|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın emeklilik yol harcırahı talebinin reddedilmesi üzerine yapılan incelemede, başvuranın kamu görevine cezaen son verilmesi nedeniyle talep ettiği tazminatın ödenmemesi hukuka uygun bulunmuştur. 6245 sayılı Harcırah Kanunu ve 375 sayılı KHK’da, “cezaen olmamak üzere vazifelerine son verilenler” şartı vurgulanarak, cezaen görevine son verilenlerin harcırah talep edemeyeceği belirtilmiştir.
Başvuranın, 672 sayılı KHK ile mesleğinden ihraç edilmesi ve emeklilik başvurusunun bu süreçte yapılmış olması, hukuken geçerliliğini yitirmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, cezaen görevine son verilenlerin tazminat talebinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, idarenin eylem ve işlemlerinde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddi kararı, ilgili mevzuatın gereklilikleri doğrultusunda verilmiş olup, başvuranın yargı yoluna başvurma hakkı saklı kalmıştır. Bu durum, kamu görevlilerinin haklarının korunması açısından önemli bir içtihat oluşturmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/84395-S.20.91756
BAŞVURU NO : 2020/6727
KARAR TARİHİ : 20/10/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Harcırah ödemesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21/04/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuranın Kurumumuza yapmış olduğu başvurusunda özetle; Afyonkarahisar Müftülüğüne emeklilik yol harcırahı talebiyle dilekçe yazdığını ve tarafına herhangi bir ödeme yapılmadığını belirterek gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından Afyonkarahisar Valiliğine gönderilen 18/06/2020 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Afyonkarahisar Valiliği tarafından gönderilen 26/06/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazıda; 6245 sayılı Harcırah Kanunuun “Harcırah
Verilecek Kimseler” başlıklı 4. maddesinin 4. fıkrasında; “Hizmetlilerden cezaen olmamak üzere vazifelerine son verilenlere ve bunların aile fertlerine harcırah verilir” hükmünün yer aldığı, yani cezaen görevine son verilenlere harcırah ödenmeyeceğinin anlaşıldığı,
2.1. 375 sayılı KHK’nin 1. maddesinin D bendinde; “A bendi kapsamına giren personelden:
emekliliğini isteyen veya emekliğe sevk olunanlara cezaen olmamak üzere görevlerine son verilenlere damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tâbi tutulmaksızın (13.558) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpıp 1 sonucu bulunacak tutarda tazminat ödenir”, A bendinde; “Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre almakta olan personele…” denildiği,
2.2. Görüldüğü üzere gerek Harcırah Kanununda gerekse 375 sayılı KHK’da “cezaen olmamak üzere görevine son verilenlere” vurgusuna dikkat çekildiği, emeklilere eskiden harcırah verildiği ve emekli olunca nereye yerleşeceğinin (mesafe) beyana göre (doğru olup olmadığı)
ne kadar masraf ödeneceği konusunda ihtilaflar doğması nedeniyle “tazminat” adı altında standart bir ödeme getirildiği, somut olayda kişinin memuriyetle bağını ifade eden son halinin memuriyetten ihraç edilmesi olduğu, ihraç durumunda iken emeklilik dilekçesi verdiği, yani memuriyetle bağı kopmuşken yaptığı işlemlerin, memurmuş gibi değer kazanmayacağı, 375 8. Başvuran, Afyonkarahisar Müftülüğüne emeklilik yol harcırahı talebiyle dilekçe yazdığını ve tarafına herhangi bir ödeme yapılmadığını belirterek gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
9. Başvuranın iddiaları, ilgili idarenin cevapları, ilgili mevzuat ve dosya birlikte incelendiğinde; başvuranın 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 01/09/2016 tarihinde mesleğinden ihraç edildiği,
9.1. Eski uygulamada emeklilere, emekli olduğunda nereye yerleşeceğine göre harcırah verildiği ancak çıkan ihtilaflar sonrasında söz konusu harcırahın tazminat ödemesi olarak dönüştürüldüğü ve standart bir sisteme geçildiği,
9.2. Söz konusu tazminat ödemesi işleminin, 6245 sayılı Harcırah Kanunu ile düzenlendiği ve ilgili kanunun 4. Maddesinde ödemenin yapılabilmesi için “cezaen olmamak üzere vazifelerine son verilenler” şartının getirildiği, ayrıca 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname gereğince de cezaen görevine son verilenler dışında vurgusuyla söz konusu ödemenin yapılması işleminin cezaen göreve son verilmemesi statüsüne bağlandığı anlaşılmaktadır.
10. Bilindiği gibi 15 Temmuz 2016 tarihinde başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarında çeşitli kadrolarda görev yapmakta iken FETO/PDY terör örgütü ile irtibatı/iltisakı bulunan kişilerin tespit edilmesi için belirli tedbirlerin alındığı ve bu tedbirler çerçevesinde belirli hakların kullanımının kısıtlandığı, söz konusu dönemde emeklilik işlemlerinin askıya alınarak gerekli idari işlemlerin bu bağlamda yapıldığı açıktır. Başvuranın emeklilik için başvurusunun askıya alınması bu bağlamda gerçekleşmiştir. İlgili mevzuat bölümünde bahsedilen kanunlarda kişinin cezaen görevine son verilmesi durumlarında talep ettiği tazminatı alamayacağı görülmektedir. Emeklilik için verilen dilekçe tarihinin bu durumda hukuken bir bağlayıcılığı bulunmamaktadır.
11. Başvuranın kamu görevine son verilmesi işleminin cezaen gerçekleştiği ve bulunduğu statüde talep ettiği tazminatın idare tarafından ödenmemesi gerekçesinin hukuka uygun olduğu görülmektedir.
12. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma sonucunda; idarece gerçekleştirilen eylem ve işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Afyonkarahisar İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi