|
ÖZET: Başvuru, Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu’na yapılan itirazın usulden reddedilmesi üzerine yapılmıştır. Başvuran, CİMER üzerinden yaptığı itirazın, 2021/1 sayılı ilke kararı gereği kabul edilmesi gerektiğini savunmuş, ancak bu ilke kararının 2022/1 sayılı kararla yürürlükten kaldırıldığını belirtmiştir. Kurul, başvurunun iki kez gündeme alındığını ve her seferinde usulden reddedildiğini ifade etmiştir. Başvuranın, itirazının esasını etkileyen yeni bir bilgi sunmadığı ve CİMER üzerinden yapılan başvuruların geçerli kabul edilmesinin diğer başvuru sahipleri arasında eşitsizlik yaratacağı vurgulanmıştır.
Kurul, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde itiraz başvurularının usulüne uygun olarak düzenlendiğini, bu nedenle başvurunun yeniden değerlendirilmesine gerek olmadığını belirtmiştir. Ayrıca, başvuru sahibinin CİMER üzerinden yaptığı başvurunun geçerli bir başvuru olarak kabul edilmesinin, başvuru usulünde belirsizlik yaratacağı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/4148-S.24.6616
BAŞVURU NO : 2023/17581
KARAR TARİHİ : 24.04.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BİLGİ EDİNME DEĞERLENDİRME KURULU
Bilgi edinme başvurusunun yeniden değerlendirilmesi talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 03.11.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunun 2021/1 Sayılı ilke kararı uyarınca Kurula CİMER üzerinden itiraz yapılmasının mümkün olduğuna karar verildiğini, Kamu Etik Kuruluna yaptığı bilgi edinme başvurusu reddedilince Kurula CİMER üzerinden itirazda bulunduğunu, Kurulun başvurusunu Sayılı Kararı ile usulden reddettiğini ve kararın anılan ilke kararının kaldırılmış olması gerekçesi ile reddedildiğini, anılan ilke kararının 2022/1 sayı ve 01.06.2022 tarihli kararla kaldırıldığını, Kurulun CİMER üzerinden itirazları kabul etmediğine ilişkin mezkûr kararını
Resmi Gazete’de yayımlamadığını ve kamuoyuna uygun vasıtalarla duyuramadığını (CİMER sisteminde iletişim bilgileri kayıtlı vatandaşlara SMS veya e-posta gönderme veya CİMER mesajınız/bildiriminiz var uygulamasını kullanma gibi), hukuki öngörülebilirlik ilkesi uyarınca kamuoyuna duyurulmayan ilke kararı gerekçe gösterilerek başvuru usulünün değiştirilemeyeceğini ve önceki ilke kararlarına dayanılarak yapılan başvurular usulden reddedilemeyeceğini, ayrıca BEDK sisteminin de işleyişinde eksiklikler bulunduğunu, Kurulun bilgi edinme başvurusuna CİMER üzerinden “Sayın İlgili, 05/04/2023 tarihinde yapmış olduğunuz
CİMER başvurunuz kurulumuza ulaşmış olup, işleme alınmak üzere kaydedilmiştir. Kurulumuz halen ayda iki defa toplanmaktadır. İlgili başvurunuz Hukuki ve Fiili engel bulunmadığı takdirde Kurul gündemine alınacaktır. Bilgilerinize.” şeklinde cevap verildiğini, 01.06.2022 tarihinden itibaren CİMER üzerinden gelen itirazları incelemediğini iddia etmesine rağmen başvurusunu kayıtlara aldığını belirterek Bilgi
Edinme Değerlendirme Kurulu tarafından verilen sayılı kararın kaldırılarak 05.04.2023 tarihinde
CİMER üzerinden yaptığı başvurusunun mevzuat çerçevesinde incelenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 08.01.2024 tarihli bilgi belge isteme yazısına istinaden Bilgi Edinme
Değerlendirme Kurulu tarafından gönderilen 11.01.2024 tarihli ve – sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Başvuranın 10.03.2023 tarihli CİMER başvurusu ile Kamu Görevlileri Etik Kuruluna bilgi edinme başvurusunda bulunduğu, Kamu Görevlileri Etik Kurulunun 24.03.2023 tarihli cevabi yazısıyla talebinin reddedilmesi üzerine de 05.04.2023 tarihinde CİMER aracılığıyla Kurula itiraz başvurusu yaptığı, mezkur başvuru üzerine alınan Kurulun 24.05.2023 tarihli ve sayılı Karar ile başvuranın talebinin usulen reddine karar verildiği, kararın taraflara tebliğ edilmesinin ardından başvuru sahibinin 13.07.2023 tarihli şikayet başvurusu ile Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuruda bulunduğu, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından verilen 22.08.2023 tarihli Gönderme Kararı üzerine başvuru sahibinin itiraz başvurusu ve
Gönderme Kararı ekinde Kurula iletilen başvurunun yeniden Kurul gündemine alındığı ve Kurulun
13.09.2023 tarihli ve sayılı Kararı ile başvurunun usulden reddine karar verildiği,
2.2. Başvuru sahibinin şikâyete konu itirazının iki kez kurul gündemine alındığı ve başvuruları hakkında
“usulden ret” kararları verildiği, Kuruma yapmış olduğu işbu başvurusunda da, şikâyete konu kararın esasını etkileyip etkilemediği noktasında incelenebilecek yeni bir bilgi, belge ortaya koymadığı, bu konuda
Kurula yapılmış doğrudan bir başvurunun da bulunmadığı, 2022/1 sayılı İlke Kararı nedeniyle artık CİMER aracılığıyla itiraz başvurusu alınamadığı, kaldı ki başvuru sahibinin CİMER aracılığıyla yapmış olduğu başvurusunun geçerli bir başvuru olarak kabul edilmesi halinde bu durumunun başvuru sahipleri arasında eşitsizlik oluşturacağı hususları birlikte dikkate alındığında, mezkûr başvurunun yeniden değerlendirilmesinde hukuki yarar bulunmadığı, mezkûr talep hakkında yapılabilecek bir işlem bulunmadığı, 2.3. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun “Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında “Bilgi edinme başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar üzerine, verilen kararları incelemek ve kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin olarak kararlar vermek üzere; Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu oluşturulmuştur.” hükmüne, Bilgi Edinme
Hakkı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmeliğin “Kurul kararları” başlıklı 25 inci maddesinde de “Kurul; bilgi edinme başvurusuyla ilgili olarak yapılacak itirazlar üzerine, verilen kararları inceler ve karara bağlar; kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin olarak kararlar verir. Kurul, bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin hususları düzenlemeye yetkilidir. ” düzenlemesine yer verildiği, 4982 sayılı Kanun’un 14 üncü maddesi uyarınca Kurulun, bilgi edinme başvurularıyla ilgili yapılacak itirazlar üzerine, verilen kararları incelemek ve kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin olarak kararlar vermek üzere oluşturulduğu, 2.4. Demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas ve usullerin, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı
Kanun, Bilgi Edinme Hakkı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik ve
Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunun Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümleri ile düzenlendiği, 4982 sayılı Kanun’un “Başvuru usulü” başlıklı 6 ncı maddesinde “Bilgi edinme başvurusu, başvuru sahibinin adı ve soyadı, imzası, oturma yeri veya iş adresini, başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı ve adresi ile yetkili kişinin imzasını ve yetki belgesini içeren dilekçe ile istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum veya kuruluşa yapılır. Bu başvuru, kişinin kimliğinin ve imzasının veya yazının kimden neşet elliğinin tespitine yarayacak başka bilgilerin yasal olarak belirlenebilir olması kaydıyla elektronik ortamda veya diğer iletişim araçlarıyla da yapılabilir…” düzenlemesine yer verildiği, yine anılan düzenleme doğrultusunda Bilgi Edinme Hakkı Kanunun Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller
Hakkında Yönetmeliğin “Bilgi edinme başvurusu” başlıklı Üçüncü Bölümünde bilgi edinme başvurularının yapılma usulüne ilişkin kapsamlı düzenleme yer aldığı,
2.5. 4982 sayılı Kanunda ve anılan yönetmeliklerde, itiraz başvurusunun hangi yollarla yapılabileceğine ilişkin mezkûr Yönetmeliğin 24 üncü maddesindeki hüküm dışında, başka bir düzenleme bulunmadığı, itiraz başvurusunun hangi yollarla yapılabileceği hususunun Kurul tarafından alınan ilke kararlarıyla düzenlendiği, 2.6. 2021 yılına kadar Kurulun 27.09.2012 tarih ve 2012/2 sayılı İlke Kararının “…Kurulumuza itirazların yazılı başvuru ile yapılması gerekmektedir. Elektronik posta, faks vb. araçlarla yapılacak itirazlar
Kurulumuzca anılan Yönetmelik hükmü gereğince işleme alınmayacaktır…” hükmü uyarınca itiraz başvurularının sadece posta yoluyla kabul edilirken, vatandaşların anayasal bir hak olan bilgi edinme hakkını daha etkin kullanabilmeleri ve Kurula daha kolay ulaşabilmelerini sağlamak amacıyla, elektronik ortamda başvuru yapılabilmesine yönelik gerekli teknik altyapı çalışmalarının başlatıldığı; Kurulun
05.05.2021 tarihli ve 2021/1 sayılı ilke kararıyla da; söz konusu süreç tamamlanana kadar yazılı
olarak posta yoluyla yapılan başvuruların yanında, CİMER aracılığıyla yapılan başvuruların da itiraz başvurusu olarak değerIendirmeye alınmasına, CİMER aracılığıyla yapılan başvurularda
CİMER’e yapılan başvuru tarihinin Kurula başvuru tarihi olarak kabul edilmesine, Kurulun 2012/2 sayılı İlke Kararının yürürlükten kaldırılmasına karar verildiği, Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Genel Müdürlüğünün 31.05.2022 tarihli yazısıyla gerekli teknik altyapı çalışmalarının kısmen tamamlandığı ve e-Devlet aracılığıyla başvuru alınmasına yönelik oluşturulan sistemin dış ağda çalışacak şekilde yayına alındığının bildirilmesi üzerine de Kurulun 01.06.2022 tarihli ve 2022/1 sayılı Kararıyla; yazılı olarak posta yoluyla yapılan başvuruların yanında e-devlet üzerinden yapılan başvuruların da itiraz başvurusu olarak değerIendirmeye alınmasına karar verildiği ve 2021/1 sayılı İlke
Kararının kaldırıldığı, 2.7. Başvuru sahibinin şikâyete konu itiraz başvurusunun da mevzuat/usul çerçevesinde incelendiği, Bilgi
Edinme Hakkı mevzuatı hükümleri uyarınca, şikâyete konu başvurunun usul yönünden incelenmesi neticesinde, 03.02.2021 tarih 2021/84 sayılı Karar ve 05.05.2021 tarih 2021/1 sayılı İlke Kararı ile Kurula elektronik ortamda başvuru alınması hususunda çalışmalar başlatılmasına ve e-Devlet aracılığıyla başvuru sistemi kurulana kadar CİMER üzerinden başvuru alınmasına yönelik karar alındığı; ancak başvuru sahiplerinin Kurula daha kolay ulaşmalarına imkân sağlamak amacıyla Kurula https://basvurubedk.adalet.gov.tr adresi üzerinden e-Devlet aracılığıyla, elektronik ortamda başvuru yapılabilmesi için gerekli teknik alt yapı çalışmalarının tamamlandığı ve sistemin dış ağda çalışacak şekilde yayına alındığı ve mükerrer evrak alımını önlemek üzere bundan sonra Kurula elektronik ortamda yapılacak başvuruların yalnızca yukarıda belirtilen link üzerinden yapılmasına ve 01.06.2022 tarihli 2022/1 sayılı İlke
Kararı ile mezkûr 05.05.2021 tarih ve 2021/1 sayılı İlke Kararının yürürlükten kaldırılmasına karar verilmiş olduğundan CİMER üzerinden yapılan başvuruların usule uygun olmadığının değerlendirildiği ve Kurulun
24.05.2023 tarihli ve sayılı Kararıyla “itirazın usulden reddine” karar verildiği,
2.8. Kurula intikal eden tüm başvuruların, hangi yolla iletildiğine bakılmaksızın kayıt altına alındığı; görevlendirilen raportör tarafından incelenmesinin ardından itiraz başvurularının tümünün Kurul gündemine alınarak Kurulca değerlendirildiği, akabinde alınan kararların 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümleri çerçevesinde fiziki olarak taraflara tebliğ edildiği, itiraz başvurusunun CİMER aracılığıyla yapıldığı ve “usulden reddine” karar verildiği hallerde, başvuru sahibine başvurusunun kayıt altına alındığı ve kurul gündemine alındıktan sonra verilen kararın ayrıca kendisine tebliğ edileceği hakkında bilgilendirme yapıldığı, Kurulun mevcut yerleşik uygulamasının bu şekilde olduğu, başvuru sahibinin itiraz başvurusunun da, genel işleyiş doğrultusunda, kayda alındığı ve yapılan işlem hakkında kendisine bilgilendirme yapıldığı, 2.9. CİMER aracılığıyla itiraz başvurusu alındığı dönemde çeşitli aksaklıklarla karşılaşıldığı, CİMER aracılığıyla yapılan başvuruların çoğunda ek olarak eklenen evrakların “okunaksız” olduğu, çoğu başvuruda
evrak eklenmediği görüldüğü ve eksik evrakın tamamlanması için yazışma yapılması gerektiği, elektronik başvuru sistemimde başvuruya evrak ekleme zorunluluğu bulunduğu, yeni sisteme geçişle eksik evraklı başvuru sayısında dikkate değer bir azalma yaşandığı ve itiraz başvurularının karara bağlanma sürecinin kısaldığı, kurumsal duyuruların resmi internet sitesi üzerinden yapıldığı, yine pek çok hususun Kurulun X hesabından paylaşıldığı, duyuru yapmak konusunda Kurulun başka bir imkânı ve teknik altyapısı bulunmadığı, 2.10. İtiraz başvurularının CİMER aracılığıyla yapıldığı durumlarda, başvuruların kurul gündemine alındığı ve mevcut uygulama doğrultusunda “itirazın usulden reddine” karar verildiği, çok sayıda olmamakla birlikte, CİMER aracılığıyla yapılan başvurulara ilişkin karar suretlerinin yazı ekinde gönderildiği, 2.11. Şikâyet konusu talebe ilişkin olarak şikâyet sahibi ya da diğer ilgililer tarafından yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmadığı, Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir
…
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin
“ işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…
4. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesi;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 09.10.2003 tarihli ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun; 5.1. “Başvuru ve usulü” başlıklı 6 ncı maddesi; “Bilgi edinme başvurusu, başvuru sahibinin adı ve soyadı, imzası, oturma yeri veya iş adresini, başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı ve adresi ile yetkili kişinin imzasını ve yetki belgesini içeren dilekçe ile istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum veya kuruluşa yapılır. Bu başvuru, kişinin kimliğinin ve imzasının veya yazının kimden neşet ettiğinin tespitine yarayacak başka bilgilerin yasal olarak belirlenebilir olması kaydıyla elektronik ortamda veya diğer iletişim araçlarıyla da yapılabilir.
Dilekçede, istenen bilgi veya belgeler açıkça belirtilir.” 5.2. “Başvuruların cevaplandırılması” başlıklı 12 nci maddesi;
“Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı olarak veya elektronik ortamda başvuru sahibine bildirirler. Başvurunun reddedilmesi hâlinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı başvuru yolları belirtilir.” 5.3. “Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu” başlıklı 14 üncü maddesi; “Bilgi edinme başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar üzerine, (…) verilen kararları incelemek ve kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin olarak kararlar vermek üzere; Bilgi Edinme
Değerlendirme Kurulu oluşturulmuştur.
…
Kurulun görev ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Cumhurbaşkanlığınca hazırlanarak yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.” 6. 27.04.2004 tarihli ve 25445 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bilgi Edinme Hakkı Kanununun
Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmeliğin; 6.1. “Elektronik ortamda veya diğer iletişim araçlarıyla yapılacak başvurular” başlıklı 10 uncu maddesi; “Bilgi edinme başvurusu, kişinin kimliğinin ve imzasının veya yazının kimden neşet ettiğinin tespitine yarayacak başka bilgilerin yasal olarak belirlenebilir olması kaydıyla elektronik ortamda veya diğer iletişim araçlarıyla da yapılabilir.
…
Elektronik posta yoluyla yapılacak başvurularda, başvuru formunun kurum veya kuruluşun bilgi edinme biriminin elektronik posta adresine ulaştığı tarih, başvuru tarihidir.
Elektronik posta yoluyla yapılacak başvurular için, kurum ve kuruluşların bilgi edinme birimleri, bu amaçla kurumsal bir elektronik posta adresi oluşturur ve internet sayfalarında yayımlar…” 6.2. “İtiraz usulü” başlıklı 24 üncü maddesi; “Bilgi edinme istemi reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz edebilir. İtiraz yazılı olarak yapılır.
Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü içinde verir.
20 nci maddede belirtilen süreler içinde, kurum ve kuruluşlar tarafından başvuru sahibine olumlu veya
olumsuz herhangi bir cevap verilmemesi halinde başvuru, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun
10 uncu maddesi uyarınca altmış günün geçmesiyle reddedilmiş sayılır.
İkinci fıkra gereğince bilgi edinme istemi reddedilmiş sayılan başvuru sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce dava açma süresinin başladığı tarihten itibaren on beş gün içinde Kurula yazılı olarak itiraz edebilir.
Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü içinde verir.
Kurula itiraz, başvuru sahibinin idari yargıya başvurma süresini durdurur.” 6.3. “Kurul kararları” başlıklı 25 inci maddesi; “Kurul; bilgi edinme başvurusuyla ilgili olarak yapılacak itirazlar üzerine, verilen kararları inceler ve karara bağlar; kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin olarak kararlar verir.
Kurul, bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin hususları düzenlemeye yetkilidir.” 7. 07.06.2006 tarihli ve 26191 sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Bilgi Edinme Değerlendirme
Kurulunun Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin; 7.1. “Kurulun görev ve yetkileri” başlıklı 4 üncü maddesi;
“Kurulun görev ve yetkileri şunlardır:
a) Bilgi edinme başvurusuyla ilgili yapılacak itirazları karara bağlamak.
b) Bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin görüş ve değerlendirme istemini içeren başvuruları karara bağlamak.
c) Kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin hususları düzenlemek.
ç) Kurum ve kuruluşlarca, Kanunun 30 uncu maddesi uyarınca gönderilen raporları ve hazırlayacağı genel raporu her yıl Nisan ayı sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisine göndermek.
d) Gerektiğinde belli işlerin gündeme alınmasına karar vermek.
e) Bilgi edinme hakkına ilişkin yapılması gereken mevzuat değişikliklerini önermek.” 7.2. “İtirazın incelenmesi” başlıklı 11 inci maddesi; “İtiraz dilekçesi, Başkanca görevlendirilecek raportör tarafından incelenir. Zorunluluk halinde aynı iş birden fazla raportöre verilebilir. Bu durumda, hazırlanan raporlar, ilgili raportörler tarafından birlikte imzalanır.
Raportör, itirazın kendisine verildiği tarihten itibaren beş iş günü içinde, usul ve esas yönünden bir rapor hazırlayarak Başkana sunar. Raporda, Başkan tarafından incelemeye yönelik olarak tespit edilen eksiklikler raportör tarafından tamamlanır. Gündem ve tamamlanan raporlar toplantı gününden önce bütün üyelere dağıtılır. Rapor, toplantıda, raportör tarafından Kurula sunulur.
İtiraz, dilekçenin Kurul kayıtlarına girdiği tarihten itibaren otuz iş günü içinde sonuçlandırılır.” 7.3. “İtirazın usulden incelenmesi” başlıklı 12 nci maddesi; “Kurul, itiraz dilekçesinde aranan şartların bulunmadığını tespit ederse, ara kararı ile bu eksiklik veya aykırılığın on beş günlük sürede giderilmesini, aksi takdirde itirazın reddedileceğini itiraz edene yazılı olarak bildirir. Öngörülen sürede belirtilen eksiklik ve aykırılık giderilmezse itirazın reddine karar verilir.
İtirazdan veya itiraz sonuçlanmadan önce yargı yoluna başvurulduğunun tespiti halinde itiraz başvurusu işlemden kaldırılır ve durum itiraz edene bildirilir.
Aynı kişi tarafından, aynı maddi ve hukukî sebebe dayanılarak yapılan ikinci itiraz incelenmeksizin reddedilir.
Taraflar, Kurulun vermiş olduğu bir karara dayanak teşkil eden bilgi veya belgelerde herhangi bir eksiklik, sahtecilik ve benzeri bir durumu tespit etmeleri ya da esası etkileyecek yeni bir bilgi veya belgeye ulaşmaları durumunda Kurula başvurabilirler. Kurul, bu başvuru üzerine kararını yeniden gözden geçirebilir.”
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna CİMER üzerinden başvuruda bulunduğunu, Kurulun başvurusunu Sayılı Kararı ile usulden reddettiğini
Kurulun CİMER üzerinden itirazları kabul etmediğine ilişkin kararını Resmi Gazete’de yayımlamadığını ve kamuoyuna uygun vasıtalarla duyuramadığını, hukuki öngörülebilirlik ilkesi uyarınca kamuoyuna duyurulmayan ilke kararı gerekçe gösterilerek başvuru usulünün değiştirilemeyeceğini ve önceki ilke kararlarına dayanılarak yapılan başvurular usulden reddedilemeyeceğini, Kurulun CİMER üzerinden gelen itirazları incelemediğini iddia etmesine rağmen başvurusunu kayıtlara aldığını belirterek Bilgi Edinme
Değerlendirme Kurulu tarafından verilen sayılı kararın kaldırılarak 05.04.2023 tarihinde CİMER üzerinden yaptığı başvurusunun mevzuat çerçevesinde incelenmesini talep etmektedir.
10. Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda ise özetle; şikâyete konu itirazın iki kez kurul gündemine alındığı, başvurular hakkında “usulden ret” kararları verildiği, şikayete konu kararın esasını etkileyip etkilemediği noktasında incelenebilecek yeni bir bilgi, belge ortaya koyulmadığı, bu konuda Kurula yapılmış doğrudan bir başvurunun da bulunmadığı, 2022/1 sayılı İlke Kararı nedeniyle artık CİMER aracılığıyla itiraz başvurusu alınamadığı, kaldı ki başvuru sahibinin CİMER aracılığıyla yapmış olduğu başvurusunun geçerli bir başvuru olarak kabul edilmesi halinde bu durumunun başvuru sahipleri arasında eşitsizlik oluşturacağı hususları birlikte dikkate alındığında, mezkur başvurunun yeniden değerlendirilmesinde hukuki yarar bulunmadığı hususları ifade edilmiştir.
11. Bu noktada uyuşmazlığın; başvuranın 05.04.2023 tarihinde Bilgi Edinme Değerlendirme
Kuruluna CİMER sistemi üzerinden yaptığı başvurusu hakkında verilen ‘usulen ret’ kararı noktasında düğümlendiği görülmektedir.
12. 09.10.2003 tarihli ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun 14 üncü maddesi uyarınca bilgi edinme başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar üzerine verilen kararları incelemek ve kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin olarak kararlar vermek üzere Bilgi Edinme Değerlendirme
Kurulunun oluşturulduğu düzenlemesine yer verilmiştir. Kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas ve usuller; 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanun, Bilgi Edinme Hakkı Kanununun
Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik ve Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunun
Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümleri ile düzenlenmiştir. Nitekim 4982 sayılı Kanunda ve anılan yönetmeliklerde de itiraz başvurularının hangi yollarla yapılabileceği hususu, Kurul tarafından alınan ilke kararlarıyla düzenlenmektedir.
13. Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz usulü hakkında 27.09.2012 tarihli ve 2012/2 sayılı İlke
Kararında; Bilgi Edinme Hakkı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında
Yönetmelik’in 24 üncü maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Kurula itirazların yazılı başvuru ile yapılması gerektiği, elektronik posta, faks vb. araçlarla yapılacak itirazların Kurulca anılan
Yönetmelik hükmü gereğince işleme alınmayacağı ifadelerine yer verilmiştir.
14. Kurul tarafından yayınlanan 05.05.2021 tarihli ve 2021/1 sayılı İlke Kararında ise; “Bilgi Edinme Hakkı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik’in 24 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında Kurulumuza itirazların yapılacağı usul düzenlenmiştir. Vatandaşların
Kurulumuza daha kolay ulaşmalarına imkân sağlamak amacıyla Kurulumuza elektronik ortamda yapılacak başvurular da bu kapsamda değerlendirilerek gerekli teknik alt yapı çalışmaları başlatılmış olup süreç devam etmektedir.
Söz konusu süreç tamamlanana kadar, yazılı olarak posta yoluyla yapılan başvuruların yanında
CİMER aracılığıyla yapılan başvuruların da itiraz başvurusu olarak değerlendirmeye alınmasına karar verilmiştir. Bu başvurularda CİMER’e yapılan başvuru tarihi Kurula başvuru tarihi olarak kabul edilecektir.
Posta yoluyla ya da CİMER aracılığıyla yapılan başvurularda; itiraz dilekçelerine, ilgili Kurum veya kuruluşa yapılan bilgi edinme başvurusu ile bu kurum veya kuruluştan alınan cevabi yazının birer örneğinin, varsa yetki belgesi ve avukat aracılığıyla başvuru yapılması durumunda vekâletname örneğinin eklenmesi ve cevabi yazının tebellüğ tarihinin belirtilmesi gerekmektedir.
CİMER üzerinden gönderilen evrakların da Kurula ulaştığı, eksik evrakların tamamlandığı, hukuki ve fiili engelin kalktığı tarihten itibaren Kurulun karar verme süresi başlar.
Bu çerçevede, bundan sonraki uygulamanın bu şekilde yapılmasına ve 27/09/2012 tarih ve 2012/2 sayılı ilke kararının yürürlükten kaldırılmasına oybirliğiyle karar verilmiştir.” ifadelerine yer verilmek suretiyle başvuru usulünde kolaylık sağlanması amacıyla Kurula CİMER üzerinden başvuru yapılmasına imkân sağlanmış ve 2012/2 sayılı İlke Kararının yürürlükten kaldırıldığı duyurulmuştur. https://bedk.adalet.gov.tr/SayfaDetay/cimer-uzerinden-kurulumuzabasvurabilme25102021030223 Erişim Tarihi: 15.04.2024)
15. Kurulun 01.06.2022 tarihli ve 2022/1 sayılı İlke Kararında; “Bilgi Edinme Hakkı Kanununun Uygulanmasına ilişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik’in 24 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında Kurulumuza itirazların yapılacağı usul düzenlenmiştir.
Vatandaşların Kurulumuza daha kolay ulaşmalarına imkân sağlamak amacıyla Kurulumuza elektronik ortamda yapılacak başvurular da bu kapsamda değerlendirilerek, gerekli teknik alt yapı çalışmaların kısmen tamamlandığı ve e-devlet aracılığıyla başvuru alınmasına yönelik oluşturulan sistemin dış ağda çalışacak şekilde yayına alındığı Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Genel Müdürlüğünün 31/05/2022 tarihli yazısıyla Kurulumuza bildirilmiş ve bu bağlamda yazılı olarak posta yoluyla yapılan başvuruların yanında e-devlet aracılığıyla yapılan başvuruların da itiraz başvurusu olarak değerlendirmeye alınmasına karar verilmiştir. Bu başvurularda e-devlet üzerinden yapılan başvuru tarihi Kurula başvuru tarihi olarak kabul edilecektir.
E-devlet üzerinden gönderilen evrakların Kurula ulaştığı, eksik evrakların tamamlandığı, hukuki ve fiili engelin kalktığı tarihten itibaren Kurulun karar verme süresi başlayacaktır.
Posta yoluyla ya da e-devlet aracılığıyla yapılan başvurularda; itiraz dilekçelerine, ilgili Kurum veya kuruluşa yapılan bilgi edinme başvurusu ile bu kurum veya kuruluştan alınan cevabi yazının birer örneğinin, varsa yetki belgesi ve avukat aracılığıyla başvuru yapılması durumunda vekâletname örneğinin eklenmesi ve cevabi yazının tebellüğ tarihinin belirtilmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede, bundan sonraki uygulamanın bu şekilde yapılmasına ve 05/05/2021 tarih ve 2021/1 sayılı ilke kararının yürürlükten kaldırılmasına oybirliğiyle karar verilmiştir.” ifadelerine yer verildiği ve
CİMER üzerinden Kurula başvuru yapılmasına imkân sağlayan 2021/1 sayılı İlke Kararının yürürlükten kaldırıldığı duyurulmuştur.
https://bedk.adalet.gov.tr/Resimler/SayfaDokuman/1508202219061720221%20%C4%B0LKE%20KARARI.pdf Erişim Tarihi: 15.04.2024)
16. Bilindiği üzere idari işlemlerin çeşitliliği karşısında, idarenin yapacağı işlem ve faaliyetler için, uygulanacak genel usul ve esaslar hakkında temel bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle, idare hukukunda, yargı içtihatlarıyla yerleşmiş bulunan bazı usul ilkeleri mevcuttur. Bunlardan biri de “yetki ve usulde paralellik” ilkesidir. Yetki ve usulde paralellik ilkesi, bir işlemi değiştirmeye, ilga etmeye veya geri almaya yetkili makamın idari işlemi tesis eden makam olduğu ve bu işlemin tesis edilmesinde uygulanan usulün, işlemin değiştirilmesi, kaldırılması veya geri alınmasında da geçerli olması anlamına gelmektedir.
17. Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu tarafından alınan 2012/2, 2021/1 ve 2022/1 sayılı İlke Kararlarının, usulde paralellik ilkesine uygun şekilde Kurumun resmi internet sitesinde yayımlanarak yürürlüğe girdiği ve kamuoyuna duyurulduğu görülmektedir. Nitekim Kurul tarafından alınan İlke Kararlarının yürürlüğe girmesi için Resmi Gazete’de yayınlaması gereken mevzuatlar arasında olduğunu gösteren bir düzenleme de bulunmamaktadır. Kurula başvuru usulünü düzenleyen 2022/1 sayılı İlke Kararının da resmi internet sitesi üzerinden yayımlanarak yürürlüğe girdiği, Kurula e-devlet aracılığıyla başvuru alınmasına başlanıldığı ve itiraz başvurularının sadece ıslak imza ile posta yoluyla ya da e-devlet aracılığıyla yapılması gerektiği hususlarının da internet sitesinden kamuoyuna ayrıca duyurulduğu görülmektedir.
https://bedk.adalet.gov.tr/SayfaDetay/e-devlet-basvuru18102022012451 Erişim Tarihi: 15.04.2024).
18. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; başvuranın CİMER üzerinden yapmış olduğu başvurunun yeniden değerlendirilmesi talebinde bulunduğu, Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna başvuru ve usulünün
4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanun, Bilgi Edinme Hakkı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Esas
ve Usuller Hakkında Yönetmelik ve Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunun Çalışma Usul ve
Esasları Hakkında Yönetmelik hükümleri ile düzenlendiği, Kurula itiraz başvurularının ise İlke
Kararlarıyla düzenlendiği, idare tarafından alınan İlke Kararlarının usulüne uygun bir şekilde kamuoyuna duyurulduğu tespit edildiğinden başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarelerin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve BİLGİ EDİNME DEĞERLENDİRME KURULUNA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi