|
ÖZET: Danıştay kararında, Elazığ PTT Başmüdürlüğünde çalışan bir memurun COVID-19 nedeniyle idari izin talebi incelenmiştir. Başvuran, kronik hastalığı nedeniyle idari izinli sayılmayı istemiş, ancak idare, hizmet ihtiyacı nedeniyle göreve çağırmıştır. İdarenin, Cumhurbaşkanlığı Genelgeleri çerçevesinde takdir yetkisi bulunduğu ve bu yetkinin kamu yararı ile sınırlı olduğu vurgulanmıştır. İdare, başvuranın durumunu değerlendirirken, hizmetin aksatılmaması ve iş yükünün artması gibi gerekçeleri dikkate almıştır.
Sonuç olarak, başvuranın göreve çağrılması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmemiştir. İdarenin takdir yetkisini kullanırken nesnellik, tarafsızlık ve eşitlik ilkelerine uygun hareket ettiği belirtilmiştir. Bu nedenle, başvurunun reddine karar verilmiştir. Karar, kamu hizmetlerinin sürekliliği ve kamu yararı açısından önemli bir hukuki değerlendirme sunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/89007-S.20.97268
BAŞVURU NO : 2020/97594
KARAR TARİHİ : 03/12/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ELAZIĞ PTT BAŞMÜDÜRLÜĞÜ
COVID-19 tedbirleri kapsamında idari izinli sayılma
BAŞVURUNUN KONUSU :
taleplidir.
BAŞVURU TARİHİ : 29/09/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; PTT Genel Müdürlüğüne bağlı Elazığ PTT Başmüdürlüğünde sicil
numarasıyla memur olarak görev yapmakta olduğunu, e-nabız sisteminde yer alan 18/09/2020 tarihli ve 39350 sayılı idari izne esas COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalığı (KOAH) nedeniyle idari izinliyken 18/09/2020 tarihinde çalıştığı Müdürlük tarafından şifahi olarak göreve çağrıldığını, Müdürlüğe; yazılı olarak göreve çağrılmasını, hastalığını büyük risk taşıdığını ve eşinin 5 aylık hamile olduğunu, kendisine bulaş olması halinde eşinin de risk altında olacağını ifade ederek idari izninin devamı ettirilmesi için dilekçe verdiğini, dilekçesine cevaben Elazığ PTT Başmüdürlüğünün 28/09/2020 tarihli yazısında; göreve başlaması, başlamadığı takdirde hakkında idari soruşturma açılacağının ifade edildiğini belirterek konunun incelenerek 2020/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında kamu çalışanları için idari izne esas COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalığından dolayı idari izninin Cumhurbaşkanlığı tarafından yeni bir genelge çıkarılana kadar devam ettirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 16/10/2020 tarihli ve -S. sayılı bilgi ve belge talebine
istinaden Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi İnsan Kaynakları Daire Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan 06/11/2020 tarihli ve E. sayılı yazıda özetle;
2.1) Başvuranın, Elazığ PTT Başmüdürlüğü Ataşehir Merkez Müdürlüğüne bağlı Halit Efendi
Şubesinde 657/399 sayılı KHK II sayılı cetvele tabi sözleşmeli personel olarak gişe ve büro görevlisi pozisyonunda çalıştığı, anılan merkezin genel norm durumunun 26 olduğu, 19 dolu 7 boş norm ile hizmet verildiği, başvuranın çalıştığı şubenin normunun ise 2 olup 1 çalışanı bulunduğu,
2.2) 2020/11 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi çerçevesinde Şirket tarafından yapılan
15/09/2020 tarih ve 8216 sayılı ve “İdari izin” konulu tebliğ gereğince hizmetlerine ihtiyaç duyulması nedeniyle Başmüdürlük bünyesinde idari izinli olan tüm personelin göreve çağırıldığı ve anılan hususun 18/09/2020 tarih ve sayılı yazı ile tüm personele tebliğ edildiği, başvuranın konuya ilişkin yapmış olduğu başvurulara cevap verilmiş olduğu,
2.3) Pandemi nedeniyle Şirket iş yükünün artması ve ancak idari izinli personelin bulunması
nedeniyle eksik personelle hizmet verilmeye çalışılması, mevcut durumun diğer merkezlerde de söz konusu olması nedeniyle merkezler arası geçici personel görevlendirmeleri işlemleri yapılması zorunluluklarının ortaya çıkması, pandemi öncesi sürece kıyasla eksik personelle daha fazla iş yapılması için mevcut çalışan personelin daha fazla mesai harcaması, çeşitli tedbirler alınarak iş yükünün giderilmesi veya azaltılması amaçlanmasına rağmen olumlu sonuçlar alınamadığı, idari izinli personelin mevcut işlerinin diğer personel tarafından yerine getirilmesine rağmen Şirketin yoğun iş yükünü karşılayamaması sebebiyle müşteri nezdinde kurumun prestij ve itibarının da zedelenmekte olduğu, hukuksal durumun elvermesi neticesinde hizmetine ihtiyaç duyulan personelin çağırılmasının zorunluluk arz ettiği, personel ayrımı yapılmaksızın tüm personelin göreve çağırıldığı,
2.4) Şirkete personel alımı ile ilgili herhangi bir çalışma bulunmamakla birlikte, Yönetim
Kurulunca uygun görülmesi halinde personel alımı yapılabileceği,
2.5) Pandemi sürecinin ne zaman sona ereceğine ilişkin herhangi bir öngörü olmaması, gelinen
süreçte başvuranın ilk aşamadan beri idari izinli olması, ancak Şirket iş yükünün birikerek artması, iş yükü artışının bir hizmet kurumu olan Şirket hizmetlerinde gecikmelere sebebiyet vermesi, aynı zamanda vatandaş/müşteri nezdinde prestij ve itibar kaybına yol açması, idari izinli olmayan personelin de idari izinli personelin işlerini yüklenmesi ve ancak zor şartlar altında devam edilmesi dikkate alındığından başvuranın bilim kurulu tavsiyeleri doğrultusunda gerekli önlemleri alarak çalışmasının uygun olacağı ve gişede çalışacak olan personel için gerekli önlemlerin alınması için anılan Başmüdürlüğün de tıpkı diğer personelde olduğu gibi üzerine düşen yükümlülükleri yerine getireceğinin sabit olduğu ve başvuranın işe çağırılması gerektiğinin düşünüldüğü belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair
Kanun Hükmünde Kararnamenin “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde “Bu
Kanun Hükmünde Kararname, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları personelinin hizmete alınmalarını, görev ve yetkilerini, niteliklerini, atanma, ilerleme, yükselme, hak ve yükümlülükleriyle diğer özlük haklarını düzenler.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Ret Karar
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7) Elazığ PTT Başmüdürlüğü Ataşehir Merkez Müdürlüğüne bağlı Halit Efendi Şubesinde
657/399 sayılı KHK II sayılı cetvele tabi sözleşmeli personel olarak gişe ve büro görevlisi pozisyonunda çalışan başvuran, e-nabız sisteminden alınmış COVID-19 hastalığı için risk grubunda kronik hastalığı olduğuna dair belgesine istinaden, idari izinli sayılmayı talep etmektedir (§1).
8) 29/05/2020 tarihli ve 31139 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2020/8 sayılı ve
‘COVID-19 Kapsamında Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Normalleşme ve Alınacak Tedbirler’ konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde;
8.1) COVID19 salgını ile mücadele amacıyla yürürlüğe konulan ‘Kamu Görevlilerinin
Yurtdışına Çıkış İzni’ konulu 2020/2 sayılı Genelge ile ‘COVID-19 Kapsamında Kamu
Çalışanlarına Yönelik İlave Tedbirler’ konulu 2020/4 sayılı Genelgenin, 01/06/2020 tarihi itibarıyla yürürlükten kaldırıldığı,
8.2) Çalıştırılma biçimlerine bakılmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarında (Sağlık Bakanlığı
ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı hariç) çalışan yönetici kadro ve pozisyonunda bulunanlar hariç 60 yaş ve üzerinde olanlar ile Sağlık Bakanlığının belirlediği kronik hastalığı bulunanların idari izinli sayılacağı, idari izinli sayılanların bu sürede görevlerini fiilen yerine getirmiş sayılacağı, mali ve sosyal hak ve yardımları ile diğer özlük haklarının saklı kalacağı, bu personelin amirinin izni dışında görev mahallinden ayrılmayacağı ve hizmetine ihtiyaç duyulanların çağırıldıkları anda görevlerine dönecekleri düzenlenmiştir.
9) 26/08/2020 tarihli ve 31225 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2020/11 sayılı ve ‘COVID-
19 Kapsamında Kamu Çalışanlarına Yönelik Tedbirler’ konulu Cumhurbaşkanlığı
Genelgesinde; COVID-19 salgınıyla mücadeleyi ve salgının etkilerinin azaltılmasına yönelik faaliyetleri zafiyete uğratmama ve kamu hizmetlerini aksatmama şartıyla; çalıştırılma biçimine bakılmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlara uzaktan çalışma, dönüşümlü çalışma gibi esnek çalışma yöntemleri uygulanabileceği; buna dair usul ve esasların bakanlıklar, bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşları için üst yönetici tarafından belirleneceği, idari izinliler ile uzaktan veya dönüşümlü çalışanların, amirlerinin izni dışında görev mahallerinden ayrılamayacağı ve hizmetine ihtiyaç duyulanların çağırıldıkları anda görevlerine dönmek zorunda oldukları düzenlenmiştir.
10) 2020/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi düzenlemesi ile Sağlık Bakanlığı tarafından
belirlenen kronik hastalığı bulunanların idari izinli sayılacağı öngörülmüş olup Sağlık
Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 05/06/2020 tarihli ve E.1187 sayılı yazısında;
10.1) Kamu çalışanlarından idari izne esas olmak üzere COVID-19 hastalığı için risk grubunda
olan kronik hastalıkların; halen immünsüpressif tedavi alanlar, metastatik ve/veya kemoterapi/radyoterapi alan kanser hastaları, kornea nakli hariç solid organ nakli, kemik iliği/kök hücre nakli yapılan hastalar, kronik obstrüktif veya destrüktif akciğer hastalığı veya status astmatikus hikayesi olan hastalar, insüline bağlı diyabet ve komplike (serebrovasküler, koroner, böbrek, polinöropati) insüline bağımlı olmayan diabetes mellitus hastaları, komplike hipertansiyon (serebrovasküler, böbrek, konjestif kalp yetmezliği), dekompanse kalp yetmezliği, akut koroner sendrom geçiren hastalar, kronik karaciğer ve böbrek yetmezliği olan hastalar, serebrovasküler hastalık (inme, kanama) geçiren hastalar şeklinde belirlendiği,
10.2) Bakanlık tarafından belirlenen hastalıklardan 01/06/2020 tarihinden önceki 2 (iki) yıl
içerisinde 2 (iki) kez aynı tanıyı almış olan kamu çalışanlarına Bakanlık e-nabız sistemi üzerinden “İdari izne esas COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalık durum belgesi” üretileceği,
10.3) E-nabız sistemi üzerinden gerekli çalışmalar tamamlanmış olduğundan idari izinli
sayılacak kamu çalışanlarının söz konusu belgeyi 08/06/2020 tarihinden itibaren sadece e-nabız sistemi üzerinden temin edecekleri açıklamalarına yer verilmiştir.
11) Cumhurbaşkanlığı Genelgeleri gereği, kamu kurum ve kuruluşlarında (Sağlık Bakanlığı ve
Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı hariç) çalışan yönetici kadro ve pozisyonunda bulunanlar hariç 60 yaş ve üzerinde olanlar ile Sağlık Bakanlığının belirlediği kronik hastalığı bulunanlar idari izinli sayılacak ve idari izinli sayılanlardan hizmetine ihtiyaç duyulanlar çağırıldıkları anda görevlerine dönecekler ve kamu hizmetlerini aksatmama şartıyla, çalıştırılma biçimine bakılmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlara uzaktan çalışma, dönüşümlü çalışma gibi esnek çalışma yöntemleri uygulanabilecektir.
12) Buna göre; Cumhurbaşkanlığı Genelgeleri ile idarelere bir takdir yetkisi tanındığı
görülmektedir. İdarenin takdir yetkisine sahip olması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare, takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, eşitlik kuralını gözetmeli, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlarda özel koşullar öngörülmüşse bunlara uymalı; bu yetkiyi kamu yararı ve hizmetin gereklerine uygun bir şekilde objektif, makul ve geçerli neden ve gerekçelere dayalı olarak kullanmalıdır.
13) Başvuranın, e-nabız sisteminden alınmış 18/09/2020 tarihli ve belge numaralı kronik
hastalık durum belgesi bulunduğu ve dolayısıyla COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalığı olduğu açıktır. Bununla birlikte; Cumhurbaşkanlığı Genelgeleri kapsamında
Başmüdürlük bünyesinde idari izinli olan tüm personelin -hizmetlerine ihtiyaç duyulması nedeniyle- göreve çağırıldığı, pandemi sürecinin ne zaman sona ereceğine ilişkin bir öngörü olmaması, Şirket iş yükünün birikerek artıyor olması, gişede çalışacak olan personel için gerekli önlemlerin alınmasına dair Başmüdürlüğün yükümlülüklerini yerine getireceği hususlarının idare tarafından ifade edilmiş (§2) olduğu dikkate alınarak konuya ilişkin düzenlemeler çerçevesinde işlem tesis edilmiş olduğu değerlendirilmiş olup takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına dair bir veriye dosya kapsamında rastlanılmamıştır.
14) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuruya konu edilmiş olan
başvuranın göreve başlatılması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderilmiş olduğu tespit edilmiş, ancak idarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede ve hangi mercie başvurulabileceği gösterilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespitiyle idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Elazığ İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve POSTA VE TELGRAF TEŞKİLATI ANONİM ŞİRKETİNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi