|
ÖZET: Başvuran, Çorum ili Oğuzlar ilçesindeki Oğuzlar Çok Programlı Anadolu Lisesinde öğretmenlik yaparken, çocuğunun Hitit Üniversitesi Erol Olçok Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde sürekli tedavi gördüğünü ve bu nedenle Çorum il merkezine atanma talebinde bulunmuştur. Ancak, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yapılan değerlendirme sonucunda, başvuranın talebi, ilgili yönetmelikler çerçevesinde reddedilmiştir. İdare, yer değişikliklerinin belirli dönemlerde yapılabileceğini ve mevcut kadro durumunu dikkate alarak başvuranın talebinin uygun bulunmadığını belirtmiştir.
İlgili mevzuat, engellilik durumuna dayalı yer değiştirmelerin belirli şartlar altında değerlendirileceğini öngörmektedir. Başvuranın çocuğuna verilen özel gereksinim raporunda yer alan engel oranı, talebin kabul edilmesi için yeterli bulunmamıştır. Ancak, başvuranın çocuğunun tedavi ihtiyaçları ve eşinin Çorum merkezde görev yapıyor olması, durumun yeniden gözden geçirilmesi gerektiğine işaret etmektedir. İdare, başvuranın talebini reddederken, kamu hizmetinin sürekliliği ve etkinliği açısından gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. Sonuç olarak, başvurunun kısmen kabulü ve kısmen reddine karar verilmiş, başvuranın talebinin bir sonraki atama döneminde yeniden değerlendirilmesi önerilmiştir. İdarenin, kararına karşı başvuru yollarını açık tutması gerektiği vurgulanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/3805-S.24.6003
BAŞVURU NO : 2023/20707
KARAR TARİHİ : 04.04.2024
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
Başvuranın yer değişikliği talebi.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 22.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Çorum ili Oğuzlar ilçesi Oğuzlar Çok Programlı Anadolu Lisesinde öğretmen olarak görev yaptığını, çocuğunun Hitit Üniversitesi Erol Olçok Eğitim ve Araştırma Hastanesi Fizik Tedavi ve
Rehabilitasyon kliniğinde sürekli tedavi gördüğünü, görev yaptığı Oğuzlar ilçesinde çocuğunun tedavi görme imkânının bulunmadığını, bu nedenle Çorum il merkezine atanma talebinde bulunduğunu, ancak atanma talebinin reddedildiğini belirterek, Çorum il merkezine atanmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talebimize istinaden Çorum Valiliği İl Millî
Eğitim Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle; engellilik durumuna bağlı yer değiştirmelerin Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 49 uncu maddesinin (ç) bendine göre yapıldığı, söz konusu maddede; “Aile birliği mazereti ile engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler, yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılır.” ibaresi bulunduğundan atamaların Bakanlık
Personel Genel Müdürlüğünün belirlemiş olduğu takvim ve kılavuz çerçevesinde yapıldığı, bu bağlamda; Oğuzlar Çok Programlı Anadolu Lisesinde Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni olarak görev yapan başvuranın il merkezine atanma isteğinin mezkûr Yönetmelik çerçevesinde yapılamadığı ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,
3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.”,
4. 14.6.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 23.07.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 inci maddesinde; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.
6. 25.06.1983 tarih ve 18088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişin Yönetmeliğin;
6.1. Sağlık Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir”,
6.2. “Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde; “İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır.(…)
7. 17.04.2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Eğitim
Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin;
7.1. “Mazeret ve engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler” başlıklı 49 uncu maddesinde, “1)
Öğretmenlerin; aile birliği, sağlık, can güvenliği mazeretlerine veya engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeleri hakkında, Devlet Memurları Kanunu ile Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümleri uygulanır. Ancak; (…) ç) Aile birliği mazereti ile engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler, yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılır.”
7.2. “Atama yapılacak eğitim kurumlarının duyurulması” başlıklı 59 uncu maddesine, “ (…) (2) İller arasında isteğe ve zorunlu çalışma yükümlülüğüne bağlı olarak yapılacak yer değiştirme suretiyle atamalarda öğretmenlerin tercihlerine yansıtılacak eğitim kurumları; o yerleşim yerinde görev yapan mevcut öğretmenlerle ihtiyacın karşılanabilirliği dikkate alınarak öğretmen ihtiyacı bulunan eğitim kurumları arasından il millî eğitim müdürlüklerince belirlenir. İller arasında yer değiştirecek öğretmenlerin
alanlar bazındaki kontenjanları ülke genelinde dengeli dağılımı sağlayacak şekilde hizmet bölgeleri ve illerin doluluk oranları dikkate alınarak belirlenir. (3) Öğretmenlik görevine atamalarda adayların tercihlerine yansıtılacak eğitim kurumları, illerin alanlar itibarıyla doluluk oranları esas alınarak ülke genelinde dengeli dağılımı sağlayacak şekilde belirlenir. Bu şekilde belirlenen eğitim kurumları, öğretmen atama döneminde başvuruda bulunan adayların tercihine imkân sağlayacak şekilde Bakanlıkça açılan elektronik başvuru sayfasında belirtilir.”
8. Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin;
8.1. “ÇÖZGER düzenlenme usulü” başlıklı 8 inci maddesinde, “(1) ÇÖZGER için; (…) f) Kurula gelen bilgi, belge değerlendirilir ve gereği hâlinde çocuk da kurula davet edilerek Ek-3’te yer alan tabloya göre özel gereksinim durumu rapora yazılır. Raporda engel oranı yazılmaz. Özel gereksinim düzeylerinin engel oranları ile ilgili mevzuatla uyumunda Ek-3’te yer alan tablo kullanılır.”
8.2. “Kazanılmış haklar” başlıklı 15 inci maddesine, “(1) Bu Yönetmelikte geçen “Çok ileri düzeyde
ÖGV”, “Belirgin ÖGV” ve “Özel koşul gereksinimi var (ÖKGV)” ifadeleri, ilgili mevzuatın uygulanması açısından ağır engellilik durumunu ifade eder.”
8.3. Ekinde yer alan “Ek-3-ÇOCUKLAR İÇİN ÖZEL GEREKSİNİM RAPORU (ÇÖZGER)
MEVZUATLA UYUM ARANDIĞINDA KULLANILACAK TABLO” da, “ÇÖZGER’de çocuk özel gereksinimi olması, toplumsal yaşama eşit katılabilmesi için bedensel ya da gelişimsel işlev kısıtlılığı olmayan bireylerden farklı nitelik ya da nicelikte sağlık, eğitim, rehabilitasyon, cihaz, ortez, protez ve diğer sosyal ve ekonomik haklara, hizmetlere ya da yaşama katılımı için çevresel düzenlemelere gereksiniminin olmasıdır. ÇÖZGER sisteminin yüzde (%) engel oranı içeren diğer mevzuatlara uyumu arandığında aşağıdaki ek-3 tablosu kullanılır.
MEVZUATLA UYUM ARANDIĞINDA KULLANILACAK TABLO
Özel Gereksinim Kodu Özel Gereksinim Düzeyi Engel Oranı (%)
1 Özel gereksinimi vardır (ÖGV) 20-39
2 Hafif düzeyde ÖGV 40-49
3 Orta düzeyde ÖGV 50-59
4 İleri düzeyde ÖGV 60-69
5 Çok ileri düzeyde ÖGV 70-79
6 Belirgin özel gereksinimi vardır (BÖGV) 80-89
7 Özel koşul gereksinimi vardır (ÖKGV) 90-99
9. Millî Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün “2024 YARIYIL TATİLİ
ÖĞRETMENLERİN MAZERETE BAĞLI YER DEĞİŞTİRME DUYURUSU” ilanın “B.4.
Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değiştirmeler” kısmında, “Öğretmenlerden; Kendisinin en az yüzde kırk oranında engelli olduğunu, Eşi, bakmakla yükümlü olduğu çocuğu, annesi veya babasının ağır engelli olduğunu ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporuyla belgelendirenler engellilik durumuna bağlı olarak yer değiştirme başvurusunda bulunabilecektir.
20.02.2019 tarih ve 30692 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çocuklar İçin Özel Gereksinim
Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında 18 yaşını doldurmamış çocukları için alınan ÇÖZGER
raporunda (Çocuklar için Özel Gereksinim Raporu) “Çok ileri düzeyde ÖGV”, “Belirgin ÖGV” ve “Özel koşul gereksinimi var (ÖKGV)” ifadeleri bulunan öğretmenlerin de bu kapsamda yaptıkları başvuruları kabul edilecektir.”
Düzenlemeleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Başvuran, bakmakla yükümlü olduğu kızının çocuklar için özel gereksinim raporu (ÇÖZGER)
bulunduğunu, Hitit Üniversitesi Erol Olçok Eğitim ve Araştırma Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon kliniğinde sürekli tedavi gördüğünü, görev yaptığı Oğuzlar ilçesinde çocuğunun tedavi görme imkânının bulunmadığını belirterek, Çorum il merkezine atanmayı talep etmektedir.
12. 25.06.1983 tarih ve 18088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurlarının
Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişin Yönetmeliğin “Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde; İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabileceği, bu kapsamdaki taleplerin bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacağı kurala bağlanmıştır.
13. Kişilerin aile birliği, sağlık ve can güvenliği gibi “bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.” (Anayasa Mahkemesinin 20.02.2014 tarihli ve 2012/606 başvuru numaralı Kararı)
14. Şikâyet başvuru dosyasının incelenmesinden, başvuranın Oğuzlar Çok Programlı Anadolu Lisesinde
Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni olarak görev yaptığı, bakmakla yükümlü olduğu kızına verilen ÇÖZGER raporunun bulunduğu, söz konusu raporda “Özel koşul gereksinimi var (ÖKGV)” ifadesine yer verildiği, söz konusu ifadenin karşılığının ise % 20-39 engel oranı olarak kabul edildiği, bu çerçevede ilgili mevzuat gereğince Çorum il merkezine tayin talebinin çocuğunun engel durumu mazeretine binaen değerlendirildiği, kadro imkânları uygun olmaması nedeniyle reddedildiği, Oğuzlar ilçesinde Türk Dili ve
Edebiyatı öğretmeni branşında iki addet dolu kadronun bulunduğu, boş kadronun bulunmadığı, Çorum il merkezinde ise Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni branşında fazlalık bulunduğu, çocuğunun Hitit
Üniversitesi Erol Olçok Eğitim ve Araştırma Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon kliniğinde sürekli tedavi görmesi ve görev yaptığı Oğuzlar ilçesinde çocuğunun tedavi görme imkânının bulunmadığı
gerekçesiyle sağlık mazeretine istinaden Çorum il merkezine tayin talebinde bulunsa da, başvuranın Çorum il merkezinde ikamet ettiği, eşinin ise Çorum il merkezinde Bahçelievler Anadolu Lisesinde müdür yardımcısı olarak görev yaptığı, hizmetine Oğuzlar ilçesinde ihtiyaç duyulduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, İdarenin tanınan takdir yetkisi kapsamında teşkilat yapısının elverişliliği ve insan kaynaklarının etkin kullanılması amacına yönelik olarak başvuranın nakil talebini reddetmesinde kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde hukuka uygun bir takdir yetkisi kullandığı anlaşılmaktadır.
15. Ancak başvuranın engelli çocuğunun bulunması ve eşinin Çorum merkezde görev yapıyor olması tedavilerin devamlılığı açısından ikametgahının Çorum Merkezde bulunması zaruretinin bulunduğu göz önüne alındığında küçük çocuğunun tedaviler sırasında annesine duyduğu ihtiyaç hep birlikte değerlendirilmiştir. İdarenin verdiği cevaplarda yer değişikliği talebinin mevzuat gereği “Aile birliği mazereti ile engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler, yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılır.” Şeklinde belirlendiği dikkate alındığında bir sonraki atama yer değiştirme döneminde başvuranın şartlarının hakkaniyet gereği yeniden incelenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan gerekçelerle başvuranın mazerete dayalı yer değiştirme suretiyle atanma talebinin bu aşamada reddine karar verilmesi ancak bir sonraki atama yer değiştirme döneminde talebin yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Çorum İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİNE,
Başvuranın yer değişikliği talebinin REDDİNE,
Başvuranın atama yer değiştirme döneminde müracaatı halinde hakkaniyet ilkeleri de dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesi için MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYE BULUNULMASINA
Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20. inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Milli
Eğitim Bakanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içerisinde kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi