Çocuğunun sağlık durumu nedeniyle tayin talebi reddedilen memurun, idarenin takdir yetkisi ve hakkaniyet ilkesi çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/69417-S.20.75676

BAŞVURU NO : 2020/5437

KARAR TARİHİ : 27/08/2020

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI

Başvuranın tayin talebi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 22/03/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, 2010 yılından itibaren harita mühendisi kadrosunda Artvin İl Afet ve Acil Durum

İl Müdürlüğünde çalıştığını, daha önce Bursa, Balıkesir, Ankara illerine tayin talebinde bulunduğunu, ancak reddedildiğini, tayin talebinin gerekçesinin çocuğunun PFAPA

Sendromunun bulunması, Artvin’de sadece devlet hastanesi bulunması ve özel hastane bulunmaması sebebiyle mağduriyet yaşamaları olduğunu, bu sebeple de sağlık imkânları daha iyi olan mümkünse Balıkesir değilse Aydın veya Ordu illerine tayininin gerçekleştirilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun 02/04/2020 tarihli ve S.20.8333 sayılı bilgi ve belge talebine istinaden

Afet Ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan 16/04/2020 tarihli ve sayılı yazıda özetle; 2.1. Müdürlüklerinin afet ve acil durumlara ilişkin hizmetlerinde aksaklıklar yaşanmaması için naklen atama veya geçici görevlendirme talebinde bulunan personelin bulunduğu ildeki norm kadro durumu ve hizmetine duyulan ihtiyaç da göz önünde bulundurularak Atama ve Yer

Değiştirme Yönetmeliği hükümleri kapsamında Başkanlık tarafından hazırlanan değerlendirme formuna göre değerlendirme yapılmakta olup, değerlendirme formuna göre puanlamada 65 ve üzeri alan personelin işlemlerinin yapıldığı, 2.2. Yapılan değerlendirme sonucunda Artvin İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünün 52 adet norm kadrosunun 23 adedinin dolu 29 adedinin boş olması ve 11 adet Mühendis kadrosunun

10 unun dolu 1 inin boş olması, Balıkesir İl Müdürlüğünün ise 80 adet norm kadrosunun 59

unun dolu 21 inin boş olması, 12 adet Mühendis kadrosunun 8 inin dolu 4 ünün boş olması ve münhal (Harita Mühendisi) kadrosunun bulunmaması nedeniyle talebi uygun değerlendirilmediği açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının, 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” 3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünde yer alan “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010- 5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” 3.3. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun

Görevi “başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

4. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinin 1 inci fıkrasında; (Değişik: 12/5/1982 – 2670/25 md.) “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.” 5. 25/6/1983 Tarih Ve 18088 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Devlet Memurlarının

Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin; 5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları

Kanununun 2 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 2 nci maddesi ve aynı Kanunun

2670 sayılı Kanunla değişik 72 nci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum

içinde yer değiştirme suretiyle atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.

5.2. Kapsam başlık 2 nci maddesinde; Bu Yönetmelik, Özel Kanunlardaki hükümler saklı kalmak kaydiyle Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar ile bunlara bağlı Döner Sermayeli

Kuruluşlarda ve Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde 657 sayılı Devlet Memurları

Kanununa tabi olarak çalışan Devlet Memurları Hakkında uygulanır. Ancak, 657 sayılı Devlet

Memurları Kanununun değişik 36 ncı maddesinde yer alan Yardımcı Hizmetler Sınıfına dahil memurlar, a) Aynı Kanunun 59 ncu maddesinde sayılan istisnai memurluklar, b) Aday

Memurlar, Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında görevli memurlar, bu Yönetmelik hükümlerine tabi değildir.” 5.3. Tanımlar başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Yönetmelikte geçen; Yer değiştirme suretiyle atanma, aynı kurumda çalışan memurların, bu Yönetmelikte tesbit edilen hizmet bölgelerine belirli süreler dahilinde 657 sayılı Devlet

Memurları Kanununun değişik 76 ncı maddesindeki esaslar çerçevesinde atanmasını, “Kurum” deyimi bu Yönetmeliğin 2 nci maddesinin 1 nci fıkrasında belirtilen kurum ve kuruluşları, “Hizmet Bölgesi” deyimi bu Yönetmeliğe ekli (1) sayılı cetvelde gösterilen illerin gruplarını, “Hizmet Alanı” deyimi, hizmet bölgelerindeki görevin yapıldığı yeri, “Zorunlu Çalışma Süresi” deyimi, her hizmet bölgesinde zorunlu olarak çalışılması gereken süreyi, ifade eder.” 5.4. Temel ilkeler başlıklı 4 üncü maddesinde; “Temel ilkeler şunlardır: a) Yer değiştirme suretiyle atamalarda kadro imkanları gözönünde bulundurulur. b) Yer değiştirme suretiyle atamalar, ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılmak suretiyle oluşturulan bölgeler arasında yapılır. c) Bu atamalarda, memurların bölgeler arasında adil ve dengeli dağılmasını sağlamak esastır.” 5.5. Hizmet Bölgeleri ve Bölgelerdeki Zorunlu Çalışma Süreleri başlıklı 5 inci maddesinde; “Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren illeri gruplandırılarak, gelişmişlik sırasına göre (6) hizmet bölgesine ayrılmıştır. Bu hizmet bölgelerine giren il merkezleri ekli (1) sayılı cetvelde gösterilmiştir.

İlçelerin gelişmişlik sırasına göre tesbiti ve bölgelere dağılımı, hizmetlerin gereklerine ve özelliklerine göre kurumlarca yapılır. Devlet Personel Dairesi Kalkınma Planı Dönemlerinde, bu hizmet bölgelerini ekonomik, sosyal ve kültürel gelişmeleri gözönünde bulundurarak ve

Devlet Planlama Teşkilatının da görüşünü alarak, yeniden düzenleyebilir.

(Ek : 17/7/1999 – 1999/13143 K.) Ancak, kamu kurum ve kuruluşlarını altıyı geçmemek ve en az üç bölge olmak üzere, hizmet özelliklerine göre bu hizmet bölgelerinden farklı hizmet bölgeleri de belirleyebilirler.

(Ek: 17/7/1999 – 1999/13143 K.) Zorunlu yer değiştirmeye tabi personel ve en az iki yıl olmak üzere hizmet bölgelerindeki zorunlu çalışma süreleri, bölgelerin özellikleri, teşkilat yapısı, hizmetin ülkenin her yerine etkin olarak götürülebilmesi ve diğer hizmet gerekleri göz önünde bulundurulmak suretiyle kamu kurum ve kuruluşlarınca tespit edilir.” 5.6. Yer Değiştirme Suretiyle Atanma Dönemleri başlıklı 8 inci maddesinde; “Yer değiştirme sureti ile atanmalar her yılın Haziran – Eylül döneminde yapılır. Ancak, iş mevsimi bu dönemi kapsayan hizmetler için Mart ve Ekim ayları esas alınır.” 5.7. Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarda Gözönünde Bulundurulacak Hususlar başlıklı

9 uncu maddesinde; “Yer değiştirme suretiyle atanmalar, Devlet Memurlarının dengeli bir

şekilde dağılımını sağlamak için öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu gözönünde bulundurularak kurumlarınca hazırlanan bir plan dahilinde yapılır.” 5.8. “Özel Yönetmelikler” başlıklı 28 inci maddesinde; “Kurumlar bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde halen görevde bulunan memurların geçmiş hizmetlerinin bu Yönetmelik çerçevesinde nasıl değerlendirileceğini ve bu Yönetmeliğin çeşitli maddelerinde kurumlarca tesbiti öngörülen diğer hususları kapsıyan özel Yönetmeliklerini

Devlet Personel Dairesinden olumlu görüş alınmak sureti ile çıkarırlar. Özel Yönetmeliklerde bu Yönetmeliğe aykırı hükümler yer alamaz.

(Değişik üçüncü cümle: 12 / 12 / 2016 -2016 / 9742 K.) Ancak, Mülki İdare Amirliği

Hizmetleri, Emniyet Hizmetleri, Jandarma Hizmetleri ve Sahil Güvenlik Hizmetleri sınıflarına dâhil personel hakkında kendi özel yönetmeliklerinin uygulanmasına devam edilir.”

Geçici 5 inci maddesinde; (Ek: 30/6/2014-2014/6578 K.) “Kamu kurum ve kuruluşları bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yönetmeliklerini bu Yönetmeliğe uygun hale getirirler. Bu süre içerisinde kamu kurum ve kuruluşlarının yönetmeliklerinin bu

Yönetmeliğe aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilir.” 6. 17.12.2009 tarih ve 27435 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İl Afet ve Acil Durum

Müdürlükleri İle Sivil Savunma Arama ve Kurtarma Birlik Müdürlükleri Norm Kadro

İlke Ve Standartlarına Dair Yönetmeliğin; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; (1) Bu Yönetmeliğin amacı; il müdürlükleri ile birlik müdürlüklerinde insan kaynaklarının etkili ve verimli kullanılması ile hizmetlerde kalitenin artırılması amacıyla, ihtiyaç duyulan nitelik, unvan ve sayıda personel istihdamını sağlamaktır.

6.2. “Norm kadro standartları cetveli” başlıklı 18 inci maddesinde; İl müdürlükleri ile birlik müdürlüklerinin norm kadroları unvan ve sayı itibariyle; bulundukları illerin afet ve acil durum hassasiyeti, nüfusu, yüzölçümü, ilçe sayısı, sanayi, ticaret ve turizm niteliği, coğrafi özelliği, nüfus hareketliliği ve gelişme potansiyeli kriterleri göz önüne alınarak, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan EK-1 İl Afet ve Acil Durum Müdürlükleri Norm Kadro Standartları Cetveli ile EK-2

Sivil Savunma Arama ve Kurtarma Birlik Müdürlükleri Norm Kadro Standartları Cetvelinde belirlenmiştir.

(2) Ayrıca, il müdürlüklerinin teşkilat yapısı içerisinde bulunan il afet ve acil durum yönetim merkezi ile arama kurtarma ekiplerine ilişkin norm kadrolar da EK – 1 İl Afet ve Acil Durum

Müdürlükleri Norm Kadro Standartları Cetvelinde ayrı bölümler halinde gösterilmiştir.” hükümleri düzenlenmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE

ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, 2010 yılından itibaren harita mühendisi kadrosunda Artvin İl Afet ve Acil Durum

İl Müdürlüğünde çalıştığını, daha önce Bursa, Balıkesir, Ankara illerine tayin talebinde bulunduğunu, ancak reddedildiğini, tayin talebinin gerekçesinin çocuğunun PFAPA

Sendromunun bulunması, Artvin’de sadece devlet hastanesi bulunması ve özel hastane bulunmamasından kaynaklı mağduriyet yaşamaları olduğunu, bu sebeple de sağlık imkânları daha iyi olan mümkünse Balıkesir değilse Aydın veya Ordu illerine tayininin gerçekleştirilmesini talep etmektedir.

9. Bilgi ve belge talebimize cevaben Kurumumuza gönderilen yazıda özetle, Artvin İl Afet ve

Acil Durum Müdürlüğünün 53 adet norm kadrosunun 23 adedinin dolu 29 adedinin boş olduğu,

11 adet mühendis kadrosunun 10 unun dolu 1 inin boş, Balıkesir İl Müdürlüğünün ise 80 adet

norm kadrosunun 59 unun dolu 21 inin boş olduğu, 12 adet mühendis kadrosunun 8 ininn dolu

4 ünün boş olduğu, Artvin İlinin afetsellik yönünden riskli bölge olduğu, ilgilinin hizmetine

ihtiyaç duyulduğu ve yapılan değerIendirme sonucunda yeterli puanı bulunmadığı, bu sebeple de ilgilinin tayin talebinin uygun görülmediği anlaşılmaktadır.

10. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Yer değiştirme suretiyle atanma başlıklı 72 nci maddesinin 1 inci fıkrasında Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmaların; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılacağı düzenlenmiştir. Burada idareye işlem tesis ederken belirtilen ölçütlere göre değerlendirme yapma ve buna uygun olarak takdir yetkisini kullanma hakkı verildiği açıktır. Ancak, takdir yetkisi mutlak ve denetimden uzak, keyfi bir uygulama demek değildir. İdarenin işlem tesis ederken, hizmet gerekleri gibi ölçütlerin yanı sıra, çalışanın da haklarını gözetmesi gerekmektedir.

11. Bu çerçevede yapılan incelemede başvuranın 10 yıl gibi uzun sayılabilecek bir süredir, aynı ilde görev yaptığı, çocuğunun PFAPA Sendromunun bulunduğu, Artvin ilinde sadece devlet hastanesi bulunması ve özel hastane bulunmamasından kaynaklı mağduriyet yaşadığı, çalışılan yörenin sosyal, ekonomik ve kültürel imkânlarının, memleketlerine olan uzaklığının ve kişilerin (ve ailelerinin) sosyal, kültürel ve ekonomik ihtiyaçlarının karşılanabilmesi ile psikolojileri üzerindeki olası etkilerinin de hakkaniyetli bir şekilde değerlendirilmesinin yerinde olacağı anlaşılmıştır. Ayrıca, defalarca tayin isteyen ve sürekli bu talebi reddedilen bir çalışanın işyerindeki performansını olumsuz yönde etkileyebileceği değerlendirilmektedir. Aynı yerde uzun sayılabilecek bir süre çalışmış ve belki de belirsiz bir süre daha çalışacağını düşünen bir çalışanın motivasyonunun ve ruhsal durumunun da dikkate alınması gerekmektedir. Kaldı ki, tayin talebinin reddedilmesinin hukuki ve fiili sebeplerinin aynı zamanda hakkaniyete de uygun olması gerekmektedir.

12. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; hakkaniyet ilkesinin bir gereği olarak, başvuranın çocuğunun sağlık durumu ve 10 yıldır aynı yerde görev yaptığı göz önünde bulundurularak, sağlık imkânları daha iyi olan mümkünse Balıkesir, değilse Aydın veya Ordu illerine tayininin gerçekleştirilmesi yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme:

13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

14. Bununla birlikte başvuranın tayin talebinin uzun süredir ilgili idareye iletildiği, sadece personel yetersizliği sebebiyle bu talebin defaten reddinin iyi yönetim ilkelerine uygun olmadığı, Kurumumuza aynı İdare hakkında yapılan çeşitli başvurularda tayin anlamında sıkıntılar yaşandığının anlaşıldığı, bu kapsamda da “haklı beklentiye uygunluk”, “nezaket”, “ölçülülük” ve “eşitlik” ilkeleri doğrultusunda ilgili idarenin personel planlaması yaparak bu talepleri gözetmesi ve değerlendirmesi gerektiği anlaşıldığından ilgili idareden bundan böyle bu ilkeler çerçevesinde bir düzenleme yaparak ilgililerin mağduriyetini gidermesi beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Başvuru dosyasındaki bilgi ve belgeler ile yukarıda açıklanan gerekçelerle; Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın tayin talebinin yerine getirilmesi yönünde AFET VE ACİL DURUM

YÖNETİMİ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Afet ve Acil Durum

Yönetimi Başkanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde

Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın, Başvurana ve Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi