|
ÖZET: Başvuran, Fatih Belediyesi’ne yaptığı başvuruda, İstanbul’daki çocuk oyun salonlarının ruhsatlarının, “İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik” gereğince uygun olmadığını iddia etmiştir. Başvurusunda, söz konusu oyun salonlarının, Fatih Sümbül Efendi İlkokulu ve Sümbül Efendi Camii’ne 53 ila 69 metre mesafede bulunduğunu belirterek, bu nedenle ruhsat verilmemesi gerektiğini vurgulamıştır. Ayrıca, ruhsatsız işletilen bu salonların kapatılması ve ruhsatların iptal edilmesi talebinde bulunmuştur. Fatih Belediyesi, başvuruya verdiği yanıtta, söz konusu yerlerin kafeterya ruhsatına sahip olduğunu ve ruhsat iptali talebinin mevzuata aykırı olduğunu ifade etmiştir.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi de benzer bir yanıt vererek, başvuruya konu yerlerde yapılan denetimlerde ruhsatların uygun olmadığını belirtmiştir. Ancak, bu işyerlerinin ruhsatlarının iptal edilmesi talebi, kişisel mağduriyet yaratacağı gerekçesiyle değerlendirilememiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun kabulüne karar vererek, Fatih Belediyesi’ne mesafe kuralına uyulup uyulmadığını tespit etme ve gerekli yaptırımları uygulama tavsiyesinde bulunmuştur. Bu kararın, ilgili idare tarafından otuz gün içinde bildirilmesi zorunludur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/7116-S.20.11293
BAŞVURU NO : 2019/20026
KARAR TARİHİ : 11/05/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Fatih Belediye Başkanlığı
Ruhsat iş ve işlemleri hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 18/11/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, İstanbul ili, ilçesi, Mahallesi, Sokak, No:
ve bu sokakta bulunan diğer tüm çocuk oyun salonlarını karar sayılı “İşyeri
Açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğinin” 32 inci maddesine uygun olmadığından dolayı Fatih Belediyesi’ne başvuru yaptığını, başvuruya konu ilgili yer hakkında ne gibi bir işlem yapıldığına cevap verilmediğini; ayrıca çocuk oyun salonunu daha da büyütüldüğü, ruhsatsız olarak işletmeye devam ettiği; Fatih Belediyesi görevlilerinden “Sözlü olarak, mühürlendiği, kafeterya ruhsatı verildiği” şeklinde bilgi aldığını; ancak yazılı başvurulara bu yönde herhangi bir cevap verilmediğini; idareye bilgi edinme başvurusu da yaptığını; herhangi bir cevap da verilmediğini; ilgili Yönetmeliğin “Tanımlar” 4 üncü maddesinin (g) fıkrasına göre, “Okullara ve ibadet yerlerine kapıdan kapıya 100 metreden yakın olması halinde işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı verilemeyeceği” belirtilmekte olduğu; tarafının yapmış olduğu ölçümlerde Fatih Sümbül Efendi İlkokulu’na ve Sümbül Efendi
Camii’ne kapıdan kapıya 53 ila 69 metre mesafe olduğu; ruhsatın verilemeyeceği; oyun salonu okula yakın olunca çocuklar okullarına gideceklerine tüm günlerini bu oyun ve eğlence salonlarında geçirdiğini; oyun salonlarının sahibi Aksaray Polis Merkezinde vermiş olduğu ifadesinde; “Bu yerlerin oyun salonu olduğunu” beyan ettiğini iddia ederek başvuruya konu yerlerin ilgili Yönetmeliğe göre “Umuma Açık İstirahat ve Eğlence Yeri mi” yoksa “Kafeterya mı” olduğunu, bunun tespitinin yapılabilmesi adına bilirkişi atanmasını ve yerinde inceleme yapılmasını; başvuruya konu oyun salonlarının İlk Okuluna ve
Camii’ne kapıdan kapıya mesafesinin 100 metreden yakın mı değimli bunun tespit edilmesini; verilen ruhsatların iptal edilmesini; ilgili yerlerin mühürlenip kapatılmasını talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Fatih Belediye Başkanlığı
Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü’nden alınan cevabi yazı;
“İlgi yazınız ile ilçemiz Mahallesi, Sokak, No: ve bu sokakta bulunan tüm çocuk oyun salonlarının 9207 sayılı ‘İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına
İlişkin Yönetmeliğin’ 32 inci maddesine uygun olmadığı, başvuruya konu yerin
İlkokulu’na ve Camii’ne kapıdan kapıya 53 ila 69 metre mesafe olduğu, ruhsatın verilemeyeceği, başvuruya konu yerin ‘Umuma Açık Eğlence Yeri’ mi yoksa ‘Kafeterya’ mı olduğunu, işyerinin çevresinde bulunan okula ve camiye mesafesinin tespit edilerek verilen ruhsatların iptali ve ilgili yerlerin mühürlenmesi talep edilen başvuru ile ilgili yapılan işlemler hakkında bilgi talep edilmektedir.
Kayıtlarımızda ve mahallinde yapılan tetkikte; başvuruya konu yerlerin ilçemiz
Mahallesi, Sokakta üç adresle alakalı olduğu anlaşılmış, bunlardan ve kapı sayılı yerlerin Gıda ve İnş.
San. Tic. Ltd. Şti.’ adına Kafeterya ruhsatlı olduğu ve faaliyete devam edildiği görülmüştür.
Diğer üçüncü yerin ise daha önce yapılan kontrollerde kapalı olduğu ancak yazınıza istinaden tekrar yapılan kontrolde açık olduğu tespit edilerek ruhsatsız faaliyet Zabıta Müdürlüğüne bildirilerek mühür altına alınmıştır. Başvuru sahibinin ruhsat iptali talebi mevzuata aykırı olacağı ve kişisel mağduriyet doğuracağından değerlendirilememiştir.
Şöyle ki; söz konusu yer oyun salonu olarak başvuruya konu edilmesine rağmen kafeterya olarak faaliyet gösterildiği, diğer yeme içme yerleri gibi çocukların oynayacağı alanının olduğu, bilgisayar ortamında ki oyunların oynanmadığı, basit çocuk oyuncakları olduğu
‘Ruhsat İnceleme Kurulumuzca’ tespit edilmiştir. 9207 sayılı ‘İşyeri Açma ve Çalışma
Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin’ 32 inci maddesinin 6 ncı fıkrasında 100 metre mesafe şartı dijital oyun merkezleri için belirtilmiştir. Bu nedenle yüzüklükteki mevzuata göre işyerinin mevcut haliyle mesafe şartına da tabi olmadığı açıktır. İşyerinin Kurumunuz tarafından belirlenen bilirkişinin denetlenmesine müsait olduğu, tarafımıza intikal etmiş herhangi bir dava olmadığı kayıtlarımızdan anlaşılmıştır
Bahse konu başvuranla yüz yüze defalarca görüşülerek bilgi verilmiş olup dilekçelerine cevabımızda ekte sunulmuştur. Konunun kurumunuzun değerlendirmesine göre uygulama hakkında gerekli yasal işlemin yapılacağı hususunu,
Bilgilerinize arz ederim.”, şeklinde ifade edilmiştir.
3. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı Zabıta Daire Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü’nden alınan cevabi yazı;
“İlgi yazıda; İlçesi, Mahallesi, Sokak, No ve No adresinde faaliyet gösteren oyun salonları hakkında yapılan başvurunun çözümlenebilmesi için yazı içerisinde bahsi geçen bilgilerin iletilmesi istenmektedir.
İlgi yazıya istinaden söz konusu adreste denetim yapılmış olup; belirtilen adreslerde
Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’ unvanlı firmanın oyun salonu konusunda faaliyet gösterdiği ve 18 yaşından küçük çocuklara yönelik olarak I TL ve 2 TL gibi ücretlerle elektrikle çalışan langırt, at, araba vb. oyuncakların mevcut olduğu tespit edilmiştir.
Bahsi geçen yerlere ait faaliyet konusuna uygun çalışma ruhsatları tarafımıza ibraz edilememiştir.
9207 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğe istinaden söz konusu
işyerlerine ruhsat verme, denetleme ve yaptırım uygulama yetkisi İlçe Belediye Başkanlığına ait olup, bahsi geçen yerlere ait faaliyet konusuna uygun çalışma ruhsatları tarafımıza ibraz edilememiştir.
Başkanlığınıza da gönderildiği anlaşılan ilgi yazı hakkında gereğinin yapılarak Türkiye Büyük
Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumuna bilgi verilmesi hususunu arz ederim.”, şeklinde ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
6. 5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15 inci maddesinde,
“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır: …
b) Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek.
c) Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek…
l) Gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek…”,
7. 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun,
7.1. 3 üncü maddesinde,
“İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını vermeye aşağıdaki merciler yetkilidir:
a) Belediye hudutları ve mücavir alan dışında kalan işyerleri ve işletmelere il özel idareleri.
b) Belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyeler,
c) Belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde;
ca) 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhi müesseseler için büyükşehir belediye başkanlığı,
cb) Sıhhi ve sair işletmeler için ise büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıkları.”,
7.2. 6 ncı maddesinde,
“İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır.
Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır.
İşyerlerinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile maliye vergi levhası ve fiyat tarifesi dışında herhangi bir levha asılamaz.”,
8. 2559 sayılı Polis Vazife Ve Salȃhiyet Kanununun,
8.1. 6 ncı maddesinde,
“Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden;…
d) Mevzuat hükümlerine aykırı olarak işletilen,
İş yerlerinin işletmecilerine beşyüzmilyon Türk Lirası ile birmilyar Türk Lirası arasında idarî para cezası verilir.
Bu maddede öngörülen idarî para cezaları, belediye sınırları içinde belediye encümeni, belediye sınırları dışında il daimi encümeni tarafından verilir. Verilen idarî para cezalarına dair kararlar ilgililere 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir. İtiraz, zaruret görülmeyen hallerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılır. İdarî para cezaları 6183 sayılı Âmme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
Bu maddede belirtilen aynı fiillerin bir yıl içinde tekrarı halinde, en son uygulanan para cezası bir kat artırılarak uygulanır.”,
8.2. 7 nci maddesinde,
“Kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathane; kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri; internet kafeler ve benzeri yerler umuma açık istirahat ve eğlence yeri sayılır…
Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatı bağlı olduğu kolluk kuvvetinin görüşü alındıktan sonra belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler; bu alanların dışında il özel idareleri tarafından verilir. Kolluk kuvveti görüşünü yedi gün içinde verir. Ruhsat talepleri bir ay içinde sonuçlandırılır. İzin alınmadan açılan umuma açık istirahat ve eğlence yerleri kapatılır…
Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin bulunacağı alanların tespiti ve bu yerlerin ruhsatlandırılmasında uygulanacak usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir. Bu iş yerleri için düzenlenen iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarının bir örneği yetkili kolluk kuvvetine gönderilir. Bu iş yerleri genel güvenlik ve asayiş yönünden genel kolluk tarafından denetlenir.
Bu yerlerin ruhsatlandırılmasında 14/06/1989 tarihli ve 3572 sayılı İş Yeri Açma ve Çalışma
Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 5 inci ve 6 ncı maddelerinin hükümleri uygulanmaz.”
9. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin,
9.1. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde,
“Bu yönetmelik, sıhhi ve gayrisıhhi işyerleri ile umuma açık ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılması ve denetlenmesine dair iş ve işlemleri kapsar.”,
9.2. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde,
“Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden;
a) Yetkili idare: Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini; büyükşehir belediyesi sınırları ve mücavir alanlar içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe veya ilk kademe belediyesini; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi ve organize sanayi bölgesi sınırları içinde organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini…
g) Umuma açık istirahat ve eğlence yeri: Kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathaneler; kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri; internet salonları, lunaparklar, sirkler ve benzeri yerleri…
n) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı: Yetkili idareler tarafından bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için verilen izni…
p) Kolluk: Polis ve jandarma teşkilatını… ifade eder.”,
9.3. “Ruhsatın işyerinde bulundurulması” başlıklı 11 inci maddesinde,
“İşyeri açma ve çalışma ruhsatı, işyerinde herkesin görebileceği şekilde asılır.”,
9.4. “Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması” başlıklı 32 nci maddesinde,
“Umuma açık istirahat ve eğlence yeri açmak ve işletmek isteyen gerçek ve tüzel kişiler Örnek1’de yer alan başvuru ve beyan formu ile yetkili idareye başvurur.
Umuma açık istirahat ve eğlence yerinin açılması ve faaliyette bulunmasına belediye sınırları ve mücavir alan sınırları içinde belediye, bu alanlar dışında il özel idaresi tarafından izin verilir.
İl özel idaresi ve belediyeler, umuma açık istirahat ve eğlence yeri ruhsatını vermeden önce kolluk kuvvetinin görüşünü alır.
Yetkili kolluk kuvveti, açılacak yerin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek bir yerde ve konumda olup olmadığını dikkate alarak, işyeri hakkındaki görüşünü mülki idare amiri vasıtasıyla yedi gün içinde bildirir…
Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri, internet salonu gibi umuma açık yerler ile alkollü içkilerin açık olarak satışının yapıldığı yerlerin; örgün eğitim kurumları, özel öğretim kursları, yükseköğretim hariç öğrenci yurtları ile anaokullarından, kapıdan kapıya en az yüz metre uzaklıkta bulunması zorunludur…
İzin almadan açılan umuma açık istirahat ve eğlence yerleri, yetkili idarelerin ilgili birimleri tarafından sebebi bir tutanakla belirlenmek ve mühürlenmek suretiyle re’sen kapatılır.
Kollukça, izin almadan açıldığı tespit edilen umuma açık istirahat ve eğlence yerleri düzenlenecek bir tutanakla kapatılmak üzere yetkili idareye bildirilir. Yetkili idare yapılan bildirim üzerine izin almadan açılan yeri kapatarak en geç üç gün içinde kolluğa bilgi verir.”,
9.5. “Mesafe Ölçümü” başlıklı 34 üncü maddesinde,
“Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri, internet salonu gibi umuma açık yerler ile açık alkollü içki satılan yerlerin açılmasına izin verilirken mesafe ölçümünde, bina ve tesislerin varsa bahçe kapıları, yoksa bina kapıları; kapıların birden fazla olması durumunda en yakını esas alınır. Yüz metre uzaklığın ölçümünde, mevcut cadde ve sokaklar üzerinden yaya yolu kullanılarak, yaya kurallarına göre gidilebilecek en kısa mesafe dikkate alınır.
Bu tür yerlerin açılmasına izin verilirken, o yerin en az yüz metre civarında okul bulunup bulunmadığının yanı sıra bu işyerlerinin özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettikleri öğretim kurumları ve okullar dışındaki diğer özel öğretim kurumları ile aynı binada olup olmadığı ve içkili yer bölgesinde bulunup bulunmadığı yetkili idarelerce tespit edilir.”,
9.6. “Kolluk denetimi” başlıklı 37 nci maddesinde,
“Kolluk, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini genel güvenlik ve asayiş yönünden denetler.
Denetimler sırasında tespit edilen mevzuata aykırı hususlar, yetkili idarelere gereği yapılmak üzere bildirilir.”,
9.7. “Geçici süreyle faaliyetten men ve idarî para cezası” başlıklı 39 uncu maddesinde,
“2559 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde sayılan hususların tespiti halinde belirtilen işyerleri otuz günü geçmemek üzere geçici süreyle; bu işyerlerinin mevzuat hükümlerine aykırı olarak ruhsatsız işletildiğinin tespiti halinde ise süresiz olarak ya da ruhsat alıncaya kadar mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından faaliyetten men edilir. Faaliyetten men’e ilişkin onay uygulanmak üzere yetkili idareye bildirilir. Yetkili idare en geç üç işgünü içinde faaliyetten men’e ilişkin kararı işyerini mühürlemek suretiyle uygulayarak buna ilişkin tutanağın bir suretini ilgili mülki makama gönderir. Yetkili idare, işyerinin faaliyetten men’ine ilişkin kararı süresinde uygulamazsa, sorumluluğu yetkili idareye ait olmak üzere kapatma kararı kolluk güçleri tarafından re’sen uygulanır ve yetkili idareye bilgi verilir.
36 ncı maddeye aykırılığın veya 2559 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde belirtilen hususların
tespiti hâlinde, yetkili idare tarafından 2559 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde belirtilen usûle göre idarî para cezası uygulanır.”,
9.8. “Faaliyetten men kararının uygulanması” başlıklı 40 ıncı maddesinde,
“Geçici süreyle faaliyetten men kararı aşağıdaki esaslar çerçevesinde yerine getirilir:
a) Kapatma kararı işyeri sahibine veya kanunî temsilcisine tebliğ edilir ve kapatma işlemine hazırlanması için azami yirmi dört saat süre tanınır.
b) Kapatma işleminde işyeri sahibi ve/veya kanunî temsilcisi hazır bulundurulur.
c) Kapatılan yerden, kapanma süresince bozulabilecek mallar ile kişinin özel ve zarurî eşyalarının çıkarılmasına izin verilir.
d) Kapatma işleminde yangın, su baskını, hırsızlık gibi durumları önleyici tedbirler alınır.
e) İşyerinin pencere ve kapıları kapatılmak suretiyle dışarıyla teması kesilir.
f) İşyerinin dışa açılan bütün kapıları mühürlenir.
g) Kapatma tutanağında kapatma nedeni, tarihi ve saati belirtilir ve hazır bulunanlar tarafından imzalanır.
h) İşyeri sahibi veya kanunî temsilcisinin imzadan kaçınması halinde, bu durum tutanakta belirtilir.
Kapatılan yerin tekrar açılmasında da açılış tarihi ve saati yazılarak açma ve teslim tutanağı hazır bulunanlar tarafından imzalanır.”,
hükümlerinin düzenlendiği görülmektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin
“Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Şikayetçinin 1 numaralı paragrafta yer verilen dilekçe ve ekleri incelendiğinde, İstanbul ili ilçesi Mahallesi, Sokak, No: ve bu sokakta bulunan tüm çocuk oyun salonlarının 9207 sayılı ‘İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına
İlişkin Yönetmeliğin’ 32 inci maddesine uygun olmadığını, başvuruya konu yerin
İlkokulu’na ve Camii’ne kapıdan kapıya 53 ila 69 metre mesafe olduğunu, bu sebeple bu yerlere çalışma ruhsatı verilemeyeceğini, bu sebeple başvuruya konu yerin ‘Umuma Açık Eğlence Yeri’ mi yoksa ‘Kafeterya’ mı olduğu hususu ile işyerinin çevresinde bulunan okula ve camiye mesafesinin tespit edilmesi gerektiğini belirterek; bahsi geçen işyerleri için verilmiş olan ruhsatların iptalini ve ilgili yerlerin mühürlenmesini talep etmektedir.
12. Fatih Belediye Başkanlığı’nın Kurumumuza verdiği cevap tetkik edildiğinde, başvuruya konu yerlerin Mahallesi, Sokakta üç adresle alakalı olduğunun anlaşıldığı, bunlardan Sokak No: ve No kapı sayılı yerlerin Gıda ve İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’ adına kafeterya ruhsatlı olduğu ve faaliyetine devam ettiği, diğer üçüncü yerin ise daha önce yapılan kontrollerde kapalı olduğu ancak tekrar yapılan kontrolde açık olduğu, ruhsatsız faaliyetin Zabıta Müdürlüğüne bildirildiği, mühür altına alındığı, başvuru sahibinin ruhsat iptali talebi mevzuata aykırı olacağı, kişisel mağduriyet doğuracağından değerlendirilemediğinin, ifade edildiği görülmektedir.
13. İdarenin yazısının devamında, söz konusu yer oyun salonu olarak başvuru konusu edilmesine rağmen kafeterya olarak faaliyet gösterildiğinin, diğer yeme içme yerleri gibi çocukların oynayacağı alanının olduğunun, bilgisayar ortamında ki oyunların oynanmadığının, basit çocuk oyuncakları olduğunun ‘Ruhsat İnceleme Kurulu’ tarafından tespit edildiği; 9207 sayılı ‘İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin’ 32 inci maddesinin 6 ncı fıkrasında 100 metre mesafe şartı dijital oyun merkezleri için belirtildiği, bu nedenle yüzüklükteki mevzuata göre işyerinin mevcut haliyle mesafe şartına da tabi olmadığı, işyerinin
Kurum tarafından belirlenen bilirkişinin denetlenmesine müsait olduğu, bahse konu başvuranla yüz yüze defalarca görüşülerek bilgi verildiği, konunun Kurum değerlendirmesine göre uygulama hakkında gerekli yasal işlemin yapılacağı, ifade edilmiştir.
14. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın Kurumumuza verdiği cevap tetkik edildiğinde, söz konusu adreste denetim yapıldığı, belirtilen adreslerde Gıda İnş.
San. Tic. Ltd. Şti.’ unvanlı firmanın oyun salonu konusunda faaliyet gösterdiği, 18 yaşından küçük çocuklara yönelik olarak 1 TL ve 2 TL gibi ücretlerle elektrikle çalışan langırt, at, araba vb. oyuncakların mevcut olduğunun tespit edildiği, bahsi geçen yerlere ait faaliyet konusuna uygun çalışma ruhsatlarının ibraz edilemediği, 9207 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına
İlişkin Yönetmeliğe istinaden söz konusu işyerlerine ruhsat verme, denetleme ve yaptırım uygulama yetkisinin İlçe Belediye Başkanlığına ait olduğu, hususlarının ifade edildiği görülmektedir.
15. 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinde, Belediyelerin kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmaya, yasaklar koymaya ve konulan bu yasakları uygulamaya, kanunlarda belirtilen cezaları vermeye, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.
16. 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanununda, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyelerin yetkili olduğu, ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, Yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsatın ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyerinin kapatılacağı ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılacağı öngörülmüştür.
17. 2559 sayılı Polis Vazife Ve Salȃhiyet Kanununun 6 ncı maddesinde ise, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden, mevzuat hükümlerine aykırı olarak işletilen iş yerlerinin işletmecilerine beşyüzmilyon Türk Lirası ile birmilyar Türk Lirası arasında idarî para cezası verileceği, bu maddede belirtilen (ve mevzuata aykırılık oluşturan) aynı fiillerin bir yıl içinde tekrarı halinde, en son uygulanan para cezasının bir kat artırılarak uygulanacağı, hususlarına hükmedilmiştir.
18. Sıhhi ve gayrisıhhi işyerleri ile umuma açık ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılması ve denetlenmesine dair iş ve işlemleri düzenleyen İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin
Yönetmelikte, “umuma açık istirahat ve eğlence yerleri” nin kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri; internet salonları, lunaparklar, sirkler ve benzeri yerler olarak tanımlandığı görülmekte olup, bu kapsamında işyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için verilen “işyeri açma ve çalışma ruhsatı” nın işyerinde herkesin görebileceği şekilde asılacağı, düzenlenmiştir.
19. Bahsi geçen Yönetmelikte, elektronik oyun merkezleri, internet salonu gibi umuma açık yerlerin örgün eğitim kurumları, özel öğretim kursları, yükseköğretim hariç öğrenci yurtları ile anaokullarından, kapıdan kapıya en az yüz metre uzaklıkta bulunmasının zorunlu olduğu, izin almadan açılan umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin, yetkili idarelerin ilgili birimleri tarafından sebebi bir tutanakla belirlenmek ve mühürlenmek suretiyle re’sen kapatılacağı, ayrıca bu yerlerin açılmasına izin verilirken mesafe ölçümünde, bina ve tesislerin varsa bahçe kapıları, yoksa bina kapıları, kapıların birden fazla olması durumunda en yakını esas alınacağı, yüz metre uzaklığın ölçümünde, mevcut cadde ve sokaklar üzerinden yaya yolu kullanılarak, yaya kuralların göre gidilebilecek kısa mesafe dikkate alınacağı, bu tür yerlerin açılmasına izin verilirken, o yerin en az yüz metre civarında okul bulunup bulunmadığının yanı sıra bu işyerlerinin özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettikleri öğretim kurumları ve okullar dışındaki diğer özel öğretim kurumları ile aynı binada olup olmadığı ve içkili yer bölgesinde bulunup bulunmadığının yetkili idarelerce tespit edileceği, yönetmelik hükümlerinin
Cumhurbaşkanı tarafından yürütüleceği düzenlenmiştir.
20. Somut olayda Mahallesi, Sokak No ve No kapı sayılı yerlerin ‘ Gıda ve İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’ adına “kafeterya ruhsatlı” olduğu anlaşılmakla birlikte; Fatih Belediye Başkanlığının cevabi yazısında (2. Pr), “söz konusu yer oyun salonu olarak başvuruya konu edilmesine rağmen kafeterya olarak faaliyet gösterildiği, diğer yeme içme yerleri gibi çocukların oynayacağı alanının olduğu, bilgisayar ortamında ki oyunların oynanmadığı, basit çocuk oyuncakları olduğu ‘Ruhsat İnceleme Kurulunca tespit edildiği,” hususları belirtilmekte iken, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının cevabi yazısında (3. Pr), “belirtilen adreslerde ‘ Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’ unvanlı firmanın oyun salonu konusunda faaliyet gösterdiği, 18 yaşından küçük çocuklara yönelik olarak 1 TL ve 2 TL gibi ücretlerle elektrikle çalışan langırt, at, araba vb. oyuncakların mevcut olduğunun tespit edildiği, bahsi geçen yerlere ait faaliyet konusuna uygun çalışma ruhsatlarının ibraz edilemediği,” hususlarının belirtildiği görülmektedir.
21. İlgili mevzuat hükümleri gereğince, “kafeterya ruhsatlı” işyerlerinin 100 metre mesafe şartına tabi olmadığı, elektronik oyun merkezlerinin ise 100 metre mesafe şartına tabi olduğu ve “işyeri açma ve çalışma ruhsatı” nın da işyerinde herkesin görebileceği şekilde asılma yükümlülüğü getirildiği, ayrıca 2559 sayılı Kanun gereği umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden, mevzuat hükümlerine aykırı olarak işletilen iş yerlerinin işletmecilerine beşyüzmilyon Türk Lirası ile birmilyar Türk Lirası arasında idarî para cezası verilmesi gerektiği anlaşılmakta olup; İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının cevabi yazısında belirtilen hususlardan söz konusu işyerlerinin “işyeri açma ve çalışma ruhsatı” nın işyerinde herkesin görebileceği şekilde asılma yükümlülüğünü yerine getirmediği gibi, “kafeterya ruhsatlı” işyerlerinin oyun salonu konusunda da faaliyet gösterdiği, dolayısıyla bu durumda bu işyerlerinin 100 metre mesafe kuralına tabi olduğu değerlendirilmiştir.
22. Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, başvuruya konu işletmelere ilişkin “işyeri açma ve çalışma ruhsatları” nın “kafeterya” olarak düzenlendiği görülmekte ise de, kafeterya işinin yanında oyun salonu faaliyetinde de bulunulduğu anlaşıldığından, mevzuatta belirtilen mesafe kuralına uyulup uyulmadığının Fatih Belediye Başkanlığı tarafından tespit edilmesi gerektiği, mesafe kuralına uymadığı tespiti yapılırsa işletmenin sadece kafeterya faaliyetine dönmesi gerektiğinin bildirilmesi akabinde, bildirimin gereğinin yapılıp yapılmadığının kontrolünün yapılması gerektiği, bildirimin gereği yapılmadığının tespiti halinde ise mevzuatın emredici hükümlerinin uygulanıp bildirime uymayan işletmelerin ruhsatlarının iptal edilip kapatılmasının sağlanması ve mevzuatta öngörülen diğer yaptırımların uygulanması gerektiği tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir.
Başvuranın dilekçesine idare tarafından verilen cevapta, hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. Adı geçen idarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ilgili idarece tavsiye kararı üzerine 30 gün içerisinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, İstanbul
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Şikayetçinin talebi doğrultusunda, şikayete konu işletmelerin mesafe kuralına uyulup uyulmadığının tespit edilmesi, mesafe kuralına uyulmadığının tespiti halinde mevzuat hükümleri gereğince işletmelerin ruhsatlarının iptal edilip kapatılmasının sağlanması ve gereken diğer yaptırımların uygulanması hususunda FATİH BELEDİYE BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Fatih Belediye Başkanlığınca
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın Başvurana, Fatih Belediye Başkanlığı’na ve bilgi için İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı’na tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi