Ceza infaz kurumundaki öğrencinin ders kitaplarının zamanında ulaşmaması eğitim hakkını ihlal eder mi (KDK)

ÖZET: Bu karar, kapalı bir ceza infaz kurumunda hükümlü olan bir öğrencinin, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi’nde eğitim alırken yaşadığı mağduriyetle ilgilidir. Öğrenci, ders kitaplarının zamanında ulaşmaması nedeniyle sınavlara yeterince hazırlanamamış ve bu durumdan dolayı düşük notlar almıştır. Anadolu Üniversitesi’nin, başvuranın dilekçelerine cevap vermemesi ve gecikme için gerekçe sunmaması, üniversitenin sorumluluğunu artırmıştır. Ayrıca, ceza infaz kurumu yönetiminin de öğrenciye alternatif çözüm yolları sunamadığı ve gerekli bilgilendirmeleri yapmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın yaşadığı mağduriyetin, üniversitenin gerekli yazışmaları zamanında yapmamasından kaynaklandığı belirlenmiş ve bu nedenle Anadolu Üniversitesi’ne özür dilenmesi tavsiye edilmiştir. Eğitim hakkının korunması ve hükümlülerin eğitim süreçlerinin kolaylaştırılması için gerekli önlemlerin alınması gerektiği vurgulanmıştır. Bu karar, eğitimde fırsat eşitliği ilkesinin önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2019/4954-S.7419

BAŞVURU NO : 2019/1023

KARAR TARİHİ : 01/07/2019

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : 1) ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

2) ADALET BAKANLIĞI CEZA VE TEVKİFEVLERİ

GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (RE’SEN)

BAŞVURUNUN KONUSU : Kapalı bir ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunan ve Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi’nde öğrenci olan başvuranın; ders kitaplarının anılan Üniversite tarafından kendisine çok geç ulaştırıldığı, ayrıca konuya ilişkin yaptığı müracaatlara cevap verilmediği, bu durumun ise sınavlardan düşük not alarak mağduriyet yaşamasına sebebiyet verdiği iddiası hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 18/01/2019

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Kurumumuza, Samsun … … Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda hükümlü olarak

bulunan … … tarafından …/… sayılı bir şikâyet başvurusu yapılmış olup, adı geçen, Kurumumuzca 26/11/2018 tarihinde kayıt altına alınan şikâyet dilekçesinde özetle; Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi’nde eğitim hayatını sürdürmekte olduğunu; öğrenim ücretini yatırarak kaydını tamamlamasının üzerinden 1 aydan fazla süre geçmesine, ailesi ve Cezaevi Eğitim Birimi tarafından defalarca ilgili idareye başvurulmuş olmasına ve sınavlara sadece 10 gün kalmasına rağmen, ilgili üniversitenin henüz ders kitaplarını göndermediğini; “kitapları kargoladık/ kargolayacağız” şeklindeki ifadeler ile sürekli kendisini oyaladıklarını; ayrıca yazdığı dilekçelere cevap verilmediğini; böylelikle de kendisinin ve cezaevinde benzer durumda olan binlerce Açıköğretim Fakültesi öğrencisinin eğitim hakkına engel olunduğunu iddia etmiş ve şikâyetinin işleme alınarak sonucundan kendisine bilgi verilmesini talep etmiştir.

2) …/… sayılı şikâyet başvurusuna ilişkin olarak; idari başvuru yollarının henüz

tüketilmemiş olduğu gerekçesiyle, Kurumumuz tarafından başvurunun Anadolu Üniversitesi

Rektörlüğü’ne gönderilmesine karar verilmiş; diğer yandan, … … şikâyet konusuyla ilgili olarak tarihinde Kurumumuza yeniden başvurmuştur.

3) Adı geçen başvuran, …/… sayılı bu yeni başvurusunda, Kurumumuza Anadolu

Üniversitesi ile ilgili olarak yaptığı şikâyet neticesinde 5 adet kitabının sınavdan yalnızca 2 gün önce, 1 adet kitabının ise sınavdan 20 gün sonra kendisine ulaştırıldığını; bu durumun 1 adet dersten 25 puan, diğerlerinden de 50-60 puan almasına yol açarak, başarısız olmasına ve mağduriyet yaşamasına sebebiyet verdiğini; idarenin gecikme için özür dilemediği gibi herhangi bir gerekçe de sunmadığını ifade ederek, gereğinin yapılması talebinde bulunmuştur.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

4) Başvurudaki iddialara ilişkin olarak, Kurumumuzca, şikâyet edilen idare konumunda olan

Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü’nden; başvuranın özgürlüğü kısıtlı bir öğrenci olması nedeniyle Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nden; keza Anayasamızın 131’inci maddesinde yer alan “Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim-öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini …sağlamak maksadı ile Yükseköğretim

Kurulu kurulur…” hükmü ile 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 48’inci maddesinin ikinci fıkrasındaki “Ders kitapları, bilgisayar ve elektronik ortamlarda hazırlanan eğitimöğretim ve uzaktan öğretim ilkelerine göre oluşturulan her türlü materyalle ilgili olarak uygulanacak esaslar…Yükseköğretim Kurulunca belirlenir.” hükmü karşısında, ilgili Kanun gereği görevleri arasında “Yükseköğretim kurumlarında…imkân ve fırsat eşitliği sağlayacak önlemleri almak” da bulunan Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’ndan, detaylı bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.

5) Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Dekanlığı, Kurumumuza muhatap E…

sayılı cevabi yazısı ile:

5.1. … … adlı öğrencinin 28 Eylül 2018 tarihinde öğrenim ücretini ödeyerek Anadolu

Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümüne kaydını yaptırdığını; bahse konu programa yönelik ara sınavların 24-25 Kasım 2018, dönem sonu sınavlarının ise 12-13 Ocak 2019 tarihlerinde düzenlendiğini; söz konusu programa ait ‘Genel İşletme, İletişim

Bilgisi, Pazarlama Yönetimi, Psikoloji ve Temel Bilgi Teknolojileri I’ kitaplarının 20 Kasım

2018 tarihinde, ‘İktisada Giriş’ kitabının ise 10 Aralık 2018 tarihinde ilgilinin adresine

gönderildiğini;

5.2. Açıköğretim sisteminde, 2018-2019 eğitim-öğretim yılı itibarı ile yıllık kayıt ücretlerinde indirime gidilerek, kitapların basılı olarak öğrencilere dağıtılması işlemine son verildiğini; öğrencilere kitap, video, deneme sınavı, özet, çözümlü soru gibi tüm ders materyallerinin

“ekampus.anadolu.edu.tr” adresi üzerinden çevrimiçi olarak yayınlanmaya başlandığını; buna rağmen basılı kitap isteyenler için “opsiyonel” olarak kitap satış sisteminin mevcut olduğunu; öğrencilerin kitaplarını basılı olarak almak istemeleri durumunda, ücret karşılığında

“kitapsatis.anadolu.edu.tr” adresi üzerinden kitap siparişi verebildiklerini;

5.3. Kayıt yenileme yapan öğrencilerin, kayıt otomasyon sistemine girişte, basılı kitapların artık dağıtılmadığını ve sınavlarda “ekampus.anadolu.edu.tr” adresinde yayınlanan kitaptan sorumlu olacaklarını anlatan bir metni okuduktan ve “bu bilgiyi okudum, anladım” şeklinde onay verdikten sonra kayıtlarını tamamladıklarını; ayrıca“2018-2019 öğretim yılından itibaren öğrencilerin sınavlarda ders kitabının e-kampüs ortamında sunulan güncel versiyonundaki (PDF) içerikten sorumlu olacakları” şeklindeki açıklamaya öğrenci kılavuzunda da yer verildiğini;

5.4. Belirtildiği üzere, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi’nin 2018-2019 öğretim yılı itibarı ile basılı kitap verilmesi uygulamasına son verdiğini; öğrencilerin artık çevrimiçi (online) olarak sunulan kitap içeriğinden sorumlu olduklarını; cezaevlerinde bulunan öğrenciler için ise bu durumun cezaevi öğretmenleri aracılığı ile çözülebileceğini; 2018-2019 öğretim yılında yıllık ücretlerinde zaten indirime giden, e-kampüs sisteminde tüm dijital formatları yayınlayan, ek olarak “kitapsatis.anadolu.edu.tr” adresi üzerinden basılı kitapları da satışa sunan Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi’nin, cezaevlerindeki öğrencilerin mağdur olmaması adına, geçiş sürecinde bir defalık olmak üzere, bir yükümlülük bulunmamasına rağmen ücretsiz kitap gönderimi de yapmaya çalıştığını; bu çerçevede, Adalet Bakanlığı ile yazışma yaparak cezaevinde bulunan açıköğretim sisteminde kayıtlı öğrencilerin isimlerini istediklerini; öte yandan bu isimlerin tek bir liste halinde değil, her bir cezaevinden farklı tarihlerde ve farklı formatlarda kendilerine ulaşmış olduğunu; bu listelerin Üniversite tarafından işlenmesi ve doğrulanması sürecinin de bu nedenle zaman aldığını; kimi cezaevlerinden gelen listelerde Açıköğretim Fakültesi öğrencisi olmayan kişilerin isimleri de bulunduğu gibi, T.C.

kimlik numarası bildirilmemiş, bu nedenle de doğrulama yapmaya imkan vermeyen öğrenciler veya adresi yanlış verilmiş olan cezaevlerinin de bulunduğunu; 2018-2019 güz döneminde, sadece cezaevlerindeki öğrencilere 46.329 kitap gönderimi yapıldığını; buna ek olarak cezaevi öğretmenleri aracılığı ile kitap satış sistemi üzerinden kitaplarını temin eden öğrencilerin de mevcut olduğunu;

5.5. Mahkûmlar da dâhil olmak üzere Açıköğretim Fakültesi öğrencilerinin 2018-2019 öğretim yılı güz döneminden itibaren basılı kitaplardan değil, “ekampus.anadolu.edu.tr” adresinde yayınlanan dijital kitap içeriğinden sorumlu olduklarını; bu kitapların çıktılarının ise herhangi bir yazıcıdan alınabilmekte olduğunu; diğer ifadeyle, öğrencilerin kendilerine gönderilen kitaplardan çalışmak zorunda olmadıklarını; öğrenciler ile cezaevi öğretmenlerinin (eğer kayıt yenilemeyi yaptılarsa) sistemin değiştiğinden ve kitapların artık basılı verilmeyeceğinden haberdar olduklarını; sayılan sebeplerle mahkûm öğrencilerin artık verilmeyeceği açıklanmış basılı kitabı beklemelerinin doğru bir öğrenci yaklaşımı olmayacağını; bu nedenle de kitabını geç almış öğrencilere yeniden sınava girme hakkı verilemeyeceğini;

5.6. Başvuranın dilekçelerine cevap verilmediği yönündeki iddiası ile ilgili olarak ise; başvuranın isminin de içinde bulunduğu kitap talep listesinin Anadolu Üniversitesi’ne 31 Ekim

2018 tarihinde ulaştığını; cezaevlerinden gelen talep yazısından sonra hazırlanarak gönderilen

kitaplarla ilgili olarak …’den alınan dilekçenin ise Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı üzerinden

Anadolu Üniversitesi’ne 6 Aralık 2018 tarihinde ulaştığını; gerekli inceleme yapıldıktan sonra da 25 Ocak 2019 tarihinde Üniversitenin Hukuk Müşavirliğine cevap verildiğini;

5.7. Netice olarak; Anadolu Üniversitesi yönetiminin aldığı karar ve uzun zamandır yürütülen altyapı çalışmalarının sona ermesi ile birlikte, 2018-2019 öğretim yılından itibaren “Anadolum e-Kampüs” sistemi aracılığıyla ders kitaplarının öğrencilere dijital ortamda sunulmasına karar verildiğini; bilimsel bilginin sürekli güncellenmesi ve var olan bilginin yeni gerçeklik karşısında doğruluğunun teyit edilmesi ihtiyacı ile Ülkemizde yeni yönetim sistemine geçişin beraberinde getirdiği ve devam etmesi beklenen yoğun mevzuat değişiklikleri sebebiyle, basılı malzemelerin güncelliğini hızla yitirmeye başladığını; öğrencilerin, tüm kitapların en güncel haline “ekampus.anadolu.edu.tr” adresinden ücretsiz olarak ulaşabilmekte olduklarını; kitapları basılı olarak almak isteyen öğrencilerin ise stoklar ölçüsünde “kitapsatis.anadolu.edu.tr” adresinden kitapların basılı hallerini 10 TL karşılığında satın alabildiklerini; 2018-2019 öğretim yılından itibaren öğrencilere basılı kitap verilmeyecek olmasından dolayı öğretim giderinin 275 TL’den 225 TL’ye düşürüldüğünü; öğrencilerden alınan kayıt ücretinin ise sadece eğitim-öğretim gideri olduğunu; diğer ifadeyle, “kitap bedeli” adı altında ücret alınmadığını; bu durumun tüm öğrencilere pek çok kanaldan açıklanmış olduğunu; kayıt ve kayıt yenileme ekranından da “okudum anladım” işaretlettirilerek kayıtların yaptırtıldığını/yeniletildiğini; bu durumdan kayıt veya kayıt yenileme işlemi yapmış olan cezaevi öğretmenlerinin de haberdar olduğunu; bu öğretmenlerin öğrencilere kitapların çıktılarını sağlayabilme konusunda yetkiye sahip olduklarını; Anadolu Üniversitesi’nin hiçbir yükümlülüğü bulunmadığı halde geçiş döneminde stoklar ölçüsünde dezavantajlı gruplara (engelliler, mahkûmlar gibi) kitap gönderme kararı aldığını; bu süreçte, cezaevlerinde bulunan öğrencilerin bilgilerinin cezaevlerinden ayrı ayrı ve farklı tarihlerde gelmesi, gelen listelerde ise bazı öğrencilerin isimlerinin/ T.C. kimlik bilgilerinin olmaması ve bu bilgilerin tekrar istenmesi gibi nedenlerden dolayı gecikmeler yaşandığını; Anadolu

Üniversitesi’nin, güz döneminde tüm birim ve çalışanları ile birlikte, dezavantajlı gruplara basılı kitapları en kısa sürede ulaştırmaya çaba gösterdiğini;

Bildirmiştir.

6) Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü ise Kurumumuza gönderdiği

E…./… sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle:

6.1. Hükümlü ve tutukluların eğitim hizmetlerinden hangi şekilde yararlanacaklarına ilişkin genel usul ve esasların, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Tüzük ve Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün 27/07/2007 tarihli ve “Genç ve Yetişkin

Hükümlü ve Tutukluların Eğitim ve İyileştirilme İşlemleri ve Diğer Hükümler” konulu, 46/1 sayılı Genelgesi ile düzenlenmiş olduğunu;

6.2. İlgili Tüzüğün 87’nci maddesinde yer alan “Eğitim ve öğretimine devam eden hükümlülerin ders kitapları denetime tâbi tutulamaz.” hükmü gereğince, ceza infaz kurumlarında eğitimlerine devam eden hükümlü ve tutuklu öğrencilerin, yardımcı ders kitaplarından ücretini ödeyerek faydalanabildiklerini; bu kitapların ise denetime tabi tutulmadığını;

6.3. Ayrıca 46/1 sayılı Genelgenin “Yükseköğretim Çalışmaları” kenar başlıklı 5’inci maddesinde yer alan “Uzaktan eğitime katılacak öğrenciler, personel nezaretinde internetten yararlandırılacaklardır.” hükmü uyarınca, başvurucuların talepte bulunması halinde personel nezaretinde internetten yararlandırılabileceklerini;

6.4. Bununla birlikte, 5275 sayılı Kanun’un 67’nci maddesi doğrultusunda, bu kişilerin eğitim amaçlı internet ve bilgisayardan faydalanmaları konusunda, hükümlü ve tutukluların suç profili/örgüt içi haberleşme durumu, kurumun fiziki yapısı/ kapasitesi ve güvenlik gibi kıstaslar göz önüne alınarak, ceza infaz kurumlarının idare gözlem kurulları tarafından karar verildiğini;

6.5. Ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü ve tutuklu öğrencilerin Açıköğretim

Fakültesi eğitimlerine erişimlerine ilişkin iş ve işlemlerin ise zaman içinde oluşan uygulamalar ve Adalet Bakanlığı ile Anadolu Üniversitesi’nin karşılıklı görüşmeleri ve iyi niyete dayanan iş birliği çerçevesinde yürütüldüğünü;

6.6. Her ne kadar 2018-2019 eğitim ve öğretim yılına kadar Anadolu Üniversitesi Açıköğretim

Fakültesi’nde öğrenim görmekte olan hükümlü ve tutukluların ders kitapları, ilgili

Üniversitenin İl Yöneticiliklerinden ceza infaz kurumu görevlileri tarafından alınarak ilgililerine teslim edilmekteyse de, Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü’nün 16/10/2018 tarihli yazısı ile; 2018-2019 öğretim yılından itibaren öğrencilere basılı kitap yerine “Anadolum eKampüs Sistemi” aracılığı ile sunulacak olan dijital kitapların ve e-öğrenme malzemelerinin kullandırılacağının, ancak dezavantajlı grupta yer alan hükümlü ve tutuklu öğrencilerin temel öğrenme malzemesi olan basılı kitapların bulundukları ceza infaz kurumuna kargo ile gönderimine ve eksik olan kitapların basımına devam edileceğinin bildirildiğini ve bunun yapılabilmesi için ilgili hükümlü ve tutuklu öğrenci bilgilerinin gönderilmesinin istendiğini; bunun üzerine, hükümlü ve tutuklulara ait listelerin ceza infaz kuramlarınca

Anadolu Üniversitesi’nin ilgili birimlerine gönderildiğini;

6.7. Bu çerçevede; başvuranın bulunduğu … … Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nun, Anadolu Üniversitesi’nin 16/10/2018 tarihli talebi üzerine, zaman kaybetmeksizin gerekli listeyi ilgili Cumhuriyet Başsavcılığı üzerinden anılan Üniversiteye gönderdiğini; Anadolu

Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Dekanlığı Kitap Yazım Basım ve Dağıtım

Koordinatörlüğü’nün de, ilgili Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğüne sonradan gönderdiği bilâ tarihli yazı ile “Ders kitaplarından basılı olanların hazırlıklarının tamamlanmış olduğunu, PTT kargo ile en kısa zamanda teslim edilmek üzere adrese gönderilmeye başlandığını” bildirdiğini; 21/11/2018 tarihinde ise, Samsun Açıköğretim Fakültesi (AÖF) Bürosu tarafından anılan Ceza

İnfaz Kurumunun telefonla aranarak AÖF kitaplarının geldiğinin belirtildiğini; bunun üzerine, aynı gün içinde kitapların görevli personel tarafından Samsun AÖF Bürosu’ndan alınarak, hükümlü ve tutuklu öğrencilere teslim edildiğini;

6.8. Diğer yandan, Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü’nün, 22/02/2019 tarihinde kendilerine ulaşan _“AÖF Kitap Dağıtımı” konulu, bilâ tarihli ve …-… sayılı yazısı ile hükümlü ve tutuklu öğrencilere de artık fiziki ders kitabı gönderilmeyeceğini, önceden basılmış olup da mevzuat değişikliklerinden etkilenmeyen kitapların ise stoklarla sınırlı kalmak kaydıyla

“kitapsatis.anadolu.edu.tr” adresinden satın alınabileceğini bildirdiğini;

6.9. 22/02/2019 tarihinde kendilerine ulaşan bilâ tarihli bu yazının da bir önceki yazı gibi tüm ceza infaz kurumlarına gönderildiğini ve AÖF öğrencisi hükümlü ve tutuklulara getirilen veya gönderilen ders kitaplarının 5275 sayılı Kanun’un “Süreli ve Süresiz Yayınlardan

Yararlanma” başlıklı 62’nci maddesi ve ilgili Tüzüğün 87’nci maddesi ile 43’üncü maddesinin (ı) bendi gereğince Eğitim Kurulu incelemesinden sonra ilgilisine verilebileceğinin veya masraflarının hükümlü ve tutuklu tarafından karşılanması halinde, ders kitabı içeriğinin bilgisayar çıktısı olarak kurum tarafından Anadolu Üniversitesi’nin e-Kampüs uygulaması üzerinden ilgili adına temin edilebileceğinin duyurulduğunu;

6.10. Diğer taraftan, ilgili Tüzüğün “Eğitim ve Öğretim Servisi” kenar başlıklı 26’ncı maddesinde “(1) Kurumdaki eğitim ve öğretim hizmetleri ile kültürel etkinlikler ve kütüphane çalışmalarının yürütüldüğü servistir. Kurumların eğitim ve öğretim servislerinde öğretmen ve kütüphaneci görev yapar. (2) Öğretmenin görevleri: A) “Hükümlülerin eğitim ve öğretimleri ile manevî kalkınmalarını sağlar, örgün ve yaygın eğitime devam eden hükümlülerin okul kayıtları, sınava giriş işlemleri, sevk hâlinde okul kayıtlarının nakledilmesi gibi eğitim ve öğretimleri için gerekli her türlü işlemleri yürütür ve konu hakkında bilgilendirme yapar” hükümlerinin bulunduğunu; bu doğrultuda, ceza infaz kurumu eğitim ve öğretim servislerinin örgün ve yaygın eğitime devam eden hükümlülerin okul kayıtları ve sınava giriş işlemleri gibi eğitim ve öğretimleri için gerekli her türlü işlemleri yürüterek konu hakkında gerekli bilgilendirmeleri yaptıklarını; tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, Açıköğretim Fakültesi ders kitaplarının basımı ve temini ile hükümlü ve tutuklu öğrencilere gönderimi hususlarında ceza infaz kurumlarının herhangi bir yetki ve sorumluluğunun bulunmadığını;

İfade etmiştir.

7) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 48’inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan

“Ders kitapları, bilgisayar ve elektronik ortamlarda hazırlanan eğitim-öğretim ve uzaktan öğretim ilkelerine göre oluşturulan her türlü materyalle ilgili olarak uygulanacak esaslar…

Yükseköğretim Kurulunca belirlenir.” hükmü çerçevesinde bilgi ve belge talebinde bulunduğumuz Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığı ise; bizzat kendisine muhatap olarak hazırlanan bilgi/belge talep yazımıza herhangi bir cevap vermemiş; onun yerine Anadolu

Üniversitesi’ni Kurumumuza cevap vermesi konusunda talimatlandırmıştır. Yükseköğretim

Kurulu Başkanlığı, Anadolu Üniversitesi’ne gönderdiği E… sayılı üst yazının bir örneğini

Kurumumuza da iletmiş olduğundan, yazıda yer alan YÖK irtibat kişisi ile vakit kaybetmeksizin temasa geçilmiş; bilgi ve belge talep yazımızın Anadolu Üniversitesi’ne değil, Yükseköğretim

Kurulu Başkanlığı’na muhatap olduğu açıklanmış; Anadolu Üniversitesi’nden, bizzat

Üniversiteye muhatap bir yazı ile gerekli bilgi ve belge talebinde zaten bulunulduğu, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’na muhatap bu yazı ile ise, 2547 sayılı Yükseköğretim

Kanunu’nun 6’ncı maddesinde belirtildiği şekliyle “tüm yükseköğretimi düzenleyen ve yükseköğretim kurumlarının faaliyetlerine yön veren” bir üst kuruluş olarak, YÖK’ün şikâyet konusuyla ilgili olarak görüş ve değerlendirmelerinin alınmasının amaçlandığı belirtilmiştir. Diğer yandan, YÖK irtibat kişisi yapabilecekleri herhangi bir şey olmadığını, istersek yeni bir yazı ile yeniden talepte bulunabileceğimizi belirtmiştir. İrtibat kişisine bilgi ve belge talep yazımızın yeterince açık olduğu ve gerekli tüm bilgileri mevcut haliyle zaten içerdiği belirtilerek, söz konusu resmi yazımıza YÖK Başkanlığı tarafından bir cevap verilmesini beklediğimiz hatırlatılmış; fakat bu zamana kadar ilgili Kurumdan, kendisine muhatap resmi yazımıza bir cevap alınamamıştır.

III. İLGİLİ MEVZUAT

8) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;

8.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir. Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu gecikmeksizin, dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir. Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”

8.2. “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40’ıncı maddesinde; “Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkânının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir. Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır. Kişinin, Resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.”

8.3.“Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…”

8.4. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları, üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, mali işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere

Devletin sağladığı mali kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir…”

8.5. “Yükseköğretim üst kuruluşları” başlıklı 131’inci maddesinde; “Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim-öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek, bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur… Kurulun teşkilatı, görev, yetki, sorumluluğu ve çalışma esasları kanunla düzenlenir.”

9) İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 26’ncı maddesinde; “1. Herkes eğitim

hakkına sahiptir. Eğitim, en azından ilk ve temel eğitim aşamasında parasızdır. İlköğretim zorunludur. Teknik ve mesleksel eğitim herkese açıktır. Yükseköğretim, yeteneklerine göre herkese tam bir eşitlikle açık olmalıdır. 2. Eğitim insan kişiliğini tam geliştirmeye ve insan haklarıyla temel özgürlüklere saygıyı güçlendirmeye yönelik olmalıdır…”

10) İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’ye Ek

Protokol’un “Eğitim hakkı” başlıklı 2’nci maddesinde; “Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz. Devlet, eğitim ve öğretim alanında yükleneceği görevlerin yerine getirilmesinde, ana ve babanın bu eğitim ve öğretimin kendi dini ve felsefi inançlarına göre yapılmasını sağlama haklarına saygı gösterir.”

11) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci

maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”

12) 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun’un;

12.1. “Dilekçe hakkı” başlıklı 3’üncü maddesinde; “Türk vatandaşları kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, Türkiye Büyük Millet Meclisine ve yetkili makamlara yazı ile başvurma hakkına sahiptirler.”

12.2. “Dilekçenin incelenmesi ve sonucunun bildirilmesi” başlıklı 7’nci maddesinde; “Türk vatandaşlarının ve Türkiye’de ikamet eden yabancıların kendileri ve kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri konusunda yetkili makamlara yaptıkları başvuruların sonucu veya yapılmakta olan işlemin safahatı hakkında dilekçe sahiplerine en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak cevap verilir. İşlem safahatının duyurulması halinde alınan sonuç ayrıca bildirilir.”

13) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;

13.1. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “… Yükseköğretim Eğitim Türleri:

Yükseköğretimde eğitim-öğretim türleri örgün, açık, dışarıdan (ekstern) ve yaygın eğitimdir…

(2) Açık Eğitim: Öğrencilere radyo, televizyon ve eğitim araçları vasıtasıyla yapılan bir eğitimöğretim türüdür…”

13.2. “Ana ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; “Yükseköğretim, aşağıdaki “Ana ilkeler” doğrultusunda planlanır, programlanır ve düzenlenir: … e) Yükseköğretimde imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak önlemler alınır…”

13.3. “Yükseköğretim Kurulu” başlıklı 6’ncı maddesinde; “a. Yükseköğretim Kurulu, tüm yükseköğretimi düzenleyen ve yükseköğretim kurumlarının faaliyetlerine yön veren, bu kanunla kendisine verilen görev ve yetkiler çerçevesinde özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip, bir kuruluştur…”

13.4.“Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7’nci maddesinde; “Yükseköğretim

Kurulunun görevleri; a) Yükseköğretim kurumlarının bu Kanunda belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi, eğitim-öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve yükseköğretim alanlarının ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dışında yetiştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planlar hazırlamak, üniversitelere tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılmasını gözetim ve denetim altında bulundurmak, b) Yükseköğretim kurumları arasında bu Kanunda belirlenen amaç, ilke ve hedefler doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, c) Üniversite çalışmalarının en verimli düzeyde sürdürülmesi için büyümenin sınırlarını tespit etmek ve yaz öğretimi, gece öğretimi, ikili öğretim gibi tedbirler almak… ı) Yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkân ve fırsat eşitliği sağlayacak önlemleri almak, j) Her eğitim – öğretim programında öğrencilerden alınacak harca ait ilgili yükseköğretim kurumlarının önerilerini inceleyerek karara bağlamak, … r) Bu Kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.”

13.5. “Yükseköğretim Kurumlarının görevleri” başlıklı 12’nci maddesinde; “Bu kanundaki amaç ve ana ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumlarının görevleri; … b. Kendi ihtisas gücü ve maddi kaynaklarını rasyonel, verimli ve ekonomik şekilde kullanarak, milli eğitim politikası ve kalkınma planları ilke ve hedefleri ile Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılan plan ve programlar doğrultusunda, ülkenin ihtiyacı olan dallarda ve sayıda insan gücü yetiştirmek, … d. Örgün, yaygın, sürekli ve açık eğitim yoluyla toplumun özellikle sanayileşme ve tarımda modernleşme alanlarında eğitilmesini sağlamak, … f. Eğitim – öğretim ve seferberliği içinde, örgün, yaygın, sürekli ve açık eğitim hizmetini üstlenen kurumlara katkıda bulunacak önlemleri almak, … h. Eğitim teknolojisini üretmek, geliştirmek, kullanmak, yaygınlaştırmak …”

13.6. “Cari hizmet maliyetinin hesaplanması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri” başlıklı 46’ncı maddesinde; “a. Yükseköğretim kurumlarında, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri, yükseköğretim programlarının özellikleri göz önüne alınarak

Yükseköğretim Kurulunca hesaplanır. Öğrencilerden her bir dönem için birinci öğretimde öğrenci katkı payı, ikinci öğretim ve uzaktan öğretimde ise öğrenim ücreti alınır… Devlet tarafından karşılanacak kısım ile birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim öğrencileri tarafından karşılanacak öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretleri, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri göz önünde bulundurularak belirlenir. Cari hizmet maliyetinin öğrenciler tarafından karşılanacak kısmı dışında kalan miktarı, Devlet tarafından karşılanır… b. Birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim için Yükseköğretim

Kurulu tarafından hesaplanan cari hizmet maliyetlerinin Devlet tarafından karşılanacak kısmı, öğrenciler tarafından karşılanacak katkı payları ve öğrenim ücretleri ile uygulamaya ilişkin

usul ve esaslar, her yıl haziran ayı sonuna kadar Cumhurbaşkanınca belirlenir… c. (…) bir ders için kredi başına ödenecek katkı payı veya öğrenim ücreti tutarları, her bir dersin kredisinin ilgili dönemde alınması gereken toplam ders kredisine oranlanması sonucu bulunacak katsayının ilgili dönem için belirlenen öğrenci katkı payı veya öğrenim ücreti ile çarpılarak, ilgili yükseköğretim kurumunca dönem başlarında hesaplanır. ç. Diploma programlarının hazırlık sınıfı eğitimi hariç olmak üzere, iki yıllık ön lisans ve dört, beş ve altı yıllık lisans programlarından bu süreler sonunda mezun olamayan öğrencilerden, ilgili dönem için öngörülen katkı payı ve öğrenim ücreti alınır. Çift ana dal programında kayıtlı olan öğrencilerden ise diploma programının öğrenim süresi ve ilave bir yılsonunda bu madde hükümlerine göre katkı payı alınır. Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen öğrenim sürelerinde lisansüstü programlardan mezun olamayan öğrencilerden de bu madde hükümlerine göre katkı payı alınır… g. Öğrenci katkı payı ve öğrenim ücretleri, ilgili dönem başlarında ödenir. Süresi içinde katkı payı veya öğrenim ücretini ödemeyenler ve mazeretleri ilgili yükseköğretim kurumunun yönetim kurulunca kabul edilmeyenler, o dönem için kayıt yaptıramaz ve öğrencilik haklarından yararlanamaz. Ödeme güçlüğü bulunan birinci öğretim öğrencilerinin ödemesi gereken katkı payının tamamı, talepleri halinde Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunca katkı kredisi olarak verilebilir… i. Öğrenci sosyal tesisleri ile faaliyetlerinden elde edilen gelirler, yükseköğretim kurumlarınca önceki yıllarda basılan süreli ya da süresiz yayınlar ile elektronik ortamda veya internet ortamında sunulan ders materyallerinden elde edilen gelirler, öğrenci katkı payı olarak tahsil edilen gelirler ile diğer gelirler; en geç tahsil edildiği ayın sonuna kadar ilgili yükseköğretim kurumu hesabına yatırılır. Yatırılan bu tutarlar, yükseköğretim kurumu bütçesine öz gelir olarak kaydedilir…”

13.7. “Ders kitapları ve eğitim-öğretim araçlarının basılıp çoğaltılması” başlıklı 48’inci maddesinde; “Üniversitelerde ders kitapları, bilgisayar ve elektronik ortamlarda hazırlanan eğitim-öğretim ve uzaktan öğretim ilkelerine göre oluşturulan her türlü materyal ilgili üniversite veya Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanır ve hazırlattırılır ve öğrencilere uygun bedelle satılır. Ders aracı olarak kullanılan kitap ve her türlü materyali öğretim elemanları kendi hesaplarına bastıramaz ve çoğaltamazlar, bunlar ilgili üniversite tarafından basılır, bastırılır veya çoğaltılır. Ancak, başvurdukları eğitim-öğretim yılı içinde bastırılamayacağı, kurumun yönetim kurulunca yazılı olarak bildirilen kitapları kendilerinin bastırma hakları saklıdır. Ders kitapları, bilgisayar ve elektronik ortamlarda hazırlanan eğitim-öğretim ve uzaktan öğretim ilkelerine göre oluşturulan her türlü materyalle ilgili olarak uygulanacak esaslar ve ödenecek telif hakları Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine

Yükseköğretim Kurulunca belirlenir.”

14) 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un;

14.1. “İnfazda temel amaç” başlıklı 3’üncü maddesinde; “Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazı ile ulaşılmak istenilen temel amaç, öncelikle genel ve özel önlemeyi sağlamak, bu maksatla hükümlünün yeniden suç işlemesini engelleyici etkenleri güçlendirmek, toplumu suça karşı korumak, hükümlünün; yeniden sosyalleşmesini teşvik etmek, üretken ve kanunlara, nizamlara ve toplumsal kurallara saygılı, sorumluluk taşıyan bir yaşam biçimine uyumunu kolaylaştırmaktır.”

14.2. “Süreli veya süresiz yayınlardan yararlanma hakkı” başlıklı 62’nci maddesinde; “(1)

Hükümlü, mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla süreli ve süresiz yayınlardan bedelini ödeyerek yararlanma hakkına sahiptir. (2) Resmî kurumlar, üniversiteler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla

Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler tarafından çıkartılan gazete, kitap ve basılı yayınlar, hükümlülere ücretsiz olarak ve serbestçe verilir. Eğitim ve öğretimine devam eden hükümlülerin ders kitapları denetime tâbi tutulamaz. (3) Kurum güvenliğini tehlikeye düşüren veya müstehcen haber, yazı, fotoğraf ve yorumları kapsayan hiçbir yayın hükümlüye verilmez.”

14.3. “Hükümlünün radyo, televizyon yayınları ile internet olanaklarından yararlanma hakkı” başlıklı 67’nci maddesinde; “(1) Hükümlü, ceza infaz kurumlarında merkezî yayın sistemi bulunduğu takdirde bu sisteme bağlı olarak radyo ve televizyon yayınlarını izleme hakkına sahiptir. (2) Merkezî yayın sistemi bulunmayan kurumlarda, yararlı olmayan yayınların izlenmesini ve dinlenmesini engelleyecek önlemler alınmak suretiyle bağımsız anten kullanılarak televizyon ve radyo izlenmesine ve dinlenmesine izin verilir. Bu cihazlar, bedeli kendisi tarafından ödenmek koşuluyla hükümlü adına kurumca satın alınır. Her ne biçimde olursa olsun dışardan gelenler tarafından getirilen radyo, televizyon ve bilgisayarlar kuruma alınmaz. (3) Kapalı ve açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerinde ancak, eğitim ve iyileştirme programları çerçevesinde kurum yönetimince belirlenen yerlerde görsel ve işitsel eğitim araç ve gereçlerinin kullanımına izin verilebilir. Eğitim ve iyileştirme programları gerekli kıldığı takdirde denetim altında internetten yararlanılabilir. Hükümlü, odasında bilgisayar bulunduramaz. Ancak, Adalet Bakanlığının uygun görmesi hâlinde eğitim ve kültürel amaçlı olarak bilgisayarın ceza infaz kurumuna alınmasına izin verilebilir.

(4) Bu haklar, tehlikeli hâlde bulunan veya örgüt mensubu hükümlüler bakımından kısıtlanabilir.”

14.4. “İyileştirme programlarının belirlenmesi” başlıklı 73’üncü maddesinde; “(1)Hükümlünün geçmişi, suçluluk nedenleri, suç sicili, fizik yeteneği ve ruhsal yapısı, kişisel doğası, arz edebileceği tehlike hâlleri, hapis cezasının süresi, salıverildikten sonraki beklentisi dikkate alınarak, toplumun hukuka uygun hareket eden ve üretken bir üyesi olarak yaşamını sürdürmesini sağlayacak ve bireysel ihtiyaçlarına uygun bir biçimde iyileştirme programları uygulanır. Bu programların hazırlanması ve uygulanması amacıyla ceza infaz kurumlarında eğitim ve psiko-sosyal hizmet servisleri oluşturulur.(2) Hükümlü, amaca uygun iyileştirme gereklerinin gerçekleştirilebileceği kurumlara veya bölümlere yerleştirilir.”

14.5.“Hükümlülerin sayısı ve uygulanacak güvenlik tedbirleri” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… (2) İyileştirme programları uygulanan grupların özelliklerine göre değişik güvenlik tedbirlerine yer verilir…”

14.6. “Eğitim programları” başlıklı 75’inci maddesinde; “(1) Ceza infaz kurumlarında bulunduğu süre içinde hükümlüye, kişiliğini geliştirecek, eğitimini güçlendirecek, yeni beceriler elde etmesini, suç işleme eğilimini yok etmeyi sağlayacak ve salıverilme sonrasına hazırlayacak programlar uygulanır. (2) Hükümlünün yaş, ceza süresi ve yeteneklerine öncelik verilerek ekonomik ve kültür durumuna uygun biçimde düzenlenen eğitim programları; temel eğitim, orta ve yükseköğretim, meslek eğitimi, din eğitimi, beden eğitimi, kütüphane ve psiko-sosyal hizmet konularını kapsar.”

14.7. “Öğretimden yararlanma” başlıklı 76’ncı maddesinde; “(1) Açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlülerin örgün ve yaygın, kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin yaygın öğretimden yararlanmaları sağlanır.”

14.8.“Kütüphane ve kurslardan yararlanma” başlıklı 88’inci maddesinde; “Hükümlü, çalışma saatleri dışında ve belirlenecek düzene göre idarece tertiplenen kurslara katılabilir ve kütüphaneden yararlanabilir. Bu konudaki programlar uzmanların önerileri ve hükümlünün istekleri dikkate alınarak kurum yönetimince belirlenir.”

14.9.“Kapalı ceza infaz kurumu dışına çıkma hâlleri” başlıklı 92’nci maddesinde; “(1)

Hükümlü; izin, hastaneye, Cumhuriyet Başsavcılığına veya duruşmaya sevk, eğitim, öğretim, işyurdu, cezanın ertelenmesi, salıverilme, nakil, deprem, sel gibi doğal afet ve yangın hâlleri dışında ve yetkili makamca verilmiş yazılı bir emir olmadıkça kapalı kurumun dışına çıkarılamaz. 9 uncu maddenin ikinci fıkrasında yazılı suçlardan hükümlü ve tutuklu olanların, ceza infaz kurumu düzeni ile toplum güvenliğini tehlikeye düşürebileceği, terör örgütü veya diğer suç örgütü üyelerinin örgütsel amaçlı faaliyet ve haberleşmelerine imkân sağlayabileceği, yol, kalınacak ceza infaz kurumu ya da sınav merkezi veya okulda güvenlik açısından sakınca bulunabileceği değerlendirildiği takdirde kurum dışına çıkmaları

Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından kısıtlanabilir…”

15) Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı

Hakkında Tüzük’ün;

15.1. “Eğitim ve Öğretim Servisi” başlıklı 26’ncı maddesinde; “(1) Kurumdaki eğitim ve öğretim hizmetleri ile kültürel etkinlikler ve kütüphane çalışmalarının yürütüldüğü servistir.

Kurumların eğitim ve öğretim servislerinde öğretmen ve kütüphaneci görev yapar. (2)

Öğretmenin görevleri: a) Hükümlülerin eğitim ve öğretimleri ile manevî kalkınmalarını sağlar, örgün ve yaygın eğitime devam eden hükümlülerin okul kayıtları, sınava giriş işlemleri, sevk hâlinde okul kayıtlarının nakledilmesi gibi eğitim ve öğretimleri için gerekli her türlü işlemleri yürütür ve konu hakkında bilgilendirme yapar, b) Her yılın eğitim ve öğretim döneminin başlangıcında eğitim ve öğretim, kurs gibi görev alanına giren konularda bir yıllık plan hazırlayarak kurum en üst amirine sunar ve eğitim ve öğretim istatistiklerini düzenler, c) Yıl içinde değişebilecek koşullar nedeniyle, yıllık plânda değişiklikler yapar, d)

Kütüphanecinin bulunmadığı hâllerde onun görevlerini yerine getirir, e) Öğretmen, okuma yazma bilmeyen hükümlülere, okuma yazma öğretilmesinden sorumludur. Herhangi bir sebeple öğrenme güçlüğü görülenler, öğretmen tarafından kurum en üst amirine bildirilir. Kurum en üst amiri ve öğretmen bunların okuma yazma öğrenmeleri için gereken önlemleri alır, f)

Öğretmen, kurumda eğitim ve öğretim faaliyetlerine devam edenlerin isimlerini, başladıkları tarihi, hangi sınıfa devam ettiklerini, başlangıçtaki öğrenim düzeylerini, eğitim ve öğretimde gösterdikleri ilerlemeyi, başarısını, devam sürelerini, sınıf yükselmelerini, davranış notlarını, gözlem ve sınıflandırma formunun ilgili bölümüne kaydeder…”

15.2. “Eğitim kurulunun görev ve yetkileri” başlıklı 43’üncü maddesinde; “(1) Eğitim kurulu aşağıda sayılan işleri yapmakla görevli ve yetkilidir; a) Kurumda uygulanacak eğitim ve iyileştirme programlarının esaslarını belirlemek, izlemek ve değerlendirmek, b) Kuruma yeni gelen hükümlüyle ilgili gerekli araştırmanın yapılmasını, rapor hazırlanmasını sağlamak ve bu raporları değerlendirmek, c) Eğitim ve iyileştirme programlarının işleyişini ve sonuçlarını değerlendirerek, kullanılan yöntemlerde yapılması gereken değişiklikleri saptamak ve uygulanmasını sağlamak, d) Eğitim-öğretim programları çerçevesinde hükümlülerin eğitim giderlerinin karşılanması için yapılacak çalışmaları plânlamak, e) Hükümlülerin korunması, eğitimleri ve yönlendirilmeleri konusunda duyarlılık oluşturulması, kurumların işleyişi ve önemi hakkında kamuoyunun bilgilendirilmesi ile ilgili çalışmalar yapmak, f) Hükümlü ile durumu hakkında bilgi sahibi olması gerekli ya da yararlı görülen kişi, kurum ya da kuruluşları, özel hayata saygı, gizlilik ve etik kurallarına uygun biçimde bilgilendirmek, g)

Kurum kitaplık veya kütüphanesine satın alma, bağış ya da ödünç alma gibi yollarla kazandırılacak yayınların tespitini yapmak, h) Kuruma gelen kitabın, kitaplık ya da kütüphaneye kabul edilip edilmemesine karar vermek, ı) Kuruma gelen her türlü yayının, kurum güvenliğini tehlikeye düşüren veya müstehcen haber, yazı, fotoğraf ve yorumları kapsayan nitelikte olup olmadığına karar vermek, j) Kitap okumayı özendirici çalışmalar yapmak, k) Kurum dışından getirilecek kişileri ve bu kişilerin yapacağı etkinlikleri ve konusunu belirlemek, l) Mevzuatla verilen diğer görevleri yerine getirmek.”

15.3. “Süreli veya süresiz yayınlardan yararlanma hakkı” başlıklı 87’nci maddesinde; “(1)

Hükümlü, mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla süreli ve süresiz yayınlardan bedelini ödeyerek yararlanma hakkına sahiptir. (2) Resmî kurumlar, üniversiteler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla

Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler tarafından çıkartılan gazete, kitap ve basılı yayınlar, hükümlülere ücretsiz olarak ve serbestçe verilir. Eğitim ve öğretimine devam eden hükümlülerin ders kitapları denetime tâbi tutulamaz. (3) Eğitim kurulunca, kurum güvenliğini tehlikeye düşürdüğü veya müstehcen haber, yazı, fotoğraf ve yorumları kapsadığı tespit edilen yayın hükümlüye verilmez.”

15.4. “Hükümlünün radyo, televizyon yayınları ile internet olanaklarından yararlanma hakkı” başlıklı 90’ıncı maddesinde; “(1) Hükümlü, kurumlarda merkezî yayın sistemi bulunduğu takdirde bu sisteme bağlı olarak radyo ve televizyon yayınlarını izleme hakkına sahiptir. (2) Merkezî yayın sistemi bulunmayan kurumlarda, yararlı olmayan yayınların izlenmesini ve dinlenmesini engelleyecek önlemler alınmak suretiyle bağımsız anten kullanılarak televizyon ve radyo izlenmesine ve dinlenmesine izin verilir. Bu cihazlar, bedeli kendisi tarafından ödenmek koşuluyla hükümlü adına kurumca satın alınır. Her ne biçimde olursa olsun dışardan gelenler tarafından getirilen radyo, televizyon ve bilgisayarlar kuruma alınmaz. (3) Kapalı ve açık kurumlar ile çocuk eğitimevlerinde ancak, eğitim ve iyileştirme programları çerçevesinde kurum yönetimince belirlenen yerlerde görsel ve işitsel eğitim araç ve gereçlerinin kullanımına izin verilebilir. Eğitim ve iyileştirme programları gerekli kıldığı takdirde denetim altında internetten yararlanılabilir. Hükümlü, odasında bilgisayar bulunduramaz. Ancak, Bakanlığın uygun görmesi hâlinde eğitim ve kültürel amaçlı olarak bilgisayarın kuruma alınmasına izin verilebilir. (4) Bu haklar, idare ve gözlem kurulu kararı ile tehlikeli hükümlü oldukları saptananlar veya örgüt mensubu hükümlüler bakımından kısıtlanabilir. (5) İşlediği suçun nitelik ve işleniş biçimi göz önüne alındığında, toplum için ciddi bir tehlike oluşturan, kurumdaki tutum ve davranışlarıyla, suç işlemek amacıyla kurulan silahlı örgütün yöneticiliğini yapmaya devam eden, bu konuda herhangi bir yöntemle, kurum içi veya dışındaki kişilere talimat veya mesaj veren hükümlülerin, idare ve gözlem kurulu kararıyla televizyon yayınlarını izlemesine ve bilgisayar ile internetten yararlanmasına izin verilmez.”

15.5. “Eğitim ve öğretimin tanımı ve amacı” başlıklı 104’üncü maddesinde; “(1)

Kurumlarda eğitim ve öğretim; hükümlüye yeni ve olumlu davranışlar kazandırmayı hedefleyen ve bu amacı gerçekleştirmek üzere beden, zihin, ahlâk ve duygu bakımından dengeli ve sağlıklı bir biçimde gelişmiş bir yapıya, özgür ve bilimsel düşünceye, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan hakları ve onuruna saygılı, yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek, bilgi, yetenek, beceri ve davranışlarını geliştirmek, birlikte çalışma ve iş görme alışkanlığı kazandırarak yaşama hazırlamak, kendilerinin geçim ve mutluluklarını sağlayacak faaliyetleri içeren hizmetlerin bütünüdür.”

15.6. “Eğitim programları” başlıklı 105’inci maddesinde; “(1) Hükümlüye, kurumda bulunduğu süre içinde, kişiliğini geliştirecek, eğitimini güçlendirecek, yeni beceriler elde etmesini, suç işleme eğilimini yok etmeyi sağlayacak ve salıverilme sonrasına hazırlayacak eğitim programları uygulanır. (2) Eğitim programları; temel eğitim, orta ve yüksek öğretim, meslek eğitimi, din eğitimi, beden eğitimi, kütüphane ve psiko-sosyal hizmet konularını kapsar.

(3) Eğitim programları, hükümlünün, yaş, cinsiyet, öğrenim durumu, ceza süresi, yetenekleri ve kültür durumuna uygun olarak hazırlanır.”

15.7. “Öğretimden yararlanma” başlıklı 106’ncı maddesinde; “(1) Açık kurumlar ile çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlülerin örgün ve yaygın, kapalı kurumlarda bulunan hükümlülerin yaygın öğretimden yararlanmaları sağlanır. (2) Hükümlülere okuma-yazma öğretilmesi, örgün veya yaygın öğretim kurumları aracılığıyla, kuruma gelmeden önce eksik kalan eğitimlerinin tamamlattırılması ve öğrenimlerini devam ettirilmesi sağlanır. (3)

İlköğretim ara sınıflarından terk olanlardan, örgün eğitim çağını geçirmiş onbeş ve daha üst yaşlarda bulunan her hükümlünün yaygın eğitime devam etmesi teşvik edilir.”

15.8. “Ders araç ve gereçleri” başlıklı 108’inci maddesinde; “Eğitim ve öğretimle ilgili araç ve gereçleri sağlayamayan hükümlülere, bu araç ve gereçler kurum tarafından sağlanır.”

15.9. “Eşyanın postadan alınması” başlıklı 125’inci maddesinde; “(1) Hükümlülerin adlarına posta veya kargo ile gönderilen havale ve eşya, kurum mutemedi tarafından en geç

7 gün içinde postadan alınır. Gönderi, içeriği itibariyle kuruma sokulması ve

bulundurulması mevzuat hükümlerince sakıncalı olmaması hâlinde hükümlüye teslim edilir…”

16) Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün 27/07/2007 tarihli ve

“Genç ve Yetişkin Hükümlü ve Tutukluların Eğitim ve İyileştirilme İşlemleri ve Diğer

Hükümler” konulu 46/1 sayılı Genelgesinin;

16.1. “C- Açık Öğretim Fakültesi (AÖF)” başlıklı bölümünde; “(1) Açık Öğretim Fakültesi sınavları, Açık Öğretim Fakültesi Dekanlığı ile iş birliği yapılarak ceza infaz kurumlarına gönderilen sınav komisyonları tarafından gerçekleştirilecektir. (2) Kayıt işlemi öğrencinin bulunduğu kurumun bağlı olduğu il merkezinde yapılacaktır. (3) Açık Öğretim Fakültesini kazanan hükümlü ve tutuklu öğrencilerin kayıt işlemleri yakınlarından biri tarafından yapılabilir. İşlemlerin öğrencinin yakınları tarafından yapılamaması hâlinde, öğrencinin bulunduğu kurum tarafından sınav merkezi olan kuruma bilgi verilerek, gerekli belgeleri gönderecek ve kayıt işlemi il merkezlerindeki sınav merkezi olan ceza infaz kurumlarından yapılacak müracaatlarla birlikte, sınav merkezi olan kurum idaresince görevlendirilecek bir personel tarafından gerçekleştirilecektir. (4) Kuruma AÖF öğrencisi olan yeni bir yetişkin ve genç hükümlü ve tutuklu geldiğinde, hangi ceza infaz kurumundan geldiği de bildirilip, Yetişkin ve Genç Açık Öğretim Fakültesi Tutuklu/Hükümlü Sınav Başvuru Formu (Ek 3-A ve Ek 3-B sayılı Form) düzenlenerek Genel Müdürlüğe gönderilecektir. (5) Açık Öğretim Fakültesi

Dekanlığı ile varılan mutabakat gereğince, Genel Müdürlük tarafından süresinde bildirilmeyen hükümlü ve tutuklu öğrenciler kurumlarda sınavlara alınmamaktadır. Bu sebeple AÖF’ye yeni kayıt olan hükümlü ve tutuklu öğrenciler ile her yıl ara, yıl sonu ve bütünleme sınavları öncesinde kurum içinde yapılacak taramalarla tespit edilen AÖF öğrencisi yetişkin ve genç hükümlü ve tutuklulara ilişkin bilgileri içeren (Ek 3-A ve Ek 3-B sayılı Form) her bir öğrenci için ayrı ayrı düzenlenerek, en geç sınavların yapılacağı tarihten BİR AY ÖNCE, Genel

Müdürlüğün Eğitim Birimine faksla gönderilecektir. Kuruma yeni gelen hükümlü ve tutuklu olduğu takdirde sınavdan 21 gün öncesine kadar faks ve telefonla bildirim yapılabilir. AÖF

Dekanlığı sınava 21 günden az süre kaldığında yapılan sınav bildirimlerini kesinlikle kabul etmemektedir. Bu süre geçtikten sonra hükümlü veya tutukluların sınava katılması mümkün olmayacaktır. (6) Sınav merkezi olan kurumun müdürü, AÖF ile ilgili her hususta, il sınav yöneticisi ile iş birliği yapacaktır.”

16.2. “D- Açık İlköğretim Okulu, Açık Öğretim Lisesi ve Açık Öğretim Fakültesine ilişkin

Ortak Hükümler” başlıklı bölümünde; “…(2) Kayıt ve sınav harçlarını, yol masraflarını ödeyemeyecek durumdaki hükümlü ve tutukluların, bu tür masraflarının karşılanması için, il veya ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfından, gönüllü kurum ve kuruluşlardan yardım istenecektir. Gerekirse yol masrafları eğitim kurulu kararıyla emanet para faizi hesabından veya kurum olanaklarıyla karşılanacak, hükümlü ve tutuklu öğrenciler maddî nedenlerle mağdur edilmeyecektir… (7) AÖF sınav sonuç belgesinin ve Açık İlköğretim Okulu ile Açık

Öğretim Lisesi sınav giriş ve sınav sonuç belgelerinin zamanında kuruma ulaşmaması hâlinde, internetten yararlanılarak bu belgeler temin edilecek, öğrencilerin mağdur olmamaları için gerekli her türlü önlem alınacaktır. (8) Kayıt işlemleri her öğretim yılı başında AÖF ve Millî

Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan iş takvimi veya yönerge esaslarına göre yürütülecektir.

Kuruma ulaşmaması hâlinde, kurum idaresi ve öğretmeni tarafından iş takvimi veya yönerge zamanında temin edilecektir.

16.3. “F- Yüksek Öğretim Çalışmaları” başlıklı bölümünde; “(1) Herhangi bir yükseköğretim kurumuna devam ederken tutuklanan veya hüküm giyen öğrencilerin ya da ceza infaz kurumundayken üniversite sınavını kazanan hükümlü ve tutukluların kapalı ceza infaz kurumlarından, okullarının kabul etmesi durumunda, dış güvenlik görevlisi muhafazasında, açık ceza infaz kurumlarından iç güvenlik görevlisi nezaretinde ara, yılsonu, bütünleme ve mazeret sınavlarına katılmaları sağlanacaktır. Talebi olması hâlinde okullarının kabul etmesi koşuluyla kayıt dondurma işlemi yapılması için girişimlerde de bulunulacaktır…(5) Uzaktan eğitime katılacak öğrenciler, personel nezaretinde internetten yararlandırılacaklardır.”

17) Açık Yükseköğretim Yönetmeliği’nin;

17.1. 2’nci maddesinde; “Açık yükseköğretim; A) Anadolu Üniversitesinde merkezi açık yükseköğretim B) Diğer üniversitelerde açık yükseköğretim olmak üzere iki farklı ortamda sürdürülür.”

17.2. 3’üncü maddesinde; “Merkezi açık yükseköğretim 41 sayılı Kanun Hükmünde

Kararname ile Anadolu Üniversitesinde kurulan Açıköğretim Fakültesinde ülke çapında sürdürülür. Bu tür açık öğretimin hangi alanlarda sürdürüleceği üniversitenin önerisi üzerine

Yükseköğretim Kurulu tarafından kararlaştırılır.”

17.3. 4’üncü maddesinde; “Üniversitelerde herhangi bir öğretim programında açık öğretim yapılmasına ilgili üniversitenin önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından karar verilir.

Açık öğretimin öğrenci kapasitesi, sürdürülme esasları, kullanılacak sistem ve gereç ilgili üniversitenin yetkili organı tarafından tespit edilir.”

17.4. 8’inci maddesinde; “Açık öğretimde, imkanlar ölçüsünde, a) Basılı eğitim araçları, kaset, video, teyp, band ve film, b) Radyo ve televizyon, c) Danışman gözetiminde toplu tartışma; ve benzeri gereç ve sistemlerden yararlanılır.”

17.5. 12’nci maddesinde; “Açık öğretimde öğrencilerden bu öğretim için tespit edilen harçlar dışında, gönderilen kitap, ses ve video kasetleri, slaytlar, mektup, test, deney malzemesi ve benzeri gereçlerin depozito ve ulaşım masrafları ile bunlara ilişkin gerekli ücretler ve bedeller Anadolu Üniversitesinde ‘Açık Öğretim Fakültesinin’ diğer üniversitelerde üniversite veya ilgili birimin döner sermayesine gelir kaydedilir.”

17.6. 15’inci maddesinde; “Açık öğretim yapılan her birimde açık öğretim öğrenci işleri ile görevli bir büro kurulur. Merkezi açık öğretim hizmetleri ile yükümlü Anadolu Üniversitesi yurt düzeyinde gereken bölgelerde özel büro ve rehberlik merkezleri açabilir.”

18) Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim ve

Sınav Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “ Bu Yönetmelikte geçen; … f) Merkezî Açıköğretim: 28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları

Teşkilat Kanununun 21 inci maddesine göre, Anadolu Üniversitesi tarafından geniş kitlelere belirli bir zaman ve mekânda bulunma zorunluluğu olmadan, ülke çapında her ilde ve yurt dışında merkezî bir organizasyonla kitlesel eğitim, sınav, yüz yüze akademik danışmanlık ve

büro hizmeti verilen bölüm/programlardaki eğitim-öğretimi,… h) Uzaktan Öğretim:

Yükseköğretim kurumlarında; bilgi ve iletişim teknolojilerine dayalı olarak planlanan ve yürütülen, aynı mekânda bulunmaksızın öğretim elemanı ve öğrencilerin karşılıklı etkileşimine dayalı olarak gerçekleştirilen eğitim-öğretimi, ifade eder.”

19) Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Hizmetleri Yayın ve Uygulama Yönetmeliği’nin;

19.1. “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “2547 Sayılı Kanunun 65. maddesinin (a) bendi hükmü uyarınca hazırlanan bu yönetmelik, Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim

Fakültesince ülke düzeyinde sürdürülen açık öğretim hizmetleri için uzaktan öğretim, eğitim teknolojisi ve yaygın eğitim uygulamalarının gerektirdiği işlevlere ilişkin esasları kapsar.”

19.2. “Açık Öğretim Sistemi Yayınlarına İlişkin Esaslar” başlıklı 2’nci maddesinde; “Açık öğretim sisteminin gerektirdiği her türlü basılı malzeme ile radyo ve televizyon yayınları için program üretimi ve program üretiminde kullanılacak eserlerin ve hizmetlerin siparişi veya yurtiçi ve yurtdışı kurumlardan ya da kişilerden sağlanması, bunların denetimi, dağıtımı, satışı, kiralanması ve devri ile ilgili işler Açık Öğretim Fakültesi Yayın Komisyonu Kararı ile olur.”

19.3. 9’uncu maddesinde; “Basılı eserlerin maliyeti, telif hakları, klişe, kâğıt, baskı, cilt masraflarından; görsel ve işitsel yayınlarda ise film, video-bant, ses bandı, grafik malzemeleri, dekor malzemeleri, aksesuar, ışık malzemesi vb. ile her türlü teklif hakları ve hizmet alımlarını kapsayan masraflardan oluşur. Basılı malzemede bu usulle bulunan toplam bedelin baskı adedine bölünmesi ile o eserin birim maliyeti belirlenmiş olur.”

19.4. “Açık Öğretim ve Eğitim İlkelerine Göre Hazırlanmış Basılı Malzemenin Satış Bedeli” başlıklı 12’nci maddesinde; “Satış bedeli 17. ve 18. maddelerdeki hükümler saklı kalmak üzere, 8. maddedeki gibi hesaplanan maliyet bedeline % 20 eklenerek bulunur.”

19.5. 13’üncü maddesinde; “Basılı malzemelerden bazıları ve gazete türü olanların satış fiyatları, maliyet fiyatı esas tutulmaksızın Yayın Komisyonunca belirlenir.”

19.6. 14’üncü maddesinde; “Ders üniteleri, sınav ünite soruları, basılı yardımcı malzeme, kitap, dergi, gazete için kabul edilecek eserlerin hazırlanış, sunuş şekil ve esasları ile yine şekle dayanan baskı esaslarını Yayın Komisyonu belirler.”

19.7. 18’inci maddesinde; “Açık Öğretim Fakültesi gerekli gördüğü takdirde, eğitimlerine yardım amacı ile ve Yayın Komisyonu kararıyla, elindeki basılı malzemeleri, Açık Öğretim

Fakültesi öğrencilerine maliyetine veya maliyetinden düşük bir ücretle ya da bedelsiz olarak verebilir.”

20) Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim ve

Sınav Uygulama Esasları’nın;

20.1. “Dersler” başlıklı 3’üncü maddesinde; “(1) Dersler; teorik derslerden ve atölye, laboratuvar, pratik çalışma, staj vb. uygulamalardan oluşur. Merkezî Açıköğretim, uzaktan öğretim ve yüz yüze öğretim yöntemleriyle dersler yapılabilir… Derslerin hangi yarıyılda açılacağı, ilgili birim kurulunun kararı ve Senatonun onayıyla belirlenir… (4) Öğrenci, kayıtlı olduğu programda alıp başardığı bir dersin notunu yükseltmek amacıyla bu dersi tekrar alamaz. Ancak akademik yetersizlik uyarısı alan öğrenci; akademik yetersizlik uyarısı aldığı dönemden itibaren CC harf notunun altında harf notu aldığı derslerden istediklerini tekrar edebilir…”

20.2. “Mali yükümlülükler” başlıklı 6’ncı maddesinde; “ (1) Öğrenci, öğrenim gördüğü sürece 2547 sayılı Kanunun 44 üncü ve 46 ncı maddeleri gereğince kayıtlı olduğu programa göre; her yıl Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen Öğrenim Ücreti ve Katkı Payı ile ilgili fakülte yönetim kurulunun önerisi ve Üniversite Yönetim Kurulu kararıyla belirlenen Öğretim

Gideri ve diğer mali yükümlülükleri yerine getirmek zorundadır. (2) Öğrencinin kaydını sildirmesi durumunda, öğrencinin daha önceden ödediği Dönem Öğretim Gideri, Dönem

Öğrenim Ücreti ve Dönem Öğrenci Katkı Payı iade edilmez.”

20.3. “Kayıt şartları ve belgeleri” başlıklı 8’inci maddesinde; “Kayıt hakkı kazanan öğrencinin kayıt işlemi; İnternet ortamında otomatik olarak oluşturulan “İnternet Başvuru

Belgesi”nin çıktısının alınıp bu belgenin Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi (AÖF)

Bürolarına şahsen teslimi veya Yurtdışı Kayıt Merkezlerine şahsen/posta yoluyla teslim edilmesiyle tamamlanır…”

21) Anadolu Üniversitesi 2018-2019 Öğretim Yılı Öğrenci Kılavuzu’nun;

21.1. “Öğrenme Ortamları” başlıklı IV’üncü Bölümünün “Ders Kitapları” başlıklı 2’nci paragrafında; “Öğrencinin kendi kendine öğrenmesinde etkili ve verimli bir materyal olan ve başlangıcından bu yana temel öğretim materyali olarak kullanılan ders kitapları, çok güçlü bir teknik altyapıyla uzman bir ekip tarafından hazırlanmaktadır. Öğrencilere ders kitapları dijital (PDF) formatta sunulmaktadır. Öğrenciler sınavlarda ders kitabının e-Kampüs ortamında sunulan güncel versiyonundaki (PDF) içerikten sorumludurlar. E-Kampüs ortamında sunulan diğer ders malzemeleri (Ünite Özeti, Sorularla Öğrenelim, Ünite Özet Videoları, Yaprak Test vb.) öğrenmeye yardımcı içeriklerdir. ekampus.anadolu.edu.tr adresinden T.C.

kimlik numaraları ve şifreleri ile giriş yaparak Derslerim bölümünden erişilebilir.”

21.2. “Ölçme ve Değerlendirme” başlıklı V’inci Bölümünün “Tutuklu ve Hükümlü

Öğrencilerin Sınavları” başlıklı 5’inci paragrafında; “Tutuklu ve hükümlü öğrenciler, cezaevi ve tutukevlerinde sınava katılmak isterlerse her sınav döneminden bir ay önce (tahliye edilme olasılıkları da düşünülerek) cezaevi müdürlüklerine başvurmak zorundadır. Adalet

Bakanlığı sınava girecek öğrencilerin listesini Anadolu Üniversitesinin belirlediği tarihler arasında Üniversitenin belirlediği kanaldan bildirmekte olup bu listede yer almayan öğrenciler ile bilgilendirme sonrası farklı bir cezaevine/tutukevine nakledilen öğrenciler, cezaevlerinde veya tutukevlerinde sınava alınmaz. Bunun dışında öğrencilerin, cezaevi müdürlüklerinin ve ilgili savcılıkların doğrudan Anadolu Üniversitesine, ilgili fakültelere veya illerdeki AÖF Bürolarına yaptıkları başvurular işleme alınmamaktadır.”

Düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

22) Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddialarının, ilgili idarelerin Kurumumuza

sunduğu bilgi ve belgelerin ve ilgili mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi neticesinde; kapalı bir ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunması nedeniyle hürriyeti kısıtlı olan … …’ye Açıköğretim Fakültesi kitaplarının zamanında ulaştırılamamasında, başvuranın dilekçesine/dilekçelerine ilgili Üniversite tarafından cevap verilmemesinde, ayrıca anılan Üniversite tarafından adı geçen hükümlü öğrenciye gecikme için gerekçe sunulmadığı gibi mevcut diğer yolların da gösterilmemesinde, idarenin sorumluluğu bulunduğu sonucuna varılmış olduğundan, başvuranın iddia ve taleplerinin kabulü gerektiği yönünde hazırlanan

“Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

23) Samsun … … Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda hükümlü olarak bulunmakla

birlikte Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi’nde öğrenci olan … … adlı başvuran; öğrenim ücretini yatırarak kaydını tamamlamasının üzerinden 1 aydan fazla süre geçmesine, ailesi ve Cezaevi Eğitim Birimi tarafından defalarca ilgili idareye başvurulmuş olmasına ve sınavlara sadece 10 gün kalmasına rağmen, ilgili üniversitenin ders kitaplarını göndermediğini; “kitapları kargoladık/ kargolayacağız” şeklindeki ifadeler ile sürekli kendisini oyaladıklarını; ayrıca yazdığı dilekçelere cevap verilmediğini; böylelikle de kendisinin ve cezaevinde benzer durumda olan binlerce Açıköğretim Fakültesi öğrencisinin eğitim hakkına engel olunduğunu; Kurumumuza yaptığı şikâyet neticesinde ise, 5 adet kitabının sınavdan yalnızca 2 gün önce, 1 adet kitabının da sınavdan ancak 20 gün sonra kendisine ulaştırıldığını; bu durumun 1 adet dersten 25 puan, diğerlerinden de 50-60 puan almasına yol açarak, başarısız olmasına ve mağduriyet yaşamasına sebebiyet verdiğini; idarenin gecikme için özür dilemediği gibi herhangi bir gerekçe de sunmadığını ifade ederek, gereğinin yapılmasını talep etmiştir.

24) Bu iddialar karşısında Anadolu Üniversitesi; Açıköğretim Fakültesi’nin 2018-2019

öğretim yılından itibaren, yıllık kayıt ücretlerinde indirime giderek, basılı kitap verilmesi uygulamasına son verdiğini; mahkûmlar da dahil Açıköğretim Fakültesi öğrencilerinin artık çevrimiçi (online) olarak sunulan kitap içeriğinden sorumlu tutulacaklarını; öğrencilerin tüm kitapların en güncel haline “ekampus.anadolu.edu.tr” adresinden ücretsiz olarak ulaşabildiklerini; kitapları basılı olarak almak isteyen öğrencilerin de stoklar ölçüsünde

“kitapsatis.anadolu.edu.tr” adresinden kitapların basılı hallerini 10 TL karşılığında satın alabildiklerini; ayrıca, çevrimiçi kitapların çıktılarının herhangi bir yazıcıdan alınabilmekte olduğunu; cezaevlerinde bulunan öğrenciler için ise bu durumun cezaevi öğretmenleri aracılığı ile çözülebileceğini; öğrenciler ile cezaevi öğretmenlerinin (eğer kayıt yenilemeyi yaptılarsa) sistemin değiştiğinden ve kitapların artık basılı verilmeyeceğinden haberdar olmaları gerektiğini; 2018-2019 öğretim yılında basılı kitap vermeyeceği için yıllık ücretlerde zaten indirime giden, e-kampüs sisteminde tüm ders kitaplarının dijital formatlarını yayınlayan, ek olarak “kitapsatis.anadolu.edu.tr” adresi üzerinden “opsiyonel” olarak basılı kitapları 10 TL karşılığında satışa sunan Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi’nin, cezaevlerindeki öğrencilerin mağdur olmaması adına, geçiş sürecinde bir defalık olmak üzere, bir yükümlülük bulunmamasına rağmen ücretsiz kitap gönderimi de yapmaya çalıştığını; bu çerçevede, Adalet Bakanlığı ile temasa geçerek cezaevinde bulunan açıköğretim sisteminde kayıtlı öğrencilerin isimlerini istediklerini; öte yandan bu isimlerin kendilerine tek bir liste halinde değil, her bir cezaevinden farklı tarihlerde ve farklı formatlarda ulaşmış olduğunu; söz konusu listelerin Üniversite tarafından işlenmesi ve doğrulanması sürecinin de bu nedenle zaman aldığını; bu sebeple başvurana ait adrese 5 adet kitabın 20 Kasım 2018 tarihinde, 1 adet kitabın da 10 Aralık 2018 tarihinde gönderilebildiğini; diğer yandan, cezaevi öğretmenlerinin öğrencilere kitapların çıktılarını sağlayabilme konusunda zaten yetkiye sahip olduklarını; sayılan sebeplerle mahkûm öğrencilerin artık verilmeyeceği açıklanmış basılı kitapları beklemelerinin doğru bir öğrenci yaklaşımı olmadığını belirterek, başvuranın iddialarını reddetmiştir.

25) Diğer yandan, Adalet Bakanlığı; 2018-2019 öğretim yılına kadar Anadolu Üniversitesi

Açıköğretim Fakültesi’nde öğrenim görmekte olan hükümlü ve tutukluların ders kitaplarının ilgili Üniversitenin İl Yöneticiliklerinden ceza infaz kurumu görevlileri tarafından alınmakta ve ilgililerine teslim edilmekte olduğunu; fakat Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü’nce, 16/10/2018 tarihli yazı ile, 2018-2019 öğretim yılından itibaren öğrencilere basılı kitap yerine “Anadolum e-Kampüs Sistemi” aracılığı ile sunulacak olan dijital kitapların ve e-öğrenme malzemelerinin kullandırılacağının, diğer yandan, dezavantajlı grupta yer alan hükümlü ve tutuklu öğrencilerin temel öğrenme malzemesi olan basılı kitapların bulundukları ceza infaz kurumuna kargo ile gönderimine ve eksik olan kitapların basımına devam edileceğinin bildirildiğini ve bunun yapılabilmesi için ilgili hükümlü ve tutuklu öğrenci bilgilerinin gönderilmesinin istendiğini; bunun üzerine, hükümlü ve tutuklulara ait listelerin ceza infaz kurumlarınca Anadolu Üniversitesi’nin ilgili birimlerine gönderildiğini; bu çerçevede, başvuranın bulunduğu … … Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nun da Anadolu

Üniversitesi’nin 16/10/2018 tarihli talebi üzerine, zaman kaybetmeksizin gerekli listeyi anılan üniversiteye gönderdiğini; diğer yandan, Samsun AÖF Bürosu’nun Ceza İnfaz

Kurumunu 21/11/2018 tarihinde telefonla arayarak, AÖF kitaplarının Büroya ulaştığı bilgisini paylaştığını; bunun üzerine aynı gün içinde cezaevi görevli personeli tarafından kitapların

Samsun AÖF Bürosu’ndan alınarak, gün içerisinde hükümlü ve tutuklu öğrencilere teslim edildiğini; diğer yandan, Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü’nün 22/02/2019 tarihinde kendilerine ulaşan “AÖF Kitap Dağıtımı” konulu yazısı ile hükümlü ve tutuklu öğrencilere de artık fiziki ders kitabı gönderilmeyeceğini, önceden basılmış olup da mevzuat değişikliklerinden etkilenmeyen kitapların ise stoklarla sınırlı kalmak kaydıyla

“kitapsatis.anadolu.edu.tr” adresinden satın alınabileceğini bildirdiğini; 22/02/2019 tarihinde kendilerine ulaşan bilâ tarihli bu yazının da, bir önceki yazı gibi tüm Cumhuriyet

Başsavcılıklarına duyurulduğunu; ayrıca, ceza infaz kurumu eğitim ve öğretim servislerinin, örgün ve yaygın eğitime devam eden hükümlülerin okul kayıtları ve sınava giriş işlemleri gibi eğitim ve öğretimleri için gerekli her türlü işlemleri yürüterek konu hakkında gerekli bilgilendirmeleri yaptıklarını; fakat Açıköğretim Fakültesi ders kitaplarının basımı ve temini ile hükümlü ve tutuklu öğrencilere gönderimi hususlarında ceza infaz kurumlarının herhangi bir yetki ve sorumluluğunun bulunmadığını belirtmiştir.

26) Yukarıda ana çerçevesi çizilen iddialar ve ilgili idarelerin bu iddialar karşısındaki

açıklamaları ile yaptıkları işlemler, Kurumumuzca incelenmiş olup;

26.1. Anadolu Üniversitesi Senatosu’nun, 25 Temmuz 2018 tarihli ve 10 sayılı Açıköğretim

Fakültesi Kurulu Kararı üzerine aldığı 9 Ağustos 2018 tarihli ve 6 sayılı Karar ile; Açıköğretim Fakültesi öğrencilerine 2018-2019 öğretim yılından itibaren basılı kitap verilmesi uygulamasına son verilmesine ve tüm eğitim materyallerinin elektronik ortamda sunulmasına karar verdiği;

26.2. Fakülte Kurulu’nun 28 Ağustos 2018 tarihli ve 39 sayılı Kararı ile ise; Açıköğretim

Fakültesinde eğitim gören, fakat dezavantajları nedeniyle dijital ortama ulaşamayan ya da dijital ortamdan yaralanamayan öğrenciler ile kendi talebi doğrultusunda basılı kitaptan ders çalışmak isteyen ve bundan ücreti mukabili yararlanmak isteyen öğrenciler için kitap basım ve dağıtımına devam edilmesinin kararlaştırıldığı;

26.3. … …’nin Üniversitenin bu kararlarından sonra, 28 Eylül 2018 tarihinde öğrenim ücretini ödeyerek Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım Programı’na kaydını yaptırdığı;

26.4. Diğer yandan, Anadolu Üniversitesi’nin Kurumumuza gönderdiği evraktan görüleceği üzere, Üniversitenin ancak 11 Ekim 2018 tarihinde, diğer ifadeyle Senato kararından yaklaşık 2 ay sonra Adalet Bakanlığı’na resmi bir yazı göndererek, basılı kitap uygulamasına son verildiğini, dezavantajlı gruplara ise kitap gönderilmeye devam edileceğini bildirdiği ve bu nedenle Açıköğretim Fakültesi’nde okuyan hükümlü ve tutukluların kimlik bilgilerini talep ettiği;

26.5. Adalet Bakanlığı’nın ise yazı kendisine ulaşır ulaşmaz, 16 Ekim 2018 tarihinde, tüm

Cumhuriyet Başsavcılıklarına “çok ivedi” kayıtlı bir yazı yazarak durumu bildirdiği ve bu yazı ile konunun tüm ceza infaz kurumu müdürlüklerine de “ivedi olarak” duyurulması, ayrıca ceza infaz kurumu müdürlüklerinin “direkt olarak” Anadolu Üniversitesi’ne gerekli bilgileri göndermesi talimatını verdiği;

26.6. Bu yazı üzerine, … Cumhuriyet Başsavcılığı Muhabere Bürosu’nun, aynı şekilde vakit kaybetmeksizin, 17 Ekim 2018 tarihinde gerekli duyuruyu … Ceza İnfaz Kurumu

Müdürlüğü’ne yazılı olarak yaptığı;

26.7. … Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü’nün de, talep edilen bu listeyi ivedi bir şekilde hazırlayarak, 18 Ekim 2018 tarihinde … Cumhuriyet Başsavcılığı’na ilettiği;

26.8. … Cumhuriyet Başsavcılığı’nın ise, anılan Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünden aldığı bu listeyi, vakit kaybetmeksizin 19 Ekim 2018 tarihinde Anadolu Üniversitesi’ne gönderdiği (diğer yandan, bu listede başvuranın bilgilerinde herhangi bir eksikliğe rastlanmadığı);

26.9. Hükümlü ve tutukluların kitaplarının ulaşmaması üzerine ise; … Ceza İnfaz Kurumu

Müdürlüğü’nün 12 Kasım 2018 tarihinde ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına bir yazı yazarak, halen kitapların gelmediğini bildirdiği; bu yazıda, “Kurumumuzda aşağıda isimleri belirtilen kişiler Anadolu Üniversitesinin 24-25 Kasım 2018 tarihinde sınava girecek olup, … numaralı telefon numarası ile Samsun Açıköğretim Bürosuna ulaşılmaya çalışılmış fakat telefona cevap verilmediğinden, Anadolu Üniversitesinin … numarası ile yapılan görüşmede öğrenci kitaplarının Samsun AÖF Bürosunda olduğu belirtilmiş olup ancak Samsun Açıköğretim

Büro görevlileri ile yapılan görüşmede kitapların gelmediği belirtilmiştir. Sınav tarihi de dikkate alınmak suretiyle kurumumuzda hükümlü-tutuklu bulunan aşağıda isimleri belirtilen AÖF öğrencilerinin kitaplarının ivedilikle temin edilerek temin edildiğinde kurumumuza bildirilmesi hususundaki; Yazımızın Anadolu Üniversitesi Samsun

Açıköğretim Fakültesi Bürosuna gönderilmesi arz olunur.” ifadelerine yer verildiği;

26.10. Bu sırada (14 Kasım 2018 tarihinde) … …’nin, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’na, kitaplarının halen gönderilmediği, ayrıca yazdığı dilekçelere cevap verilmediği hususlarını içeren bir şikâyet dilekçesi de gönderdiği; bu dilekçenin 6 Aralık 2018 tarihinde

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından Anadolu Üniversitesi’ne iletilerek, başvurana bilgi verilmesinin istendiği; diğer yandan, söz konusu dilekçenin Üniversite bünyesindeki

Açıköğretim Fakültesi Dekanlığı Kitap Yazım Basım ve Dağıtım Koordinatörlüğü’ne 3 Ocak

2019 tarihli yazı ekinde havale edildiği; anılan Koordinatörlüğün ise, başvuranın 14 Kasım

2018 tarihli dilekçesi hakkında Üniversitenin Hukuk Müşavirliğine 25 Ocak 2019

tarihinde (12-13 Ocak 2019 tarihlerinde gerçekleşen dönem sonu sınavlarından dahi sonra) cevap yazdığı; fakat bu yazılı cevabın başvurana iletildiğine dair herhangi bir bilgi/belgenin, özellikle talep edilmiş olmasına rağmen Kurumumuza gönderilen cevabi yazı ve eklerinde bulunmadığı;

26.11. Tüm bu süreç sonucunda, Üniversite tarafından, hükümlü öğrencinin 5 adet kitabının ancak 20 Kasım 2018 tarihinde (24-25 Kasım 2018 tarihinde düzenlenen ara sınavlardan sadece birkaç gün önce) Samsun AÖF Bürosu’na gönderildiği; Samsun AÖF Bürosu’nun ise ilgili Ceza İnfaz Kurumunu 21 Kasım 2018 tarihinde telefonla arayarak, kitapların ulaştığını bildirdiği;

26.12. İlgili Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünün ise ivedilikle aynı gün içinde memur görevlendirerek, 21 Kasım 2018 tarihinde söz konusu kitapları Samsun AÖF Bürosu’ndan aldırdığı; 1’i eksik olmak üzere ders kitaplarının hükümlü başvurana 24-25 Kasım 2018 tarihlerinde yapılan ara sınavlardan sadece 2-3 gün öncesinde teslim edilebildiği; eksik olan İktisada Giriş kitabının ise ara sınavdan yaklaşık 16-17 gün sonra (10 Aralık 2018 tarihinde) Anadolu Üniversitesi tarafından Samsun’daki AÖF Bürosuna gönderildiği;

Anlaşılmıştır.

27) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 5’inci maddesinde, yükseköğretimin belli “ana

ilkeler” doğrultusunda planlanacağı, programlanacağı ve düzenleneceği; bu ana ilkelerin arasında ise, “yükseköğretimde imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak önlemlerin alınması”nın da yer aldığı kaydedilmektedir. Ayrıca anılan Kanun’un 7’inci maddesinde, Yükseköğretim

Kurulu’nun görevleri arasında “Yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkân ve fırsat eşitliği sağlayacak önlemleri almak” da sayılmaktadır. Kapalı ceza infaz kurumlarında hükümlü olarak bulunan öğrencilerin özgürlüklerinden mahrum, bu nedenle de belli olanaklardan yoksun oldukları ve birçok imkâna/hizmete ancak belli prosedürler/kontroller/izinler sonucunda ulaşabildikleri dikkate alındığında; örgün eğitimden yararlanması güç ve dezavantajlı bu grubun açıköğretim hizmetlerinden yararlanabilmeleri fazlasıyla önem taşımaktadır. Söz konusu kişilerin açıköğretim hizmetlerinden yararlandırılması, 5275 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinde belirtilen

“hükümlünün yeniden suç işlemesini engelleyici etkenleri güçlendirmek, toplumu suça karşı korumak, hükümlünün; yeniden sosyalleşmesini teşvik etmek, üretken ve kanunlara, nizamlara ve toplumsal kurallara saygılı, sorumluluk taşıyan bir yaşam biçimine uyumunu kolaylaştırmak” yönündeki amaçları da destekleyici niteliktedir. Nitekim Anadolu

Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi’nin kurumsal internet sayfasında da (https://www.anadolu.edu.tr/acikogretim/acikogretim-sistemi/acikogretim-sistemi-1) “Bugün

Türkiye’de üniversitelerde öğrenim gören öğrencilerin yaklaşık yarısı Anadolu Üniversitesi öğrencisi ve Açıköğretimli… Bunların bir kısmı; koşulları gereği örgün eğitime devam etme olanağı bulunmayan öğrenciler. Açıköğretim sistemi bu yönüyle, fiziksel, işitme ve görme engeline sahip vatandaşlar yanında cezaevlerinde hükmünü tamamlamaya çalışan vatandaşlarını da göz ardı etmeden eğitimde fırsat eşitliğini her koşulda sağlıyor olmanın ayrıcalıklı ve haklı gururunu yaşıyor.” ifadelerine yer verilmekte; diğer ifadeyle, açıköğretim sisteminin mahkûmlar ve engelliler gibi dezavantajlı gruplara eğitimde fırsat eşitliği sağlıyor olmasına vurgu yapılmaktadır.

28) Anadolu Üniversitesi, her ne kadar mahkûmlar da dâhil tüm öğrencilerin artık çevrimiçi

olarak sunulan kitap içeriğinden sorumlu olduklarını; çevrimiçi kitapların çıktılarının ise herhangi bir yazıcıdan alınabilmekte olduğunu; cezaevlerinde bulunan öğrenciler için ise bu durumun cezaevi öğretmenleri aracılığı ile çözülebileceğini; öğrenciler ile cezaevi öğretmenlerinin (eğer kayıt yenilemeyi yaptılarsa) sistemin değiştiğinden ve kitapların artık basılı verilmeyeceğinden haberdar olmaları gerektiğini; “öğrenim ücretinde indirime gitmek, dijital formatları yayınlamak ve basılı kitap isteyenler için kitap satış sistemini oluşturmak” gibi görevlerini zaten yerine getirmiş olan Açıköğretim Fakültesi’nin cezaevlerindeki öğrencilerin mağdur olmaması adına, geçiş sürecinde bir defalık olmak üzere, bir yükümlülük bulunmamasına rağmen ücretsiz kitap gönderimi de yapmaya çalıştığını; diğer ifadeyle kendi görevlerini fazlasıyla yerine getirdiğini; yaşanan sıkıntının ise ceza infaz kurumlarından farklı tarihlerde/formatlarda gelen listelerden kaynaklandığını belirtmeye çalışıyor olsa da, Kurumumuza Adalet Bakanlığı ve Anadolu Üniversitesi tarafından ayrı ayrı gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki sonucunda, hükümlü olan öğrencinin yaşadığı ve aslında doğru bir iletişim ile kolaylıkla çözülebilecek mağduriyetin esas olarak Anadolu Üniversitesi’nin gerekli yazışmaları yapmakta gecikmesinden; en önemlisi Üniversitenin Adalet

Bakanlığı’na gönderdiği 16 Ekim 2018 tarihli resmi yazısında, dezavantajlı grup olarak sayılacak hükümlü ve tutuklulara basılı kitap göndermeye devam edeceğini belirterek ceza infaz kurumlarında bulunanların listesini talep etmesinden; sonrasında ise kendi birimleri/bürosu ile yaşadığı anlaşılan eşgüdüm sıkıntısından kaynaklandığı tespit edilmiştir.

29) Anadolu Üniversitesi nasıl basılı kitap uygulamasına son verilmesine bir Fakülte Kurulu

Kararı üzerine karar verdi ise, mahkûmların da içinde bulunduğu dezavantajlı gruptaki öğrencilere basılı kitap verilmesi uygulamasına devam edilmesine de bir Fakülte Kurulu

Kararı sonucunda karar vermiştir. Diğer yandan bu karar, Üniversite tarafından 2018

Ağustos ayında alınmış olmasına rağmen, Anadolu Üniversitesi takriben 2 ay sonra

Adalet Bakanlığı’na gerekli bilgilendirmeyi yaparak, cezaevindeki hükümlü/tutuklu AÖF öğrencilerinin listelerini talep etmiştir.

30) Anadolu Üniversitesi, kapalı bir ceza infaz kurumunda hükümlü olan, bu nedenle de

bilgisayar/internet ortamından kolaylıkla yararlanması beklenemeyecek (veyahut da ancak belli prosedürler sonrasında yararlanabilecek) başvuranın kitaplarının geç gönderilmesinin mesuliyetini ise, Adalet Bakanlığı’na yüklemekte; istediği isim listelerinin

Adalet Bakanlığı tarafından tek bir liste halinde değil, her bir cezaevinden farklı tarihlerde ve farklı formatlarda gönderildiğini; bu listelerin Üniversite tarafından işlenmesi ve doğrulanması sürecinin bu nedenle zaman aldığını belirtmektedir. Öte yandan, işbu kararın 26 no’lu paragrafında kronolojik olarak açıklandığı üzere, Adalet Bakanlığı’nın gerekli tüm hassasiyeti göstererek, tüm resmi yazışmaları vakit kaybetmeden, ivedilikle yaptığı ve sınavlara çok az bir zaman kalmasını da dikkate alarak, hükümlü öğrencilerin mağdur olmaması amacıyla, tüm Cumhuriyet Başsavcılıklarına “çok ivedi” kayıtlı talimat vererek, listelerin doğrudan Anadolu Üniversitesi’ne gönderilmesini istediği anlaşılmaktadır. Adalet Bakanlığı’nın kendisine fazlasıyla geç ulaşan resmi yazı nedeniyle bu tür bir çözüm yoluna gittiği; diğer ifadeyle Anadolu Üniversitesi’nin şikâyet konusu yaptığı hususun, aslında anılan Üniversitenin gerekli bildirimi gecikmeli olarak yapmasından kaynaklandığı görülmektedir.

31) Diğer taraftan, Anadolu Üniversitesi, çevrimiçi kitapların çıktılarının herhangi bir yazıcıdan

alınabilecek olduğunu; cezaevlerinde bulunan öğrenciler için ise bu durumun cezaevi öğretmenleri aracılığı ile çözülebileceğini; öğrenciler ile cezaevi öğretmenlerinin (eğer kayıt yenilemeyi yaptılarsa) sistemin değiştiğinden ve kitapların artık basılı verilmeyeceğinden haberdar olmaları gerektiğini de belirterek, Üniversitenin bu konuda herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını da ifade etmeye çalışmaktadır. Ancak, Üniversitenin Adalet Bakanlığı’na muhatap 16 Ekim 2018 tarihli yazısı incelendiğinde, yazıda, “Öğrencilerimize daha güncel ve doğru bilgiyi sunabilmek, kâğıt ve baskı maliyetlerindeki yükselme ve bunların öğretim giderine yansıtılmasıyla ortaya çıkacak artışlardan öğrencilerimizi korumak ve her yıl milyonlarca kitap basılması nedeniyle doğaya verilen zararı en aza indirmek ve kamu kaynaklarını daha etkin ve verimli kullanmak amacıyla 2018-2019 öğretim yılından itibaren öğrencilerimize basılı kitap vermek yerine Anadolum e- Kampüs

Sistemi aracılığıyla sunulacak olan dijital kitaplar ve e-öğrenme malzemelerimiz kullanılacaktır. Üniversitemizin topluma hizmet misyonunun vazgeçilmez unsuru olan dezavantajlı grupta yer alan (hürriyet engel durumu olan) öğrencilerimizin temel öğrenme malzemesi olan basılı kitapların bulundukları cezaevlerine kargo ile gönderiminin ve eksik olan kitapların basımının yapılabilmesi için Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Sistemi ile öğretim gören hükümlü/tutuklu aktif öğrencilerin T.C. kimlik numaralarına ihtiyaç duyulmaktadır. Bilgilerinizi, yukarıda belirtilen nedenle 2018-2019 öğretim yılında yeni kayıt yaptıran veya kayıt yenileten cezaevlerinde tutuklu-hükümlü öğrencilerin listesinin

Üniversitemize bildirilmesi hususunda gereğini olurlarınıza arz ederim.” ifadelerine yer verildiği görülmektedir. Söz konusu yazı ile açık olarak, dezavantajlı konumda olmaları nedeniyle hükümlü ve tutuklulara basılı kitap gönderimine devam edileceği belirtilerek, hükümlü ve tutuklu AÖF öğrencilerinin isimleri/kimlik bilgileri istenmektedir. İlgili Ceza

İnfaz Kurumunun veyahut buradaki cezaevi öğretmenlerinin, başka bir yola başvurmaksızın, doğrudan gelen bu yazı çerçevesinde hareket etmeleri ise gayet anlaşılabilirdir. Bu tür bir yazı yerine, cezaevindeki AÖF öğrencilerine artık kitap gönderimi yapılmayacağı, dolayısıyla bu kişilerin de ders kitaplarına çevrimiçi olarak ulaşmaları gerektiği bildirilseydi, Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünün ona göre gerekli önlemleri alması beklenebilirdi. Nitekim Adalet Bakanlığı’nın, Anadolu Üniversitesi’nin sonradan (2019 Şubat ayında) kendisine gönderdiği bu içerikteki (mahkûmlara da artık basılı kitap gönderilmeyeceği yönündeki) yazısı üzerine, gerekli duyuruyu tüm

Cumhuriyet Başsavcılıklarına yaparak gerekli önlemi aldığı incelenen yazışmalardan görülebilmektedir. Ayrıyeten, … Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü’nün, uzun bir süre geçmesine rağmen ders kitaplarının öğrencilere ulaşmaması üzerine, sınavı yaklaşan öğrencilerin mağdur olmaması amacıyla Samsun AÖF Bürosu ile temasa geçmeye çalıştığı; anılan Büroya ulaşamayınca da Anadolu Üniversitesi’ni telefonla aradığı; buna rağmen kitapların ulaşmaması üzerine de … Cumhuriyet Başsavcılığı’na ayrıca bir yazı yazarak durumu bildirdiği; diğer ifadeyle, kitapların ilgililerine teslimi için zaten kayda değer bir çaba sarf ederek, Anadolu Üniversitesi’nin 16 Ekim 2018 tarihli yazısı çerçevesinde hareket etmeye çalıştığı görülmektedir. Dolayısıyla, cezaevi yönetiminin başka bir yola (çevrimiçi ders kitaplarına) başvurmamasının ardında aslında, gelen talimata göre hareket edilmeye çalışılması; diğer ifadeyle Anadolu Üniversitesi’nin 16

Ekim 2018 tarihli yazısından, “hükümlü öğrencilerin adreslerine Üniversite tarafından ders kitabı gönderilmesine devam edileceğinin” anlaşılıyor olması bulunmaktadır.

32) Bu hususlara ilaveten, gönderilen evrakın tetkikinden, Anadolu Üniversitesi’nin

Samsun’daki temsilciliği/bürosu ile sağlıklı bir bağlantısının/iletişiminin olmadığı da tespit edilmiştir. Nitekim bir yandan Üniversitenin kitapların Samsun AÖF Bürosu’nda olduğunu belirtirken, diğer yandan Samsun AÖF Bürosu’nun kitapların henüz ulaşmadığını belirtmesi; bunun üzerine de … Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü’nün resmi bir yazı yazarak durumu … Cumhuriyet Başsavcılığı’na bildirerek, Samsun AÖF Bürosu’na gerekli bildirimin yapılmasını talep etmesi, bu iletişim ve eşgüdüm eksikliğinin açık göstergesidir.

33) Diğer dikkat çeken husus ise, hükümlü başvuranın sınavlardan aylar önce kitaplarının

gönderilmesi için çeşitli girişimlerde zaten bulunmuş olduğu anlaşılmasına karşın, hürriyeti kısıtlı başvurana herhangi bir yol gösterilmemiş olması; keza kitapların gecikeceği anlaşılınca Üniversite tarafından Adalet Bakanlığı’na kitapların gecikeceğinin bildirilmemiş ve mahkûmların kitaplara farklı yolla (online olarak) ulaşmasının sağlanmasının

Adalet Bakanlığı’ndan istenmemiş olmasıdır.

34) Müracaatlarının hiçbirine cevap verilmediğini de belirten başvuranın bu iddiası

çerçevesinde ise, Anadolu Üniversitesi’ne başvuranın şikâyet konusuyla ilgili olarak herhangi bir müracaatta bulunup bulunmadığı; bulundu ise Üniversite tarafından başvuranın dilekçelerine yanıt verilip verilmediği de sorulmuş; verildi ise bu yazılı cevapların birer örneğinin Kurumumuza da iletilmesi istenmiştir. Anadolu Üniversitesi ise Kurumumuza

“Cezaevlerinden gelen talep yazısından sonra hazırlanarak gönderilen kitaplarla ilgili olarak … …’nin Ek-2 de yer alan dilekçesi YÖK üzerinden üniversitemize 06.12.2018 tarihinde ulaşmıştır. Gerekli inceleme yapıldıktan sonra 25.01.2019 tarihinde Hukuk Müşavirliğimize başvuru ile ilgili cevap verilmiştir” şeklinde yanıt vererek, kendi bünyesindeki Hukuk

Müşavirliği’ne gönderdiği cevabın bir örneğini Kurumumuza da iletmiştir. Öte yandan, işbu

Kararın 12’nci paragrafında açıklanan mevzuat hükmü gereğince, Türk vatandaşlarının ve

Türkiye’de ikamet eden yabancıların kendileri ve kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri konusunda yetkili makamlara yaptıkları başvuruların sonucu veya yapılmakta olan işlemin safahatı hakkında, en geç otuz gün içinde ve doğrudan dilekçe sahiplerine gerekçeli olarak cevap verilmesi, ayrıyeten işlem safahatının duyurulması halinde alınan sonucun da ayrıca dilekçe sahibine bildirilmesi zorunludur. Bilgi ve belge talep yazımızın muhatabı olan

Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü’nün farklı birimlerinin kendi aralarında yaptığı yazışmalar

Üniversitenin kendi iç işleyişi ile ilgili olup; Kurumumuz Üniversite Rektörlüğü’ne muhatap yazısı ile Üniversite tüzel kişiliğinin başvurana bir cevap verip vermediği bilgisini talep etmiştir. Bu bilgi talebimize “Fakülte Dekanlığı tarafından Üniversite Hukuk Müşavirliğine yanıt verilmiştir” minvalinde bir cevap verilmesi ve başvurana gönderilen herhangi bir cevabi yazının Kurumumuza gönderilememiş olması, başvuranın yaptığı müracaatlara cevap verilmediği iddiasını desteklemektedir. Ayrıyeten, 6 Aralık 2018 tarihinde Anadolu

Üniversitesi’ne ulaşan 14 Kasım 2018 tarihli bir dilekçeye ancak 25 Ocak 2019 tarihinde (dönem sonu sınavlarından dahi sonra) bir cevap hazırlanmış olmasının, Dilekçe

Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun’un 7’nci maddesine de açıkça aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmektedir.

35) Diğer yandan, başvuranın şikâyet konusu yaptığı aksaklıkların daha çok Anadolu

Üniversitesi kaynaklı olduğu görülse de, ilgili Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünün de dikkate alması gereken hususlar olduğu ortadadır. Eğitim hakkı temel bir insan hakkı olup, tutuklu ve hükümlülerin de bu temel insan hakkından yararlanacağı gerek ulusal düzenlemelerde gerekse Birleşmiş Milletler ve Avrupa Konseyi’nin mahpuslarla ilgili temel ilke ve kılavuzlarında açık biçimde düzenlenmiştir. Daha önce de belirtildiği üzere, hükümlü kişilerin topluma kazandırılması, suç işleme eğiliminin yok edilmesi ve salıverilme sonrasına hazırlanılabilmesi için bu kişilerin eğitim ve öğretimi önündeki engellerin kaldırılması özel bir önem taşımaktadır. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı

Hakkında Kanun’un “Öğretimden yararlanma” başlıklı 76’ncı maddesinde de belirtildiği üzere, açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitim evlerinde bulunan hükümlülerin örgün ve yaygın, kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin ise yaygın öğretimden yararlanmaları ceza infaz kurumu müdürlüklerince sağlanmak durumundadır. Adalet

Bakanlığı, her ne kadar, Kurumumuza gönderdiği cevabi yazıda, “Açıköğretim Fakültesi ders kitaplarının basımı ve temini ile hükümlü ve tutuklu öğrencilere gönderimi hususlarında ceza infaz kurumlarının herhangi bir yetki ve sorumluluğunun bulunmadığını” belirtiyor olsa da, Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik

Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Tüzük’ün 43’üncü maddesinde, Eğitim Kurulu’nun görevleri arasında, “Eğitim ve iyileştirme programlarının işleyişini ve sonuçlarını değerlendirerek, kullanılan yöntemlerde yapılması gereken değişiklikleri saptamak ve uygulanmasını sağlamak”, “hükümlülerin korunması, eğitimleri ve yönlendirilmeleri konusunda duyarlılık oluşturulması” ve “hükümlü ile durumu hakkında bilgi sahibi olması gerekli ya da yararlı görülen kişi, kurum ya da kuruluşları, özel hayata saygı, gizlilik ve etik kurallarına uygun biçimde bilgilendirmek” de sayılmış; aynı Tüzüğün “Eğitim ve Öğretim Servisi” başlıklı 26’ncı maddesinde ise, ceza infaz kurumlarında çalışan öğretmenlerin hükümlülerin eğitim ve öğretimleri ile manevi kalkınmalarını sağlayacakları, örgün ve yaygın eğitime devam eden hükümlülerin okul kayıtları, sınava giriş işlemleri, sevk hâlinde okul kayıtlarının nakledilmesi gibi eğitim ve öğretimleri için gerekli her türlü işlemleri yürütecekleri ve konu hakkında gerekli bilgilendirmeyi yapacakları açık olarak belirtilmiştir. Her ne kadar ilgili Ceza İnfaz Kurumu tarafından, Anadolu Üniversitesi’nin 16 Ekim 2018 tarihli yazısı üzerine, gerekli bilgiler ivedilikle anılan Üniversiteye gönderilmiş, ayrıca hem Açıköğretim Fakültesi hem de Samsun AÖF Bürosu ile gerekli temas sağlanmaya çalışılmış olsa da, sınavları yaklaşmasına rağmen kitapları ulaşmayan hükümlülerin aslında kolaylıkla çözülebilecek bu sorununa, Kurum Müdürlüğü tarafından, dijital kitap çıktılarının sağlanması veyahut söz konusu öğrencilerin internet imkânından mevzuat çerçevesinde faydalandırılması suretiyle çözüm sağlanamamış olması, bir eksiklik olarak ortaya çıkmaktadır.

36) Yapılan tüm bu açıklamalar çerçevesinde; kapalı bir ceza infaz kurumunda hükümlü

olarak bulunması nedeniyle hürriyeti kısıtlı olan … …’ye Açıköğretim Fakültesi kitaplarının zamanında ulaştırılamamasında; bunun neticesinde ise ders kitapları olmayan veyahut eline çok geç ulaşan hükümlü öğrencinin ara sınavlara yeterince veyahut hiç hazırlanamamasında ve sonuç olarak da bu sınavlardan düşük notlar alarak mağduriyet yaşamasında; keza başvuranın dilekçesine/dilekçelerine Anadolu Üniversitesi tarafından cevap verilmemesinde; ayrıca adı geçene anılan Üniversite tarafından gecikme için gerekçe sunulmadığı gibi mevcut diğer yolların da gösterilmemesinde Anadolu Üniversitesi’nin açık sorumluluğunun bulunduğu, bu nedenle başvuranın iddiasının haklılık içerdiği sonuç ve kanaatine varılmış; ayrıyeten … Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü’nün de hükümlü öğrencinin öğretim sürecini kolaylaştırmak için gerekli tüm önlemleri almada zayıf kaldığı, diğer ifadeyle kitapların ulaşmamasına karşın kişiye alternatif çözüm yolları sunamadığı ve sorunu giderecek bilgilendirmeyi yapamadığı anlaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

37) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de

yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; Anadolu Üniversitesi’nin, ilk aşamada dezavantajlı grupları da dikkate almak suretiyle, bu kişilere basılı kitap gönderimi uygulamasına devam etme kararı alarak iyi yönetim ilkeleri arasında sayılan “ölçülülük” ve “haklı beklentiye uygunluk” ilkelerine; Kurumumuzun bilgi/belge talep yazısına zamanında ve gerekçeli olarak cevap vererek de “şeffaflık” ve “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun davrandığı memnuniyetle gözlenmiştir.

38) Diğer yandan, Anadolu Üniversitesi tarafından, dilekçesi hakkında … …’ye cevap

verildiğini gösteren herhangi bir bilgi veya belgenin Kurumumuza sunulamadığı; anılan

Üniversitenin bir birimi tarafından diğer bir birimine (Hukuk Müşavirliğine) verilen kurumiçi cevabın ise, fazlasıyla gecikmeli olduğu gibi “başvuranın dilekçesinin cevaplandığı” şeklinde de yorumlanamayacağı dikkate alındığında, Anadolu Üniversitesi’nin bu anlamda “bilgi edinme hakkı”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması ve geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranamadığı; ayrıca Yükseköğretim

Kurulu Başkanlığı’nın işbu Kararın 7 no’lu paragrafında izah edildiği üzere, bilgi/belge talep yazımıza cevap vermediği (kendisine muhatap resmi yazımızı sadece Anadolu Üniversitesi’ne havale etmekle yetindiği); Adalet Bakanlığı’nın ise bilgi/belge talep yazımıza, ancak tekit yazımızdan sonra cevap verdiği görülmüş olup; ilgili kurumların bundan böyle bu hususlarda da gerekli özeni göstereceğine duyulan güven tamdır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

39) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’nci

maddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu Denetçiliği Kurumu’na dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup; anılan Kanun’un 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının şikâyet edilen idare konumundaki Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü’ne tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde ilgili idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmediği takdirde, (mevcut ise) dava açma süresinden kalan süre yeniden işlemeye başlayacaktır. Bu doğrultuda, Anadolu

Üniversitesi’nin eylem ve işlemlerine karşı Eskişehir İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle;

BAŞVURUNUN KABULÜNE;

Bu çerçevede, başvuranın dilekçesine, öncelikle yaşanan aksaklık/gecikme konusunda gerekçeli olarak cevap verilmesi; ayrıca hükümlü/tutuklu öğrencilere ders kitabı gönderimi ile ilgili bildirimin Adalet Bakanlığı’na gecikmeli, ayrıca yanlış anlamaya mahal verecek şekilde yapılmış olduğu, keza başvurana gerekli açıklamanın ve doğru bir yönlendirmenin zamanında yapılamadığı, böylelikle de kapalı bir ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunan, bu nedenle de birçok imkâna/hizmete erişim konusunda zaten dezavantajlı olan öğrencinin mağduriyetine sebep olunduğu değerlendirildiğinden, yaşanan aksaklık ve gecikme için başvurandan “özür dilenmesi” için ANADOLU ÜNİVERSİTESİ

REKTÖRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA;

Gerek … … Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda gerekse diğer ceza infaz kurumlarında bulunan ve Açıköğretim Fakültesi’nde öğrenimlerine devam eden tutuklu ve hükümlülerin, bu tür mağduriyetleri bir daha yaşamamaları için gerekli tüm önlemlerin alınması ve ceza infaz sisteminin asli amacına uygun şekilde, hükümlü ve tutukluların eğitim haklarının önündeki engellerin kaldırılarak, eğitim ve öğretimin kolaylaştırılması/ teşvik edilmesi için yürütülen çabaların sürdürülmesi konusunda ADALET BAKANLIĞI’NA

TAVSİYEDE BULUNULMASINA;

Kararın, BAŞVURAN ile birlikte YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI’NA, ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ’NE, ADALET BAKANLIĞI’NA ve … …

TİPİ KAPALI CEZA İNFAZ KURUMU MÜDÜRLÜĞÜ’NE İLETİLMEK ÜZERE

SAMSUN CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI’NA tebliğine;

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,

şikâyet edilen idare konumundaki Anadolu Üniversitesi tarafından, işbu Tavsiye Kararı üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza yazılı olarak bildirilmesinin zorunlu olduğuna; ayrıca söz konusu yazının bir örneğinin ilgili idare tarafından başvurana da iletilmesine;

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

---