|
ÖZET: Başvuran, CİMER aracılığıyla yapılan başvurularda PDF formatında evrak eklenebilmesi için gerekli güncellemenin yapılmasını talep etmiştir. Ancak, CİMER’in yalnızca belirli dosya formatlarını kabul etmesi, güvenlik ve sistemin işleyişi açısından gerekli bir tedbir olarak değerlendirilmiştir. Anayasa’nın 74. maddesi ve ilgili kanunlar, vatandaşların dilekçe ve bilgi edinme haklarını güvence altına almakta, ancak CİMER’in mevcut uygulaması bu hakları kısıtlamamaktadır. CİMER, devlet ve vatandaş arasındaki iletişimi güçlendiren bir sistem olarak, başvuruların etkin ve hızlı bir şekilde sonuçlandırılmasını sağlamaktadır.
CİMER’in elektronik başvuru sisteminde PDF formatının kabul edilmemesi, diğer başvuru yöntemleriyle belgelerin eklenebilmesine olanak tanıdığı için, dilekçe hakkının kullanımını sınırlamamaktadır. İdarenin bu uygulaması, kamu hizmetinin daha sağlıklı ve güvenli bir şekilde sunulması amacıyla alınmış bir tedbirdir. Sonuç olarak, yapılan değerlendirmeler neticesinde, İdarenin uygulamasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/12698-S.22.19396
BAŞVURU NO : 2022/5173
KARAR TARİHİ : 30/09/2022
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : CUMHURBAŞKANLIĞI İLETİŞİM BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : CİMER aracılığıyla yapılan başvurularda PDF formatından evrakların eklenebilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 06/04/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; CİMER üzerinden yaptığı başvurularda PNG, JPG vb. formatlarda evrak ekleyebildiğini, ancak PDF formatında ek evrak ekleyemediğini iddia ederek CİMER aracılığıyla yapılan başvurularda PDF formatından evrak ekleyebilmek için gerekli güncellemenin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuza başvuran tarafından benzer taleple yaptığı / nolu başvuru kapsamında, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığına 01/03/2022 tarihli ve S. sayılı Gönderme Kararı verilmiş olup, anılan İdarenin karara cevaben gönderdiği 02/03/2022 tarihli ve sayılı yazıda özetle; 2.1. Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi’nin (CİMER); Cumhurbaşkanlığı, bakanlık, valilik, kaymakamlık vb. tüm kamu kurumlarını kapsayan, dilekçe ve bilgi edinme hakkı mevzuatı çerçevesinde yapılan başvuruları kabul ederek ilgili kamu kurumuna ileten ve nihai cevabın ilgili kurum tarafından verilmesini sağlayan elektronik bir kamu hizmeti olduğu, 2.2. CİMER üzerinden başvuru oluşturma aşamasında sisteme yalnızca png, jpg, jpeg, tiff, tif formatında dosyalar yüklenebildiği, bunların haricinde farklı türlerde dosya formatı; güvenlik ve yüksek boyutlu dosyaların sistemin çalışma hızını yavaşlatması sebebiyle kullanılamadığı, 2.3. Bu itibarla elektronik bir platform olan CİMER Sisteminin sağlıklı bir şekilde işleyebilmesi için yukarıda bahsi geçen teknik sebeplerle halihazırda var olan dosya formatlarından başka dosya türlerinin eklenmesi uygun görülemediği,
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
3.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”, 3.2. “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36 ncı maddesinde; “Herkes, meşrû vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz”, 3.3. “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40 ncı maddesinde; “Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkânının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir. Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır. Kişinin, Resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.”, 3.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir.
Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu gecikmeksizin, dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir.
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. …”, 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunu’nun, 5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı, Türk vatandaşlarının ve Türkiye’de ikamet eden yabancıların kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, Türkiye Büyük Millet
Meclisine ve yetkili makamlara yazı ile başvurma haklarının kullanılma biçimini düzenlemektir.”, 5.2. “Dilekçe hakkı” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Türk vatandaşları kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, Türkiye Büyük Millet Meclisine ve yetkili makamlara yazı ile başvurma hakkına sahiptirler. …”, 6. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun,
6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.”, 6.2. “Bilgi edinme hakkı” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir. …”, 6.3. “Bilgi verme yükümlülüğü” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler. …”, 6.4. “İstenecek bilgi veya belgenin niteliği” başlıklı 7 nci maddesinde; “Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır.
Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler.
İstenen bilgi veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir yerde bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa gönderilir ve durum ilgiliye yazılı olarak bildirilir….”, 7. Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi Yönetmeliğinin, 7.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “ (1) Bu Yönetmeliğin amacı; 1/11/1984 tarihli ve
3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun ve 9/10/2003 tarihli ve 4982 sayılı Bilgi Edinme
Hakkı Kanunu kapsamında gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurum ve kuruluşlara Cumhurbaşkanlığı
İletişim Merkezi (CİMER) aracılığıyla yapılacak başvuruların değerlendirilmesi ile cevaplandırılmasına ve bu amaçla oluşturulan CİMER Kapısının işleyişine ilişkin usul ve esasları belirlemektir. (2) Bu
Yönetmelik, CİMER aracılığıyla yapılacak başvurular ile bu başvurular üzerine kurum ve kuruluşlar tarafından gerçekleştirilecek iş ve işlemleri kapsar. (3) Kurum ve kuruluşlara CİMER aracılığıyla yapılmayan başvurular bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır. 3071 sayılı Kanun ve 4982 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan mevzuat hükümleri saklıdır.” 7.2. “Temel ilkeler” başlıklı 4 üncü maddesinde; “(1) Kamu kurumları ve kamu personelinin bu
Yönetmelik kapsamında görevlerini yerine getirirken başvuru sahibini vatandaş odaklı, etkin, süratli, şeffaf bir şekilde ve doğru bilgilerle aydınlatması esastır. (2) Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti ile katılımcı yönetim anlayışı kapsamında herkes CİMER aracılığıyla dilekçe ve bilgi edinme haklarını kullanabilir. (3)
Kurum ve kuruluşların üst yöneticileri, CİMER aracılığıyla yapılan başvuruları dikkate alarak uygulanan kamu politikalarının kamuoyu üzerindeki etkilerini takip eder ve gerekli tedbirleri alır. (4) CİMER personeli; CİMER Kapısı aracılığıyla yapılan işlemler ve verilen cevapların resmi yazışma niteliğinde olduğu, bu kapsamda tesis edilen her türlü idari işlem ve eylemlerin ilgili kurum ve kuruluş adına hukuki sonuç doğuracağı bilinciyle hareket eder. (5) CİMER personeli, CİMER’e başvuru yapan kişilere ilgili mevzuat kapsamında sahip oldukları hakları kullanabilmeleri için yardımcı olur. (6) Başvuru sahibi kişilerin kişisel verileri ile başvurularına ilişkin bilgiler, gerekli idari ve teknik tedbirler alınmak suretiyle muhafaza edilir.”
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran özetle; CİMER aracılığıyla yapılan başvurularda PDF formatından evrak ekleyebilmek için gerekli güncellemenin yapılmasını talep etmektedir.
10. Bilindiği üzere, hak arama hürriyetinin ayrılmaz bir parçası olan “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”, Anayasa’nın 74 üncü maddesinde, vatandaşların ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancıların kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahip olduğu, kendileriyle ilgili başvurmaların sonucunun gecikmeksizin, dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirileceği şeklinde düzenlenmiştir. Bu kapsamda, 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair
Kanunda, Türk vatandaşlarının kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, Türkiye
Büyük Millet Meclisine ve yetkili makamlara yazı ile başvurma hakkına sahip olduğu, başvuruların sonucu veya yapılmakta olan işlemin safahatı hakkında dilekçe sahiplerine en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak cevap verileceğinin hükme bağlandığı; yine 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununda, herkesin bilgi edinme hakkına sahip olduğu, kurum ve kuruluşların, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlü olduğu belirlenmiştir.
11. CİMER devlet ve vatandaş arasındaki ilişkinin güçlendirilmesi amacıyla vatandaşların istek, öneri ve şikâyetlerini yönetime hızlı ve kolay bir şekilde ulaştırmasına aracılık eden bir elektronik sistem olarak hayata geçirilmiştir. Kamu hizmetinde eşitlik ve adaletin sağlanması, halkın kamu yönetimi üzerindeki denetiminin etkinleştirilmesi ve iyi yönetim ilkelerinin hayat bulmasına katkı sunan CİMER, bir yandan bireylerin dilekçe ve bilgi edinme haklarını kullanmalarını kolaylaştırırken diğer yandan rasyonel kamu politikalarının oluşturulmasına da katkı sağlamaktadır. CİMER, merkezinde doğrudan
Cumhurbaşkanlığı’nın bulunduğu bir sistem çerçevesinde vatandaşların kamu yönetimi ile ilgili şikâyetlerini sonlandıran, istek ve önerilerini toplayarak onları çözüme ortak eden, böylece kamu yönetiminin eylem ve işlemleri üzerindeki demokratik denetim mekanizmalarını güçlendiren bir araçtır.
Dolayısıyla, ülkemizin demokrasi standartlarının yükselmesi sürecinde önemli bir işlev üstlenmektedir.
12. CİMER, başta 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun ve 4982 sayılı Bilgi Edinme
Hakkı Kanunu olmak üzere; Anayasal haklar arasında yer alan dilekçe ve bilgi edinme haklarının kullanımı bakımından daha hızlı, daha kolay ve nitelikli bir hizmet sunumu oluşturmaktadır. Yönetime katılım ilkesi bağlamında; idare tarafından sunulan kamu hizmetlerinin sunum kalitelerinin artırılması ve vatandaş ile devlet arasındaki iletişim kanallarının devamlı surette açık tutulması hedeflenmektedir.
13. CİMER’e, telefonla başvuru (Alo 150), mektup-faks yoluyla başvuru, şahsen müracaat yoluyla başvuru yolları kullanırken ekine konulmak istenen evraklarda herhangi bir sınırlama olmadan yapıldığı, ancak elektronik ortamda sistemin daha sağlıklı, güvenli ve hızlı olarak çalışması için PDF formatında evrak eklenemedi görülmüştür. Buradan hareketle elektronik başvuru yöntemi tercih edildiğinde PDF formatında evrak eklenememesi uygulamasının dilekçe hakkının ve bilgi edinme hakkının kullanımını sınırlamadığı, başka bir ifadeyle diğer başvuru yöntemlerini kullanılması durumunda istenilen belgelerin eklenebildiği anlaşılmıştır.
14. Bu kapsamda; CİMER’e elektronik başvurularda PDF formatlı evrakların eklenememesi şeklinde bir uygulama konulmasının kamu hizmetinin vatandaşlara daha sağlıklı, güvenli ve hızlı olarak sağlanması amacıyla getirildiği görülmektedir. Nitekim, İdarenin, söz konusu idari tedbirinin, dilekçe ve bilgi edinme hakkını kısıtlamaktan ziyade, CİMER’e başvuru yolunu etkin ve verimli şekilde kullanılması için alındığı açıktır. Dolayısıyla, yapılan bu açıklamalar ve değerlendirmeler çerçevesinde, İdarenin şikayete konu uygulamasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde iyi yönetim ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve CUMHURBAŞKANLIĞI İLETİŞİM BAŞKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi