Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuru, Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığına bağlı Çok Amaçlı Toplum Merkezleri’nin (ÇATOM) Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına devriyle ilgili protokolün iptali talebini içermektedir. Başvuran, bu devrin ardından ÇATOM’ların etkinliğinin azaldığını ve kapatılmaya başlandığını belirterek, merkezlerin yeniden GAP İdaresi bünyesinde faaliyet göstermesini istemektedir. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ise, devrin kamu yararına olduğunu savunarak, bu süreçte 90.429 kişinin ÇATOM hizmetlerinden faydalandığını ve programların devam ettiğini açıklamıştır.

Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, protokolün iptali talebinin hukuka aykırı olmadığı sonucuna varmıştır. Ayrıca, ÇATOM’ların Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde faaliyet göstermesinin, kadınların sosyal ve ekonomik konumlarını iyileştirmek açısından önemli olduğu vurgulanmıştır. Bu bağlamda, kadınların kamusal hayata katılımlarını artıracak projelerin yürütülmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, başvurunun kısmen kabulü ve kısmen reddi yönünde karar verilmiş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına, kadınların durumunu iyileştirici projelerin geliştirilmesi ve uygulanması konusunda tavsiyelerde bulunulmuştur. Bu karar, kadın hakları ve toplumsal refahın artırılması açısından önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2025/1705-S.25.2634

BAŞVURU NO : 2024/11333

KARAR TARİHİ : 19.02.2025

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:

Adres:

AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığına bağlı proje birimleri olan Çok Amaçlı Toplum Merkezlerinin (ÇATOM) devrine dair protokolün iptal edilmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 12.09.2024

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran dilekçesinde kayıtlı olan hususlarda özetle; GAP İdaresi

Başkanlığının 1995 yılından bu yana Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yaşayan kadınların sosyal ve ekonomik hayata katılmalarını sağlamak amacıyla Çok Amaçlı Toplum Merkezleri (ÇATOM) Projesini uyguladığını, ÇATOM’ların, kadınlar için gelir kapısı olduğunu, kadınların okuma-yazma öğrendikleri, mesleki eğitim aldıkları, sağlık programlarına katıldıkları, medeni haklarını öğrendiği, ev dışında zaman geçirdikleri tek alan olduğunu, ÇATOM’ların Gençlik ve Spor Bakanlığına akabinde Aile ve Sosyal

Hizmetler Bakanlığına devredildiğini, devir işleminden sonra ÇATOM’ların etkinliğinin azaldığını, bu merkezlerin kapatılmaya başlandığını, devir işleminin kamu yararı sağlamadığını iddia ve ifade ederek, söz konusu protokolün iptal edilmesini ve ÇATOM’ların yeniden GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı bünyesinde faaliyet göstermesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2.1. Kurumumuzun 24.10.2024 tarihli ve S. sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından gönderilen sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1.1. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı arasında gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda 13.10.2021 tarihinde ÇATOM’ların Aile ve Sosyal

Hizmetler Bakanlığına devri konusunda Bakanlıklar arasında üçlü protokol imzalandığı ve ÇATOM’ların

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına devredildiği, 13.10.2021 tarihinde imzalanan protokol gereği

01.01.2022 tarihinden itibaren ÇATOM’ların genel giderlerinin Bakanlık genel bütçesinden ödendiği,

2.1.2. ÇATOM’ların çalışmalarının, ilgili tüm kurumların katkılarıyla hazırlanan 25.05.2023 tarih ve

– sayılı Bakanlık Makamı Oluru ile yürürlüğe konulan ÇATOM’ların Çalışma Usul ve

Esaslarına göre yürütüldüğü, 2.1.3. ÇATOM’ların ilk olarak 1995 yılında GAP Bölgesinde açıldığı, halen GAP Bölgesindeki 9 ilde faal olan 34 ÇATOM bulunduğu, 2.1.4. ÇATOM’ların hedef kitlesinin kadınlar olduğu, gelişmeler doğrultusunda bazı programlara çocukların da dahil edildiği, ÇATOM’larda GAP Bölgesindeki şehirlerde daha çok yoksul hanelerin yaşadığı mahallelerde ve ilçe merkezlerinde kurulan eğitim programları, sağlık programları, gelir getirici ve kadın istihdamını, kadın girişimciliğini destekleyici programlar, sosyal destek programları, sosyal sorumluluk programları, kültürel ve sosyal etkinliklerin yürütüldüğü, 2.1.5. Bakanlığa devirden önce ÇATOM’larda gerçekleştirilen süreli/düzenli eğitimlerin ve toplu katılımlı programların aynı şekilde sürdürüldüğü, Bakanlığa devirden bugüne 76.869 kadın, 11.542 çocuk ve 2.018 erkek olmak üzere toplam 90.429 kişinin ÇATOM hizmetlerinden faydalandığı, 2.1.6. Bakanlık tarafından yapılan incelemelerde Bakanlığa benzer taleple yapılmış bir başvuru bulunmadığı ayrıca, ÇATOM’ların Bakanlığa devrine ilişkin protokolün iptaline ilişkin yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmadığı, Açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2’nci maddesinde, “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir.” 3.2. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.” 3.3. “Kanun Önünde Eşitlik” başlıklı 10’uncu maddesinin üçüncü fıkrası “Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.” 3.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Vatandaşlar…kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye

Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,

3.5. “Milletlerarası antlaşmaları uygun bulma” başlıklı 90’ıncı maddesinde “Tü rkiye Cumhuriyeti adına yabancı devletlerle ve milletlerarası kuruluşlarla yapılacak andlaşmaların onaylanması, Türkiye Büyük

Millet Meclisinin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlıdır.[…]Tü rk kanunlarına değişiklik

̈ getiren her tü rlü andlaşmaların yapılmasında birinci fıkra hükmü uygulanır. […]Usulü ne göre yü rü rlü ğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile

̈ ̈ ̈

Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. (Ek cümle: 7/5/2004-5170/7 md.) Usulüne göre yururluğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hü kü mleri esas alınır.” 4. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 2’nci maddesinde; “Herkes, ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasi veya diğer herhangi bir akide, milli veya içtimai menşe, servet, doğuş veya herhangi diğer bir fark gözetilmeksizin işbu Beyannamede ilan olunan tekmil haklardan ve bütün hürriyetlerden istifade edebilir.” 5. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) “Ayrımcılık yasağı” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Bu

Sözleşme’de tanınan hak ve özgürlüklerden yararlanma, cinsiyet, ırk, renk, dil, din, siyasal veya diğer kanaatler, ulusal veya toplumsal köken, ulusal bir azınlığa aidiyet, servet, doğum başta olmak üzere herhangi başka bir duruma dayalı hiçbir ayrımcılık gözetilmeksizin sağlanmalıdır.” 6. Birleşmiş Milletler Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi (CEDAW) Sözleşmesinin

“Kadınlara karşı ayrımcılığın tanımı” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Sözleşmenin amacı bakımından

‘kadınlara karşı ayrımcılık’ terimi siyasal, ekonomik, sosyal, kültürel, kişisel veya diğer alanlardaki kadın ve erkek eşitliğine dayanan insan haklarının ve temel özgürlüklerin, medeni durumları ne olursa olsun kadınlara tanınmasını, kadınların bu haklardan yararlanmalarını veya kullanmalarını engelleme veya hükümsüz kılma amacını taşıyan veya bu sonucu doğuran cinsiyete dayalı her hangi bir ayrım, dışlama veya kısıtlama anlamına gelir.” 7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 8. 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin; 8.1. “Görev” başlıklı 65’inci maddesinde;

“1) Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır:

a) Sosyal hizmetler ve yardımlara ilişkin ulusal düzeyde politika ve stratejilerin geliştirmesi amacıyla gerekli çalışmalar yapmak, uygulamak, uygulanmasını izlemek ve ortaya çıkan yeni hizmet modellerine göre güncelleyerek geliştirmek, b) Sosyal ve kültürel dokudaki aşınmalara karşı aile yapısının ve değerlerinin korunarak gelecek nesillere sağlıklı biçimde aktarılmasını sağlamak üzere; ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları koordine etmek, aile bütünlüğünün korunması ve aile refahının artırılmasına yönelik sosyal hizmet ve yardım faaliyetlerini yürütmek, bu alanda ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile gönüllü kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, c) Çocukların her türlü ihmal ve istismardan korunarak sağlıklı gelişimini temin etmek üzere; ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları koordine etmek, çocuklara yönelik sosyal hizmet ve yardım faaliyetlerini yürütmek, bu alanda ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile gönüllü kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, ç) Kadınlara karşı ayrımcılığı önlemek, kadının insan haklarını korumak ve geliştirmek, kadınların toplumsal hayatın tüm alanlarında hak, fırsat ve imkânlardan eşit biçimde yararlanmalarını sağlamak üzere; ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları koordine etmek, kadınlara

yönelik sosyal hizmet ve yardım faaliyetlerini yürütmek, bu alanda ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile gönüllü kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, …

f) Toplumun sosyal yardım ve korumaya ihtiyaç duyan kesimlerine yönelik yardım faaliyetlerini düzenli ve etkin biçimde yürütmek; yoksullukla mücadeleye ilişkin ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları koordine etmek, bu alanda ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile gönüllü kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, g) Öncelikle çocuğun aile içinde yetiştirilmesi ve desteklenmesi amacıyla aileyi eğitim, danışmanlık ve sosyal yardımlarla güçlendirmek; korunmaya, bakıma ve yardıma muhtaç çocuk, kadın, engelli ve yaşlıların tespiti, bunların korunması, bakımı, yetiştirilmesi ve rehabilitasyonlarını sağlamak üzere gerekli hizmetleri yürütmek, bu hizmetler için gündüzlü ve yatılı sosyal hizmet kuruluşları kurmak ve işletmek, ğ) Ailenin bütünlüğünü korumak, parçalanmış ailelerin korunmaya, yardıma ve bakıma muhtaç fertleriyle çocuklarına her türlü maddî, manevî ve sosyal destek sağlamak; bu amaçla gerekli planlamaları yapmak, eğitim faaliyetlerinde bulunmak, h) Kamu kurum ve kuruluşları, gönüllü kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yürütülen sosyal hizmetler ve yardımlara ilişkin ilke, usul ve standartları belirlemek, bu çerçevede denetimini yapmak, bu alanda faaliyet gösteren kurum ve kuruluşların taşıması zorunlu olan nitelikleri ve bunlara rehberlik edecek programları geliştirmek, ı) Sosyal hizmet ve yardım faaliyetleriyle bunlardan yararlananlara ilişkin bilgileri merkezî bir sistemde oluşturulacak veri tabanı aracılığıyla işlemek, kontrol etmek, izlemek ve geliştirilecek politika, strateji ve önlemler bağlamında değerlendirmek, i) Sosyal hizmetler ve yardımlar alanındaki uluslararası gelişmeleri ve faaliyetleri izlemek, bunlara katkı vermek ve yürütülecek çalışmalarda yararlanmak üzere değerlendirmek, bu alanda taraf olduğumuz uluslararası sözleşme ve anlaşmaların ulusal düzeyde uygulanmasını sağlamak, j) Kanunlarla ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle verilen diğer görevleri yapmak.” 8.2. “Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü” başlıklı 70’inci maddesinde;

(1) Kadının Statüsü Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır:

a) Bakanlığın kadınlara yönelik koruyucu, önleyici, eğitici, geliştirici, rehberlik ve rehabilite edici sosyal hizmet faaliyetlerini yürütmek ve koordine etmek, b) Kadına karşı ayrımcılığın önlenmesi, kadının insan haklarının ve toplumsal statüsünün korunması ve geliştirilmesi, kadının toplumsal hayatın tüm alanlarında etkin hâle getirilmesine yönelik ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesi çalışmalarını koordine etmek, belirlenen politika ve stratejileri uygulamak, uygulanmasını izlemek ve değerlendirmek, c) Kamu kurum ve kuruluşları, gönüllü kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişilerce kadınlara yönelik yürütülen sosyal hizmetlere ilişkin ilke, usûl ve standartları belirlemek ve bunlara uyulmasını sağlamak, ç) Kadına karşı her türlü ayrımcılığı önlemek ve kadının insan haklarını geliştirmek amacıyla faaliyet ve projeler yürütmek, bu alanda yapılan çalışmalara destek vermek, d) Kadının insan hakları konusunda kamuoyunu bilgilendirmek ve aydınlatmak suretiyle toplumsal bilinçlenmeyi geliştirmek, e) Kadına yönelik her türlü şiddet, töre ve namus cinayetleri, taciz ve istismarın önlenmesi için çalışmalarda bulunmak, kadının aile ve sosyal yaşamdan kaynaklanan sorunlarının çözümüne destek oluşturmak,

f) Sağlık, eğitim, kültür, çalışma ve sosyal güvenlik başta olmak üzere bütün alanlarda kadınların ilerlemesini sağlayıcı ve karar mekanizmalarına katılımını artırıcı çalışmalarda bulunmak, g) Bakan tarafından verilen diğer görevleri yapmak.

9. 25.05.2023 tarihli ve 76 sayılı Bakanlık Makamı Oluru ile ÇATOM’ların Çalışma Usul ve Esaslarının; 9.1. 1’inci maddesi; “bu Usul ve Esasların amacı Çatom’ların açılış, kapanış, işleyiş ve yürüteceği işlemlere ilişkin usul ve esaslar ile bu merkezde çalışacak personelin görev, yetki ve sorumluluklarını belirlemek,” 9.2. 3’üncü maddesi; “Çok Amaçlı Toplum Merkezleri (ÇATOM): “geçici olarak küçük bir yardım veya eğitim ve öğretim imkanı sağlanması halinde topluma faydalı hale getirilecek, üretken duruma geçirilebilecek kadınlara yönelik olarak kadınların kamusal hayata daha fazla katılımlarını ve kamusal hizmetlerden daha fazla yararlanmalarını sağlamak, kadın istihdamını ve girişimciliğini artırmak amacıyla yürütülen eğitim ve sosyal destek hizmetlerinin sunulduğu merkezler” 9.3. 4’üncü maddesinin (b) bendi; “hizmetten yararlananların ekonomik ve sosyal açıdan desteklenmesi ve güçlendirilmesi esastır, (ç) bendi; hizmetlerin yürütülmesinde mevcut kaynakların en verimli biçimde kullanılması gözetilir,” 9.4. 6’ncı maddesi; “ÇATOM’lar ilin mevcut koşulları ve bütçe imkanları, ilin sosyal ve demografik yapısı, sunulacak hizmetler ile hizmetin sunumunda iş birliği yapılabilecek kurum ve kuruluşların varlığı, hizmet binasının yapı kullanım izin belgesinin bulunması, erişilebilirlik belgesinin bulunması, hizmet binasına ulaşım kolaylığı ve ulaşılabilecek en yakın diğer bir merkeze uzaklığı gibi hususların değerlendirilerek İl

Müdürünün teklifi, valinin uygun görüşü ve Bakanlığın onayı ile açılır” 9.5. 7’nci maddesi; “ÇATOM’lar İl Müdürlüğü tarafından hazırlanan gerekçeli rapor doğrultusunda İl

Müdürlüğünün teklifi, valinin uygun görüşü ve Bakanlığın onayı ile kapatılır, söz konusu gerekçeli raporun hazırlanmasında ilde valiliğin, ilçede kaymakamlığın ilgili birimlerinin görüşü alınır, kapanışa ilişkin iş ve işlemler İl Müdürlüğü tarafından yürütülür.” 10. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Arasında Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığına Bağlı Proje Birimleri Olan

Çok Amaçlı Toplum Merkezlerinin Devrine Dair Protokol’ün 10.1. “Amaç” başlıklı 5’inci maddesi; “Bu protokolün amacı; Başkanlığa bağlı proje birimleri olan

“ÇATOM”ların Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na devrinin gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” 10.2. “Kapsam” başlıklı 6’ncı maddesi; “(1) Bu protokol; a)ÇATOM’ların Devralan Bakanlığa devrini, b)Personelin mevcut hak ve özlüklerinin korunarak Devralan Bakanlık bünyesinde görevlerine devam etmesini, c) ÇATOM’lara ait taşınır ve taşınmazların Devralan Bakanlığa devrini, ç) ÇATOM’lara tahsisli ya da kiralık tesis ve binaların Devralan Bakanlığa aynı yetki ve sorumluluk içinde devredilmesini, d)

Tarafların hak, sorumluluk ve yükümlülüklerini kapsamaktadır.” 10.3. “Devralan Bakanlığın yükümlülükleri:” başlıklı 7’nci maddesi; “a) Protokol kapsamındaki çalışmalarda, mahallinde çözülemeyen problemler için görüş bildirir. b) Protokol kapsamında Devreden

Bakanlıklar ile ilgili koordinasyonu sağlar. c) Protokol kapsamında ÇATOM’ların Devralan Bakanlığa devredilmesi ile ilgili iş ve işlemler için İl Müdürlükleri ve ÇATOM’ların bilgilendirerek gerekli koordinasyonu sağlar. ç) Personelin İl Müdürlüklerine devri gerçekleştirilinceye kadar 375 sayılı Kanun

Hükmünde Kararnamenin, “Kurumlar arası geçici görevlendirme” başlıklı ek 25 inci maddesi kapsamında personelin mevcut hak ve özlüklerinin korunarak İl Müdürlükleri emrine ilgili mevzuat çerçevesinde

harcırahsız olarak geçici görevlendirilmesi ile ilgili işlemleri yapar. d) Devralınan ÇATOM’lann 2022 yılı bütçesini oluşturur ve 2022 yılı başından itibaren proje giderleri olan elektrik, su, doğalgaz, telefon, internet, kargo, aidat, yakıt ve benzeri her türlü işletme gideri ile bakım, onarım, kiralama ve her türlü satın alımlarını yapar ve karşılar. e) Geçici görevlendirilmesi yapılan personelin, ilgili mevzuat çerçevesinde yıllık ücretli izinleri, mazeret izinleri, geçici iş göremezlik işlemlerinin takibi ve ayın son işgünü ödenecek maaşlar için aylık puantajlarını hazırlayarak her ayın (son işgünü hariç olarak) son on iş günü öncesi Başkanlığa gönderilmesi için il Müdürlükleri arasında gerekli koordinasyonu sağlar.”

IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

11. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi neticesinde hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi” Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuran 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda özetle, ÇATOM’ların Gençlik ve Spor Bakanlığına akabinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına devredildiğini, devir işleminden sonra

ÇATOM’ların etkinliğinin azaldığını, bu merkezlerin kapatılmaya başlandığını, devir işleminin kamu yararı sağlamadığını iddia ve ifade ederek, söz konusu protokolün iptal edilmesini ve ÇATOM’ların yeniden Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı bünyesinde faaliyet göstermesini talep etmektedir.

13. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda özetle; 13.1. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı arasında gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda 13.10.2021 tarihinde ÇATOM’ların Aile ve Sosyal

Hizmetler Bakanlığına devri konusunda Bakanlıklar arasında üçlü protokol imzalandığı ve ÇATOM’ların

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına devredildiği, 13.2. 13.10.2021 tarihinde imzalanan protokol gereği 01.01.2022 tarihinden itibaren ÇATOM’ların genel giderlerinin Bakanlık genel bütçesinden ödendiği, ÇATOM’ların çalışmalarının, ilgili tüm kurumların katkılarıyla hazırlanan 25.05.2023 tarihli Bakanlık Makamı Oluru ile yürürlüğe konulan ÇATOM’ların

Çalışma Usul ve Esaslarına göre yürütüldüğü, 13.3. ÇATOM’ların ilk olarak 1995 yılında GAP Bölgesinde açıldığı, halen GAP Bölgesindeki 9 ilde faal olan 34 ÇATOM bulunduğu, ÇATOM’ların hedef kitlesinin kadınlar olduğu, gelişmeler doğrultusunda bazı programlara çocukların da dahil edildiği, 13.4. ÇATOM’larda GAP Bölgesindeki şehirlerde daha çok yoksul hanelerin yaşadığı mahallelerde ve ilçe merkezlerinde kurulan eğitim programları, sağlık programları, gelir getirici ve kadın istihdamını, kadın girişimciliğini destekleyici programlar, sosyal destek programları, sosyal sorumluluk programları, kültürel ve sosyal etkinliklerin yürütüldüğü, 13.5. Bakanlığa devirden önce ÇATOM’larda gerçekleştirilen süreli/düzenli eğitimlerin ve toplu katılımlı programların aynı şekilde sürdürüldüğü, Bakanlığa devirden bugüne 76.869 kadın, 11.542 çocuk ve 2.018 erkek olmak üzere toplam 90.429 kişinin ÇATOM hizmetlerinden faydalandığı açıklamalarına yer verilmiştir.

14. Bilindiği üzere, Anayasanın 90 ıncı maddesine göre; yöntemince yürürlüğe konulmuş uluslararası sözleşmeler kanun hükmündedir. Hatta normlar hiyerarşisi yönünden uluslararası sözleşme kurallarına, uygulamada yasal güç tanınmakta ve bu kuralların uygulama önceliği bulunmaktadır.

15. Bu bağlamda; ülkemiz tarafından 1995 yılında imzalanan Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın

Önlenmesine Dair Sözleşme (CEDAW)’ın 2 nci maddesi gereği, Taraf Devletler, kadınlara karşı ayrımcılık niteliğindeki bir eylem veya uygulamadan kaçınmayı ve kamu kurum ve kuruluşlarının bu yükümlülüğe uygun davranmalarını sağlamayı; herhangi bir kişi, kurum veya kuruluş tarafından kadınlara karşı ayrımcılık yapılmasını önlemek için gerekli her türlü tedbiri almayı; kadınlara karşı ayrımcılık oluşturan mevcut yasaları, hukuki düzenlemeleri, gelenekleri ve uygulamaları değiştirmeyi veya kaldırmak için gerekli her türlü tedbiri almayı taahhüt etmiş, Ülkemiz de; Sözleşme’de öne sürülen tüm haklar ve hürriyetlerin cinsiyete dayalı olanlar dâhil hiçbir ayrıma tabi kılınmaksızın herkes tarafından kullanılması amacıyla; kadınlar ve erkeklerin tüm ekonomik, sosyal, kültürel, medeni ve siyasi haklardan eşit olarak yararlanmalarını sağlamayı öncelikle güvence altına almıştır.

16. Eşitlik ilkesi Anayasamızın 10 uncu maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.” Bu ilkeyle eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez (AYM,

E.2012/134, K.2013/34, 28/02/2013).

17. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Stec v. Bileşik Krallık (2006) kararında, erkekler ve kadınlar arasında belirli sosyal güvenlik yardımlarına hak kazanmada öngörülen farklı muamelenin, kadınların dezavantajlı ekonomik durumunu düzeltmeyi amaçlamasından dolayı makul ve nesnel bir sebebe dayandığı gerekçesi ile ihlal teşkil etmediğine karar vermiştir.

18. Anayasa Mahkemesi E.2010/119, K.2011/165, 8/12/2011 tarihli kararında “(…)Eşitlik ilkesi, aynı konumda bulunan kadın ve erkeğin yasalar önünde eşit haklara sahip olmasını gerektirir. Kişinin cinsiyeti nedeniyle karşı cinse göre ayrıcalıklı duruma getirilmesi bu ilkeye aykırı düşer. Ayrıca eşitlik, bireyler arasındaki farklılıkların göz ardı edilerek herkesin her bakımdan aynı kurallara bağlı tutulması anlamında da algılanamaz. Kimi kişilerin başka kurallara bağlı tutulmalarında haklı nedenler varsa, yasa önünde eşitlik ilkesine aykırılıktan söz edilemez. Bu nedenle, yaradılış ve işlevsel özelliklerin zorunlu kıldığı kimi ayırımlar haklı bir nedene dayandığı ölçüde eşitliği bozmadığı…” yönündeki ifadelere yer vermiştir.

19. Başvuranın, “Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığına bağlı proje birimleri olan Çok Amaçlı Toplum Merkezlerinin (ÇATOM) devrine dair protokolün iptal edilmesi” talebine ilişkin olarak; 20. Anayasa’nın 123’ üncü maddesinin birinci fıkrasında idarenin kuruluş ve görevleriyle bir bütün olduğu ve kanunla düzenleneceği belirtilmiş, 106’ncı maddesinin on birinci fıkrasında ise bakanlıkların kurulmasının, kaldırılmasının, görev ve yetkilerinin, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulmasının Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile düzenleneceği hükme bağlanmıştır.

21. (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 65’inci maddesinde Aile ve Sosyal Hizmetler

Bakanlığının (Bakanlık) görev ve yetkileri düzenlenmiştir.

21.1. Maddenin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde sosyal ve kültürel dokudaki aşınmalara karşı aile yapısının ve değerlerinin korunarak gelecek nesillere sağlıklı biçimde aktarılmasını sağlamak üzere; ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları koordine etmek, aile bütünlüğünün korunması ve aile refahının artırılmasına yönelik sosyal hizmet ve yardım faaliyetlerini yürütmek, bu alanda ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile gönüllü kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, 21.2. (ç) fıkrasında kadınlara karşı ayrımcılığı önlemek, kadının insan haklarını korumak ve geliştirmek, kadınların toplumsal hayatın tüm alanlarında hak, fırsat ve imkânlardan eşit biçimde yararlanmalarını sağlamak üzere; ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları koordine etmek, kadınlara yönelik sosyal hizmet ve yardım faaliyetlerini yürütmek, bu alanda ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile gönüllü kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamak Bakanlığın görevleri arasında sayılmıştır.

21.3. İlgi Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 70’inci maddesinde Bakanlığın hizmet birimlerinden olan

Kadının Statüsü Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri düzenlenmiştir.

21.4. Anılan maddede; Bakanlığın kadınlara yönelik koruyucu, önleyici, eğitici, geliştirici, rehberlik ve rehabilite edici sosyal hizmet faaliyetlerini yürütmek ve koordine etmek, kadına karşı ayrımcılığın önlenmesi, kadının insan haklarının ve toplumsal statüsünün korunması ve geliştirilmesi, kadının toplumsal hayatın tüm alanlarında etkin hâle getirilmesine yönelik ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesi çalışmalarını koordine etmek, belirlenen politika ve stratejileri uygulamak, uygulanmasını izlemek ve değerlendirmek, Kamu kurum ve kuruluşları, gönüllü kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişilerce kadınlara yönelik yürütülen sosyal hizmetlere ilişkin ilke, usûl ve standartları belirlemek ve bunlara uyulmasını sağlamak, Kadına karşı her türlü ayrımcılığı önlemek ve kadının insan haklarını geliştirmek amacıyla faaliyet ve projeler yürütmek, bu alanda yapılan çalışmalara destek vermek, kadının insan hakları konusunda kamuoyunu bilgilendirmek ve aydınlatmak suretiyle toplumsal bilinçlenmeyi geliştirmek, kadının aile ve sosyal yaşamdan kaynaklanan sorunlarının çözümüne destek oluşturmak, sağlık, eğitim, kültür, çalışma ve sosyal güvenlik başta olmak üzere bütün alanlarda kadınların ilerlemesini sağlayıcı ve karar mekanizmalarına katılımını artırıcı çalışmalarda bulunmak Genel Müdürlüğün görevleri arasında sayılmıştır.

22. Nitekim On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028) Kapsamında Kadın alt başlığının temel amacı, ailede merkezi role sahip kadınların hak ettiği üstün kıymeti görmesi ve kalkınmamıza ivme kazandırılması için kadınların başta eğitim ve istihdam olmak üzere hayatın tüm alanlarındaki fırsat ve imkânlardan eşit biçimde yararlanmalarının ve her tür şiddet ve ayrımcılıktan uzak şekilde yaşamalarının sağlanması, her alanda ve düzeyde temsil ve katılımın artırılması olarak belirlenmiştir.

23. Bu konudaki Politika ve Tedbirler arasında; 23.1. Başlığın 726. maddesinde; “Kadın erkek fırsat eşitliğinin sağlanması ve kadınların güçlenmesi önceliğinin tüm plan, program, politika geliştirme ve uygulama süreçlerinde yer alması sağlanacaktır.” 23.2. Kadınlara İlişkin Hedef ve Politikalar Başlığın 728.6. maddesinde; “Kırsalda kadın girişimciliğinin ve teknoloji okuryazarlığının artırılması, kadınlara yönelik sosyal alanların oluşturulması, bakım hizmetlerinin kaliteli, ekonomik ve erişilebilir olarak sunulması, tarım işçisi olarak çalışan kadınların ücretli ve kayıtlı hale getirilmesi için çalışmalar yürütülecektir.” 23.3. Başlığın 897.1. maddesinde; “Kırsalda başta kadınlar ve gençler olmak üzere özel politika gerektiren gruplara yönelik yenilikçi sosyal programlar hayata geçirilecektir.” İfadelerine yer verilerek bu konuya verilen önem vurgulanmıştır.

24. Bu bağlamda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına, aile yapısının ve değerlerinin korunmasına yönelik politika ve strateji belirleme, sosyal yardım ve faaliyetleri yürütmek ve ilgili paydaşlarla işbirliği ve koordinasyonu sağlama, kadınların toplumsal hayatın tüm alanlarında haklardan, fırsat ve imkânlardan herhangi bir ayrımcılığa maruz kalmadan eşit şekilde faydalanmasını sağlama, kadınlara yönelik sosyal hizmet ve yardım faaliyetlerini yürütmek gibi görev ve yetkiler verilmiştir.

25. Bakanlığın hizmet birimlerinden biri olarak Kadının Statüsü Genel Müdürlüğünün de kadınların toplumsal statüsünün korunması ve geliştirilmesi, toplumsal hayatın her alanında daha etkin olabilmesini sağlamaya yönelik politika ve strateji belirleyici ve uygulayıcısı olma ayrıca kadının özellikle sağlık, eğitim, kültür, çalışma ve sosyal güvenlik başta olmak üzere bütün alanlarda ilerlemesini sağlayıcı ve karar mekanizmalarına katılımını artırıcı çalışmalarda bulunmakla ilgili görev ve yetkileri çerçevesinde değerlendirildiğinde ÇATOM’ların Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının görev ve yetki kapsamında olduğu görülmektedir. ÇATOM’ların, Bakanlığın bünyesinde faaliyet göstermesi, kendi varlık sebebi ve amaçları ile de uygun düştüğünü göstermektedir.

26. Bununla birlikte 12. Kalkınma Planında kadının eğitim ve istihdam alanlarında fırsat ve imkânlardan eşit şekilde yararlanmasının sağlanmasına yönelik amacın varlığı ve bu amacı gerçekleştirmeye yönelik plan, program, politika geliştirme ve uygulama süreçlerinin de öncelikli politika ve tedbirler olarak belirlenmiş olması, kadın erkek fırsat eşitliğine vurgu yapılarak bütçeleme süreçlerine entegre edilmesi, özellikle kırsalda kadın katılımını destekleyecek önlemlerin alınması, yenilikçi sosyal programların başlatılması gibi hedeflerin uygulamada hayata geçirilmesinde ÇATOM’lar, Bakanlığın yereldeki önemli araçlarından biri olarak değerlendirmek mümkündür.

27. ÇATOM Projesi 06.04.2021 tarihinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Gençlik ve Spor Bakanlığı arasında imzalanan protokol çerçevesinde Gençlik ve Spor Bakanlığına devredilmiştir. Daha sonra

ÇATOM Projesi, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı ve Aile, Çalışma ve Sosyal

Hizmetler Bakanlığı arasında 13.10.2021 tarihinde imzalanan protokol ile Aile, Çalışma ve Sosyal

Hizmetler Bakanlığına devredilmiştir. (http://yayin.gap.gov.tr/2021-yili-faaliyet-raporu-yayinc333d72e43.html sf.50.)

28. 25.05.2023 tarihli ve 76 sayılı Bakanlık Makamı Oluru ile ÇATOM’ların Çalışma Usul ve Esasları yürürlüğü girmiştir.

29. Söz konusu Usul ve Esasların; 29.1. 1’inci maddesinde; bu Usul ve Esasların amacının ÇATOM’ların açılış, kapanış, işleyiş ve yürüteceği işlemlere ilişkin usul ve esaslar ile bu merkezde çalışacak personelin görev, yetki ve sorumluluklarını belirlemek olduğu, 29.2. 6’ncı maddesinde ÇATOM’ların ilin mevcut koşulları ve bütçe imkanlarının, ilin sosyal ve demografik yapısının, sunulacak hizmetler ile hizmetin sunumunda iş birliği yapılabilecek kurum ve kuruluşların varlığının, hizmet binasının yapı kullanım izin belgesinin bulunmasının, erişilebilirlik belgesinin bulunmasının, hizmet binasına ulaşım kolaylığı ve ulaşılabilecek en yakın diğer bir merkeze uzaklığı gibi hususların değerlendirilerek İl Müdürünün teklifi, valinin uygun görüşü ve Bakanlığın onayı ile açılacağı, 29.3. 7’nci maddesinde ÇATOM’ların İl Müdürlüğü tarafından hazırlanan gerekçeli rapor doğrultusunda İl

Müdürlüğünün teklifi, valinin uygun görüşü ve Bakanlığın onayı ile kapatılacağı, söz konusu gerekçeli raporun hazırlanmasında ilde valiliğin, ilçede kaymakamlığın ilgili birimlerinin görüşünün alınacağı, kapanışa ilişkin iş ve işlemlerin İl Müdürlüğü tarafından yürütüleceği düzenlenmiştir.

30. Kadının kalkınma programlarında ele alınması gerekliliğinin gerçekte iki rasyonel gerekçesinden söz etmek mümkündür. Bunlardan birincisi, toplumun yarısını oluşturan kadınların ihmal edilmesi durumunda bu potansiyelin değerlendirilememesi gibi bir durumla karşılaşılmakta ve kalkınma hedeflerine etkin olarak ulaşılamamaktadır. İkinci neden ise, araştırmaların da ortaya koyduğu gibi, kadına yapılan yatırım, erkeklere oranla, çocukların ve hanenin refah artışına doğrudan etkide bulunmaktadır (Sakar, Zeynep

Müjde, Gülçubuk, Bülent, & Ak, Bekir Erol. (2015). Şanlıurfa’da Çok Amaçlı Toplum Merkezlerine (ÇATOM) Katılımlar ve Beklentilerin Gerçekleşmesi Üzerinde Bir Araştırma. Harran Tarım Ve Gıda

Bilimleri Dergisi, 17(4), s.10).

31. GAP İdaresi tarafından, sürdürülebilir kalkınmanın ekonomik, sosyal ve çevresel boyutlarını bütünleştiren yoksulluğun azaltılması stratejileri, katılımcı yaklaşımların teşvik edilmesi, kapasite geliştirmeye yönelik çalışmalar ve bütün bu çalışmalarda dezavantajlı grupların ve cinsiyet perspektifinin gözetilmesi yönünde bir dizi proje yürütülmektedir. Bu bağlamda yürütülen çalışmaların en önemlilerinden biri Çok Amaçlı Toplum Merkezleri (ÇATOM) Projesidir. ÇATOM’lar, GAP İdaresi tarafından 1992-94 yılları arasında yapılmış olan beş temel araştırmanın bulgularına dayalı olarak hazırlanmış olan Sosyal

Eylem Planı ile bu araştırmalardan biri olan “GAP Bölgesinde Kadının Statüsü ve Kalkınma Sürecine

Entegrasyonu Araştırması” bulgularına dayalı olarak hazırlanan eylem planından hareketle ortaya çıkmıştır.

32. ÇATOM’lar kentlerin daha çok kırdan göç etmiş yoksul hanelerin yaşadığı mahallelerinde, ilçe merkezlerinde ve merkezi köy yerleşimlerinde kurulan, topluma dayalı ve katılımcılığı esas alan merkezlerdir. ÇATOM’un bulunduğu mahallelerde çoğunlukla çok düşük ücret/gelir karşılığı, marjinal alanlarda, kayıt dışı, geçici ya da mevsimlik işlerde çalışılmakta; çocuklar da hane geçimine katkıda bulunmaları amacıyla çalıştırılmaktadır. Yapılan araştırmalar yoksulluktan en fazla etkilenen grupların kadınlar ve çocuklar olduğunu göstermektedir. Kadınların sosyal ve ekonomik konumlarının iyileşmesi ise doğrudan hane refahına yansımaktadır. Bu nedenle de kadınların durumunu iyileştirici projeler insan hakları açısından bir gereklilik olduğu kadar toplumsal refahın artışı için de önem taşımaktadır (http://www.gap.gov.tr/cok-amacli-toplum-merkezleri-sayfa-75.html).

33. ÇATOM’larda amaç; kadınların sorunlarının farkına varmalarına, tanımlamalarına ve çözümü için inisiyatif kullanabilmelerine fırsat yaratmak, kamusal alana daha fazla katılımlarını ve kamusal hizmetlerden daha fazla yararlanmalarını sağlamak, kadın istihdamını ve girişimciliğini artırmak, kadını güçlendirerek fırsat eşitliğinin sağlanmasına katkıda bulunmak/cinsiyet dengeli kalkınma sürecini başlatmak ve bu yolla yerel koşullara uygun, katılımcı toplum kalkınması temelli tekrarlanabilir model/modeller geliştirmektir. ÇATOM’larda temel ilke kadınlara ne yapacaklarını değil, hangi koşullarda neler yapılabileceğini göstermektir. Çeşitli alternatifler içinden seçimi yapacak olan veya yeni seçenekleri ortaya koyacak olan kadınların yine kendisidir (http://www.gap.gov.tr/cok-amacli-toplum-merkezleri-sayfa75.html).

34. Anayasa’da, Devlete, gerek kadın ve erkek eşitliğini sağlamak gerekse de her türlü ayrımcılığı ortadan kaldırmak konusunda yükümlülükler yüklenmiştir, Bu kapsamda mevzuatımızda Aile ve Sosyal Hizmetler

Bakanlığına kadınlara karşı ayrımcılığı önlemek, kadının insan haklarını korumak ve geliştirmek, kadınların toplumsal hayatın tüm alanlarında hak, fırsat ve imkânlardan eşit biçimde yararlanmalarını sağlamak üzere ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, kadınlara yönelik sosyal hizmet ve yardım faaliyetlerini yürütmek, kadın hakları konusunda kamuoyunu bilgilendirmek ve aydınlatmak suretiyle toplumsal bilinçlenmeyi geliştirmek, sağlık, eğitim, kültür, çalışma ve sosyal güvenlik başta olmak üzere bütün alanlarda kadınların ilerlemesini sağlayıcı ve karar mekanizmalarına katılımını artırıcı çalışmalarda bulunmak konularında görev ve sorumluluklar yüklenmiştir,

35. ÇATOM’ların kadınların kamusal hayata daha fazla katılımlarını ve kamusal hizmetlerden daha fazla yararlanmalarını sağlamak, kadın istihdamını ve girişimciliğini artırmak amacıyla yürütülen eğitim ve sosyal destek hizmetlerinin sunulduğu merkezler olduğu, söz konusu faaliyetlerin Aile ve Sosyal Hizmetler

Bakanlığının görev, yetki ve sorumlulukları arasında yer aldığı, ilgili kamu kurumları tarafından kadın haklarının korunması ve güçlendirilmesi konusunda işbirliği ve koordinasyon faaliyetlerinde bulunulabileceği değerlendirilmiştir.

36. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi

Başkanlığına bağlı proje birimleri olan Çok Amaçlı Toplum Merkezlerinin Aile ve Sosyal Hizmetler

Bakanlığına devrine ilişkin protokol düzenlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

37. Diğer taraftan idarece Bakanlığa devirden önce ÇATOM’larda gerçekleştirilen süreli/düzenli eğitimlerin ve toplu katılımlı programların aynı şekilde sürdürüldüğü, Bakanlığa devirden bugüne 76.869 kadın, 11.542 çocuk ve 2.018 erkek olmak üzere toplam 90.429 kişinin ÇATOM hizmetlerinden faydalandığı açıklamalarına yer verildiği görülmekle birlikte GAP İdaresi Faaliyet Raporlarından ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Faaliyet Raporlarından alınan veriler doğrultusunda;

2020 Yılı GAP İdaresi Bünyesinde Gerçekleştirilen ÇATOM Faaliyetleri;

 2020 Yılında ÇATOM’larda yürütülen 40 programa 17.505’i kadın, 6.949’u çocuk ve 400’ü erkek olmak üzere 24.854 kişi katılım sağlamıştır.

 2020 Yılında ÇATOM Programlarına 16.939 kişi kayıt yaptırmış, 11,976 kişi programlara düzenli bir şekilde devam etmiş ve 5.130 kişi programları tamamlamıştır.

 Gelir Getirici Programlar aracılığıyla 392 katılımcının toplam 1.236.681 TL gelir elde etmiştir.

 2020 Yılında 157 kadın iş bulduğu ve 59 kadın kuaförlük, dikiş atölyesi gibi alanlarda kendi işini kurmuştur.

 Okuma-yazma programlarını toplam 1.258 kişinin tamamlamıştır.

 En çok talep gören kurslar sırasıyla, biçki dikiş (1.615 kişi), el sanatları (1.183 kişi), bilgisayar kursları (758 kişi) ve kuaförlük (1.199 kişi) olmuştur.

 Eğitime yönlendirme çalışmaları kapsamında, 2020 Yılında 1.375 genç kız ve kadın, açık ve örgün öğretime yönlendirilmiştir.

 Kurum, kuruluş, şahıs ve STK’lar tarafından yapılan ayni yardımlardan 10.369 kişinin, nakdi yardımlardan ise 3.986 kişinin yararlanması sağlanmıştır.

 Kampanya çalışmaları ve sosyal etkinlikler kapsamında 7.500’ü kadın, 3.300’ü çocuk olmak üzere toplam 10.800 kişiye ulaşılmıştır.

 Bölgedeki 47+1 ÇATOM ’un kurumsal alt yapılarının güçlendirilmesine yönelik çalışmalara devam edilmiştir.

 ÇATOM’lar arasında ortak çalışma, bilgi ve deneyim paylaşımı çalışmaları çerçevesinde il bazında koordinasyon toplantıları Ocak-Mart döneninde gerçekleştirilmiştir. Covid-19 nedeniyle Mart ayında faaliyetlere ara verilmiş ve iki ayda bir yapılan toplantılar gerçekleştirilmiştir.

 GAP İdaresi ÇATOM çalışmalarını yerinde izlemiş, kurum ve kuruluş ziyaretleri yapmıştır.

 ÇATOM’larda rahim ağzı ve meme kanseri konusunda eğitim ve bilinçlendirme çalışmalarına

Ocak-Mart döneminde devam edilmiş ancak Covid 19 nedeniyle bahse konu hizmet sunumuna çevrimiçi ve telefon destek hattıyla uzaktan devam edilmiştir.

 Kanserde Erken Teşhis Merkezi (KETEM) ile işbirliği Ocak-Mart döneminde devam etmiştir.

 TAP Vakfı işbirliği ile Güvenli Annelik Bilgilendirme ve Danışmanlık Programına Ocak-Mart döneminde devam edilmiş, Covid 19 nedeniyle Nisan ayında yüz yüze yapılan faaliyetlere ara verilmiştir. Eğitici ekibine bahse konu çalışmanın uzaktan devam ettirilmesi konusunda eğitimler verilmiş, çevrimiçi ve telefon destek hattıyla eğitimlere devam edilmiştir. ÇATOM’ların tamamına yakınında uygulanan bu çalışma kapsamında 1.500 kadın ve çocuğa ulaşılmıştır.

 GAP Özel Sektör Programı kapsamında FLO Ayakkabıcılık ile geliştirilen işbirliği kapsamında

Şanlıurfa Parmaksız ÇATOM’un ağında bulunan kadınlara eğitim verilmiş ve ev eksenli ayakkabı monte üretimine başlanmıştır. Bahse konu çalışma kapsamında 2021 yılı içinde 75.000 çift ayakkabının kadınlar tarafından üretilmesi planlanmıştır. Ayrıca FLO’nun ticari amaçla kullanamadığı deri, nubuk, keçe vb malzemeler Moda Tasarımcısı Hakan AKKAYA tarafından cüzdan, gözlük kılıfı vb ürünlere dönüştürülmeye başlanmıştır. Tasarlanan ürünlerin, ÇATOM’larda yapılacak tasarım eğitimlerinden sonra 2021 yılı içinde üretilerek FLO mağazalarında oluşturulacak standlarda satılması planlanmaktadır.

 LC Waikiki ile “LC Miras Koleksiyonu” kapsamında ÇATOM’larda üretim yapılmasına ilişkin görüşmelere başlanmıştır. ÇATOM’larda üretilen Bölgeye özgü motifler ve el işleri üzerinden LC tasarımcılar örnek işleri çıkarmaya başlamışlardır. Bahse konu çalışma kapsamında 2021 yılı içinde

ÇATOM’lar LCW’ye üretim yapmaya başlamaları planlanmaktadır.

 Tencel Kumaş Markası ile geliştirilen işbirliği kapsamında Mardin İstasyon ÇATOM tarafından bez çanta üretimine ilişkin çalışma başlamış ve numune üretim başlamıştır.

 Allbyb Markası ile geliştirilen işbirliği kapsamında Kilis, Mardin, Batman ve Adıyaman

ÇATOM’larda numune üretimler yapılmış, eğitici eğitimi için hazırlık çalışmalarına başlanmıştır.

 Güneydoğulu kadınların Markası olan ARGANDE altında Trendyol’da mağaza açma çalışmaları devam etmiştir. Mağazanın Ocak ayı sonunda açılması planlanmaktadır.

 Koton El Emeği Kolleksiyonu kapsamında ÇATOM’larda üretime devam edilmiştir. Koton El

Emeği Koleksiyonu tanıtım filmi Şanlıurfa Parmaksız ÇATOM’da gerçekleştirilmiştir.

 Midyat ve idil ÇATOM’lar tarafından gerçekleştirilen “yöresel gıda üretimi atölyeleri” desteklenmiştir.-ÇATOM sorumlularına yönelik dijital öğrenme eğitimi gerçekleştirilmiştir.

 Kadınların ürettikleri ürünleri online kanallar yoluyla pazarlayabilmelerine yönelik eğitim yapılmıştır. Eğitime 48 ÇATOM’dan yaklaşık 80 kadın katılım sağlamıştır. Yerelden gelen talep doğrultusunda bahse konu eğitimin 2021 yılı başında Bölgede faaliyet gösteren ve üretim yapan tüm kadın gruplarına verilmesi planlanmaktadır.

 Suriyeli kadın, çocuk, genç, yaşlı ve engellilere yönelik yapılabilecek çalışmalarla ilgili yerel, ulusal ve uluslarası kuruluşlarla toplantılar düzenlenmiş ve olası işbirlikleri görüşülmüştür.

 GAP İdaresi ve UNICEF işbirliği ile uygulanan Suriyeli Çocukların ve Gençlerin Güçlendirilmesi

Çalışma Planı, Erken Çocukluk Gelişimi Bileşeni kapsamında ÇATOM’ların faaliyet gösterdiği

bölgelerde, ÇATOM desteğiyle “ev temelli eğitimler” devam etmiştir. Covid 19 nedeniyle bahse konu çalışma uzaktan eğitime dönüştürülmüştür.

 8 Mart Dünya kadınlar Günü’ne ilişkin ÇATOM’larda etkinlikler gerçekleştirilmiştir. Covid 19 nedeniyle yıl boyu yapılan diğer özel gün kutlamaları/etkinliklerine ara verilmiştir.

 GAP İdaresi Başkanlığı ve Birleşmiş Milletler Ortak Programı işbirliği ve AÇEV’in teknik desteği ile uygulanana planlanan “Erken Yaşta ve Zorla Evliliklerin Önlenmesi” Projesi kapsamında

ÇATOM sorumluları ve eğiticilerin katıldığı Hayat Boyu Buluşmalar Eğitimi düzenlenmiştir.

 Kilis Valiliği işbirliğiyle açılan “Azez ÇATOM”da yıl boyu faaliyetler yüz yüze/uzaktan gerçekleştirilmiş ve Merkezin alt yapısının güçlendirilmesine yönelik çalışmalar yapılmıştır.

 Pocha Sosyal Girişmcilik markası altında üretim yaparak elde edilen geliri “çocuğun duygusal ihmali”ne yönelik yapılan çalışmalarda kullanan “Geleceğe Dokunan Anneler” grubu ile ÇATOM sorumlularına yönelik “Duygusal İyileştirme Sohbetleri” yapılmıştır.

 ÇATOM web sayfası, yıl içinde 80.356 kişi tarafından ziyaret edilmiş olup, 2015 yılından bu yana ziyaret eden kişi sayısı 385.129’a ulaşmıştır.

Ahmet Yesevi ÇATOM’da “Çocuklarda Duygusal İhmal” konulu seminer gerçekleştirilmiştir.

 GAP İdaresi Başkanlığının finansman desteği ile Şanlıurfa Karaköprü Belediyesi tarafından yapılan

Sosyal Çarşı’nın resmi açılışı yapılmıştır. Çarşı kapsamında, ÇATOM’a tahsis edilen dükkân

ÇATOM Bölgesel Satış Mağazasına dönüştürülmüştür.

 ÇATOM web sayfası, yıl içinde 73.589 kişi tarafından ziyaret edilmiş olup, 2015 yılından bu yana ziyaret eden kişi sayısı 304.773’e ulaşmıştır.(http://yayin.gap.gov.tr/2020-yili-faaliyet-raporuyayin-c47785ceef.html ).

2021 Yılı GAP İdaresi Bünyesinde Gerçekleştirilen ÇATOM Faaliyetleri;

 Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Gençlik ve Spor Bakanlığı arasında imzalanan protokol çerçevesinde ÇATOM Projesi 06 Nisan 2021 tarihinde Gençlik ve Spor Bakanlığına devredilmiştir.

Daha sonra Sayın Cumhurbaşkanının talimatı ile ÇATOM Projesi, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı ve Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı arasında imzalanan protokol ile Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına devredilmiştir.

 Devir süreçlerinde kira süresi dolan ÇATOM’lar kapatılmış ve ÇATOM sayısı 39’a düşmüştür.

 Kapanan ÇATOM’lar aşağıdaki tabloda kırmızıya boyanmıştır. Mevcut ÇATOM’ların aylık işletme giderleri 2021 yılı sonuna kadar GAP İdaresi Başkanlığı tarafından ödenmiş ve yılsonunda bütçe Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına devredilmiştir.

 2021 Yılında ÇATOM’larda yürütülen 40 programa kadın, çocuk ve erkek olmak üzere 21.360 kişi katılım sağlamıştır.

 2021 Yılında ÇATOM Programlarına 14.250 kişi kayıt yaptırmış, 9,856 kişi programlara düzenli bir şekilde devam etmiş ve 4.080 kişi programları tamamlamıştır.

 Gelir Getirici Programlar aracılığıyla 400 katılımcı toplam 1.500.560 TL gelir elde etmiştir.

 2021 Yılında 130 kadın iş bulmuş ve 30 kadın kuaförlük, dikiş atölyesi gibi alanlarda kendi işini kurmuştur.

 Okuma-yazma programlarını toplam 950 kişi tamamlamıştır.

 En çok talep gören kurslar sırasıyla, biçki dikiş (1.615 kişi), el sanatları (1.183 kişi), bilgisayar kursları (758 kişi) ve kuaförlük (1.199 kişi) olmuştur.

 Eğitime yönlendirme çalışmaları kapsamında, 2021 yılında 1.133 genç kız ve kadın, açık ve örgün öğretime yönlendirilmiştir.

 Kurum, kuruluş, şahıs ve STK’lar tarafından yapılan ayni yardımlardan 9.322 kişinin, nakdi yardımlardan ise 3.384 kişinin yararlanması sağlanmıştır.

 Kampanya çalışmaları ve sosyal etkinlikler kapsamında 4.500’ü kadın, 2.200’ü çocuk olmak üzere toplam 6.700 kişiye ulaşılmıştır.

 Bölgedeki ÇATOM’ların kurumsal alt yapılarının güçlendirilmesine yönelik çalışmalara devam edilmiştir.

 ÇATOM’lar arasında ortak çalışma, bilgi ve deneyim paylaşımı çalışmaları çerçevesinde il bazında koordinasyon toplantıları gerçekleştirilmiştir.

 GAP İdaresi ÇATOM çalışmalarını yerinde izlemiş, kurum ve kuruluş ziyaretleri yapmıştır.

 ÇATOM’larda rahim ağzı ve meme kanseri konusunda eğitim ve bilinçlendirme çalışmalarına yıl boyunca Covid 19 nedeniyle çevrimiçi ve telefon destek hattıyla uzaktan devam edilmiştir.

 Kanserde Erken Teşhis Merkezi (KETEM) ile işbirliği devam etmiştir.

 TAP Vakfı işbirliği ile Güvenli Annelik Bilgilendirme ve Danışmanlık Programı, Covid 19 nedeniyle yüzyüze yapılamamış ve faaliyetlere ara verilmiştir. Eğitici ekibine bahse konu çalışmanın uzaktan devam ettirilmesi konusunda eğitimler verilmiş, çevrimiçi ve telefon destek hattıyla eğitimlere devam edilmiştir. ÇATOM’ların tamamına yakınında uygulanan bu çalışma kapsamında 750 kadın ve çocuğa ulaşılmıştır.

 GAP Özel Sektör Programı kapsamında FLO Ayakkabıcılık ile geliştirilen işbirliği kapsamında

ÇATOM’lar LC’ye üretim yapmıştır.

 Tencel Kumaş Markası ile geliştirilen işbirliği kapsamında Mardin İstasyon ÇATOM tarafından bez çanta üretilmiş ve MUDO Mağazalarında satışı yapılmıştır.

 Allbyb Markası ile geliştirilen işbirliği kapsamında Kilis, Mardin, Batman ve Adıyaman

ÇATOM’larda üretimler yapılmıştır.

 Güneydoğulu kadınların Markası olan ARGANDE’nin Trendyol’da mağazası açılmış ve satışlara başlanmıştır.

 Midyat ve İdil’de ÇATOM’lar tarafından gerçekleştirilen “yöresel gıda üretimi atölyeleri” desteklenmiştir.

 GAP İdaresi ve UNICEF işbirliği ile uygulanan Suriyeli Çocukların ve Gençlerin Güçlendirilmesi

Çalışma Planı, Erken Çocukluk Gelişimi Bileşeni kapsamında ÇATOM’ların faaliyet gösterdiği bölgelerde, ÇATOM desteğiyle “ev temelli eğitimler” devam etmiştir. Covid 19 nedeniyle bahse konu çalışma uzaktan eğitime dönüştürülmüştür.

 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’ne ilişkin ÇATOM’larda etkinlikler gerçekleştirilmiştir. Covid 19 nedeniyle yıl boyu yapılan diğer özel gün kutlamaları/etkinliklerine ara verilmiştir.

 GAP İdaresi Başkanlığı ve Birleşmiş Milletler Ortak Programı işbirliği ve AÇEV’in teknik desteği ile uygulanan “Erken Yaşta ve Zorla Evliliklerin Önlenmesi” Projesi kapsamında ÇATOM sorumluları ve eğiticilerin katıldığı Hayat Boyu Buluşmalar Eğitimi düzenlenmiştir.

 Kilis Valiliği işbirliğiyle açılan “Azez ÇATOM”da yıl boyu faaliyetler yüz yüze/uzaktan gerçekleştirilmiş ve Merkezin alt yapsının güçlendirilmesine yönelik çalışmalar yapılmıştır.

 ÇATOM web sayfası, yıl içinde 65.384 kişi tarafından ziyaret edilmiş olup, 2015 yılından bu yana ziyaret eden kişi sayısı 450.513’e ulaşmıştır.

2021 Yılı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Bünyesinde Gerçekleştirilen ÇATOM Faaliyetleri;

 Çok Amaçlı Toplum Merkezleri (ÇATOM) Bakanlığımız, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı arasında gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda 13.10.2021 tarihinde Çok

Amaçlı Toplum Merkezleri (ÇATOM)’nin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına devri konusunda

Bakanlıklar arasında üçlü protokol imzalanmıştır.

 Protokol kapsamında ÇATOM bulunan 9 ilde (Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa, Şırnak) devir iş ve işlemlerine devam edilmektedir.

 Protokol kapsamında 20-25 Aralık 2021 tarihleri arasında Bakanlık merkez teşkilatından görevli 3’er kişiden oluşan komisyon tarafından il ziyareti gerçekleştirilerek ÇATOM’ların mevcut durum tespiti yapılmıştır.

2022 Yılı GAP İdaresi Bünyesinde Gerçekleştirilen ÇATOM Faaliyetleri;

 P.G3.1.1 ve P.G3.1.3 göstergeleri ÇATOM projesi kapsamında yapılan faaliyetlerin çıktısını içermektedir. Ancak proje Başka bir kuruma devr edildiğinden yapılan faaliyetlerin takibi yapılamamıştır.

2021 Yılı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Bünyesinde Gerçekleştirilen ÇATOM Faaliyetleri;

 Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı arasında gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda 13.10.2021 tarihinde Çok Amaçlı Toplum

Merkezleri’nin (ÇATOM) Bakanlığımıza devri konusunda Bakanlıklar arasında üçlü protokol imzalanmıştır. Protokol kapsamında ÇATOM bulunan 9 ilde (Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa, Şırnak) devir iş ve işlemlerine devam edilmektedir.

 Ayrıca, ÇATOM’ların künye, personel bilgileri ile ÇATOM’larda gerçekleştirilen faaliyet bilgilerine ilişkin sürekli ve düzenli veri akışını sağlamak üzere, ÇATOM’ların ABS’ye entegrasyonu çalışması başlatılmıştır. Entegrasyon çalışması tamamlanıncaya kadar ise, ÇATOM’lardan talep edilen bilgi formları aracılığıyla altışar aylık periyotlarla faaliyet raporları hazırlanmaktadır.

2023 Yılı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Bünyesinde Gerçekleştirilen ÇATOM Faaliyetleri;

 Protokol ile 9 ilde (Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa, Şırnak) bulunan 36 ÇATOM Bakanlık bünyesinde hizmet vermeye başlamıştır.

 Tütün Kontrolü Strateji Belgesi ve Eylem Planı faaliyetleri kapsamında KSGM tarafından 2023 yılında, ÇATOM personeli ve kadın kursiyerlere yönelik olarak Kilis’te 100, Şanlıurfa’da 178, Batman’da 720, Siirt’te 131, Adıyaman’da 154, Diyarbakır’da 66, ve Şırnak’ta 167 kadın olmak üzere toplam 1.516 kadına farkındalık eğitimi verilmiştir.

 Tütün Kontrolü Strateji Belgesi ve Eylem Planı kapsamında 2023 yılında ÇATOM personeli ve kadın kursiyerlerden oluşan toplam 1.516 kişiye farkındalık eğitimi verilmiştir (https://www.aile.gov.tr/media/160427/faaliyet-raporu-2023.pdf ).

38. Yukarıda yer alan veriler incelendiğinde; ÇATOM’ların GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı bünyesinde faaliyet gösterdiği dönemlerde kadınların durumlarının iyileştirilmesi ve geliştirilmesine yönelik sosyal, kültürel, gelir getirici, eğitici ve beceri kazandırıcı çok sayıda faaliyetin gerçekleştirildiği, devir işlemi yapıldıktan sonra da faaliyetlerin nitelik ve niceliğinin artırılarak devam etmesinde fayda olacağı, bu durumun 12. Kalkınma Planında yer alan “Kadın erkek fırsat eşitliğinin sağlanması ve kadınların güçlenmesi önceliğinin tüm plan, program, politika geliştirme ve uygulama süreçlerinde yer alması sağlanacağı” hedefine de katkı sağlayacağı sonucuna ulaşılmıştır.

39. Ülke genelinde kadının toplumsal statüsünün korunması ve geliştirilmesi, kadının toplumsal hayatın tüm alanlarında etkin hâle getirilmesine yönelik ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesi görevleri bulunan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının sağlık, eğitim, kültür, çalışma ve sosyal güvenlik başta olmak üzere bütün alanlarda kadınların ilerlemesini sağlayıcı ve karar mekanizmalarına katılımını artırıcı çalışmalarda bulunmasının önemli olduğu değerlendirilmiştir.

40. Bu kapsamda ilgili mevzuat ve 12. Kalkınma Planındaki hedefler dikkate alınarak, kadınların durumunu iyileştirici projelerin insan hakları açısından bir gereklilik olduğu, özellikle kırsal bölgelerde kadın ve aileye yönelik yürütülen tüm çalışmaların kadınların sosyal ve ekonomik konumlarını iyileştireceği, bu durumun

toplumsal refah artışına katkı sağlayacağı dikkate alındığında, yapılan protokolden sonra da eğitimlerin verildiği anlaşılmıştır.

41. Bununla birlikte kadın haklarıyla ilgili ulusal ve uluslararası mevzuatta yer alan amaçlar doğrultusunda, toplumun her kesiminin kadınların sorunlarının farkına varmalarına, tanımlamalarına ve çözümü için inisiyatif kullanabilmelerine fırsat yaratacak, kadınların kamusal alana daha fazla katılımlarını ve kamusal hizmetlerden daha fazla yararlanmalarını sağlayacak, kadın istihdamını ve girişimciliğini artıracak, kadını güçlendirerek fırsat eşitliğinin sağlanmasına katkıda bulunacak, yerel koşullara uygun, katılımcı toplum kalkınması temelli projelerin yürütülmesi, ÇATOM’larda kadınların durumlarının iyileştirilmesi ve geliştirilmesine yönelik sosyal, kültürel, gelir getirici, eğitici ve beceri kazandırıcı programlar uygulanması, ihtiyaç duyulması halinde alternatif projelerin geliştirilerek yapılan çalışmaların arttırılarak sürdürülmesi hususlarında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına tavsiyede bulunulması gerektiği değerlendirilmiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 42. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Başvuruya ilişkin istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, bu anlamda “Kararların gerekçeli olması”, “Kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “Makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket edildiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte yine bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

43. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ KISMEN

REDDİNE;

Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığına bağlı proje birimleri olan Çok Amaçlı

Toplum Merkezlerinin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına devrine ilişkin protokolün iptali talebinin

REDDİNE,

Özellikle kırsal bölgelerde kadın ve aileye yönelik yürütülen tüm çalışmaların kadınların sosyal ve ekonomik konumlarını iyileştireceği, bu durumun toplumsal refah artışına katkı sağlayacağı dikkate alındığında, kadın haklarıyla ilgili ulusal ve uluslararası mevzuatta yer alan amaçlar doğrultusunda, kadınların sorunlarının farkına varmalarına, tanımlamalarına ve çözümü için inisiyatif kullanabilmelerine fırsat yaratacak, kamusal alana daha fazla katılımlarını ve kamusal hizmetlerden daha fazla yararlanmalarını sağlayacak, kadın istihdamını ve girişimciliğini artıracak, kadını güçlendirerek fırsat eşitliğinin sağlanmasına katkıda bulunacak yerel koşullara uygun, katılımcı toplum kalkınması temelli

projelerin yürütülmesi, ÇATOM’larda kadınların durumlarının iyileştirilmesine yönelik sosyal, kültürel ve gelir getirici/beceri kazandırıcı programlar uygulanması, ihtiyaç duyulması halinde alternatif projelerin geliştirilerek yapılan çalışmaların arttırılarak sürdürülmesi hususlarında AİLE VE SOSYAL

HİZMETLER BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Aile Ve

Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Mehmet AKARCA

Kamu Başdenetçisi