Covid-19 nedeniyle destek eğitim odası hizmetinin durdurulması sonrası öğretmenlerin mağduriyetinin giderilmesi ve telafi eğitimi sağlanması gerekliliği (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/66391-S.20.72159

BAŞVURU NO : 2020/6808

KARAR TARİHİ : 29/07/2020

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

Ders ücreti karşılığı görevlendirilen öğretmenin

BAŞVURUNUN KONUSU :

mağduriyetinin giderilmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 23/04/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza e-başvuru yolu ile gerçekleştirilen başvuruda başvuran özetle; destek eğitim odasında ücretli öğretmen olduğunu, ücretli öğretmenlere verilen maaş müjdesinin destek eğitim odası ve evde hizmet öğretmenlerinin elinden 28 Marttaki belgeyle alındığını, bu olağanüstü süreçte maaş alamadığını, telafi derslerinde ise ücretsiz çalıştırılmak istemediğini ifade etmekte ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun 12/5/2020 tarihli bilgi ve belge talep yazısına istinaden Milli Eğitim

Bakanlığı tarafından gönderilen 22/5/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazıda; 2.1. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 301’inci maddesine yer verilerek; eğitim ve öğretimin her kademesi için ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, uygulamak, uygulanmasını izlemek ve denetlemek, ortaya çıkan yeni hizmet modellerine göre güncelleyerek geliştirmenin

Bakanlıklarının görevleri arasında sayıldığı, 2.2. Bu çerçevede, Covid-19 salgını nedeniyle alınan bazı tedbirler kapsamında aralarında

“destek eğitim odası uygulamaları”nın da bulunduğu bir kısım eğitim faaliyetlerinin uygulaması, bir örneği de daha önce Genel Müdürlüğünüze gönderilen ilgi (b) yazıyla 28 Mart

2020 tarihinden itibaren 2020-2021 öğretim yılının başladığı 1 Eylül 2020 tarihine kadar

durdurulduğu, 2.3. Diğer taraftan Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders

Saatlerine İlişkin Karara, 3 Nisan 2020 tarihli ve 31088 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2

Nisan 2020 tarihli ve 2347 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile eklenen geçici 6’ncı maddesinde

“(1) 2019-2020 öğretim yılında, 9’uncu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendi ile (b) bendinin (2) numaralı alt bendi kapsamında görev yapmakta olanlar, COVID19 salgını nedeniyle eğitim kurumlarının tatil edildiği günlerde üzerlerinde bulunan ek ders görevlerini yapmış sayılarak karşılığında ek ders ücretinden yararlandırılır.

(2) Bu kapsamda ödeme yapılanlar, tatil edilen günlere ilişkin kendilerine telafi eğitimleri ve uzaktan eğitim faaliyetlerine ilişkin görev verilmesi hâlinde, bu görevleri ayrıca ek ders ücreti ödenmeksizin yerine getirmekle yükümlüdür. Bu yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerden birinci fıkra kapsamında yapılan ödemeler geri tahsil edilir.” hükmüne yer verildiği, 2.4. Ek ders ücreti karşılığında görevlendirilenlerden destek eğitim odası uygulamaları kapsamında görev yapanların, durdurulan bir başka anlatımla olmayan bir eğitime bağlı olarak üzerlerinde herhangi bir ders görevinin bulunamayacağı; dolayısıyla söz konusu sürelerde yapmış sayılacakları herhangi bir ek ders görevlerinin de olamayacağı, 2.5. Bu nedenle ilgililerin, Covid-19 salgını nedeniyle durdurulan eğitim faaliyetleri arasında yer alan “destek eğitim odası uygulamaları” kapsamında yapmış sayılacakları herhangi bir ders görevleri bulunmayacağından, yukarıda belirtilen hüküm gereğince ek ders ücretinden yararlandırılmaları da mümkün bulunmadığı, açıklanmıştır.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…”,

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun

Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 2006/11350 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders

Saatlerine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararının;

5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kararın amacı, Millî Eğitim Bakanlığının yönetici, öğretmen, uzman ve usta öğreticileri ile diğer görevlilerinin aylık ve ek ders ücreti karşılığında okutacakları ve okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısını, ders görevi alacakların niteliklerini ve diğer hususları düzenlemektir.”,

5.2. “Ders ücreti karşılığında görevlendirme” başlıklı 9’uncu maddesinde; “Öğretmen sayısının yetersiz olması hâlinde; a) Yüksek öğrenimli olmak koşuluyla; 1) Bu Karar kapsamındaki yönetici ve öğretmenler dışındaki resmî görevliler ile sınıf öğretmenlerine ilköğretim, orta öğretim ve yaygın eğitim kurumlarında haftada 8 saate, 2) Resmî görevi bulunmayanlar ile emeklilere, okul öncesi, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim ve yaygın eğitim kurumları ile yabancı uyrukluların eğitim gördüğü geçici eğitim merkezlerinde haftada 30 saate, kadar ek ders görevi verilebilir. b) İlgili mevzuatında belirtilen esaslara göre uzman ve usta öğretici olarak nitelendirilenlerden; 1) Resmî görevi bulunanlara haftada 10 saate, 2)

Resmî görevi bulunmayanlara haftada 40 saate, kadar, okul öncesi, meslekî ve teknik orta öğretim ile özel eğitim ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders görevi verilebilir.”,

5.3. 3/4/2020 tarihli ve 31088 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2/4/2020 tarihli ve 2347 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile eklenen geçici 6’ncı maddesinde; “(1) 2019-2020 öğretim yılında, 9’uncu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendi ile (b) bendinin (2) numaralı alt bendi kapsamında görev yapmakta olanlar, COVID-

19 salgını nedeniyle eğitim kurumlarının tatil edildiği günlerde üzerlerinde bulunan ek ders

görevlerini yapmış sayılarak karşılığında ek ders ücretinden yararlandırılır.

(2) Bu kapsamda ödeme yapılanlar, tatil edilen günlere ilişkin kendilerine telafi eğitimleri ve uzaktan eğitim faaliyetlerine ilişkin görev verilmesi hâlinde, bu görevleri ayrıca ek ders ücreti ödenmeksizin yerine getirmekle yükümlüdür. Bu yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerden birinci fıkra kapsamında yapılan ödemeler geri tahsil edilir.” hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından gerçekleştirilen inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

7. Başvuran yukarıda 1 numaralı paragrafta da yer verildiği üzere özetle; destek eğitim sınıfında öğretmen olarak görev yapmaktayken Covid-19 salgını nedeniyle görevinin sonlandırılması nedeniyle yaşadığı mağduriyetin giderilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.

8. Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinde; Destek eğitim hizmeti: Özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin eğitim ihtiyaçları doğrultusunda kendilerine, ailelerine, öğretmenlerine ve okuldaki diğer personele uzman personel ve gerekli araç-gereçlerle sunulan danışmanlık hizmetlerini; Destek eğitim odası: Tam zamanlı kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitimlerine devam eden öğrenciler ile özel yetenekli öğrencilere ihtiyaç duydukları alanlarda destek eğitim hizmetleri verilmesi için düzenlenmiş ortamı; Destek eğitim programı: Genel zihinsel yetenek alanından tanılanan öğrencilerin tüm alan ve disiplinlerle ilişkilendirilerek alındıkları eğitim programı olarak tanımlamıştır.

9. Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinin “Tam zamanlı kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim” başlıklı 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; ” Tam zamanlı kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim yapılan okullarda özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciler için uygun ortam düzenlemeleri yapılır ve destek eğitim odası açılır..” hükmü, “Destek eğitim odası” başlıklı 25 nci maddesinin birinci fıkrasında “Okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim kademesinde eğitim veren okullarda tam zamanlı kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitimlerini sürdüren öğrenciler için il veya ilçe özel eğitim hizmetleri kurulunun teklifi doğrultusunda il veya ilçe milli eğitim müdürlüklerince destek eğitim odası açılır…” hükümleri ve Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici Ve Öğretmenlerinin Ders Ve Ek Ders Saatlerine İlişkin

Kararın “Ders ücreti karşılığında görevlendirme” başlıklı 9 uncu maddesine göre öğretmen sayısının yetersiz olması halinde ücretli öğretmen görevlendirilebileceğinden ücretli öğretmeler destek eğitim odasında eğitim vermek üzere görevlendirilmişlerdir.

10. Milli Eğitim Bakanlığının resmi internet sitesinde 03/06/2020 tarihinde yayımlanan açıklamada; “Milli Eğitim Bakanı Ziya Selçuk; bu süreçte öğrencilerin okula uyumuna, psikososyal desteğe, uzaktan eğitimde elde edilen kazanımların ve akademik ihtiyaç durumunun tespitine, temel derslerin telafisine yoğunlaşılacağını belirterek telafi eğitimlerinin destekleme ve yetiştirme kursları ile yıl içerisinde süreceğini söyledi. Milli Eğitim Bakanlığı, resmi eğitim ve öğretim kurumları için yüz yüze telafi, tamamlama ve uyum eğitimi takvimini açıkladı. 31

Ağustos Pazartesi günü başlayacak olan yüz yüze telafi eğitimleri üç hafta sürecek ve ders yılının başlamasıyla birlikte destekleme ve yetiştirme kursları aracılığıyla yıl boyu devam edecek. Uzaktan eğitim sürecinin arka planında telafi eğitimlerinin planlanmasıyla ilgili çalışmaların büyük bir titizlik içerisinde sürdürüldüğüne dikkat çeken Milli Eğitim Bakanı Ziya

Selçuk, “EBA TV ve EBA internet uygulamasını mutlaka yüz yüze telafi eğitimlerle destekleyeceğiz. Bu süreçte öncelikle öğrencilerimizin okula uyumuna, psikososyal anlamda desteklenmelerine, uzaktan eğitimde elde edilen kazanımların ve akademik ihtiyaç durumunun tespitine, temel derslerin telafisine yoğunlaşıp, destekleme ve yetiştirme kursları ile telafi eğitimlerimize yıl içerisinde devam edeceğiz.” dedi.” ifadelerine yer verilmiş olup böylelikle telafi eğitimin önemi ve gerekliliği vurgulanmıştır.

11. Yukarıda 2.2. numaralı paragrafta da ifade edildiği üzere destek eğitimi alması gerekenlerin eğitimi Covid-19 nedeniyle okulların kapatıldığı Mart ayından itibaren durdurulmuş olup bu kapsamda görevli ücretli öğretmenlerin de görevlerinin sonlandırıldığı

Kurumumuza yapılan başvurulardan anlaşılmıştır. Bu süreçte destek eğitimi alanlar bu eğitimden yoksun kalmış olmakla birlikte bu hizmette görevli öğretmenlerin de mağduriyet yaşadığı açıktır. Özel eğitime ihtiyacı olup da destek eğitim hizmetinden faydalanan öğrencilere gerekli telafi eğitimin sağlanmasının ve çalışılamayan dönemlere ilişkin görevleri sonlandırılan ücretli öğretmenlerin görevlendirmelerinin sağlanmasının gerektiği değerlendirilmektedir.

12. 2020-2021 eğitim öğretim yılının başladığı 1 Eylül tarihine kadar durdurulmuş olan destek eğitim hizmetlerinde ek ders ücreti karşılığında görevlendirilenlerin mağduriyetlerinin giderilmesi için destek eğitim odası hizmetinin 28 Mart 2020 tarihinden itibaren uygulaması durdurulan eğitim faaliyetleri arasından çıkarılabileceği Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Ve

Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından Millî Eğitim Bakanlığı Personel Genel

Müdürlüğüne hitaben yazılan 12/05/2020 tarihli yazıda da ifade edilmiş olup; yapılan inceleme neticesinde söz konusu ücretli öğretmenlerin yeniden görevlendirilmeleri ve eğitimlerine ara verilen özel eğitime ihtiyacı olanlara pandemi durumu da gözetilerek Temmuz

Ağustos aylarında telafi eğitimlerin verilmesi suretiyle mağduriyetlerin giderilmesinin uygun olduğu değerlendirilmiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı tespit edilmiştir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının

İdareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde İdare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse, (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;

Özel eğitime ihtiyacı olanlara gerekli telafi eğitimin sağlanması ve bu telafi eğitimlerde görevleri sonlandırılan ücretli öğretmenlerin pandemi durumu da gözetilerek Temmuz

Ağustos aylarında görevlendirilmeleri hususunda MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA

TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası

uyarınca; MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verilmiştir.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi