kurumların iç güvenliğinin İnfaz ve Koruma Memurlarından oluşan güvenlik ve gözetim servisi tarafından yerine getirildiği, bu kurumlarda barınan tutuklu ve hükümlülerin eğitim, öğretim, iyileştirme ve infaz iş ve işlemlerinde İnfaz ve Koruma Memurlarının birebir görev aldığı, 2.2. Ceza İnfaz Kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklu mevcudu sürekli bir artış gösterirken, görev yapan personel sayısının aynı oranda artmadığı, bu kurumların personel ihtiyacı dikkate alındığında başvuranın görev yaptığı kurumda İnfaz ve Koruma Memuru unvanına daha çok ihtiyaç duyulduğu, 2.3. 28/ 102005 tarihli ve 25980 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ceza ve Tevkifevleri Genel
Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümlerine göre, Cezaevi Katibi kadrosunun görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolardan olduğu, görevde yükselme ve unvan değişikliği suretiyle atama yapılacak kadroların kurumların ihtiyaçları dikkate alınarak Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından belirlendiği, 2.4. Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolara atanabilmek için Ceza ve Tevkifevleri
Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği sınavına katılıp yapılacak yazılı ve sözlü sınavlarda başarılı olunması gerektiği, 2.5. İnfaz ve Koruma Memuru olarak görev yapan başvuranın görev yaptığı kurumda bu unvanda hizmetine ihtiyaç duyulduğundan Cezaevi Katibi kadrosuna atanma talebinin uygun görülmediği, açıklamalarına yer verilmektedir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar .” “Bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 5. 23/ 07/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 3 üncü maddesinde; “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır : … Kariyer : B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkânını sağlamaktır . Liyakat : C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır .”,
2 / 56. 07/ 04/ 1984 tarihli ve 2992 sayılı Adalet Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun’un “Ceza ve Tevkifevleri
Genel Müdürlüğü başlıklı 11 inci maddesinde; “Ceza infaz kurumları ve tutukevlerini yönetmek, denetlemek ve hesap işlerini izlemek, 4301 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İşyurtları
Kurumunun Kuruluş ve İdaresine İlişkin Kanunla verilen görevleri yerine getirmek .”, 7. 18/ 04/ 1999 tarihli ve 23670 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Kurum ve
Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik’in
“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde hizmetin gerekleri ve personel plânlaması esas alınarak, ceza infaz kurumları ve denetimli serbestlik müdürlükleri ile ceza infaz kurumları ve tutukevleri personeli eğitim merkezlerinde görevli personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir .”, “Görevde yükselme yönetmelikleri” başlıklı 15 inci maddesinde; “İl özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri ve belediyelerin kurdukları birlik, müessese ve işletmeler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlardaki personel için İçişleri Bakanlığı; yükseköğretim üst kuruluşları ile yükseköğretim kurumlarındaki personel için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı olmak üzere kurumlar, bu Yönetmeliğin kapsamına giren görevlere atanacaklarda aranacak şartları ve yapılacak sınavlara ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususları Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşünü alarak bu Yönetmeliğe aykırı olmamak üzere çıkaracakları yönetmelikle düzenler .”, 8. 28/ 10/ 2005 tarihli ve 25980 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ceza ve Tevkifevleri Genel
Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin “Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tâbi hizmet grupları” başlıklı 5 inci maddesinin (c) fıkrasının ikinci bendinde; “Memur, santral memuru, ambar memuru, cezaevi katibi, veznedar… .”, “ Sınav şartı” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları gerekir .”, Düzenlemelerine yer verilmektedir .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın Cezaevi Kâtipliği kadrosuna atanma talebinin yerinde olmadığı, İdarenin başvuranın talebine ilişkin iş ve işlemlerinin hukuka aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvuranın talebinin reddedilmesi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. İnfaz ve Koruma Memuru olarak çalışmakta olan başvuran, görev yaptığı Ceza İnfaz Kurumunda yeterli sayıda İnfaz ve Koruma Memuru bulunmasına karşın Cezaevi Katibi sayısının yetersiz olduğunu, kendisinin bir Cezaevi Katibi tarafından yerine getirilmesi gereken işleri yerine getirdiğini ve eğitim seviyesinin de bu kadroya atanmak için uygun olduğunu, çalışmakta olduğu Cezaevi
Müdürlüğü tarafından Cezaevi Katipliği kadrosuna atanmasının uygun görülmesine karşın
Bakanlığın atanmasına muvafakat etmediği belirtmekte ve Kurumumuzdan Cezaevi Katipliği kadrosuna atamasının yapılmasını talep etmektedir .
.
3 / 511. Bilindiği üzere, kariyer ve liyakat ilkeleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun temel ilkeleri
arasında sayılmakta olup, bu iki ilkenin temelinde objektif kurallar çerçevesinde işin ehline verilmesi ve hak etme kavramı yatmaktadır . Zira, kamu hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde gerçekleştirilmesinin güvencesi, hizmetin yetişmiş ve ehil kamu görevlilerince yerine getirilmesiyle sağlanabilecektir .
12. Liyakat ilkesi, devlet memurlarının kamu hizmetlerine dahil olduktan sonra ilerlemeleri ve yükselmelerinin liyakat sistemine dayandırılması gerektiğini ve bu sistemin mümkün olduğunca eşit imkanlar sunarak uygulanmasını öngörmektedir . Bu ilkenin uygulanması açısından en önemli araçlardan biri de, görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarıdır .
13. Liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, devlet memurlarının görevde yükselmelerine ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla, Kamu
Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel
Yönetmelik çıkarılmış; bu yönetmeliğin 15 inci maddesiyle kurumlara kendi personelinin görevde yükselme usul ve esaslarını düzenleyerek yürürlüğe koyma yetkisi tanınmıştır .
14. Söz konusu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde hazırlanan Ceza ve Tevkifevleri Genel
Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümlerinde hizmetin gerekleri ve personel plânlaması esas alınarak hangi unvan gruplarına yapılacak atanmanın görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına katılıp başarılı olma şartına bağlandığı hüküm altına alınmıştır . Başvuranın eğitim durumunun da atanmasına uygun olduğunu ifade ederek
Kurumumuzdan atanmayı talep ettiği Cezaevi Katipliği kadrosunun da, anılan sınava katılıp başarılı olma kaydıyla atlanılabilecek kadrolar arasında yer aldığı, eğitim durumunun kadroya uygunluğunun atanma için yeter şart olarak hüküm altına alınmadığı görülmüştür .
15. Başvuran çalışmakta olduğu Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünce Cezaevi Katipliği kadrosuna geçirilmesinin uygun olduğunun mütalaa edildiğini belirtmekte ise de, atanmayı talep ettiği kadronun görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavında başarılı olma şartına bağlanması karşısında, başvuranın bu kadroya ilişkin görevleri yerine getirdiği ve eğitim durumunun uygun olmasından bahisle Cezaevi Katipliği kadrosuna anılan sınavda başarılı olmaksızın atanmasının Anayasamızda belirtilen kanun önünde eşitlik ilkesine, 657 sayılı Kanun ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü
Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümlerine, dolayısıyla hukuka uygun olmayacağı belirlenmiştir .
16. İnfaz ve Koruma Memuru olarak çalışmakta olan başvuran, çalıştığı Cezaevi Müdürlüğünde bu kadroya atamalar yapıldığı, dolaysıyla hizmetine bu kadroda ihtiyaç bulunmadığı, kendisinin bir
Katibin yerine getirmesi gereken işleri yerine getirdiğini belirtmekte ise de, 2992 sayılı Kanun hükümleri ceza ve tevkifevlerinin yönetilmesi ile hizmetin gerekleri ve personel plânlaması esas alınarak görevde yükselme ve unvan değişikliğine ilişkin iş ve işlemlerde bulunmakla Ceza ve
Tevkifevleri Genel Müdürlüğünü görevli kılmaktadır . İdareden alınan yazıda da hükümlü ve tutuklu sayısıyla bu kurumlarda çalışan personel sayısının orantılı olarak artmadığından bahisle başvuranın çalışmakta olduğu kadroda hizmetine ihtiyaç duyulduğu ifade ettiği görülmüş olup, İdarenin sahip olduğu yetkiyi kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde, hukuka uygun olarak kullanmış olduğu değerlendirilmiştir .
.
4 / 517. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın Cezaevi Katipliği kadrosuna
atanma talebinin yerinde olmadığı, İdarenin başvuranın talebine ilişkin iş ve işlemlerinin hukuka aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.