ni de içine alan, hükümlülere yönelik tüm çalı şmaların bütünsel ve nitelikli yürütülmesine yönelik kapsaml ı, ölçmedeğerlendirm e ve denetlemeyi de içinde ba rındıran “Bir e ysell eşti rilmi ş İyil eşti rme Sistemi (BİS İS ) ” geli şti rildi ği, söz konusu sistem risk değe rlendirm e ar acı olan Ar aştı rma-D eğerlendirm e Formu (ARDEF)

ile bireysel risklerin ve iht i yaçl arın de ğerlendiril mesine, her hükümlü/tutuklunun biyolojik-psikolojik ve sosyal özelliklerini öne çıkaran ve buna uygun yaklaşıml arın geli şti rilmesine, kişi ye özel rehabilitasyon programı nın u ygul anmas ına olanak sa ğlandı ğı, Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

2.26. Ceza infaz kurumlarında bulunan hüküml ü/t utukl uların kuruma kabul edil diği andan s alı verilme sürecine kadar risk-ihtiyaç-uygunluk modeli doğrultusunda de ğerlendi rilmesi, oda yerleşim in in bu doğrultuda yapıl ması, kurum yaş amı nın planlanması ve ruh sağlı ğı hizmetlerinin etkin, kanıt a da ya lı , standart u ygulam aları içermesine il işki n olarak Genel Müdürlük tarafı ndan “Yapıl andı rılmı ş Ruhsal

De ğerlendi rme ve Müdahale P rogramı (YARDM)” geli şti rildi ği, 2.27. A yrı ca “De ğe rlendirme, Profil Araçları ve Rehabilitasyon P ro gr aml arının Geli şti rilmesi Projesi (DEPAR)” k apsamı nda 15 grup müdahale pro gramı geli şti rildi ği, fa rklı suç mot ivas yonla rı ve suç davranışl arı sebebiyle ceza infaz kurumunda bulunan hükümlüler için infaz ve rehabilitasyon süreçlerini birey od aklı hale getirmek, hükümlüleri suç mot ivas yonlarına uygun s ın ıflan dı rm ak amacı yl a hız lı değerlendirm e ar acı uygulanmakta olup çıkan ihtiyaçlara göre müdahale program ını n u ygul andığı, hükümlü ve tut uklul arın kuruma kabulünden tahliyelerine kadar geçen sürede, çeşit li mesleki teknik ve yöntemler kull anıl arak psikolojik ve sosyal soru nlarını n çözümüne yönelik psiko-sosyal yardım servisi tarafından Adalet Bak anl ığınca belirlenen; Öfke Kontrolü P rogramı , Sigara Alkol ve Madde Ba ğı ml ıl ığı

Progr amı, Salıverilm e Öncesi Mahkum Geliş imi Programı, Önce Düş ün Programı, Özel Gözetim ve

Denetim P rogr amı , İnti ha r ve Kendine Zarar Vermeyi Önleme Konusunda Personelde F arkındalı k Yaratma

P rogr aml arının yü rütüldüğü, bu pro gr aml arın u ygu lanmasına dair kurumlarda görevli uzmanlara hizmetiçi eğit im pro gr aml arının düz enlendiği, 2.28. A yrı ca, anıl an Yönetm el ik’in 33/4’üncü fıkr ası uya rın ca iyi hâl kar arı için gerekli olan ve Genel

Müdürlükçe belirlenen e şik puanı aşama ya n hükümlü hakkında idare ve gözlem kurulunca bu durumun mücbir sebeplerden ka ynaklanıp ka ynaklanm adığını n ya da hastalık, ya şlı lı k, personel yet ersiz li ği gibi makul bir nedeni olup olm adığını n tespit edil diği, geli şim puanını n herhangi bir nedenle kurumsal imkânlardan veyahut personel yet ersiz li ği gibi makul bir nedenden dol a yı Genel Müdürlükçe belirlenen eşik puanı aş amadı ğı nın tespit edilmesi hâlinde geli şim puanını n Genel Müdürlükçe belirlenen eşik puanı aşması şartını n aranmadı ğı, 2.29. Ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü ve tut uklul arın kurum u ygu la m aların a karşı öncelikle infaz hâkimliklerine şikâ ye t, infaz hâkim li ği kararl arına karşı da a ğır ceza mahkemelerine itiraz edebildikleri, ya r gı ba ğı msı z lığına sahip hâkim k ararl arına k arşı idarenin hiçbir şekil de telkin veya tavsiye suretiyle müdahale im kâ nı bu lu nm adığı, a yrıc a iyi hal de ğerlendirm eleri konusunda Genel Müdü rlüğün bir takdir yetkisinin bulunm adığı, ya r gı denetimine tabi olan somut kararlar h akkında Genel Müdürlüklerince bir değerlendirm e yapıl masını n da mümkün olm a yaca ğı, 2.30. Geli şim değerl endirme sisteminin geli şti rilmesi amacı yl a Genel Müdürlük koordinasyonunda çalı şta yl ar ın düzenlenmekte olduğu, buna ek olarak yerinde rehberlik ve çevrim içi rehberlik faaliyetleri kapsamında iletilen geri bildirimler doğrultusunda geli şim değerl endirme sistemi revizyon ç alı şmalarının sürdürüldüğü, 2.31. Yapıl an iyi hâl de ğe rle ndirmelerini n 5275 sa yı lı Kanun’un 89 uncu maddesinde ifade edilen kriterlere b a ğlı de ğerlend irmeler olmakla birlikte söz konusu idare ve gözlem kurulu değe rlendirmel erinde ke yfili ğin söz konusu olama ya ca ğı, 2.32. De ğerlendi rmelerin ve sonucunda alı nan k ara rla rın Türkiye Büyük Millet Meclisinin takdiri ile yü rü rlüğe giren yasa de ğişi kli ğini n yerine getirilmesinden ibaret oldu ğu, herhangi bir Kanun d e ğişi kli ği olm adığı müddetçe iyi hâlin belirlenmesine dair değerlendirm elerin bu mevzuat doğrultusunda ya pıl ması ge rekti ğini n de ğerl endiril diği, 2.33. Başvur anın, işbu şikâ yeti ne konu İd are ve Gözlem Kurulunun 27.03.2024 tarihli ve sa yıl ı

Dönem De ğe rlendirme K ararının bir örn e ğini n ekte gönd erildi ği, Açıkl amalarına yer ve rilmi şti r.

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin 3 ve 4’üncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun, 4.1. “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin ilgili kısımlarında; “(1) Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.

(2) Ancak; c) Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar, Kurumun görev alanı dışındadır.”, 5. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un; 5.1. “İnfazda temel amaç” başlıklı 3’üncü maddesinde; “(1) Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazı ile ulaşılmak istenilen temel amaç, öncelikle genel ve özel önlemeyi sağlamak, bu maksatla hükümlünün yeniden suç işlemesini engelleyici etkenleri güçlendirmek, toplumu suça karşı korumak, hükümlünün; yeniden sosyalleşmesini teşvik etmek, üretken ve kanunlara, nizamlara ve toplumsal kurallara saygılı, sorumluluk taşıyan bir yaşam biçimine uyumunu kolaylaştırmaktır.”,

5.2. “Hapis cezalarının infazında gözetilecek ilkeler” başlıklı 6’ncı maddesinin 1’inci fıkrasının ilgili bentlerinde;

“(1) Hapis cezalarının infaz rejimi, aşağıda gösterilen temel ilkelere dayalı olarak düzenlenir:

c) Cezanın infazında hükümlünün iyileştirilmesi hususunda mümkün olan araç ve olanaklar kullanılır.

Hükümlünün kanun (…) ve yönetmeliklerle tanınmış haklarının dokunulmazlığını sağlamak üzere cezanın infazında ve iyileştirme çabalarında kanunîlik ve hukuka uygunluk ilkeleri esas alınır.”, g) Hükümlünün infazın amacına uygun olarak kanun (…) ve yönetmeliklerin belirttiği hükümlere uyması zorunludur.”, 5.3. “İyileştirmede başarı ölçütü” başlıklı 7’nci maddesinde; “(1) Hapis cezalarının infazında hükümlülerin iyileştirilmeleri amacını güden programların başarısı, elde ettikleri yeni tutum ve becerilerle orantılı olarak ölçülür. Bunun için iyileştirme çabalarına yönelik olarak hükümlünün istekli bulunması teşvik edilir.

(2) Hapis cezasının, kendisinde var olan zararlı etki yapıcı niteliğini mümkün olduğu ölçüde azaltacak biçimde düzenlenecek programlar, usûller, araçlar ve zihniyet doğrultusunda yerine getirilmesi esasına uyulur. İyileştirme araçları hükümlünün sağlığını ve kişiliğine olan saygısını korumasını sağlayacak usûl ve esaslara göre uygulanır.”, 5.4. “Hükümlüler ile yakınları ve ilgililerin bilgilendirilmesi” başlıklı 22’nci maddesinin ilgili kısmında; Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

“ (1) Hükümlülere, kuruma alındıklarında uygulanacak iyileştirme çalışmaları, disiplin suçları ve cezaları, bilgi edinme ve şikâyet yolları, hak ve sorumlulukları gibi konular ile kurumdaki yaşam biçimine uyum sağlamaları için gereken bilgiler, kurum yöneticileri tarafından sözlü olarak anlatılır ve yazılı olarak tebliğ olunur.(…)”, 5.5. “Cezayı çekme, güvenlik ve iyileştirme programına uyma” başlıklı 26’nci maddesinde; “(1) Hükümlü, hapis cezasının yerine getirilmesine katlanma ve bu amaçla düzenlenen infaz rejimine uygun tutum ve davranışlar içinde bulunmakla yükümlüdür.

(2) Hükümlü, ceza infaz kurumunun güvenlik ve iyileştirme programlarına tam bir uyum göstermekle yükümlüdür. (…)” 5.6. “İyileştirme programlarının belirlenmesi” başlıklı 73’üncü maddesinde; “(1) Hükümlünün geçmişi, suçluluk nedenleri, suç sicili, fizik yeteneği ve ruhsal yapısı, kişisel doğası, arz edebileceği tehlike hâlleri, hapis cezasının süresi, salıverildikten sonraki beklentisi dikkate alınarak, toplumun hukuka uygun hareket eden ve üretken bir üyesi olarak yaşamını sürdürmesini sağlayacak ve bireysel ihtiyaçlarına uygun bir biçimde iyileştirme programları uygulanır. Bu programların hazırlanması ve uygulanması amacıyla ceza infaz kurumlarında eğitim ve psiko-sosyal hizmet servisleri oluşturulur.

(2) Hükümlü, amaca uygun iyileştirme gereklerinin gerçekleştirilebileceği kurumlara veya bölümlere yerleştirilir.”, 5.7. “Hükümlülerin değerlendirilmesi ve iyi hâlin belirlenmesi” başlıklı (Başlığı ile Birlikte

Değişik:14/4/2020-7242/36 md.) 89’uncu maddesinin ilgili fıkralarında; “(1) Hükümlüler, ceza infaz kurumlarında bulundukları tüm aşamalarda, ceza infaz kurumlarının düzen ve güvenliği amacıyla konulmuş kurallara uyup uymadığı, haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığı, yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirip getirmediği, uygulanan iyileştirme programlarına göre toplumla bütünleşmeye hazır olup olmadığı, tekrar suç işleme ve mağdura veya başkalarına zarar verme riskinin düşük olup olmadığı hususlarında idare ve gözlem kurulu tarafından iyi hâlin belirlenmesine esas olmak üzere en geç altı ayda bir değerlendirmeye tabi tutulur.

(2) Birinci fıkra uyarınca yapılacak değerlendirmede, infazın tüm aşamalarında hükümlülerin katıldığı iyileştirme ve eğitim-öğretim programları ile spor ve sosyal faaliyetler, kültür ve sanat programları, aldığı sertifikalar, kitap okuma alışkanlığı, diğer hükümlü ve tutuklular ile ceza infaz kurumu görevlileri ve dışarıyla olan ilişkileri, işlediği suçtan dolayı duyduğu pişmanlığı, ceza infaz kurumu kuralları ile kurum bünyesindeki çalışma kurallarına uyumu ve aldığı disiplin cezaları dikkate alınır.”, 6. 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu’nun; 6.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinin ilgili kısmında; “(Değişik ikinci fıkra:14/4/2020-7242/1 md.) Bu Kanun, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin hâkim veya mahkeme tarafından verilmesi gerekli kararları almak, işleri yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz hâkimliklerine ilişkin hükümleri kapsar.”, 6.2. “İnfaz hâkimliğine şikâyet ve usulü” başlıklı 5’inci maddesinde; “Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir.

(…)

Şikâyet yoluna başvurulması, verilen kararın, yapılan işlem veya faaliyetin yerine getirilmesini durdurmaz.

Ancak, infaz hâkimi giderilmesi güç veya imkansız sonuçların doğması ve karar, işlem veya faaliyetin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda karar, işlem veya faaliyetin ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir.”, 6.3. “İnfaz hâkimliğince şikâyet üzerine verilen kararlar” başlıklı 6’ncı maddesinin ilgili ksıımlarıda; “(Değişik beşinci fıkra:14/4/2020-7242/6 md.) İnfaz hâkiminin kararlarına karşı şikâyetçi veya ilgili

Cumhuriyet savcısı tarafından, tebliğden itibaren iki hafta içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. Kanunlarda infaz hâkiminin onayına tabi olduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm uygulanır.

İtiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine (…) yapılır. (…)”, 7. 29.03.2020 tarihli ve 31083 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik’in, 7.1. “İdare ve gözlem kurulu” başlıklı 22’nci maddesinin ilgili kısmında; “(1) İdare ve gözlem kurulu; kurum müdürünün başkanlığında, gözlem ve sınıflandırmadan sorumlu ikinci müdür, idare memuru, cezaevi tabibi, psikiyatrist, bir psikolog ve psiko-sosyal yardım servisinde görevli diğer unvandan bir personel, öğretmen, infaz ve koruma başmemuru ile kurum müdürü tarafından teknik personel arasından seçilen bir görevliden oluşur.”, 8. 29.12.2020 tarihli ve 31349 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gözlem ve Sınıflandırma

Merkezleri ile Hükümlülerin Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik’in; 8.1. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin ilgili kısımlarında; “(1) Bu Yönetmelikte geçen; f) Gelişim değerlendirme raporu: Hükümlünün tanınması, davranışlarının değerlendirilerek hakkında uygulanacak rejimin belirlenmesi, kişinin durumuna uygun ceza infaz kurumuna ayrılması, infazın bireyselleştirilmesi, iyileştirme programlarına katılması, hükümlülük süresi içerisinde davranışlarının izlenmesi ve hükümlü hakkındaki iyi hâl değerlendirmesine dayanak oluşturması amacıyla ceza infaz kurumunda kalma süresi altı aydan fazla olan hükümlüler hakkında düzenlenen ve gelişim puanlamasını içeren belgeyi, i) İyi hâllilik: Hükümlü hakkında ceza infaz kurumlarında bulundukları tüm aşamalarda, ceza infaz kurumlarının düzen ve güvenliği amacıyla konulmuş kurallara uyup uymadığı, haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığı, yükümlülükleri eksiksiz yerine getirip getirmediği, uygulanan iyileştirme programlarına göre toplumla bütünleşmeye hazır olup olmadığı, tekrar suç işleme ve mağdura veya başkalarına zarar verme riskinin düşük olup olmadığına ilişkin olarak yapılacak işlemlerde; katıldığı eğitim-öğretim ve iyileştirme programları ile sosyal ve sportif faaliyetler, kültür ve sanat programları, aldığı sertifikalar, kitap okuma alışkanlığı, diğer hükümlü ve tutuklular ile ceza infaz kurumu görevlileri ve dışarıyla olan ilişkileri, işlediği suçtan dolayı duyduğu pişmanlığı, ceza infaz kurumu kuralları ile kurum bünyesindeki çalışma kurallarına uyumu, aldığı ödüller ve disiplin cezaları dikkate alınmak suretiyle idare ve gözlem kurulunca yapılan ve iyileşme düzeyini gösteren değerlendirmeyi, j) İyileştirme: Hükümlülerin, ceza infaz kurumuna girişinden salıverilmesine kadar geçen süre içerisinde, bedensel ve zihinsel sağlıklarını sürdürmeleri veya bunlara yeniden kavuşmaları için gerekli önlemlerin

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

alınması, suçluluk duygusundan arınması, kişisel ve toplumsal gelişiminin sağlanması amacıyla uygulanacak, eğitim-öğretim, sağlık, psiko-sosyal hizmetler ile meslek edindirme, bireyselleştirilme ile toplum yaşamıyla uyumlaşmasını ve geliştirilmesini sağlayacak programların tümüyle; hükümlüde, kanunlara saygılı olarak yaşama düşünce ve duygusunun yerleşmesi, ailesine ve topluma karşı sorumluluk geliştirmesi, toplum yaşamına uyması, geçimini sağlayabilmesi konularında uygulanacak rejim, önlem ve yöntemleri, ifade eder.”, 8.2. “İdare ve gözlem kurulunun görevleri” başlıklı 14’üncü maddesinin ilgili kısımlarında; “(1) İdare ve gözlem kurulu; mevzuatta verilen diğer görevlerinin yanında hükümlünün kademeli olarak

toplumla bütünleştirilmesi ile ilgili aşağıda sayılan görevleri yapar:

e) 5275 sayılı Kanunun 89 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca bütün hükümlüler hakkındaki ara değerlendirmeleri en geç altı ayda bir yapar.” 8.3. “Kurulun inceleme ve değerlendirme esasları” başlıklı 16’ncı maddesinde; “(1) Hükümlüler ceza infaz kurumlarında bulunduğu tüm aşamalarda; ceza infaz kurumlarının düzen ve güvenliği amacıyla konulmuş kurallara uyup uymadığı, haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığı, yükümlülükleri eksiksiz yerine getirip getirmediği, uygulanan iyileştirme programlarına göre toplumla bütünleşmeye hazır olup olmadığı, tekrar suç işleme ve mağdura veya başkalarına zarar verme riskinin düşük olup olmadığı hususlarında; idare ve gözlem kurulu tarafından, iyi hâlin belirlenmesine esas olmak üzere bir değerlendirmeye tabi tutulur.

(2) Yapılan değerlendirmede; infazın tüm aşamalarında hükümlülerin katıldığı eğitim-öğretim, psikososyal yardım ve destek programları ile sosyal ve sportif faaliyetler, kültür ve sanat programları, aldığı sertifikalar, kitap okuma alışkanlığı, diğer hükümlü ve tutuklular ile ceza infaz kurumu görevlileri ve dışarıyla olan ilişkileri, işlediği suçtan dolayı duyduğu pişmanlığı, ceza infaz kurumu kuralları ile kurum bünyesindeki çalışma kurallarına uyumu, yükümlülüklerine riayeti, kurum güvenlik ve düzenine katkısı, aldığı disiplin cezaları ve ödüller dikkate alınır.

(3) Bulunduğu ceza infaz kurumunda kalacağı süre, altı aydan fazla olan hükümlüler hakkında yönetim, eğitim ve öğretim, psiko-sosyal yardım ile güvenlik ve gözetim servislerince “gelişim değerlendirme raporu” düzenlenir. (…)

(5) İdare ve gözlem kurulu; hükümlü hakkındaki değerlendirmesini yaparken, gözlem değerlendirme ve gelişim değerlendirme raporları, risk değerlendirme raporu ile infaz dosyalarındaki tüm bilgi ve belgelere göre karar verir. Kurullar bu değerlendirme sırasında talebi üzerine veya re’sen hükümlü ile mülakat yapabilir.”, 8.4. “Kurul kararları” başlıklı 17’nci maddesinin 1’inci fıkrasında; “(1) Kurul kararları gerekçeli olarak yazılır; karara karşı başvuru yolu, mercii, süresi ve şekli kararda açıkça belirtilir.”, 8.5. “İyileştirme programları” başlıklı 25’inci maddesinin 5’inci fıkrasında; “Hükümlü, Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında

Yönetmeliğin 67 nci maddesi uyarınca iyileştirme programlarına tam bir uyum göstermekle yükümlüdür.

Hükümlünün belirlenen programlara katılımı ve gelişimi takip edilerek altı ayda bir değerlendirilir. İlgili servislerce hazırlanan gözlem değerlendirme veya gelişim değerlendirme raporları, idare ve gözlem kurulu tarafından yapılan değerlendirmelere esas teşkil eder.”, 8.6. “Gelişim değerlendirme sistemi” başlıklı 31’inci maddesinde; Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

“(1) Hükmün infazına başlanması ile birlikte, ceza infaz kurumlarında bulunduğu süre içerisindeki tutum ve davranışları, kurum düzeni ve güvenliğine katkısı, yükümlülüklerini yerine getirmesi ile yürütülen iyileştirme ve topluma kazandırma programlarına katılımı sonucunda hükümlünün gösterdiği gelişim ölçülerek puanlanır. Bu amaçla hükümlülerin; a) Katıldıkları eğitim-öğretim faaliyetleri, psiko-sosyal yardım programları, destekleyici programlar ile infaz sürecindeki tutum ve davranışları “artı puan”, b) Aldığı disiplin cezaları “eksi puan”, şeklinde puanlanarak iyi hâl değerlendirmesine esas “gelişim puanı” belirlenir.

(2) Puanlama; yönetim servisi, eğitim ve öğretim servisi, psiko-sosyal yardım servisi ile güvenlik ve gözetim servisi tarafından yapılır.

(3) Hangi tutum ve davranışlara ne kadar puan verileceği, ölçme ve değerlendirme kriterleri, değerlendirmeye esas eşik puanlar, değerlendirme raporlarının şekli, kullanılacak program ve formlar ile puanlama sonucuna göre yapılacak değerlendirmenin başlayacağı tarih Genel Müdürlükçe belirlenir.” 8.7. “Gelişim puanlaması” başlıklı 32’nci maddesinin ilgili fıkralarında; “(1) Hükümlü her değerlendirme dönemi içerisinde gözlemlenir, iyileştirme planına göre gelişimi ve gözlemler UYAP’ın ilgili bölümlerine kaydedilir.

(2) Hükümlü hakkında idare ve gözlem kurulunca altı ayda bir yapılacak değerlendirme öncesinde, UYAP’a kaydedilen bilgiler ve dönem içerisinde yapılan gözlemler dikkate alınarak gelişim değerlendirme raporları hazırlanır.

(3) Gelişim değerlendirme raporlarında hükümlünün infaz sürecindeki tutum ve davranışları ile iyileştirme planına göre gösterdiği gelişim puanlanır ve servis puanı bulunur.

(4) İki suret olarak düzenlenen gelişim değerlendirme raporunun bir sureti serviste muhafaza edilir, bir sureti işlemin ikmali için idare ve gözlem kurulu sekretaryasına gönderilir.

(5) Yönetim, eğitim ve öğretim, psiko-sosyal, güvenlik ve gözetim servislerince verilen servis puanları toplamının değerlendirme raporu sayısına bölümü ile dönem puanı hesaplanır. İdare ve gözlem kurulu sekretaryası tarafından hazırlanan dönem puanı icmal tablosu ilgilinin gözlem ve değerlendirme dosyasında saklanır.

(9) Kapalı ceza infaz kurumunda bulunan ve gelişim puanı Genel Müdürlükçe belirlenen eşik puanı aşan ve erken iyileşme gösterdiği kanaatine varılan iyi halli hükümlü hakkında idare ve gözlem kurulu tarafından, kapalı ceza infaz kurumunda kalması gereken toplam sürenin onda birine kadar daha erken açık ceza infaz kurumuna ayrılma kararı verilebilir. (…)”, 8.8. “Gelişim puanlama esasları” başlıklı 33’üncü maddesinin 4’üncü fıkrasında; “(4) İyi hâl kararı için gerekli olan ve Genel Müdürlükçe belirlenen eşik puanı aşamayan hükümlü hakkında idare ve gözlem kurulunca bir araştırma yapılarak; bu durumun mücbir sebeplerden kaynaklanıp kaynaklanmadığı ya da hastalık, yaşlılık, personel yetersizliği gibi makul bir nedeni olup olmadığı belirlenir. Makul bir nedenin bulunması durumunda, hükümlüye verilen gelişim puanının Genel

Müdürlükçe belirlenen eşik puanı aşması şartı aranmaz. Bu hükümlü hakkında, mevzuatta aranan diğer iyi hâl kriterlerine göre değerlendirme yapılır.”, 8.9. “Gözlem değerlendirme ve gelişim değerlendirme raporları” başlıklı 34’üncü maddesinde; “(1) Hükümlülerin, gözlem sonucu gönderildikleri çocuk eğitimevleri ile açık ceza infaz kurumları dâhil tüm ceza infaz kurumlarında ilgili servislerce gözlem değerlendirme raporları ile en geç altı ayda bir

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

gelişim değerlendirme raporlarının düzenlenmesine devam edilir. Bu değerlendirme raporları, gözlem ve değerlendirme dosyasında muhafaza edilir.

(2) Bu amaçla; a) Yönetim servisi gözlem değerlendirme raporu ile gelişim değerlendirme raporu, iyileştirmeden sorumlu ikinci müdür tarafından, b) Eğitim ve öğretim servisi gözlem değerlendirme raporu ile gelişim değerlendirme raporu, öğretmen tarafından, c) Psiko-sosyal yardım servisi gözlem değerlendirme raporu ile gelişim değerlendirme raporu, psikolog, sosyal çalışmacı, sosyolog veya çocuk gelişimi uzmanı tarafından, ç) Güvenlik ve gözetim servisi gözlem değerlendirme raporu ile gelişim değerlendirme raporu, sorumlu infaz ve koruma başmemuru tarafından, Genel Müdürlükçe belirlenen formata uygun olarak düzenlenir.”, 8.10. “Kararlara karşı başvuru” başlıklı 39’uncu maddesinde; “(1) İlgililer, ceza infaz kurumu idaresi ile idare ve gözlem kurulunun bu Yönetmelikte belirtilen kararlarına karşı, 16/5/2001 tarihli ve 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanununun 5 ve 6 ncı maddelerinde yazılı usul ve esaslar çerçevesinde şikâyet ve itirazda bulunabilir.”, 9. 28.03.2013 tarihli ve 28601 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği

Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in (Yönetmelik); 9.1. “Ön incelemenin yapılması” başlıklı 19’uncu maddesinin ilgili kısımlarında; “(1) Şikâyet başvurusu, inceleme ve araştırmaya geçilmeden önce ön incelemeye tabi tutulur. Ön incelemede şikâyet başvurusu; a) Kurumun görev alanına girip girmediği, yönlerinden incelenir.”, 9.2. “Ön inceleme üzerine yapılacak işlemler ve verilecek kararlar” başlıklı 20’nci maddesinin ilgili kısımlarında; “(1) Şikâyet başvurusunun, (e) bendi hariç olmak üzere 19 uncu maddede yer alan şartlardan herhangi birini taşımaması hâlinde incelenemezlik kararı verilir. Bu karar, şikâyetçiye tebliğ edilir ve tebliğ ile birlikte durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden tekrar işlemeye başlar.

(6) Ön inceleme şartlarının bulunmadığının sonradan anlaşılması hâlinde de incelenemezlik veya gönderme kararı verilir.”

Düzenlemeleri yer alm ak tadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

10. İl gil i mevzuat ve tüm dosya kaps amı birlikte değerlend iril di ğin d e, başvur u konusuna il işki n “Kısm en

Tavsiye Kısm en Ret Karar Öne risi” Kamu Başde netçisi ’ne sunul muşt ur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Sincan T Tipi Kapalı Ceza İnf az Kurumunda barı nd ırıl m akta olan başvura n, Kurum İd are ve Gözlem

Kurulu’nca hakkınd a düzenlenen 27/03/2024 tarihli ve sa yıl ı Dönem De ğerlendi rme Kara rına

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

atı fla özetle; şikâ yet e konu puan cetvellerinin incelenerek hukuka uygunluk denetiminin yapıl mas ını ve hakkaniyetli bir puanlama sisteminin kurulması için; (1) puanlama öncesinde izlenen yönteme il iş ki n hükümlülerin bilgilendirilmesini, (2) puanların somut olay, bilgi-belgeye d a ya ndırıl masını , kararda kanaat oluşt urulurken soyut ifadelere yer verilmemesini, (3) 6 ayda bir ger çe kleşen görüşmel erde etkin bir değerlendirm e için hükümlülere daha uzun süre a yrılmasını , (4) Kurumun fiziki ve beşeri olanakları sebebiyle faaliyet düzenlenememesi halinde puan dü ş ürü lmemesini ve (5) puan cetvellerinin hükümlülerle pa yl aşıl arak bir sonraki dönem için hangi alanda geli şme gösterebileceklerine rehber olunm asını talep etmektedir.

12. Ülkemizde, ceza adalet sistemi içerisinde gerç ekl eşti rilen ya r gıl amala r sonucunda verilen kar arla rın, ilgili mevzuata göre kesinl eşmesi sonucunda yerine getirilmesine dair usul ve esaslar 5275 sa yıl ı Ceza ve

Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakkında Kanun ’d a yer alm akt adır.

13. Anılan Kanun’d a infaz ın temel amacı; öncelikle genel ve özel önlemeyi sa ğlam ak, bu maksatla hükümlünün yeniden suç işl emesini engelleyici etkenleri güçlendirmek, toplumu suça karşı korumak, hükümlünün; yeniden sosya lleşmesini teşvik etmek, üretken ve kanunlara, nizamlara ve toplumsal kurallara sa ygıl ı, sorumluluk taşı yan bir ya şam biçimine uyumunu kola ylaşt ırmak olarak beli rl enmi şti r.

14. Çağdaş ceza infaz sisteminin temel amacı hükümlülerin i yil eşti rilmesi ve topluma yeniden kaz andırıl ması olarak kabul edil diğinden, bu a macın daha etkin şekil de gerç ekleştiril mesine imkân tanı yabil e cek yeni kurum ve uygulamalar zaman içerisinde infaz rejimini düzenleyen kurallar içerisine alı nabil mekte; böylelikle ceza infaz rejimi, mevcut rejimin u ygulanması yl a alı nan geribildirimler ve ya pıl an bilimsel çalı şma lar neticesinde elde edilen bulgular ile devaml ı geli şti rilme ye açık bir rejim olm aktadır.

15. Bu çerçevede, 5275 s a yıl ı Kanun’un -mevcut haliyle hükümlülerin de ğerlend iril m esi ve iyi hâlin belirlenmesine il işki n düzenlemeleri içeren- 89’uncu maddesinde de 14.04.2020 tarihinde kabul edilen

7242 sa yıl ı Kanun ’un 3 6’ncı maddesiyle de ğişi kli k yapıl mı ş ve de ğişi k li k öncesinde ya lnı z ca k oş ul lu

salıverilm e bakımından iyi halin belirlenmesi esas alınmı ş iken, hükümlülerin infaz ın tüm aşamala rında tutum ve davranışl arının iyi hâlin belirlenmesine esas olmak üzere d e ğerle ndiril mesi ve buna göre belirli hak ve imkânlardan faydalanabilmeleri ön görülm üştür.

16. Yapıl an bu d e ğişi kli k u yarınca hükümlüler, ceza infaz kurumlarında bulu ndukları tüm aşamal arda , ceza infaz kurumlarını n düzen ve güvenli ği ama cı yla konulm uş kurallara uyup u ym adı ğı, hakları nı iyi niyetle kull anıp kull anmadığı, yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirip geti rmediği, uygulanan i yil eş ti rme programl arına göre toplumla bütünl eşme ye h az ır olup olm adığı, tekrar suç işl eme ve ma ğdur a veya başkalarına zarar verme riskinin düşük olup olm adığı hususl arında idare ve gözlem kurulu tara fından iyi hâlin belirlenmesine esas olmak üzere en geç alt ı ayda bir d e ğe rlendirme ye tabi tut ulm aktadır.

17. Yapıl acak d e ğerl endirme de; infaz ın tüm aşamalar ında hükümlülerin katı ld ığı i yil eşti rme ve e ğit imöğr eti m pro graml a rı ile spor ve sosyal faaliyetler, kültür ve sanat pro gr am ları, aldı kları sertifikalar, kitap okuma alı şkanlı kları, diğe r hükümlü ve tutuklular ile ceza infaz kurumu görevlileri ve dış arı yl a olan il işki leri, işl edikl eri suçtan dola yı du ydu ğu pi şmanlı kları, ceza infaz kurumu kurall a rı ile kurum bünyesindeki çalı şma kur all arına u yuml arı ve aldı kları disiplin cez aları dikkate alı nmaktadır.

18. 5275 sa yıl ı Kanun’un 89 ’uncu maddesinde ya pıl a n bu de ğişi kli klere istinaden haz ırlanan Gözlem ve

S ını flandırma Merkezleri ile Hükümlülerin De ğerl endiril mesine Dair Yönetmelik ise 29.12.2020 tarihli ve

31349 sa yıl ı Resmî Gaz e te’de ya yım lana rak 1 Ocak 2021 tarihinde yürürlü ğe konulm uştur.

19. Anıl an Yönetm eli k’te, 5275 sa yıl ı Kanun’un 89’ uncu maddesi ışı ğında, ilk kez iyi hallilik kavra mı tanıml anmı ş ve geli şim değerlendirm e sisteminin temel ya pısı na dair düzenlemelere yer ve rilmi şti r.

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

20. Buna göre; hükmün infaz ına başlanması ile birlikte, hükümlünün; ceza infaz kurumlarında bulunduğu süre içerisindeki tutum ve davranışl a rı, kurum düzeni ve güvenli ğine k atkı sı, yükümlülüklerini yerine getirmesi ile yürütülen i yi leştirme ve topluma k az andırma pro gr aml arına katı lı mı sonucunda göst erdiği geli şim ölçülerek pu anlanmaktadır. Bu amaçla, hükümlülerin; katı ldı kları e ğit im-öğr eti m faaliyetleri, psiko-sosyal ya rdım pro graml arı, destekleyici programlar ile infaz sürecindeki tutum ve davr anışl arı “artı puan”, aldı ğı disiplin cez aları “eksi puan” şekli n de puanlanarak iyi hâl değerlend irm esi ne esas g eli şim puanı belirlenmektedir. Bu puanlamalar; yönetim servisi, eğit im ve öğre ti m servisi, psiko-sosyal ya r dı m servisi ile güvenlik ve gözetim servisi tarafından yapı lm aktadır. Hangi tutum ve davranışl ara ne kadar puan verilece ği, ölçme ve d eğerlendirm e kriterleri, değerlendirme ye esas eşik puanlar, de ğe rle ndirme raporlarının şekli , kull anı lacak program ve formlar ile puanlama sonucuna göre yapıl a cak de ğerlendir menin başla ya c a ğı tarihin ise Genel Müdürlükçe belirlenmesi öngörülmüşt ür.

21. Yönetm eli k’te geli şim puanlamalarına yönelik olarak ise; hükümlünün, her de ğe rlendirme dönemi içerisinde gözlemlenmesi ve i yil eşti rme planına göre geli şim inin ve yapı lan gözlemlerin UYAP’ı n ilgili bölümlerine kaydedilmesi öngörülmüştür. Böylece, hükümlü hakkında idare ve gözlem kurulunca altı ayda bir yapıl ac ak de ğe rlendir me öncesinde, UYAP’a kaydedilen bilgiler ve dönem içerisinde ya pıl an gözlemler dikkate alı narak geli şim değe rlend irm e rapo rları haz ırlan m aktadı r. Geli şim değerlendirme raporl arında hükümlünün infaz sürecindeki tutum ve davranışl arı ile i yil eşti rme planına göre gösterdi ği geli ş im puanlanarak servis pu anı bulunmakta ve yönetim, e ğit im ve öğreti m, psiko-sosyal, güvenlik ve gözetim servislerince verilen servis puanları topl amı nın değerlendirm e raporu sa yı sına bölümü ile hükümlünün dönem puanı hesaplanma ktadır.

22. Hükümlünün geli şim pu anı; açık ceza infaz kurumuna ve denetimli s erbe s tl iğe a yrılma aş amasınd a ya pılan iyi hâl de ğe rlendi rmesi ile koşul lu salı ve rilmesi amacı yla yapılan iyi hâl d e ğerlendirm esinde iyi hâl kriteri olarak esas alı nmakta olup; geli şim puanı Genel Müdürlükçe belirlenen eşik puanın alt ınd a olan hükümlü hakkında; açık ceza infaz kurumuna a yrılma, kalan c ez asını denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infaz etme, ceza infaz kurumlarınd an do ğrud an koşul lu salı ve rilme, işl eml erine yönelik iyi hâl kararı v erilm e yec e ği Yön etmelik’te açık şekilde hükme ba ğlanmıştı r.

23. Bununla birlikte, Yön etm eli k’in 33/4’üncü fıkra sına göre; iyi hâl kar arı için gerekli olan ve Genel

Müdürlükçe belirlenen e şik puanı aşama yan hükümlü hakkında idare ve gözlem kurulunca bir ar aştı rma ya pıl a rak; bu durumun mücbir sebeplerden ka yn ak lanıp ka ynaklanmadı ğı ya da hastalık, yaşlı lı k, personel ye t ersiz li ği gibi makul bir nedeni olup olm adı ğını n belirlenmesi gerekmektedir. Makul bir nedenin varlı ğı halinde ise, hükümlüye verilen geli şim puanını n Genel Müdürlükçe belirlenen eşik puanı aşmas ı şartı aranmamakta; bu hükümlü hakkında, mevzuatta aranan diğer iyi hâl kriterlerine göre de ğe rle ndirme ya pıl maktadır.

24. Yönetm eli k’e göre idare ve gözlem kurulu; hükümlü hakkındaki değerlen dirmesini yaparken, gözlem değerlendirm e ve geli şim değe rlend irm e r aporları, risk değerl endirme raporu ile infaz dos yala rındaki tüm bilgi ve belgelere göre karar vermekte ve bu de ğerlendirme sırasınd a talebi üzerine veya re ’sen hükümlü ile mülakat yapabilmektedir. Kurul ka rarla rının gerekçeli olarak yaz ılm a sı; karara k arşı başvuru yolu, mercii, süresi ve şekli nin kararda a çıkça belirtilmesi gerekmektedir.

25. Yukarıda genel it ibarı yla yer verilmeye çalı şıl dığı üzere, 5275 sa yıl ı Kanu n’u n 89’uncu maddesinde ya pıl an de ğişi kli kle geçilen yeni dönemle, 5275 sa yıl ı Kanun’d a öngörülen infaz ın temel am acını n ge rçekl eşti rilmesine yönelik i yil eşti rme müessesesinin merkeze alı ndığı ve hükümlünün iyi halinin değerlendiril mesinde tüm ceza infaz kurumlar ınca ortak olarak dikkate alı nac ak temel uns urların beli rlendiği görülmektedir.

26. Başvur an işbu şikâ yet b a şvurusu kapsamı nda özetle, (1) puanlama öncesinde izlenen yönteme il iş kin hükümlülerin bilgilendirilmesini, (2) puanların somut olay, bilgi-belgeye d a ya ndırıl masını , kararda kanaat

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

oluşt urulurken soyut ifadelere yer verilmemesini, (3) 6 ayda bir ger çe kleşen görüşmel erde etkin bir değerlendirm e için hükümlülere daha uzun süre a yrılmasını , (4) Kurumun fiziki ve beşeri olanakları sebebiyle faaliyet düzenlenememesi halinde puan dü ş ürü lm emes in i ve (5) puan cetvellerinin hükümlülerle pa yl aşıl arak bir sonraki dönem için hangi alanda geli şme gösterebileceklerine rehber olunm asını talep etmekte a yrıca hakkında verilen 27/03/2024 tarihli ve sa yıl ı Dönem De ğerlendirme Ka rarına hukuka a ykırı olduğu idd iası yla itiraz etmektedir.

27/03/2024 tarihli ve sayılı Dönem Değerlendirme Kararının hukuka aykırı olduğu

iddiasına ilişkin inceleme:

27. Yukarıda da ifade edil diği üzere, hükümlüler hakk ınd a iyi halin belirlenmesine esas de ğerl endirmeleri yapma yetkisi 5275 sa yıl ı Kanun ile idare ve gözlem kurullarına ve rilmi ştir. Ceza infaz sisteminin do ğas ı ge re ği, ceza infaz kur uml arı, hükümlü hakkındaki bilgilere ilk elden sahip olm aktadır. Nitekim hükümlünün kurumdaki tutum ve davr anışl arı ceza infaz kurumu personeli tarafından do ğrudan gözleme konu olabilmekte; hükümlünün infaz dos yasınd aki tüm bilgi ve belgeler idare ve gözlem kurul larını n değerlendi rilm esine haz ır edilmekte ve kurullar, hükümlülerle bu d e ğerl endirme sırasında mülakat da yapabilmektedir. Hi ye ra r şik makam konumunda bulunan Genel Müdürlükçe de iyi hal de ğe rlendir meleri konusunda bir takdir yetkilerinin bulunm adığı, ya rgı denetimine tabi olan somut kararlar h akkında Genel

Müdürlükçe bir de ğerlen dirme ya pıl masını n da mümkün olm a ya ca ğı belirtilmektedir.

28. Bil indi ği üzere 4675 s a yı lı İnf az Hâkim li ği Kanunu’nun 5’inci maddesi, infaz hâkim li ğine şikâ yet ve usulünü düzenlemekte olup buna göre; ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapıl an işl eml e r veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısı nın ceza ve güvenlik tedbirlerinin infaz ına il işki n verdiği k ara rların kanun veya di ğer mevzuat hükümlerine a ykırı ol du ğu gerekçesiyle bu karar, işl em veya faaliyetlerin ö ğr enil diği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapı ldı ğı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâ yet yoluyla infaz hâkim li ğine başvu r ulabilm ektedir. Ş ikâ yet yoluna başvurulması, verilen k a rarın, yapıl an işl em veya faaliyetin yerine getirilmesini durdurmamakla birlikte infaz hâkiminin, giderilmesi güç veya im kânsız sonuçların do ğması ve karar, işl em veya faaliyetin açık ç a hukuka a ykırı olm ası koşul larını n birlikte ge rçekleşmesi durumunda karar, işl em veya faaliyetin ertelenmesine veya durdu rulmasına karar verebilme yetkisi bulunm aktadır. Kanun ’un 6’ncı maddesine göre ise, infaz hâkimi, şikâ yet baş vu rus u üzerine duruş ma ya pmaksız ın dosya üzerinden bir hafta içinde karar vermekte; ancak, gerek gördü ğünd e karar vermeden önce şikâ yet konusu işl em veya faaliyet hak kında re’sen araştı rma yapabilmekte ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilmekte; a yrı ca ceza infaz kurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savcısı nın da yaz ıl ı görüşünü alm aktadır. Öte yandan, infaz hâkimi, bu

Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 5271 sa yıl ı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre inceleme ve işl eml erini yürütmekte ve ka rarını vermektedir. İn faz hâkiminin kar arları na karşı ise şikâ yetçi veya ilgili

Cumhuriyet savcısı tarafı ndan, tebliğden itibaren iki hafta içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilmektedir.

29. Gözlem ve S ını flandırma Merkezleri ile Hükümlülerin De ğe rlendiril mesine Dair Yönetm eli k’in 39’uncu maddesinde de, idare ve gözlem kurulla rının bu Yönetmelik’te belirtilen kara rlarına karşı 4675 sa yıl ı İnf az Hâkim li ği K anunu’nun 5 ve 6 ’ncı maddelerinde yaz ıl ı usul ve esaslar çerçevesinde şikâ ye t ve itirazda bulunabilece ği b eli rtilm işt ir.

30. Yukarıdan bu yana ya pıl an açıkl amalar ve ilgili mevzuat çerçevesinde ba şvuranın hakkında verilen dönem de ğe rlendirme k ararın a itiraz ı ele alı ndı ğında; 5275 sa yıl ı Kanun ile hükümlülerin iyi halin belirlenmesine esas olmak üzere de ğe rlendiril mele rinde idare ve gözlem kur ull arına yetki verildi ği, Gözlem ve S ını flandırma Merkezleri ile Hükümlülerin De ğerl endiril mesine Dair Yönetm eli k’in 39 ’uncu maddesinde idare ve gözlem kurullarını n bu k ara rlarına k arşı 4675 s a yıl ı İnf az Hâkim li ği K anunu’nun 5 ve 6’ncı maddelerinde belirtilen yaz ıl ı usul ve esaslar çerçevesinde şikâ yet ve itiraz yoluna gidi lebilec e ğini n beli rtildi ği, infaz hâkimliklerinin ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

hakkında yapıl an işl eml ere veya bunlarla ilgili faaliyetlere yönelik şi kâ ye tl eri incelemek ve karara bağl amak üzere kurulan ihtisas hâkimlikleri olduğu, hususl arı birlikte ele alı ndığında, Kurumumuza ş ik â yet edilen söz konusu dönem de ğerlend irm e kar arla rı üzerinde karar verme yetkisinin, işl emi n yapıl dı ğı veya faaliyetin ger çekleşti ği ceza infaz kurumunun bulunduğu yer infaz hâkim li ğinde olduğu kanaatine varıldı ğından, açıkl anan gerekçelerle Kurumun görev alanına gi rmediği değerlend iril en b aşvurun un bu bölümünün, işbu Kararı n (4) ve (9)’uncu par a gr aflarında yer verilen mevzuat u yarınca, Kurumumuzca incelenmesine imkân bul unmamaktadır.

Puanlama Öncesinde Yeterli Bilgilendirmenin Yapılmadığı İddiasına Yönelik İnceleme 31. 5275 sa yıl ı Kanun ’un 22 ’ nci maddesinde; hükümlülere, kuruma alı ndıkl arında uygulanacak i yil eşti rm e çalı şmaları, disiplin suçları ve cez aları, bilgi edinme ve şikâ yet yoll arı, hak ve sorumlul ukları gibi konular ile kurumdaki yaş am biçimine uyum s a ğlamala rı için gereken bilgilerin, kurum yöneticileri t ar afında n sözlü olarak anlatıl a ca ğı ve yaz ıl ı olarak tebliğ oluna ca ğı hükme bağl anmı ştı r.

32. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Avrupa Cezaevleri Kuralları Hakkında REC (2006) 2 sa yıl ı Tavsiye Kara rı Ekinin “Bil gil end irme” başlı klı 30.1’, 30.2 ve 30.3’üncü maddelerinde; kuruma kabulde ve daha sonra gereken sıkl ıkt a, tüm mahpusların anla ya cak ları bir dilde cezaevi disiplinini sağla ya n düzenlemeler ile cezaevindeki h akları ve yükümlülükleri hak kında yaz ıl ı ve sözlü olarak bilgilendirilmesi, kendilerine verilen bilgilerin ya z ıl ı bir nüshasını muhafaza etmelerine izin verilmesi ve mahpusların kendileriyle ilgili tüm yasal işl eml er konusunda bilgilendirilmesi gerektiği belirtilmektedir.

33. Genel Müdürlükten alı n an cevabi yaz ıda; Genel Müdürlüğün 29.12.2020 tarihli yaz ısı ile “İyi hâl değerlendirmelerinin; 01.01.2021 tarihi itibarıyla, 5275 sayılı Kanun’un 89’uncu maddesi ile Gözlem ve

Sınıflandırma Merkezleri ile Hükümlülerin Değerlendirilmesine Dair Yönetmelikte belirtilenen usul ve esaslara göre yapılacağı konusunda EK-13 formun kurumda bulunan tüm tutuklu ve hükümlülere tebliğ edilmesi, zaman içerisinde kuruma kabul edilen hükümlü ve tutuklulara bu tebliğin yapılması ve tebliğtebellüğ belgelerinin dosyalarında muhafaza edilmesi,” hususunun tüm teşkilata duyurul du ğu, bu kapsamda, anılan Kuruma kabulü yapılan tüm hükümlülere iyi hal yön etmel iği ile ilgili olarak gerekli tebliğ işl emi nin yapıl dı ğı, a yrıc a her pazartesi günü “H üküml ünün değerl endiril mesi ve iyi halin beli rle nmesi” konulu videonun ya yım la ndığı, yine, hükümlülerin iyi hal de ğe rlendirmesin e il işki n olarak Kurum idare ve gözlem kuruluna yaz mı ş oldukl arı bilgi talepli dilekçelerine geri dönüş ya pıl arak gerekli bilgilendirmenin ya pıl dı ğı belirtilmektedir.

34. Genel Müdürlükçe Kurumumuza iletilmesiyle incelenen söz konusu EK-13 formunun; iyi hal değerlendirm e sistemiyle ilgili mevzuat hükümlerinden, bu sistemin anlaşılm asına elverişl i bilgileri açık, anlaşılı r, deta ylı ve k aps aml ı şekil de içerdiği, her bir servis tarafından ya p ıl acak geli şim puanlamas ı için

Genel Müdürlükçe belirlenen kriterlerin tamamı nın söz konusu formda yer al dığı, a yrı ca söz konusu formda

“İyi hal değerlendirme sistemi ve iyileştirme programlarına katılma yükümlülüğüm ile ilgili bilgilendirmeyi okudum, anladım. Bilgilendirme evrakının bir sureti tarafıma verildi.” şekli nde bir açık lamanın da yer aldı ğı görü lm üş tü r.

35. Belirtilen bu hususlar dikkate alı ndığında; Genel Müdürlüğün iyi hal de ğe rlend irm e sistemi ve a yrı ca geli şim puanlamasınd a dikkate alı nan kriterler hakk ın da hükümlülerin bilgilendirilmesi adına gerekli çalı şmaları yü rüttüğü, ya pıl an çalı şmaların bu amacı karşılamak için elver işl i araçlar olduğu, öte yandan ilgili ceza infaz kurumu t arafınd an EK-13 formun hükümlüye t ebli ğ edil diği nin dos yası k apsamı na sunulan bilgi ve belgelerden tespit edil ebil diği, dola yı sı yl a iyi hal de ğerlend irme sisteminde hükümlünün bilgilendirilmesi hususuna yönelik Genel Müdürlük ve Ceza İnf az Kurumu tarafın d an yürütülen işl eml erde hukuka ve hakkaniyete a yk ırılı k bulunm adığı kanaatine varıl mı ştı r.

Verilen Puanların Somut Gerekçelere Dayandırılmadığı/Kararlarda Soyut İfadelere Yer Verildiği

İddiasına Yönelik İnceleme

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

36. Yukarıda b eli rtildi ği üzere, ilgili mevzuatla hükümlülerin her de ğe rlen dirme dönemi içerisinde göz lemlenec e ği; i yil eşti r me planına göre geli şi ml erinin ve gözlemlerin UYAP’ın ilgili bölümlerine ka yd edil ec e ği, hükümlü hakk ın da idare ve gözlem kurulunca alt ı ayda bir yapıl a cak de ğerlen dirme öncesinde, U YAP ’a kaydedilen bilgiler ve dönem içerisinde yapıl an gözlemler dikkate alı narak geliş im değerlendirm e raporla rının haz ırlanaca ğı hükme bağlanmış tı r. İd are ve gözlem kurulu hükümlü hakkındaki değerlendirm esini yaparken ise gözlem değer lendirme ve geli şim değerlend irm e rapo rları , risk değerlendirm e raporu ile infaz dos yal arındaki tüm bilgi ve belgelere göre karar vermektedir. Söz konusu kurul kararla rının gerekçeli olarak yaz ıl ması, karara karşı başvuru yolu, mercii, süresi ve şekli nin kararda açıkça belirtilmesi hüküm altı na alı nmı ştı r.

37. İl gil i mevz uatı n incelenmesinden, geli şim değe rlendirme rapo rlarında her bir kriter b akım ından ya pıl an puanlamala rın ve bu puanla rın gerekçelerinin kurulca verilecek kararlarda yer alm asını n öngörülmedi ği anlaşılm a ktadır.

38. Kurumumuza iletilen cevabi yaz ıdan, Genel Müdürlüğün 12.01.2022 tarihli yaz ısı yla; geliş i m değerlendirm e rapo rların da yer alan servis puanla rının karara yaz ılm aması nın, kararlara ya lnız ca idare ve gözlem kurulu bürosu ta rafından hesaplanan dönem ya da geli şim puanla rının yaz ıl ması hususunun tüm ceza infaz kurumlarına d u yuruldu ğu anlaşılm akta dır.

39. Bununla birlikte, Genel Müdürlük tarafından, gel işi m değerl endirme raporunda puanlama ya pıl ırken verilen puanı izah eden kı s a bir a çıkl amanın tüm puanlar için girilmesi hususunda tüm ceza infaz kuruml arına duyuru yapı ldı ğı ve söz konusu dönem de ğe rlendirme kar arl arına binaen infaz hâkim li ğine şikâ yet b aşvurusunda bu lunul ması halinde, kararlar ile servis rapo rlarını n tüm ekleri ile birlikte infaz hâkim li ğine il eti ldi ği, alı nan kararl arın denetime a çık hale geti rildi ği ve dönem değerlendirme ka rar larını n açıkl amalı olarak ilgilisine tebliğ edil diği anlaşılm ışt ır.

40. Mevcut iyi hal değerlend irme sisteminde hükümlülerin (geli şim puanlamasına tabi tut ulmasına karar verilenler dışı nda) en geç altı ayda bir dönem de ğe rlendirmesine tabi tut ulduğu, ilgili mevzuat u yarınca dönem değerlendirm e ka rarlarının gerekçeli yaz ılm ası gerek tiği, söz konusu dönem değerlendirme lerine esas geli şim de ğerlendir me rapo rlarında verilen puanları izah eden açıkl a maların yapıl dı ğı ve böylelikle verilen puanların den etl enebil irliğini n sa ğlandı ğı (bkz. par. 51) anlaşıldı ğından, a çıkl anan gerekçelerle başvuranın söz konusu şikâ ye ti nin yerinde olm adı ğı ve reddi ger ekti ği d e ğe rlendiril mektedir.

Altı Ayda Bir Yapılan Dönem Değerlendirmelerinde Hükümlülere Yeterli Görüşme Süresi

Tanınmadığı İddiasına Yönelik Yapılan İnceleme 41. Gözlem ve Sını flandırma Merkezleri ile Hükümlülerin Değe rlendiril mesine Dair Yönetm eli ğin

“Hükümlülerin gözlemlenmesi” başlı klı 9’uncu maddesinde, “Hükümlü, ilk gözlem sonunda yapıl an ye rl eşti rme işl eml erine müteakiben kurumda k aldı ğı süre boyunca gözlemlenir ve göste rdi ği geli şim en geç alt ı ayda bir idare ve gözlem kurulu tarafından de ğerl endi rili r.” düzenlemesine yer verilmekle, anıl an

Yönetm eli ğin “Kurulun inceleme ve değerlendirme esasları” başlı klı 16’ncı maddesinde; Kurulun hükümlü hakkındaki de ğe rlendirmesini yaparken, gözlem de ğerlendir me ve geli şim değerle ndirme raporları, risk de ğe rlendi rme raporu ile infaz dos ya l arındaki tüm bilgi ve belgelere göre karar v er ece ği, Kurull arın bu de ğerlendir me sırasında talebi üzerine veya re’s en hükümlü ile mülakat ya pabil e ce ği, hüküm alt ına alı nmı ştı r.

42. İd ared en gönderilen bilgi ve belgeler ve bahse konu düzenlemelerden, de ğe rlendirme öncesi UYAP ka yıt larındaki bilgi ve belgeler dışı nda dönem değerlendirm esi gelm iş olan hükümlüler ile gerekmesi halinde mülakat yapıl dığı , mülakatlara İd are ve Gözlem Kurulu üyelerinin katı ldı ğı, hükümlüyü tanımak, geli şim ini gözlemlemek için sorular sorulduğu, anı lan Yönetmelik ile hükümlü ile mül akatı n yapıl masını n zorunlu bir uygulama olarak düz enlenmedi ği a nlaşılm akla, mülakatlarda hükümlülere yeterli sürenin tanınmadığı yönündeki şi kâ ye ti n dayanaktan yoksun olduğu ve reddi ger ek ti ği de ğerl endiril mektedir.

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

Değerlendirme Yapılan Puan Cetvellerinin İlgilisine Verilmediği İddialarına Yönelik İnceleme 43. Başvur anın, de ğerlendi r melerin yapıldı ğı raporla rın ilgilisine verilm ediği iddialarına yönelik olarak ya pıl an incelemede ise; Gözlem ve S ını flandırma Merkezleri ile Hükümlülerin De ğerlendi rilmesine Dair

Yönetm eli k’te geli şim değerlendirm e rapo rlarını n ilgililerine ve rilece ğin e dair bir hükmün yer alm adığı görülmektedir.

44. Genel Müdürlü ğün cevabi yaz ısı nda bu hususa il işki n olarak, bu r ap orl arın ilgilisine doğrud an verilmesi durumunda, servis görevlilerine karşı tutum geli şti rilmesi ihtimali göz önünde bulundurulduğunda bir t a kım güvenlik sorununun ol uş abil ece ğin in beli rtildi ği görülmektedir.

45. Başvur anın söz konusu iddi asına yönelik yapıl a n inceleme neticesinde; ceza infaz kurumlarınd a personel-mahkûm il işki lerini n olumlu şekil de sürdürülmesinin kurumun düzeni ve güvenli ği bakı mı ndan önem taşıdığı, hükümlülere söz konusu raporları n doğrudan verilmesi halinde servis görevlilerine karşı olumsuz bir tutum geli şti rilmesi olasılı ğı göz önüne alı ndığında bu durumun birtakım güvenlik sorunlarına yol aç abilece ği ve i yileşt irme ve topluma kaz andırma çalış malarının etkin ve verimli sürdürülmesini de olumsuz etki le yebil ec e ği, hükümlülerin, hâli haz ır da, hangi kriterler baz ınd a puanlamaya tabi tut uldukl arı konusunda bilgilendirildikleri ve ilgili servislerce verilen servis puanları to plamını n değerlendirme raporu sa yısı na bölümü ile hesaplanan dönem puanlarını n dönem değerlendirme k ararl arında da yer aldı ğı dikkate alı ndığında bu hususa dair mevcut işl e yişt e hukuka ve hakkaniyete a ykırılı k bulunm adığı kanaatine varılmı ş ve başvuranın bu yöndeki şikâ yetl erinin reddi ger ekti ği de ğerlend irilm işt ir.

Kurumun Fiziki ve Beşeri Olanakları Nedeniyle Düzenlenemeyen Faaliyetlerden Puan Kırıldığı

İddiasına Yönelik İnceleme 46. Yukarıda yer ve rildi ği üzere, geli şim puanlanmal arında ilgili mevzuat u yarınca, hükümlülerin infaz sürecindeki tutum ve davranışl arı ile i yil eşti rme planına göre gösterdi ği geli şim puanlanmaktadır. Gözlem ve S ını flandırma Merkezleri ile Hükümlülerin Değerlendiril mesine Dair Yönetm eli k’in 31 ’in ci maddesinde hangi tutum ve davranışl ara ne kadar puan verile ce ğini n ve ölçme ve değerl e ndirme kriterlerinin Genel Müdürlükçe b elirlenec e ği hükme ba ğlanmış olup Genel Müdürlükten alınan cevabi yaz ı ve eklerinin incelenmesinden ise bu hususa yönelik 50 (elli) adet de ğe rle ndirme kriterinin ön görü ldüğü anlaşılm aktadır.

47. 5275 sa yıl ı Kanun’un 6 ’ncı maddesinde, cez anı n infaz ında hükümlünün i yil eşti rilmesi hususunda mümkün olan araç ve olanakların kull anıl aca ğı bel irtil mi ş; 26’ncı maddesinde ise hükümlüye, düzenlenen infaz rejimine uygun tutum ve davr anışl ar içinde bulunma ve kurumlarca h az ırlanan i yil e şti rme programl arına tam bir uyum gösterme yüküml ülü ğü yüklenmişt ir.

48. 5275 sa yıl ı Kanun’un sistematiğine bakıl dı ğında; Kanun’un “İyileştirme” başlı klı Dördüncü Kısm ının

“Bireyselleştirme” ve “Eğitim” başlı klı iki bölümden oluşt urulduğu, Gözlem ve S ını flandırma Merkezleri ile Hükümlülerin Değerl endiril mesine Dair Yöne tm eli k’in “İyileştirme” başl ık lı Beşinci Bölümünün ise

“iyileştirme programları”, “eğitim ve öğretim programları”, “psiko-sosyal yardım programları”, “destek programları” ve “çalışma” başlı klı maddelerden olu şt uruldu ğu görülmektedir.

49. Yönetm eli k’in söz konusu maddelerinde özetle, i yil eşti rme ve bir e ysell eşti rmenin e ğit im-öğreti m servisi ile psiko-sosyal yardım servislerince yürüt ülece ği beli rtilm iş ve her bir program içerisinde ne tür çalı şmalar yürütüle ce ğin e il iş ki n düzenlemelere yer verilmi şti r.

50. Genel Müdürlükçe Kurumumuzca iletilen cevabi yaz ıdan anlaşıld ığı üzere, hükümlülerin i yil eşti rilmesi ve topluma kaz andırıl maları amac ı kapsamı nda bugüne dek pek çok tür ve kapsamda faaliyetin ger çekleştiril d iği, farklı kurumlarla işbi rliği protokolleri ya p ıl dığı, geli şim de ğerl en dirme sisteminin geli şti rilmesi amacı yl a Genel Müdürlük koordinasyonunda çalı şta yl ar ın düzenlenmekte ol d uğu, Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

buna ek olarak da yerinde rehberlik ve çevrim içi rehberlik faaliyetleri k ap samı nda iletilen geri bildirimler doğrultusunda geli şim değe rlendirme sistemi revizyon ç alı ş malarının sürdür üldüğü anlaşılm ışt ır.

51. Genel Müdürlükçe belirlenen kriterler çerçevesinde ilgili servislerce doldurulacak geli ş im değerlendirm e raporla rın ın örnekleri Kurumumuza il eti lmiş olup ilgili formlarda yer alan kriterlerin incelenmesinden, bu kriterlerin; hükümlülerin infaz sürecindeki tutum ve dav ranışl arının de ğerlendiril mesi, kurallara u yuml arı, aldı k ları disiplin cez aları, ç eş it li faaliyetlere k atı lı ml arı ve katı lı ma yönelik çaba ve isteklilikleri, toplumla bütünl eşme ye ne ölçüde h az ır oldukl arı, yürütülen i yil eşti rme faaliyetleri ile topluma kaz andırma faaliyetlerine katı lı m ları neticesinde tutum ve davranış de ğişi kli klerini n bulunup bulunm adığı gibi hususl arın ölçülmesine yönelik olduğu, bu yönüyle, belirlenen kriterlerin 5275 sa yıl ı Kan un’un 89’un cu maddesinde yer verilen düzenlemenin ruhuna uygun ve amacı ge rçekleştirme ye elv erişli o ld uğu değerlendiril mi şti r.

52. Öte yandan, kurumca d üz enlenmemi ş olm ası nedeniyle hükümlünün k atı lı m gösterem ediği haller bakım ından hem hükümlünün hak k a ybı yaş ama mas ı hem de geli şim de ğe rlendirme sisteminin etkin ve verimli şekilde sürdürülmesi adına gerekli tedbirlerin alınmasının önem arz etti ği değerlendirilm ekt edir.

53. Nitekim Genel Müdürlük tarafından da bu hususl a rın dikkate alı narak 29.12.2020 tarihli yaz ı ile ilgili servislerin çalı şma planı nın revize edilmesi, faaliyet alanlarının sa yısı nın arttırı lm ası , yeterince personel görevlendirmesi ya pıl ması gibi hususl arın tüm ceza infaz kurumlarına du yuruldu ğu, yine Genel

Müdürlüğün 18.11.2021 tarihli yaz ısı nın incelenmesinden; hükümlülerin i yil eşti rme pro graml ar ına ve etkinliklere katı lı m taleplerinin adil şekil de ka rşılanabil mesi adına kriterler beli rlend iği, gerekti ğind e ceza infaz kurumunun özel koşul ları da dikkate alınarak bu de ğerlendirm e kriterlerinin idare ve gözlem kurullarınca öz ell eşti rilmesini n, hususunun tüm ceza infaz kurumlarına du yurulduğu anlaşılm aktadır .

54. A yrı ca Genel Müdürlü ğün cevabi yaz ısı nda; hükümlülerin bireysel özellikleri nedeniyle hakla rında puanlama yapıl ması mümkün olmayan kriterler hakk ın da “uygulanamaz” şekli nde de ğe rlendir me dışı bırakma seç ene ğini n mevcut oldu ğu, “u ygulan amaz ” olarak de ğe rlend irilen kriterlere ait pua nların hükümlünün geliş im göstermesi beklenen başka bir kritere aktarılm asının sa ğlandı ğı, puanlama sistemi ile değerlendirm e kriterleri içerisinde yer alan baz ı kriterler hakkınd a “U ygul anabil ir/U ygul anamaz ” seçimi ya pıl abil di ği belirtilmektedir.

55. Yukarıdan bu yana yer verilen açıkl amala r ve ilgili mevzuat birlikte ele alı ndığında; Genel

Müdürlükçe, hükümlülerin i yil eşti rme pro gr aml arına ve etkinliklere ka tı lı m taleplerinin adil şekil de karşılanabil mesine yönelik süreç içerisinde birtakı m tedbirlerin alı ndığı ve hükümlünün bireysel özellikleri nedeniyle hakkında puanlama ya pıl ması mümkün olmayan kriterler b akım ından geli şim göstermesi beklenen başka bir kritere puanını n aktarıl masını n sağlandı ğı görülse de söz konusu tedbirlerin genel it ibarı yla, ceza infaz k urumlarınca yürütülen faaliyetlere il işki n old uğu kanaatine v arıldı ğı, yapıl an incelemeler neticesinde; ceza infaz kurumunca ya pıl ma yan program ve etkinliklere katı lı m sağlana maması halinde hükümlünün ilgili kriter baz ındaki puanla masını n nasıl yapıl ac a ğı hususunda Kurumumuzca açık bir tespite varılam adığı, ancak hükümlünün faaliyetlere, kurumca düz enlen memiş olm ası nedeniyle katı lı m sağla ya mamasından ka ynaklı olarak puan alama masının/puanının kırılm asının uygulamada hakkaniyetsiz sonuçlara yol a çabil ec e ği değe rlendiril mi ş olup; Genel Müdürlükçe haliha z ırda sürdürüldüğü anl aşıl an geli şim değerlendirm e sistemi revizyon çalı şmala rı kapsamı nda, ceza infaz kurumlarınca düzenlenmeyen program ve etkinlikler sebebiyle hükümlülerin hak ka ybı yaşamam ası ad ına tedbirler alı nmasına ve tüm ceza infaz kurumla rında bu hususta uygulama birli ğini n sa ğlanm asına yönelik çalı şma yapıl ması hususunda

İd are ye tavsiyede bulunu lm ası ger ekti ği d e ğerlend irilm işt ir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 56. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sa yıl ı mükerrer Resmi Ga z ete’de ya yım l anan Kamu

Denetçili ği Kurumu Kanununun U ygulanmasına İli ş ki n Usul ve Esaslar Hakkında Yönetm eli k’in “İyi

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

yönetim ilkeleri” başlı klı 6’ncı maddesinde yer verilmi ş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapıl an değerlendirm e neticesinde; İd are t ara fından herhangi bir iyi yönetim ilkesine a ykırı davr anıl dığına i li ş kin bir tespite ulaşılamamı ştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

57. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sa yıl ı Kamu D enetçili ği Kurumu Kanunu ’nun 1 7’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu De netçili ği Kurumuna dava açma süresi içinde yapıl an başvuru, işl eme ye b aş lamış olan dava açma süresini durdurmakta olup anıl a n Kanun’un 21’inci maddenin birinci fıkr ası u yarınca başvurunun Kurum tara f ından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebli ğinden itibaren kaldı ğı yerden işl eme ye başla r, 2 1’inci maddenin ikinci fık rası u ya rınca ise tavsiye kar arı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işl em tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) d urmuş olan dava açma süresi kaldı ğı yerden işl eme ye devam edecek olup ilgili

İd arenin işl emi ne ka rşı Ankara İd are Mahkemeleri nezdinde ya r gı yolu açı k tı r.

VII. KARAR

Yukarıda ya pıl an a çı klamalar, anıl an mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsam ı birlikte değerlendiril di ğinde BAŞVURUNUN; Dönem de ğe rlendirme karar ın a yönelik itiraza il işki n bölümünün, yar gı yetkisinin kull anıl masına il iş ki n kararlar kapsamı nda k al dığı de ğe rlendiril erek Kurumun görev alanına girmediği tespitiyle 6328 sa yıl ı

Kanun’un 5’n ci maddesi ile Yönetm eli k’in 20’nci maddesi u ya rınc a İNCELENMEMESİNE, Geli şim puanlama sistemine il işki n şikâ yetl eri içeren bölümünün ise KISMEN KABULÜ KISMEN

REDDİNE;

Başvur anın; puanlama öncesinde yeterli bilgilendirmenin ya pıl madığı, puanların somut gerekçelere da ya ndırıl madığı/ ka rarl ar da soyut ifadelere yer ver il diği, alt ı ayda bir ya pıl a n dönem değe rlendirmele rinde hükümlülere yeterli gö r üşme süresi tanınmadı ğı , de ğe rlendirme ya pıl a n puan cetvellerinin ilgilisine verilm ediği, yönündeki ş ikâ yetl erinin yerinde olm adığı de ğerlendirildi ğinden REDDİNE, Diğe r yandan, Genel Müdürlükçe hali haz ırda sürdürüldüğü anlaşılan geliş im değerlendirm e sistemi revizyon ç alı şmaları kaps amı nda, ceza infaz kurum larınca düzenlenmeyen program ve etkinlikler sebebiyle hükümlülerin hak ka ybı ya ş amaması adın a tedbirler alı nmasına ve tüm ceza infaz kurumlarında bu hususta uygulama birli ğini n sa ğlanmasına yönelik çalı ş ma ya pıl ması hususunda ADALET BAKANLIĞINA

TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sa yıl ı Kanun’un 20 ’nci maddesinin üçüncü fık rası u ya rınca, bu karar üzerine tesis edilecek iş lemi n

veya eylemin 30 (otuz) gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna; Kararın, Başvurana ve Adalet Bakanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalan mıştı r.

Kava klı d ere Mah. Zeyti n d alı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA e-Posta : iletisim@ombudsman.gov.tr İn tern et Adresi : www.ombudsman.gov.tr

---