|
ÖZET: Bu karar, başvuranın Temmuz 2021 ayı COVID-19 aşısı ilave ödemesinin eksik yapıldığına dair talebini incelemektedir. Başvuran, kendisine 3.000 TL tavan limitine rağmen yalnızca 428 TL ödeme yapıldığını, bu durumun Anayasa’nın belirlilik ilkesine aykırı olduğunu iddia ederek eksik ödenen 2.572 TL’nin iadesini talep etmiştir. İdare ise, Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği çerçevesinde yapılan ödemelerin, başvuranın görev yaptığı birimin etki puanına göre belirlendiğini, etki puanının 100’ün altında olması nedeniyle tam ödeme yapılamadığını belirtmiştir.
Danıştay, başvuranın iddialarını değerlendirirken, hukukun belirlilik ilkesinin önemine vurgu yapmış ve idarenin düzenleyici işlemlerinin hukuka uygun olduğunu tespit etmiştir. Sağlık Bakanlığı’nın belirlediği kriterlerin, başvuranın görev ve sorumlulukları çerçevesinde uygulanabilir olduğunu ve bu nedenle başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir. Sonuç olarak, başvuranın COVID-19 aşısı ilave ödemesi talebi hukuka uygun bulunarak reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/4681-S.22.7115
BAŞVURU NO : 2021/17627
KARAR TARİHİ : 06/04/2022
RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
2021 Temmuz ayı COVİD-19 aşısı ilave ödemesinin tavan limiti
BAŞVURUNUN KONUSU :
üzerinden belirlenmesi ve eksik ödenen tutarın iadesi talebine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 15/10/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinde
Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin Geçici 1 inci maddesi ile “01/07/2021 tarihinde geçerli olmak üzere üç ay süreyle bu yönetmelikte belirlenen esaslara tabi olmaksızın, sözleşmeli aile hekimlerine net aylık 3.000 TL’ye kadar, sözleşmeli aile sağlığı çalışanlarına net aylık 1500 TL’ye kadar COVİD-19 aşısı yapılması hususu dikkate alınarak Sağlık Bakanlığınca belirlenen tutarda ilave ödeme yapılabilir.“ hükmünün getirildiğini, bu hüküm doğrultusunda 30/07/2021 tarihli “Aile Hekimliğinde İlave Ödeme” konulu yazının yayınlanarak aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarına COVİD-19 aşısı ilave ödeme yapma esaslarının belirlendiği, görev yaptığı ilde aile hekimlerine ve aile sağlığı çalışanlarına Temmuz-2021 ayı
COVİD-19 aşısı ilave ödemelerinin 02/09/2021 tarihinde yapıldığını, tarafına COVİD-19 aşısı ilave ödeme tavan limiti olan 3.000 TL’nin altında bir ücret olarak 428 TL ödeme yapıldığını, COVİD-19 Pandemisi boyunca aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanları olarak, başvuran tüm hastaların COVİD-19 aşılarını yapmalarına rağmen, ilave ödeme yönetmelik değişikliğinin 15/07/2021, ilave ödeme esaslarının ise 30/07/2021 tarihinde yayınlanarak Temmuz ayı boyunca belirli olmayan performans esaslarının, ayın son günü belli olup baz alınmasının ve bu doğrultuda eksik ödeme yapılmış olmasının Anayasa’da yer alan belirlilik ilkesine aykırı olduğunu, konu ile ilgili Bakanlığa yapmış olduğu itiraza tarih ve sayılı yazı ile olumsuz cevap verildiğini belirterek Temmuz ayı COVİD-19 aşısı ilave ödemesinin tam yatırılarak eksik yatırılan 2572 TL’nin tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
/
2. Kurumumuzun bilgi belge isteme yazısına istinaden Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel
Müdürlüğü Hukuk ve Mevzuat Dairesi Başkanlığı tarafından 16/12/2021 tarihinde gönderilen sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Söz konusu başvuruya esas aşı ile ilgili “Aile Hekimliğinde İlave Ödeme” yapılmasına ilişkin hususlar doğrultusunda başvuru sahibinin görev yaptığı birimin etki puanının hesaplandığı ve etki puanı 100 ve üzeri olmadığı için tam ödeme yapılmadığı, 2.2. 25/01/2013 tarihli ve 28539 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulan Aile Hekimliği
Uygulama Yönetmeliğinin 4 üncü ve 5 inci maddesinde aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarının görev, yetki ve sorumluluklarının belirlendiği, bu görevler arasında kayıtlı kişileri bir bütün olarak ele alıp kişiye yönelik koruyucu, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini bir ekip anlayışı içinde sunmak, kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi, rehabilitasyon ve danışmanlık hizmetlerini vermenin bulunduğu, bağışıklama hizmetlerinin de aile hekimliği çalışanlarının görevleri arasında olduğu, 2.3. Pandemi sürecinde Bakanlık olarak önceliğin toplum sağlığını korumak, salgını kontrol altına almak, bulaşma hızını azaltmak ve hastalığa hızlı müdahale etmek olduğu, birinci basamak koruyucu sağlık hizmetleri kapsamındaki hastalıkların oluşmadan önlenmesi, bulaşıcı hastalıklardan korunma ile ilgili görevlerine istinaden aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarının da içinde yer aldığı birinci basamak sağlık hizmet sunucularının sahada filyasyon yapmakla görevli olduğu, filyasyon/saha incelemesinin, vakanın bildirimi sonrasında kaynağın ve etkenin belirlenmesine yönelik çalışma yapılması ve/veya temaslılar dâhil koruma ve kontrol önlemlerinin alınması olduğu, aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarının da filyasyon çalışmaları kapsamında birimlerine kayıtlı COVID-19 vaka ve temaslılarının özellikli izlemlerini yapma görevi ile birlikte aynı zamanda COVID-19 aşılama çalışmalarını yerine getirdikleri, 2.4. Aile hekimliği çalışanlarına yapılan ödemelerin, Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinde yer aldığı üzere temel olarak kayıtlı kişi sayısına göre belirlendiği, hizmet verdiği yerleşim yerinin sosyoekonomik gelişmişlik düzeyine göre de ayrıca ödeme yapıldığı, bunun dışında aile hekimliği biriminin yönetiminden sorumlu olan aile hekimine belirtilen ödemelere ilave olarak aile sağlığı merkezi giderleri ve gezici sağlık hizmeti sunuyor ise buna ilişkin gider ödemesi de yapıldığı, Aile Hekimliği Uygulamasının başından beri birinci basamak sağlık hizmetlerindeki nitelikli personel sayısını arttırmak amacıyla aile hekimliği çalışanlarına verilecek ücretlerin, aynı unvanlarda diğer sağlık kurumlarında çalışan personelin ücretlerinden daha fazla olarak belirlendiği, aile hekimliği çalışanlarının, hastaneler ve diğer kamu sağlık tesislerinde çalışan personellerde olduğu gibi başvuru ve işleme göre belirlenen performans ücreti almadıklarından, pandemi sürecinde yapılan düzenlemeler çerçevesinde ücretlerinde herhangi bir kayıp yaşanmadığı, süreç içinde pandemi çalışmalarına katkıları dikkate alınarak teşvik amacıyla ilave ödeme düzenlemeleri yapıldığı, 2.5. Bu kapsamda ilk olarak; 01/08/2020 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 3 ay süre ile COVID-19 hastası veya temaslısı olması nedeniyle özellikli izlem listesinde yer alan kayıtlı hastalarının ne kadarının izlendiği, yani kendilerine filyasyon kapsamında verilmiş olan görevin ne kadarını yaptıkları dikkate alınarak 05/09/2020 tarihli ve 31235 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Aile Hekimliği Ödeme ve
Sözleşme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5 inci maddesi ile Aile Hekimliği
Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliğine “COVID-19 salgını nedeni ile yapılacak ilave ödemeler” başlıklı
“GEÇİCİ MADDE 6 – (1) 1/8/2020 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere üç ay süreyle bu Yönetmelikte belirlenen esaslara tabi olmaksızın sözleşmeli aile hekimlerine net aylık 3.000.-TL’yi, aile sağlığı çalışanlarına ise net aylık 850.-TL’yi geçmemek üzere, COVID-19 salgını nedeniyle takip edilen kayıtlı kişi sayısı dikkate alınarak Sağlık Bakanlığınca belirlenen tutarda ilave ödeme yapılabilir.(2) Bu madde uyarınca yapılacak ilave ödemenin brüt tutarı ile Devletçe karşılanacak sosyal güvenlik primi veya
/
kesenekleri toplamı; 16 ncı maddenin üçüncü fıkrası ile 19 uncu maddenin ikinci fıkrasında dikkate alınır.” hükmü eklendiği ve görev alanlarındaki hizmetleri vermelerini değerlendiren kriterler belirlenerek 24/09/2020 tarihli ve 1906 sayılı genel yazı ile 81 İl Sağlık Müdürlüğünün bilgilendirildiği, 2.6. İlerleyen süreç içerisinde aşılama çalışmalarına ağırlık verilmiş olduğundan, 01/07/2021 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 3 ay süre ile COVID-19 pandemi sürecinde aşı çalışmaları kapsamında toplum bağışıklığının sağlanmasına yönelik katkıları dikkate alınarak 15/7/2021 tarihli ve 31542 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair
Yönetmeliğin 1 nci maddesi ile Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği “COVID-19 salgını nedeni ile yapılacak ilave ödemeler” başlıklı “GEÇİCİ MADDE 1- (1) 1/7/2021 tarihinden geçerli olmak üzere üç ay süreyle bu Yönetmelikte belirlenen esaslara tabi olmaksızın, sözleşmeli aile hekimlerine net aylık 3.000.-TL’ye kadar, sözleşmeli aile sağlığı çalışanlarına net aylık 1.500.-TL’ye kadar Covid-19 aşısı yapılması hususu dikkate alınarak Sağlık Bakanlığınca belirlenen tutarda ilave ödeme yapılabilir. (2) Bu madde gereğince yapılacak ilave ödemenin brüt tutarı ile Devletçe karşılanacak sosyal güvenlik primi veya kesenekleri toplamı, 18 inci maddenin dördüncü fıkrası ile 21 inci maddenin üçüncü fıkrasında dikkate alınır.” maddesinin eklendiği ve aşılama hizmetlerine katkılarını ölçecek şekilde ödemeye ilişkin esaslar belirlenerek 30/07/2021 tarihli ve barkodlu “Aile Hekimliğinde İlave Ödeme” konulu yazı ve yazı ekinde yer alan “İlave Ödeme Kriterleri ve Etki Puanı Tablosu”da yer alan kriterler kapsamında
Temmuz ayına ilişkin ödemelerin yapıldığı, 2.7. Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinin 4198 sayılı ve 29/06/2021 tarihli Cumhurbaşkanı
Kararıyla yürürlüğe konulduğu ve 30/06/2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 01/07/2021 tarihi itibarıyla yürürlüğe girdiği, söz konusu Yönetmeliğin 30/07/2021 tarihli ve barkodlu “Aile Hekimliğinde İlave Ödeme” konulu genel yazıya dayanak teşkil eden geçici maddesinin ise 15/07/2021 tarihli ve 31542 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, İlgili Yönetmelik maddesinin 15 Temmuz itibarıyla yayımlandığı ve maddede açık şekilde 1 Temmuz itibarıyla düzenleme yapılması talimatı yer aldığından dolayı Yönetmelik maddesinin yayımlandığı tarihten sonra 28/07/2021 tarihinde ivedilikle düzenleme yapıldığı ve 30/07/2021 tarihinde konuya ilişkin sahanın bilgilendirildiği, 2.8. Söz konusu Yönetmelik maddesinde “Sözleşmeli aile hekimlerine net aylık 3.000.-TL’ye kadar, sözleşmeli aile sağlığı çalışanlarına net aylık 1.500.-TL’ye kadar COVID-19 aşısı yapılması hususu dikkate alınarak Sağlık Bakanlığınca belirlenen tutarda ilave ödeme yapılabilir.” hükümleriyle ana kriterlerin (en fazla ne kadar ödeme yapılabileceği, COVID-19 aşısı yapılması hususunun dikkate alınması gerektiği)
belirlendiği, Genel Talimat ile bu kriterlerin biraz daha detaylandırıldığı, ayrıca aile hekimlerinden sunmadıkları bir hizmeti sunmalarının istenmediği, aksine görevlerinin bir parçası olarak yerine getirmeye çalıştıkları aşılama hizmetlerini yerine getirme oranlarına göre teşvik yoluna gidildiği, bu kriterler incelendiğinde ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde zaten görev, yetki ve sorumlulukları arasında yer alan aşılama görevlerini yerine getirme oranlarının temel alındığının görüleceği, aşılama oranları dışındaki tek kriter olan Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) randevusu ve aşı kapasitesi şartı için ise “MHRS’de
COVID-19 aşı uygulaması için sadece ilgili aydaki resmi çalışma gün sayısının en az 4/5’i oranında gün sayısı kadar randevu cetveli açan ve her bir gün için en az 24 kapasite açan aile hekimliği birimlerine ilave ödeme yapılacaktır. Yalnızca Temmuz ayı için bu kriter ödemenin ön koşulu olarak kabul edilmeksizin etki puanı hesabında kullanılacaktır.” ifadesiyle bu ön koşulu yerine getirmemiş olanların da Temmuz ayı için etki puanlarının hesaplanacağı ve ödeme yapılacağının belirtildiği ve aile hekimliği çalışanlarının Temmuz ayı için randevu açılmaması vb. durumlar açısından bir mağduriyet yaşamamalarının sağlandığı, bağışıklama hizmetini etkin şekilde verebilmenin bir koşulu da MHRS randevusu açmak olduğu, ilgili mevzuatında (Merkezi Hekim Randevu Sistemi Çalışma Usul ve Esasları
Hakkında Yönerge) aile sağlığı merkezlerinde MHRS kullanılmasının da aile hekimlerine verilmiş bir sorumluluk olduğu, /
2.9. COVID-19 salgınının ülkemizde yayılımının en aza indirilmesi amacıyla yurt genelinde çeşitli önlemler alındığı, bu önlemler kapsamında sağlık hizmeti sunumu ve kamu görevlileri ile ilgili düzenlemeler yapıldığı, pandemi sürecinde hizmet ve personele ilişkin düzenlemeler süreç içerisinde değerlendirilerek yürürlüğe konulduğu, 2.10. Başvuru sahibi Dr. Aile Hekimliği Kanununa tabi olarak sözleşmeli aile hekimi olarak görev yaptığı, son sözleşmesine ait zeyilname örneğinin dosya ekinde yer aldığı, 2.11. 30/07/2021 tarihli ve barkodlu yazıda ödemeye ilişkin esasların belirlendiği, söz konusu yazının üçüncü maddesinde “Ekte yer alan tabloda belirlenen kriterlerin karşılanma durumuna göre aile hekimliği biriminin etki puanı hesaplanacaktır.” ve beşinci maddesinde ise “Aile hekimliği birimleri için etki puanları karşılığında yapılacak olan ödeme miktarları Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğünce birim bazlı net ilave ödeme miktarı hesaplanacak ve il sağlık müdürlüklerine aylık olarak bildirilecektir.
Belirlenen net ödeme miktarları il sağlık müdürlükleri tarafından brüt ödeme bordroları oluşturularak aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarına aylık olarak ödenecektir. Etki puanı toplamı 100 ve üzeri olan birimler için 100 puan kabul edilerek sözleşmeli aile hekimlerine net aylık 3.000 TL, sözleşmeli aile sağlığı çalışanlarına net aylık 1.500 TL ödeme yapılacaktır.” ifadelerine yer verildiği, bu kapsamda başvuru sahibinin sözleşmeli biriminde 2021 yılı Temmuz ayı COVID-19 aşı ilave ödeme etki puanı 20 olduğu için 3.000 TL net ödemeyi hak etmediği, dolayısıyla etki puanı karşılığı olarak 428,55 TL net COVID-
19 aşı ilave ödemesi yapıldığı ve başvuru sahibine ödenen tutarda herhangi bir hatanın bulunmadığının
mütalaa edildiği, 2.12. 17/09/2021 tarihli ve 148181678 barkod numaralı yazıda ödemelerin hesaplanmasına ilişkin bilgiler yer aldığı, İzmir ilinde söz konusu ödemelere ilişkin olarak Temmuz ayında 874 kişinin COVID-19 İlave
Ödeme Etki Puanı 100’ün altında olduğu için bu kişilere tam ödeme yapılamadığı, 2.13. Başvuru konusu talebe ilişkin olarak İstanbul Aile Hekimliği Derneği tarafından Danıştay 2. Daire
Başkanlığında açılan Esas No’lu dava, ve Aile Hekimleri Dernekleri
Federasyonu tarafından Danıştay 2. Daire Başkanlığında açılan Esas No’lu dava ile ve Birinci Basamak Sağlık Çalışanları Sendikası Birlik ve Dayanışma Sendikası tarafından
Danıştay 2. Daire Başkanlığında açılan Esas No’lu davaların bulunduğu, söz konusu davalarda henüz karar verilmemiş olup konuyla ilgili süreçlerin devam ettiği, Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesi;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 25/01/2013 tarihli ve 28539 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Aile Hekimliği Uygulama
Yönetmeliğinin “Aile hekiminin görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrası; “Aile hekiminin Kurumca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde görev, yetki ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.
a) Çalıştığı bölgenin sağlık hizmetinin planlamasında bölgesindeki toplum sağlığı merkezi ile işbirliği yapmak.
b) Hekimlik uygulaması sırasında karşılaştığı toplum ve çevre sağlığını ilgilendiren durumları bölgesinde bulunduğu toplum sağlığı merkezine bildirmek.
c) Kendisine kayıtlı kişilerin ilk değerlendirmesini yapmak için altı ay içinde ev ziyaretinde bulunmak veya kişiler ile iletişime geçmek.
ç) Kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi, rehabilitasyon ve danışmanlık hizmetlerini vermek, …” 6. 30/06/2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme
Yönetmeliğinin “Covid-19 salgını nedeni ile yapılacak ilave ödemeler” başlıklı Geçici 1 inci maddesi; “(1) 1/7/2021 tarihinden geçerli olmak üzere üç ay süreyle bu Yönetmelikte belirlenen esaslara tabi olmaksızın, sözleşmeli aile hekimlerine net aylık 3.000.-TL’ye kadar, sözleşmeli aile sağlığı çalışanlarına net aylık 1.500.-TL’ye kadar Covid-19 aşısı yapılması hususu dikkate alınarak Sağlık Bakanlığınca belirlenen tutarda ilave ödeme yapılabilir.
(2) Bu madde gereğince yapılacak ilave ödemenin brüt tutarı ile Devletçe karşılanacak sosyal güvenlik primi veya kesenekleri toplamı, 18 inci maddenin dördüncü fıkrası ile 21 inci maddenin üçüncü fıkrasında dikkate alınır.”
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Kurumumuza başvuruda bulunan başvuran özetle; görev yaptığı ilde aile hekimlerine ve aile sağlığı çalışanlarına Temmuz-2021 ayı COVİD-19 aşısı ilave ödemelerinin 02/09/2021 tarihinde yapıldığını, tarafına COVİD-19 aşısı ilave ödeme tavan limiti olan 3.000 TL’nin altında bir ücret olarak 428 TL ödeme yapıldığını, konu ile ilgili Bakanlığa yapmış olduğu itiraza tarih ve sayılı yazı
ile olumsuz cevap verildiğini belirterek Temmuz ayı COVİD-19 aşısı ilave ödemesinin tam yatırılarak eksik yatırılan 2572 TL’nin tarafına ödenmesini talep etmektedir.
9. İdare tarafından gönderilen cevabi yazıda özetle; Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinin geçici maddesinde ilgili personellere en fazla ne kadar ödeme yapılabileceği, COVID-19 aşısı yapılması hususunun dikkate alınması gerektiğinin belirlendiği aşılama hizmetlerine katkılarını ölçecek şekilde ödemeye ilişkin esaslar belirlenerek 30/07/2021 tarihli ve barkodlu “Aile Hekimliğinde İlave
Ödeme” konulu yazı ve yazı ekinde yer alan “İlave Ödeme Kriterleri ve Etki Puanı Tablosu”da yer alan kriterler kapsamında Temmuz ayına ilişkin ödemelerin yapıldığı, ödeme yapılmasına ilişkin hususlar doğrultusunda başvuru sahibinin görev yaptığı birimin etki puanının hesaplandığı ve etki puanı 100 ve üzeri olmadığı için tam ödeme yapılmadığı hususları bildirilmiştir.
10. Bu noktada uyuşmazlığın; sözleşmeli aile hekimi kadrosunda görev yapmakta olan başvuranın
Temmuz ayı içinde aşılama hizmetlerinde aktif rol almasına rağmen tarafına ödenen ücretin etki puanı düzenlemesi ile kesintiye uğradığı iddiaları noktasında düğümlendiği görülmektedir.
11. Anayasamızın 2 inci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik” ilkesidir.
Bu ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlar. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (Anayasa Mahkemesinin 17/04/2008 tarihli ve E:2005/5, K:2008/93 sayılı
Kararı).
12. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin lafzında ise “Yasallık” olarak değerlendirilebilecek ilke iç hukuk kurallarının yeterli ölçüde öngörülebilir, açık ve erişilebilir olmasını öngörmektedir (Hentrich/Fransa, 22
Eylül 1994, § 42, seri A no. 296A, Lithgow ve diğerleri/Birleşik Krallık, 8 Temmuz 1986, § 110, seri A no.
102 ve Fener Rum Erkek Lisesi Vakfı/Türkiye, no. 34478/97, § 50, 9 Ocak 2007).
13. “Düzenleme yetkisi, idarenin üstlendiği görevleri yerine getirebilmesi için, Anayasa ve kanunlara aykırı olmamak kaydıyla genel ve soyut düzenlemeler yapabilme, genel ve soyut nitelikte normlar koyabilme yetkisidir.” (Prof, Dr. Metin GÜNDAY, 2011, “İdare Hukuku”, İmaj Yayınevi, 10. Baskı, Ankara, ss.223).
“İdarenin düzenleme yetkisini kullanarak yapacağı düzenleyici işlemler, dayandıkları üst hukuk kurallarına aykırı olmamak zorundadırlar. Gerçi düzenleyici işlemler, dayandıkları daha üst hukuk kurallarının hükümlerini aynen tekrarlamakla yetinmeyerek yeni bazı hükümler de taşıyacaklardır.
Ancak düzenleyici işlemlerdeki bu yeni hükümlerin, daha üst hukuk kurallarının amacını, kapsamını, konusunu ve sınırlarını aşmaması gerekir.” (M. Günday, age, ss.228).
14. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğünün 30/07/2021 tarihli ve sayılı yazısında, “(…) Aile hekimliği birimleri için etki puanları karşılığında yapılacak olan ödeme miktarları Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğünce birim bazlı net ilave ödeme miktarı hesaplanacak ve il sağlık müdürlüklerine aylık olarak bildirilecektir. Belirlenen net ödeme miktarları il sağlık müdürlükleri tarafından brüt ödeme bordroları oluşturularak aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarına aylık olarak ödenecektir. Etki puanı toplamı 100 ve üzeri olan birimler için 100 puan kabul edilerek sözleşmeli aile hekimlerine net aylık 3.000 TL, sözleşmeli aile sağlığı çalışanlarına net aylık 1.500 TL ödeme yapılacaktır. (…)” ifadelerine yer verildiği görülmektedir.
/
15. Bu kapsamda konuyla ilgili mevzuat hükümleri incelendiğinde, Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme
Yönetmeliğinin Geçici 1 inci maddesi ile sözleşmeli aile hekimleri ve sözleşmeli aile sağlığı çalışanlarına
Covid-19 aşısı yapılması hususu dikkate alınarak ilave ödeme yapılabilmesi hususunda Sağlık
Bakanlığına takdir yetkisi tanındığı, yapılacak ilave ödemenin üst limitinin sözleşmeli aile hekimleri için net aylık 3.000 TL’ye kadar, sözleşmeli aile sağlığı çalışanları için net aylık 1.500 TL’ye kadar belirlendiği, söz konusu üst limitler dâhilinde verilecek ilave ödeme miktarının tespitin COVID-19 aşısı yapılması hususunun dikkate alınarak Sağlık Bakanlığınca yapılacağı hususunun açıkça düzenlendiği, Bakanlık Makamının 28/07/2021 tarihli ve 1206 sayılı oluru ile de ödemeye ilişkin esas ve usullerin belirlendiği, Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğünün 30/07/2021 tarihli ve sayılı yazısı ile “İlave Ödeme Kriterleri ve Etki Puanı Tablosu” kapsamında belirlenen kriterlerin
İl Sağlık Müdürlüklerine gönderdiği, böylelikle Bakanlığın Yönetmelikçe belirlenen üst limitler dahilinde somut kriterler belirleyerek aile hekimliği birimlerine ödenecek ek ödeme tutarlarını tespit ettiği, bu kapsamda Bakanlığın söz konusu Yönetmeliğin amacını, kapsamını, konusunu ve sınırlarını aşar şekilde bir düzenleyici işlem yapmadığı anlaşıldığından Sağlık Bakanlığının Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinin açıkça verdiği düzenleme yapma yetkisini hukuka uygun olarak kullandığı değerlendirilmektedir.
16. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; aile hekimliği birimine kayıtlı kişilerin COVID-19 birinci doz aşı verileri dikkate alınarak “İlave Ödeme Kriterleri ve Etki Puanı Tablosu” kapsamında belirlenen kriterlerin karşılanma durumuna göre aile hekimliği biriminin etki puanın hesaplandığı, etki puanı toplamı
100 ve üzeri olan birimler için 100 puan kabul edilerek sözleşmeli aile hekimlerine net aylık 3.000 TL,
sözleşmeli aile sağlığı çalışanlarına net aylık 1.500 TL ödeme yapıldığı, etki puanı toplamı 100 puanın altında olan aile hekimliği birimlerine ise somut uyuşmazlıkta olduğu üzere tavan limiti olan 3.000 TL’nin altında ödeme yapıldığı, başvuran tarafından 2021 Temmuz ayı COVİD-19 aşısı ilave ödemesine ilişkin kriterlerin 30 Temmuz 2021 tarihinde belirlenmesinin hukuki belirlilik ilkesini ihlal ettiğinin iddia edildiği, yukarda yer verilen mahkeme kararında da görüldüğü üzere hukuki belirlilik ilkesinin mevzuat düzenlemelerinin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir tereddütte ve şüpheye yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasını ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu tedbirler içermesini de gerektirdiği, böylelikle söz konusu düzenlemenin muhataplarının kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilmesi ve davranışlarını ayarlayabilmesinin amaçlandığı, mevcut düzenlemede Sağlık Bakanlığının 30/07/2021 tarihinde “İlave Ödeme Kriterleri ve Etki Puanı Tablosu” kapsamında belirlenen kriterleri İl Sağlık Müdürlüklerine gönderdiği, böylelikle aile hekimliği birimlerinin söz konusu kriterlerden haberdar olduğu, Bakanlıkça belirlenen kriterlerde temel alınan ölçütün 15/07/2021 tarihinde yürürlüğe giren mezkûr Yönetmeliğinin geçici 1 inci maddesine uygun şekilde aile hekimliği birimlerince yapılan aşılama oranlarına göre belirlendiği, aşılama oranları dışındaki tek kriter olan Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) randevusu ve aşı kapasitesi şartının ise
Temmuz ayı için ödeme yapılmasının önkoşulu olmayacağı hususuna açıkça yer verildiği, Bakanlıkça yapılan düzenleyici işlem ile aile hekimliği birimlerinin öngöremeyeceği nitelikte mezkur
Yönetmeliğe aykırı ödeme kriterleri belirlenmediği, aile hekimliği çalışanlarının söz konusu kriterleri yerine getirimlerinin görev, yetki ve sorumlulukları dahilinde olduğu, bu kapsamda söz konusu düzenleyici işlem ile mezkur Yönetmelik kapsamında belirlenen kriterlerin detaylandırılarak uygulanabilir hale getirildiği anlaşılmış olup, söz konusu düzenleyici işlemde hukuka ve hukuki belirlilik ilkesine aykırılık tespit edilemediğinden, başvuranın 2021 Temmuz ayı COVİD-19 aşısı ilave ödemesinin tavan limiti olan 3.000 TL olarak belirlenmesi ve eksik ödenen tutarın iadesi talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir husus tespit edilemediğinden başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
Belge /
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin “karara karşı başvuru yolları gösterilmesi” ve “yasal süre içerisinde cevap verme” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
18. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İzmir İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre, BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/