Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Fizyoloji Anabilim Dalı doktora programı öğrencisi, yeterlik sınavını başarıyla geçtikten sonra altı ay içinde tez önerisinde bulunmadığı gerekçesiyle kaydının silinmesine itiraz etmiştir. Başvuran, COVID-19 pandemisi nedeniyle tez çalışmalarının durakladığını ve bu nedenle kaydının silinmesinin hukuka aykırı olduğunu savunmuştur. İdare, başvuranın tez önerisini zamanında sunmaması nedeniyle kaydının silinmesinin zorunlu olduğunu belirtmiştir.

Yapılan değerlendirmede, başvuranın doktora yeterlik sınavından sonra altı ay içinde tez önerisini sunmadığı ve bu nedenle kaydının silinmesinin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. İdare, başvuranın tez önerisi ve izleme komitesi raporlarını sunmadığını, dolayısıyla kaydının silinmesinin gerekliliğini vurgulamıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/6007-S.21.9693

BAŞVURU NO : 2020/99203

KARAR TARİHİ : 13/04/2021

RET KARARI

ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, doktora programından kaydının silinmesine itirazı hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 27/10/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Kurumumuza 27.10.2020 tarihinde yapılan başvuruda Atatürk Üniversitesi Sağlık

Bilimleri Enstitüsü Fizyoloji Anabilim Dalı (ABD)’nda doktora programı öğrencisi olduğunu, 2014 yılında başladığı doktora programında Ocak 2017 tarihinde derslerini başarıyla tamamlayarak yeterlilik sınavına girdiğini ve bu sınavda başarılı olarak tez aşamasına geçtiğini, Fizyoloji ABD tarafından tez danışmanının ve tez çalışma konusunun belirlenerek tarafına bildirildiğini, o tarihten itibaren etik kurul onayı alınarak başladığı tez çalışmalarının devam ettiğini, ancak tez konusu klinik araştırma temelli olduğundan ve Mart

2020 tarihinden beri COVID-19 pandemisinden dolayı çalışmalarında duraklamak zorunda kaldığını, en

son 01.10.2020 tarihinde 2020-2021 güz dönemi için harcını yatırarak ders kaydını yaptırdığını ve Ağustos

2020 tarihinde başka bir üniversiteye geçen tez danışmanını bilgilendirdiğini, 19.10.2020 tarihinde öğrenci

bilgi sistemine giriş yaptığında doktora programının 02.10.2020 tarihinde sonlandırıldığını gördüğünü, durumu Enstitü’ye sorduğunda kaydının silindiğini ve sebebinin de yeterlik sınavına müteakip en geç altı ay içinde tez önerisinde bulunmadığından kaynaklandığını öğrendiğini, ancak Fizyoloji ABD ile görüştüğünde teziyle ilgili tüm yazışmaların Bölüm tarafından Enstitü’ye gönderildiğini herhangi bir eksik durumun olmadığını aksi halde bu kayıt silme işleminin 2 yıl önce yapılması gerektiğinin söylendiğini, kendi sorumluluğunda olmayan bir işlem sebebiyle doktora kaydının tezini bitirme aşamasında sonlandırılmasının mağduriyetine neden olduğunu ifade etmekte ve hukuka ve mevzuata açıkça aykırı olarak yapılan bu işlemin yürütmesinin durdurularak mağduriyetinin giderilmesi için doktora kayıt silme işleminin geri alınmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Kurumumuzun 02.11.2020 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden Atatürk

Üniversitesi Rektörlüğü Hukuk Müşavirliğinin 11.11.2021 tarihli ve sayılı yazı ve

ekinde yer alan Sağlık Bilimleri Enstitüsünün cevabında:

2.1) Başvuranın 05.08.2014 tarihinde kayıt olduğu, tez danışmanı olarak Dr. Öğrt. Üyesi nin

24.08.2016 tarihinde atandığı, doktora yeterlik sınavına

26.01.2017 tarihinde girdiği ve Başarılı olduğu, ancak tez önerisi başvurusu yapılmadığı, tez önerisi

başvurusu yapılabilmesi için Enstitü internet sayfasında yer alan; “DR_08_Doktora Tez Konusu Önerisi

Formu (TİK üyelerinin ıslak imzalı)”, “Tez Konusu Öneri Şablonu”, “intihal oranlarını gösteren rapor” ile birlikte “Etik Kurul Kararı” eklenerek Enstitüye gönderilmesi gerektiği, gönderildiği iddia edilen

12.06.2019 tarih ve ayılı belge ekindeki Etik Kurul Kararının hem istenilen formlar ile birlikte

gönderilmediği, hem de Tez İzleme Komitesi Üyeleri belirlenmeden gönderildiği, bu nedenle yazı iade edilerek öncelikle Tez İzleme Komitesi Üyelerinin belirlenmesi daha sonra tez önerisinde bulunulması gerektiğinin bildirildiği, 12.06.2019 tarih ve sayılı belgenin iade edildiğine dair ekran görüntüsünün mevcut olduğu, Tez İzleme Komitesinin 26.07.2019 tarih ve sayılı Anabilim

Dalı Başkanlığının teklifi ve Enstitü Yönetim Kurulunun 31.07.2019 tarihli oturumunda alınan sayılı kararıyla kabul edildiği, dolayısıyla Tez İzleme Komitesi belirlendikten sonra tez önerisinde bulunulması gerektiği, ancak bu tarihten sonra Enstitüye Anabilim Dalı Başkanlığından tez önerisi ile ilgili herhangi bir yazı gelmediği;

2.2) Başvuranın kaydının Enstitü Yönetim Kurulunun 02.10.2020 tarihli oturumunda alınan

sayılı Kararı ile silindiği ve kararın Anabilim Dalı Başkanlığına gönderildiği;

2.3) Atatürk Üniversitesi Lisansüstü Uygulama Esasları’nın “Tez izleme komitesi” başlıklı 21 inci

maddesindeki “Yeterlik sınavında başarılı bulunan öğrenci için ilgili enstitü ana bilim/ana sanat dalı başkanlığının önerisi ve enstitü yönetim kurulu onayı ile bir ay içinde bir tez izleme komitesi oluşturulur.” ve “Tez önerisi savunması” başlıklı 22 nci maddesindeki “Doktora yeterlik sınavını başarı ile tamamlayan öğrenci, en geç altı ay içinde, yapacağı araştırmanın amacını, yöntemini ve çalışma planını kapsayan tez önerisini tez izleme komitesi önünde sözlü olarak savunur. Öğrenci, tez önerisi ile ilgili yazılı bir raporu sözlü savunmadan en az on beş gün önce komite üyelerine dağıtır.” şeklindeki maddeleri gereğince belirlenen sürelerin dışında doktora programında ilerlemenin mümkün olmadığı; Enstitüde Yükseköğretim

Kurulu Başkanlığı, Atatürk Üniversitesi eğitim-öğretim mevzuatlarının yürütüldüğü, belirtilen mevzuatların dışına çıkılmasının söz konusu olmadığı;

2.4) Başvuranın kaydı silindikten sonra 20.10.2020 tarih ve sayılı dilekçesi ile başvurusuna

Enstitünün yazısı ile cevap verildiği;

2.5) Başvuranın tez çalışma konusunun belirlenerek tarafına bildirildiğini söylediği, bununla ilgili resmi

belge varsa Enstitüye sunması gerektiği, tez önerisi kabul edilen öğrencilerin Yönetim Kurulu Kararlarının

Raporu sunması gerekmekte olduğu, Enstitüye Tez İzleme Komitesi Ara Raporunun da gelmediği, Lisansüstü Uygulama Esaslarının 22 nci maddesinin dördüncü fıkrasında “Tez önerisi kabul edilen öğrenci

için tez izleme komitesi, Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık ayları arasında birer defa olmak üzere yılda en az iki kez toplanır. Tez önerisi kabul tarihi ile ilk tez izleme komitesi toplantısı arasında en az 3 ay süre olmalıdır. Öğrenci, toplantı tarihinden en az bir ay önce komite üyelerine yazılı bir rapor sunar. Bu raporda o ana kadar yapılan çalışmaların özeti ve bir sonraki dönemde yapılacak çalışma planı belirtilir. Öğrencinin tez çalışması, komite tarafından başarılı veya başarısız olarak belirlenir. Süresi içerisinde sunulmayan tez izleme komitesi raporları başarısız tez izleme komitesi raporu olarak değerlendirilir. Komite tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin ilgili Enstitü ile ilişiği kesilir.” denildiğinden bu nedenle de kaydının silinmesi gerektiği, Covid-19 nedeni ile tez çalışmasını duraklattığının söylendiği, bu durumda danışmanı ve Anabilim Dalı Başkanlığı aracılığı ile Enstitüden kayıt dondurma veya ek süre isteme talebinde bulunması gerektiği, fakat öğrencinin bu konuda da herhangi bir talebi olmadığı, öğrencinin kendi kararı ile tez çalışmasını duraklatamayacağı;

3) Kurumumuzun 16.03.2021 tarihli ve S.21.6886 sayılı ilave bilgi-belge talep yazısına istinaden

Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü Sağlık Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğünün 19.03.2021 tarihli ve sayılı yazısında;

3.1) Başvuranın Fizyoloji Anabilim Dalı Doktora Programına yüksek lisans derecesi ile kabul edildiği,

17.07.2016 tarihli ve sayılı Atatürk Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 18

inci maddesi gereğince 2016-2017 eğitim-öğretim yılı güz yarıyılından itibaren azami tamamlama süresinin on iki yarıyıl olduğu;

3.2) Başvuranın kaydının tez konusunu bildirmemesinden dolayı silindiği, kaydının geç silinme durumunun

ise lisansüstü öğrencilerin ders dönemi ve tez çalışmalarının her dönem sonunda kontrol edilmek suretiyle lisansüstü öğrenim süreçlerinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesine azami gayret gösterilmekte olduğu, yapılan kontrollerde başvuranın ilk danışmanının ihraç olması nedeniyle danışman değişikliğinin yapılması, tez konusu önerisinin eksik gönderilmesi ve Enstitü tarafından iade edilmesi, her dönem sonunda yapılan kontrollerde öğrencinin durumunun karmaşık olması nedeniyle kaydının silinmesinin sehven gözden kaçırıldığı;

3.3) Başvuranın ilk danışmanının ihraç olması nedeniyle Enstitü Yönetim Kurulunun 24.08.2016 tarih ve

2016-27-5/c kararı ile Dr. Öğr. Üyesi .’nin atandığı, akabinde 26.01.2017 tarihinde öğrencinin yeterlik sınavının yapıldığı, Dr. Öğr. Üyesi nin yeterlik sınavından sonra adı geçen öğrencinin öğrenim süreci ile ilgili herhangi bir başvurusuna rastlanmadığı, Dr. Öğr. Üyesi nin 15.09.2020 tarihinde

Üniversitelerinden istifa ederek ayrıldığından, konuya ivedi cevap verilmesi gerektiğinden görüş alınamadığı;

Hususlarının açıklandığı görülmüştür.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4) 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine

başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği

Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”

5) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi”

başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin

her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

6) 6.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Diploma alma, ders kredilerinin

hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44 üncü maddesinin ilgili bentlerinde; “a. Yükseköğretim kurumlarının … lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; … doktora … diploması alır. Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir. İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır.

b. Yükseköğretim kurumlarında, … her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; …

kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; … diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile …

eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir. c. … lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.”

7) Mülga ancak başvuranın kayıt olduğu dönemde yürürlükte olan 1.7.1996 tarihli ve 22683 sayılı

Resmî Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin;

7.1) “Süre” başlıklı 19 uncu maddesinde; “a) Doktora programını tamamlama süresi yüksek lisans

derecesi ile kabul edilenler için azami altı yıl, lisans derecesi ile kabul edilenler için azami dokuz yıl olup, uygulamaya ilişkin düzenlemeler konusunda ilgili üniversite senatoları yetkilidir. b) Doktora programı için gerekli kredili dersleri başarıyla tamamlamanın azami süresi tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için iki yıl, lisans derecesi ile kabul edilenler için üç yıldır. c) Kredili derslerini başarıyla bitiren, yeterlik sınavında başarılı bulunan ve tez önerisi kabul edilen, ancak tez çalışmasını (a) bendinde belirtilen altı yıl sonuna, lisans derecesi ile kabul edilmiş olan öğrenci için dokuz yıl sonuna kadar tamamlayamadığı için tez sınavına giremeyen bir öğrenciye, ilgili enstitü anabilim dalı başkanlığının önerisi ve ilgili enstitü yönetim kurulu onayı ile tezini jüri önünde savunması için her seferinde en az altı ay olmak üzere yeni süreler verilir. d) Bu süre içinde kredili derslerini başarıyla tamamlamayanlar ile azami süresi içinde tez çalışmasını tamamlayamayanlar, 2547 sayılı Kanunun 46 ncı maddesinde belirtilen koşullara göre ilgili döneme ait öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretlerini ödemek koşulu ile öğrenimlerine devam etmek için kayıt yaptırabilir. Bu durumda, ders ve sınavlara katılma ile tez hazırlama hariç, öğrencilere tanınan diğer haklardan yararlandırılmaksızın öğrencilik statüleri devam eder. Lisans derecesi ile doktora programına başvurmuş olanlardan, gerekli kredi yükü, proje ve benzeri diğer şartları yerine getirmiş olmaları kaydıyla doktora tezinde başarılı olamayan öğrencilerin talepleri halinde kendilerine tezsiz yüksek lisans diploması verilir.”

7.2) “Tez Önerisi Savunması” başlıklı 23 üncü maddesinde; “a) Doktora yeterlik sınavını başarı ile

tamamlayan öğrenci, en geç altı ay içinde, yapacağı araştırmanın amacını, yöntemini ve çalışma planını kapsayan tez önerisinin Tez İzleme Komitesi önünde sözlü olarak savunur. Öğrenci, tez önerisi ile ilgili yazılı bir raporu sözlü savunmadan en az onbeş gün önce komite üyelerine dağıtır. b) Tez İzleme Komitesi, öğrencinin sunduğu tez önerisinin kabul veya reddedileceğine salt çoğunlukla karar verir. Bu karar, enstitü

anabilim dalı başkanlığınca tez önerisini izleyen üç gün içinde ilgili enstitüye tutanakla bildirilir. c)

(Değişik bend: 06.02.2013 – 28551 S. R.G. Yön./13. md.) Tez önerisi reddedilen öğrenci yeni bir danışman ve tez konusu seçme hakkına sahiptir. Böyle bir durumda yeni bir Tez İzleme Komitesi atanabilir. d)

(Değişik bend: 06.02.2013 – 28551 S. R.G. Yön./13. md.) Tez önerisi kabul edilen öğrenci için Tez İzleme

Komitesi, Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık ayları arasında birer kere olmak üzere yılda iki kez toplanır.

Öğrenci, toplantı tarihinden en az bir ay önce komite üyelerine yazılı bir rapor sunar. Bu raporda o ana kadar yapılan çalışmaların özeti ve bir yıl sonraki dönemde yapılacak çalışma planı belirtilir. Öğrencinin tez çalışması, komite tarafından başarılı veya başarısız olarak belirlenir.”

8) 20.04.2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim

Yönetmeliği’nin;

8.1) “Süre” başlıklı 17 nci maddesinin ilgili fıkralarında; “(1) Doktora programı, bilimsel hazırlıkta

geçen süre hariç tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın sekiz yarıyıl olup azami tamamlama süresi on iki yarıyıl; lisans derecesi ile kabul edilenler için on yarıyıl olup azami tamamlama süresi on dört yarıyıldır. (2) Doktora programı için gerekli kredili dersleri başarıyla tamamlamanın azami süresi tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için dört yarıyıl, lisans derecesi ile kabul edilenler için altı yarıyıldır. Bu süre içinde kredili derslerini başarıyla tamamlayamayan veya yükseköğretim kurumunun öngördüğü en az genel not ortalamasını sağlayamayan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir. (3) Kredili derslerini başarıyla bitiren, yeterlik sınavında başarılı bulunan ve tez önerisi kabul edilen, ancak tez çalışmasını birinci fıkrada belirtilen on iki veya on dört yarıyıl sonuna kadar tamamlayamayan öğrencinin ilişiği kesilir.”

8.2) “Tez danışmanı atanması” başlıklı 18 inci maddesinin birinci fıkrasında; “(1) Enstitü

anabilim/anasanat dalı başkanlığı her öğrenci için kendi üniversite kadrosunda bulunan bir tez danışmanını ve danışmanla öğrencinin birlikte belirleyeceği tez konusu ile tez başlığını ilgili enstitüye önerir. Tez danışmanı ve tez önerisi enstitü yönetim kurulu kararıyla kesinleşir. Tez danışmanının öğrencinin programı içinde ne zaman atanacağı senato tarafından kabul edilen yönetmelikte belirtilir. Ancak tez danışmanının, en geç ikinci yarıyılın sonuna kadar atanması zorunludur.”

8.3) “Tez izleme komitesi” başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrasında; “(1) Yeterlik sınavında başarılı

bulunan öğrenci için ilgili enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığının önerisi ve enstitü yönetim kurulu onayı ile bir ay içinde bir tez izleme komitesi oluşturulur.”

8.4) “Tez önerisi savunması” başlıklı 21 inci maddesinde; “(1) Doktora yeterlik sınavını başarı ile

tamamlayan öğrenci, en geç altı ay içinde, yapacağı araştırmanın amacını, yöntemini ve çalışma planını kapsayan tez önerisini tez izleme komitesi önünde sözlü olarak savunur. Öğrenci, tez önerisi ile ilgili yazılı bir raporu sözlü savunmadan en az on beş gün önce komite üyelerine dağıtır. (2) Tez izleme komitesi, öğrencinin sunduğu tez önerisinin kabul, düzeltme veya reddedileceğine salt çoğunlukla karar verir.

Düzeltme için bir ay süre verilir. Bu süre sonunda kabul veya red yönünde salt çoğunlukla verilen karar, enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığınca işlemin bitişini izleyen üç gün içinde enstitüye tutanakla bildirilir. (3) Tez önerisi reddedilen öğrenci, yeni bir danışman ve/veya tez konusu seçme hakkına sahiptir.

Bu durumda yeni bir tez izleme komitesi atanabilir. Programa aynı danışmanla devam etmek isteyen öğrenci üç ay içinde, danışman ve tez konusunu değiştiren öğrenci ise altı ay içinde tekrar tez önerisi savunmasına alınır. Tez önerisi bu savunmada da reddedilen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir. (4) Tez önerisi kabul edilen öğrenci için tez izleme komitesi, Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık

ayları arasında birer defa olmak üzere yılda en az iki kez toplanır. Öğrenci, toplantı tarihinden en az bir ay önce komite üyelerine yazılı bir rapor sunar. Bu raporda o ana kadar yapılan çalışmaların özeti ve bir sonraki dönemde yapılacak çalışma planı belirtilir. Öğrencinin tez çalışması, komite tarafından başarılı veya başarısız olarak belirlenir. Komite tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir. (5) Tez önerisi savunmasına geçerli bir mazereti olmaksızın birinci fıkrada belirtilen sürede girmeyen öğrenci başarısız sayılarak tez önerisi reddedilir.”

8.5) “Programlar, sınavlar ve değerlendirme” başlıklı 34 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “(4)

Lisansüstü programlarla ilgili devam, ders sınavları, ders notları, derslerden başarılı sayılma koşulları, ders tekrarı ve diğer esaslar senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir.”

8.6) “Geçiş hükümleri” başlıklı Geçici Madde 1 in birinci fıkrasında; “Bu Yönetmelikle getirilmiş

hükümlerin uygulaması ve belirlenmiş süreler yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihinden itibaren başlar.”

9) 17.07.2016 tarihli ve 29773 sayılı Atatürk Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim

Yönetmeliği’nin;

9.1) “Öğretim Planları, dersler ve AKTS değerleri” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasında; “(1)

Enstitü anabilim/anasanat dallarındaki lisansüstü öğretim planları, lisansüstü programdan mezun olunabilmesi için alınması gereken zorunlu/seçmeli dersler, tez, seminer ve benzeri çalışmaları ile kredi toplamlarıdır. Bu öğretim planları bu yönetmelikte belirtilen asgari muhtevaya uymak şartı ile ilgili enstitü kurulunda görüşülerek onaylanır.”

9.2) “Hüküm bulunmayan haller” başlıklı 32 nci maddesinde; “(1) Enstitülerin, öğretim

programlarındaki farklılıkların gerektirdiği durumlar ile bu Yönetmelikte yer almayan diğer konularda;

2547 sayılı Kanun, 20/4/2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve

Öğretim Yönetmeliği ile ilgili diğer mevzuat hükümleri, Senato ve enstitü yönetim kurulu kararları uygulanır.”

9.3) “Yürürlükten kaldırılan yönetmelik” başlıklı 33 üncü maddesinde; “(1) 11.07.2013 tarihli ve

28704 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Atatürk Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği

yürürlükten kaldırılmıştır.”

9.4) “Geçiş hükümleri” başlıklı Geçici 1 inci maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden

önce kayıt yaptıran öğrenciler; bu Yönetmeliğin 33 üncü maddesi ile yürürlükten kaldırılan yönetmelik hükümlerine göre öğrenimlerini sürdürürler. Bu öğrencilerden talep edenler bu Yönetmelikle sağlanan haklardan enstitü yönetim kurulu kararıyla yararlanabilirler. Bu öğrencilerin ders ve tez dönemi için belirlenen azami süreler 2016-2017 eğitim ve öğretim yılı güz yarıyılından itibaren başlar. Lisansüstü eğitimin çeşitli aşamalarında bulunan öğrencilerin süre açısından intibakları ilgili enstitüler tarafından yapılır.”

10) Mülga ancak başvuranın kayıt olduğu dönemde geçerli olan 11.07.2013 tarihli ve 28704 sayılı

Atatürk Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği’nin;

10.1) “Doktora Programı” “Programın amacı ve kapsamı” başlıklı 39 uncu maddesinin ikinci

fıkrasında; “(2) Doktora programı, tezli yüksek lisans derecesi olan öğrenciler için toplam yirmi bir

krediden az olmamak koşuluyla en az yedi adet ders, yeterlik sınavı, tez önerisi ve tez çalışmasından oluşur.

Lisans derecesi ile kabul edilmiş öğrenciler için de en az kırk iki kredilik on dört adet ders, yeterlik sınavı, tez önerisi ve tez çalışmasından oluşur.”

10.2) “Süre” başlıklı 40 ncı maddesinde; “(1) Doktora programını tamamlama süresi yüksek lisans

derecesi ile kabul edilenler için azami altı yıl, lisans derecesi ile kabul edilenler için azami dokuz yıldır.

Derslerini başarıyla bitiren, yeterlik sınavında başarılı bulunan, tez önerisi kabul edilen ve tez çalışmasının gereklerini yerine getiren öğrencilerden, yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler tezini en erken altıncı, lisans derecesi ile kabul edilenler tezini en erken sekizinci yarıyıl final sınavlarının başlangıcında teslim edebilirler. Tıpta uzmanlık eğitiminin yapıldığı programlarda doktora bitirme asgari süresi, tıpta uzmanlık eğitim süresinin asgari süresinden az olamaz. Ayrıca öğrenci, tez önerisi kabul edildikten sonra en az iki dönem için başarılı tez çalışması ara raporu vermek zorundadır. (2) Doktora programı için gerekli kredili dersleri başarıyla tamamlamanın azami süresi tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için iki yıl, lisans derecesi ile kabul edilenler için üç yıldır. Kredili derslerini başarıyla tamamlayamayan öğrenciler, başarısız oldukları derslerden başarılı olmak zorundadır. (3) Kredili derslerini başarıyla bitiren, yeterlik sınavında başarılı bulunan ve tez önerisi kabul edilen, ancak tez çalışmasını bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen altı yıl sonuna, lisans derecesi ile kabul edilmiş olan öğrenci için dokuz yıl sonuna kadar tamamlayamadığı için tez sınavına giremeyen bir öğrenciye, ilgili enstitü anabilim dalı başkanlığının önerisi ve ilgili enstitü yönetim kurulu onayı ile tezini jüri önünde savunması için her seferinde en az altı ay olmak üzere yeni süreler verilir. (4) Bu süre içinde kredili derslerini başarıyla tamamlamayanlar ile azami süresi içinde tez çalışmasını tamamlayamayanlar, 2547 sayılı Kanunun 46 ncı maddesinde belirtilen koşullara göre ilgili döneme ait öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretlerini ödemek koşulu ile öğrenimlerine devam etmek için kayıt yaptırabilir. Bu durumda, ders ve sınavlara katılma ile tez hazırlama hariç, öğrencilere tanınan diğer haklardan yararlandırılmaksızın öğrencilik statüleri devam eder. Lisans derecesi ile doktora programına başvurmuş olanlardan, gerekli kredi yükü, proje ve benzeri diğer şartları yerine getirmiş olmaları kaydıyla doktora tezinde başarılı olamayan öğrencilerin talepleri halinde kendilerine tezsiz yüksek lisans diploması verilir.”

10.3) “Tez danışmanı atanması” başlıklı 41 inci maddesinde; “(1) Enstitü yönetim kurulu, doktora

yapacak her öğrenciye, anabilim dalı başkanlığının görüşünü de alarak bir danışman tayin eder. Danışman, ilgili enstitünün yönetim kurulu kararıyla kesinleşir. Öğrencinin danışmanı ilk yarıyılın başında atanabilir.

Tez danışmanı atanıncaya kadar öğrencinin danışmanlığını ilgili anabilim dalı başkanı yürütür. Ancak tez danışmanının, en geç üçüncü yarıyılın başına kadar atanması zorunludur. (2) Danışman o anabilim dalında görevli profesör, doçent ve yardımcı doçentler; bunlar bulunmadığı veya sayıca yeterli olmadığı takdirde en yakın anabilim dalındaki profesör, doçent ve yardımcı doçentlerden seçilir. İkinci tez danışmanının en az doktora derecesine sahip olması gerekir. Tez çalışmasının niteliğinin birden fazla tez danışmanı gerektirdiği durumlarda ikinci tez danışmanı atanabilir. İlgili anabilim/anasanat dalı başkanlığının teklifi ile ikinci tez danışmanı yurt içi veya yurt dışında bulunan başka bir yükseköğretim kurumundan da atanabilir. (3) Danışman, öğrencinin kabul edilmiş olduğu lisansüstü program için enstitü kurulu kararıyla belirlenmiş dersler arasından öğrencinin alacağı dersleri ve yapacağı uygulamaları belirler. Ders kayıt çizelgelerini, ders programlarını, ders belgelerini, sınav sonuçlarını, tespit edilen tez önerisini, tezini, ihtiyaç halinde izin, ek süre isteği gibi durumlarını zamanında enstitüye bildirir.

Bu faaliyetlerdeki aksaklıkların somut bilgi ve belgelerle ilgili enstitü müdürlüğünce tespiti halinde anabilim/anasanat dalı başkanlığı görüşü alınarak öğrencinin tez danışmanı ilgili enstitü yönetim kurulu tarafından değiştirilebilir. (4) Tez danışmanının başka bir yükseköğretim kurumuna geçmesi durumunda öğrenci ders safhasında ise yeni bir danışman atanır. Öğrenci, derslerini başarı ile tamamlamış ise danışmanın isteğine bağlı olarak danışmanlık görevi devam edebilir. (5) Öğrenci ve/veya tez

danışmanının talebi, anabilim/anasanat dalı başkanlığının görüşü ve ilgili enstitü yönetim kurulunun uygun görmesi halinde öğrencinin tez danışmanı değiştirilebilir.”

10.4) “Tez izleme komitesi” başlıklı 43 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “(1) Yeterlik sınavında

başarılı bulunan öğrenci için ilgili enstitü anabilim dalı başkanlığının önerisi ve enstitü yönetim kurulu onayı ile bir ay içinde bir tez izleme komitesi oluşturulur.”

10.5) “Tez önerisi savunması” başlıklı 44 üncü maddesinde; “(1) Doktora yeterlik sınavını başarı ile

tamamlayan öğrenci, en geç altı ay içinde, yapacağı araştırmanın amacını, yöntemini ve çalışma planını kapsayan tez önerisini tez izleme komitesi önünde sözlü olarak savunur. Öğrenci, belirlenen formata uygun olarak hazırladığı tez önerisi ile ilgili yazılı bir raporu sözlü savunmadan en az on beş gün önce komite üyelerine dağıtır. (2) Tez izleme komitesi, öğrencinin sunduğu tez önerisinin kabul veya reddine ilişkin kararını salt çoğunlukla alır. Bu karar, ilgili enstitü anabilim dalı başkanlığı tarafından üç gün içinde enstitüye tutanakla bildirilir. (3) Tez önerisi reddedilen öğrenci, dilediği takdirde yeni bir danışman ve tez konusu seçilmesi için anabilim dalı aracılığı ile ilgili enstitüye başvurabilir. Bu talep, enstitü yönetim kurulunda görüşülerek karara bağlanır. Böyle bir durumda yeni bir tez izleme komitesi atanabilir. (4) Tez önerisi kabul edilen öğrenci için tez izleme komitesi, OcakHaziran ve Temmuz-Aralık ayları arasında birer kere olmak üzere yılda iki kez toplanır. Öğrenci, toplantı tarihinden en az bir ay önce komite üyelerine yazılı bir rapor sunar. Bu raporda o ana kadar yapılan çalışmaların özeti ve bir sonraki dönemde yapılacak çalışma planı belirtilir. Öğrencinin tez çalışması, komite tarafından başarılı veya başarısız olarak belirlenir. Raporları komite tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrenci, anabilim dalı önerisi ve ilgili enstitü yönetim kurulu kararı ile mevcut danışman veya farklı bir konuda yeni bir danışman ile çalışmasına devam edebilir.”

11) 24.05.2017 tarihli ve 9/65 sayılı Senato kararı ile kabul edilen Atatürk Üniversitesi Eğitim ve

Öğretim Uygulama Esasları’nın;

11.1) “Doktora Programı” “Genel Esaslar” başlıklı 16 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde;

“(2) Doktora programı, a) Tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilmiş öğrenciler için, toplam yirmi bir (21) krediden ve bir eğitim öğretim dönemi altmış ( 60) AKTS’den az olmamak koşuluyla en az yedi ders, seminer, yeterlik sınavı, tez önerisi ve tez çalışması olmak üzere en az 240 AKTS kredisinden… oluşur.”

11.2) “Süre” başlıklı 18 inci maddesinin birinci ve üçüncü fıkralarında; “(1) Doktora programı,

bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın sekiz yarıyıl olup azami tamamlama süresi on iki yarıyıl; lisans derecesi ile kabul edilenler için on yarıyıl olup azami tamamlama süresi on dört yarıyıldır. (2) Doktora programı için gerekli kredili dersleri başarıyla tamamlamanın azami süresi tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için dört yarıyıl, lisans derecesi ile kabul edilenler için altı yarıyıldır. Bu sürede kredili derslerini başarıyla tamamlayamayan öğrencinin ilgili Enstitü ile ilişiği kesilir. (3) Kredili derslerini başarıyla bitiren, yeterlik sınavında başarılı bulunan ve tez önerisi kabul edilen, ancak tez çalışmasını birinci fıkrada belirtilen on iki veya on dört yarıyıl sonuna kadar tamamlayamayan öğrencinin ilgili enstitü ile ilişiği kesilir…”

11.3) “Tez izleme komitesi” başlıklı 21 inci maddesinin birinci fıkrasında; “(1) Yeterlik sınavında

başarılı bulunan öğrenci için ilgili enstitü ana bilim/ana sanat dalı başkanlığının önerisi ve enstitü yönetim kurulu onayı ile bir ay içinde bir tez izleme komitesi oluşturulur.”

11.4) “Tez önerisi savunması” başlıklı 22 nci maddesinde; “(1) Doktora yeterlik sınavını başarı ile

tamamlayan öğrenci, en geç altı ay içinde, yapacağı araştırmanın amacını, yöntemini ve çalışma planını kapsayan tez önerisini tez izleme komitesi önünde sözlü olarak savunur. Öğrenci, tez önerisi ile ilgili yazılı bir raporu sözlü savunmadan en az on beş gün önce komite üyelerine dağıtır. (2) Tez izleme komitesi, öğrencinin sunduğu tez önerisinin kabul, düzeltme veya reddedileceğine salt çoğunlukla karar verir.

Düzeltme için bir ay süre verilir. Bu süre sonunda kabul veya red yönünde salt çoğunlukla verilen karar, enstitü ana bilim/ana sanat dalı başkanlığınca işlemin bitişini izleyen üç gün içinde enstitüye tutanakla bildirilir. Tez konusu enstitü yönetim kurulu onayı ile kesinleşir. Kabul edilen tez konusu insandan anket, test, görüşme, gözlem vb. yollarla veri toplamayı gerektirmesi durumunda tez çalışmasına başlanılabilmesi için etik kurul onayı alınması zorunludur. Sağlık BilimleriEnstitüsü programlarında, belirlenen tez konusu için önce EtikKurul onayı alınması zorunludur. ** (3) Tez önerisi reddedilen öğrenci, yeni bir danışman ve/veya tez konusu seçme hakkına sahiptir. Bu durumda yeni bir tez izleme komitesi atanabilir. Programa aynı danışmanla devam etmek isteyen öğrenci üç ay içinde, danışman ve tez konusunu değiştiren öğrenci ise altı ay içinde tekrar tez önerisi savunmasına alınır. Tez önerisi bu savunmada da reddedilen öğrencinin ilgili Enstitü ile ilişiği kesilir. (4) Tez önerisi kabul edilen öğrenci için tez izleme komitesi, Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık ayları arasında birer defa olmak üzere yılda en az iki kez toplanır. Tez önerisi kabul tarihi ile ilk tez izleme komitesi toplantısı arasında en az 3 ay süre olmalıdır. Öğrenci, toplantı tarihinden en az bir ay önce komite üyelerine yazılı bir rapor sunar. Bu raporda o ana kadar yapılan çalışmaların özeti ve bir sonraki dönemde yapılacak çalışma planı belirtilir. Öğrencinin tez çalışması, komite tarafından başarılı veya başarısız olarak belirlenir. Süresi içerisinde sunulmayan tez izleme komitesi raporları başarısız tez izleme komitesi raporu olarak değerlendirilir. Komite tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin ilgili Enstitü ile ilişiği kesilir. (5) Tez önerisi savunmasına geçerli bir mazereti olmaksızın birinci fıkrada belirtilen sürede girmeyen öğrenci başarısız sayılarak tez önerisi reddedilir.”

11.5) “Geçiş hükümleri” başlıklı geçici 1 inci maddesinde; “(1) Bu Uygulama Esaslarının yürürlüğe

girmesinden önce kayıt yaptıran öğrenciler; bu Uygulama Esaslarının 36 ncı maddesi ile yürürlükten kaldırılan Uygulama Esasları hükümlerine göre öğrenimlerini sürdürürler. Bu öğrencilerden talep edenler bu Uygulama Esasları ile sağlanan haklardan Enstitü Yönetim Kurulu kararı ile yararlanabilirler.”

12) Mülga ancak başvuranın kayıt olduğu dönemde geçerli olan 21.05.2013 tarihli ve 4/81-83 sayılı

Senato Kararı ile kabul edilen Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Eğitim ve Öğretim

Uygulama Esasları’nın;

12.1) “Doktora Programı” “Süre” başlıklı 16 ncı maddesinde; “(1) Doktora programını tamamlama

süresi yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için azami altı yıl, lisans derecesi işle kabul edilenler için azami dokuz yılda derslerini başarıyla bitiren, yeterlik sınavında başarılı bulunan, tez önerisi kabul edilen ve tez çalışmasının gereklerini yerine getiren öğrencilerden, yüksek lisans derecesi ile kabul edilen öğrenciler tezini Enstitü’ye kayıt yaptırdığı tarih itibariyle en erken sekizinci, lisans derecesi ile kabul edilenler ise onuncu yarıyılın bitiminde teslim edebilir. Kayıt dondurma ve bilimsel hazırlık programında geçen süreler, asgari yarıyıl hesaplanmasına dahil edilmez. (2) Tıpta uzmanlık eğitiminin yapıldığı programlarda doktora programını tamamlamanın asgari süresi, tıpta uzmanlık eğitiminin asgari süresinden az olamaz.”

12.2) “Doktora Tez Başvurusu ve Tezin Sonuçlanması” başlıklı 17 nci maddesinin birinci ve ikinci

fıkralarında; “(1) Tez izleme komitesi tarafından kabul edilen tez önerisi için etik kurul onayı alınır. Tez başvuru formuna, etik kurul onay formu ve komite rapor eklenerek Enstitü’ye teslim edilir. (2) Öğrenci, tez önerisi kabul edildikten sonra en az iki dönem için başarılı tez çalışması ara raporu vermek zorundadır.”

13) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Eğitim Öğretim Dairesi Başkanlığının 13.06.2016 tarihli ve

35253 sayılı yazısında; “Bazı Yükseköğretim Kurumlarının 20 Nisan 2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi

Gazetede yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin uygulanmasında tereddüt ettikleri hususlara ilişkin yazıları 08.06.2016 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulunda incelenmiş ve 2547 sayılı

Kanun’un 7 inci ve 44 üncü maddesinin (c) fıkrası uyarınca, tereddüt edilen hususlara ilişkin olarak; a.

Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde Geçici Madde 1 ile halen lisansüstü programlarda öğrenci olanlar için daha önce aldıkları süreler dikkate alınmadan yönetmelikte belirlenen azami süre yeniden başlamış olup, yönetmeliğin 20 Nisan 2016 tarihinde yayınlandığı ve 2015-2016 eğitim öğretim yılı bahar döneminin ortasına gelindiği alınarak, öğrenciler için yönetmelikte yer alan sürelerin başlangıç tarihi olarak 2016-2017 güz yarıyılının esas alınması, b. Azami sürenin yeniden başladığı dikkate alınarak, öğrencilerin ders, yeterlilik, tez vb. hususlarda daha önceki başarısız oldukları sayı dikkate alınmadan yönetmelikte yer alan hakların öğrencilere verilmesi gerektiği ve ilişiklerinin kesilemeyeceği,… hususlarında” açıklama yapılmıştır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

14) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, emsal kararlar ve tüm dosya

kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

15) Kurumumuza yapılan başvuruda;

15.1) Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Fizyoloji ABD doktora programı öğrencisi olan

başvuranın, 2014 yılında başladığı doktora programında yeterlik sınavına müteakip en geç altı ay içinde tez önerisinde bulunmadığı gerekçesi ile kaydının 02.10.2020 tarihinde sonlandırılmasına itiraz ettiği ve kendi sorumluluğunda olmayan bir işlem sebebiyle doktora kaydının tezini bitirme aşamasında sonlandırılmasının mağduriyetine neden olduğu iddiasıyla hukuka ve mevzuata açıkça aykırı olarak yapılan bu işlemin yürütmesinin durdurularak mağduriyetinin giderilmesi için doktora kayıt silme işleminin geri alınmasını talep ettiği anlaşılmıştır.

15.2) Başvuranın detaylı iddialarında;

15.2.1) Yeterlilik sınavında başarılı olarak tez aşamasına geçtikten sonra Fizyoloji ABD tarafından tez

danışmanının ve tez çalışma konusunun belirlenerek tarafına bildirildiği, etik kurul onayı alınarak başladığı tez çalışmaları devam ederken tez konusunun klinik araştırma temelli olması ve Mart 2020 tarihinden beri

COVID-19 pandemisinden dolayı çalışmalarının duraklamak zorunda kaldığı, en son 01.10.2020 tarihinde

2020-2021 güz dönemi için gerekli harcını yatırarak ders kaydını yaptırdıktan hemen sonra 19.10.2020 tarihinde ise ders kaydının onaylanıp onaylanmadığını kontrol etmek için öğrenci bilgi sistemine giriş yaptığında doktora programının 02.10.2020 tarihinde sonlandırıldığını gördüğü;

15.2.2) Doktora programına yerleştirildiği 2014 yılında tabi olduğu 11.07.2013 tarihi Atatürk Üniversitesi

Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 40 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “kredili derslerini başarıyla bitiren, yeterlik sınavında başarılı bulunan ve tez önerisi kabul edilen, ancak tez çalışmasını bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen altı yıl sonuna (lisans derecesi ile kabul edilmiş olan öğrenci için dokuz yıl sonuna) kadar tamamlayamadığı için tez sınavına giremeyen bir öğrenciye, ilgili enstitü anabilim dalı başkanlığının önerisi ve ilgili enstitü yönetim kurulu onayı ile tezini jüri önünde savunması için her seferinde en az altı ay olmak üzere yeni süreler verilir.” şeklindeki mevzuata aykırı davranılarak mağdur olmasına sebebiyet verildiği; ayrıca halen yürürlükte olan 17.07.2016 tarihli Atatürk

Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 33 üncü maddesiyle 11.07.2013 tarihli Atatürk

Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği’nin yürürlükten kaldırıldığı, ancak konulan geçiş hükmü olan Geçici 1 inci maddede yer alan “(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce kayıt yaptıran öğrenciler; bu Yönetmeliğin 33 üncü maddesi ile yürürlükten kaldırılan yönetmelik hükümlerine göre öğrenimlerini sürdürürler. Bu öğrencilerden talep edenler bu Yönetmelikle sağlanan haklardan enstitü yönetim kurulu kararıyla yararlanabilirler. Bu öğrencilerin ders ve tez dönemi için belirlenen azami süreler 2016-2017 eğitim ve öğretim yılı güz yarıyılından itibaren başlar. Lisansüstü eğitimin çeşitli aşamalarında bulunan öğrencilerin süre açısından intibakları ilgili enstitüler tarafından yapılır.” şeklinde hüküm olduğu;

15.3.3) Ayrıca benzer bir başvuru için alınan Kurumumuzun 28.03.2019 tarihli ve 2018/15267 dosya

numaralı tavsiye kararı olduğu;

Hususlarının öne sürüldüğü görülmüştür.

16) Somut olaya bakıldığında;

16.1) Başvuranın 05.08.2014 tarihinde söz konusu doktora programına kayıt olduğu,

16.2) Tez danışmanı olarak Dr. Öğrt. Üyesi nin 24.08.2016 tarihinde atandığı, doktora yeterlik

sınavına 26.01.2017 tarihinde girdiği ve başarılı olduğu;

16.3) 12.06.2019 tarihinde Etik Kurul Kararının Enstitüye sunulduğu, ancak söz konusu yazının iade

edilerek öncelikle Tez İzleme Komitesi Üyelerinin belirlenmesi daha sonra tez önerisinde bulunulması gerektiğinin bildirildiği;

16.4) Tez İzleme Komitesinin 26.07.2019 tarihli Anabilim Dalı Başkanlığının teklifi ve Enstitü Yönetim

Kurulunun 31.07.2019 tarihli ve sayılı kararıyla kabul edildiği;

16.5) Başvuranın kaydının Enstitü Yönetim Kurulunun 02.10.2020 tarihli ve sayılı kararı ile

silindiği;

16.6) Başvuranın kaydı silindikten sonra 20.10.2020 tarihli dilekçesi ile yaptığı itiraz başvurusunun Sağlık

Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğünün 21.10.2021 tarihli yazısıyla cevaplandığı ve başvuranın Kurumumuza başvurduğu tespit edilmiştir.

17) Emsal uygulamalara bakıldığında;

17.1) Başvuranın kendi durumuyla benzer olduğunu iddia ettiği başvuruya ilişkin verilen Kurumumuzun

28.03.2019 tarihli ve 2018/15267 sayılı Tavsiye Kararında; “19.01.2015 tarihinde Atatürk Üniversitesi

Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalı tezli yüksek lisansı programına kabul edilen başvuranın, 2016 bahar döneminde tüm derslerini verdiği, 2017 yılı Kasım ayında da kredisiz olan Seminer dersini vererek tez aşamasına geçtiği, seminerini sunduktan sonraki dönemlerde ders kaydında hiçbir zaman Seminer dersinin çıkmadığı, sadece tez danışmanının danışmanlığını seçerek ders kayıtlarını yaptığı, 2018 yılı Güz Dönemi başlamadan önce Enstitüye tez öneri formunu sunduğu ve dönem başladığında da harcını yatırarak ders kaydını yaptığı, ancak kaydının silindiği, kendi sorumluluğunda olmayan bir işlem sebebiyle yüksek lisans kaydının tezini bitirme aşamasında sonlandırıldığı, idarenin bu işleminin hukuka ve mevzuata açıkça aykırı olduğu ifadesiyle yüksek lisans kayıt silme işleminin geri alınmasının talep edildiği; yapılan inceleme neticesinde, “her ne kadar Seminer dersinin süresinde başarı ile tamamlanmadığını öğrenci dosyasından tespit eden Enstitü’nün, mevzuatta yer alan “dört yarıyıl sonunda Seminer dersini başarıyla tamamlayamayan öğrencinin Üniversite ile ilişiğinin kesileceği” şeklindeki düzenlemeye uygun olarak başvuranın kaydını sildiği anlaşılsa da “Seminer Değerlendirme

Formu” dosyasında olmamakla birlikte başvuranın söz konusu dersi aldığının ve başarıyla geçtiğinin sabit olduğu, başvuranın ve tez danışmanının bu husustaki ifadelerinin ve yaptıkları işlemlerin örtüştüğü, başvuranın bir öğrenci olarak tezli yüksek lisans programında başarılması gerekli olan kredisiz Seminer dersinin alımında üzerine düşen sorumlulukları yerine getirdiği, ancak tez danışmanının da yazılı olarak ifade ettiği üzere Enstitü’ye iletilerek öğrenci dosyasına girmesi gereken “Seminer Değerlendirme

Formunun” öğrencinin sorumluluğunda olmayan nedenlerle Enstitü’ye ulaşmadığı anlaşılmış ve bu aksaklığın idarenin sorumluluğunda olduğu değerlendirilmiş ve üstelik Seminer dersinin başarı ile verildiği iddia edilen dönemi takip eden dönemde söz konusu derse kayıt yaptırılmaması ve yine akabinde tez danışmanı aracılığıyla Enstitü’ye sunulan tez projesinin Enstitü Yönetim Kurulunca uygun bulunmasının başvuranın iddialarını ayrıca doğrulaması karşısında başvuranın kredisiz Seminer dersini süresinde başarı ile verdiği ve yaşanılan aksaklığın öğrenciye yüklenilemeyeceği kanaatine varılmış; sonuç olarak, başvuranın Seminer dersini süresinde başarı ile verdiği kanaatine varıldığından Enstitü Yönetim

Kurulu’nun 18.09.2018 tarihli ve 20 toplantı sayılı kararıyla başvuranın “dördüncü yarıyılını tamamlayıp seminer vermediği” gerekçesiyle kaydının silinmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu tespit edilmiş; başvurunun kabulü ve Sosyal Bilimler Enstitüsü Yönetim Kurulu’nun 18.09.2018 tarihli ve 20 toplantı sayılı kararıyla başvuranın “dördüncü yarıyılını tamamlayıp seminer vermediği” gerekçesiyle kaydının silinmesi işleminin geri alınması yönünde Atatürk Üniversitesi Rektörlüğüne tavsiye kararı verildiği”;

17.2) Benzer konudaki davalara bakıldığında;

17.2.1) Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 06.11.2018 tarihli ve

ve sayılı kararında; “Dava, Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri

Bölümü doktora öğrencisi olan davacının, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 21/4. maddesi uyarınca öğrencilikle ilişiğinin kesilmesine yönelik tesis edilen 20/10/2017 tarih sayılı

Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü Fen Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü işlemiyle bildirilen 19/10/2017 tarih ve 41/55 sayılı Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır.

Davacının kayıt yaptırdığı tarihte yürürlükte olan ve 01/07/1996 tarih ve 22683 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin ‘Tez önerisi savunması’ başlıklı 23. maddesinin

(d) bendinde; “Tez önerisi kabul edilen öğrenci için Tez İzleme Komitesi, Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık ayları arasında birer kere olmak üzere yılda iki kez toplanır. Öğrenci, toplantı tarihinden en az bir ay önce komite üyelerine yazılı bir rapor sunar. Bu raporda o ana kadar yapılan çalışmaların özeti ve bir yıl sonraki dönemde yapılacak çalışma planı belirtilir. Öğrencinin tez çalışması, komite tarafından “başarılı” veya

“başarısız” olarak belirlenir. Komite tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir.” hükmü yer almaktadır.

20/04/2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Lisansüstü Eğitim ve

Öğretim Yönetmeliği’nin ‘Tez önerisi savunması’ başlıklı 21. maddesinin 4. fıkrasında; “Tez önerisi kabul edilen öğrenci için tez izleme komitesi, Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık ayları arasında birer defa olmak üzere yılda en az iki kez toplanır. Öğrenci, toplantı tarihinden en az bir ay önce komite üyelerine yazılı bir rapor sunar. Bu raporda o ana kadar yapılan çalışmaların özeti ve bir sonraki dönemde yapılacak çalışma planı belirtilir. Öğrencinin tez çalışması, komite tarafından başarılı veya başarısız olarak belirlenir.

Komite tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir.” hükmü yer almaktadır.

Dava dosyasının incelenmesinden; davacının 19/02/2011 tarihinde Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri

Enstitüsüne kayıt yaptırdığı, 2011-2012 bahar dönemi sonunda derslerini başarı ile tamamladığı, 28/06/2012 tarihinde doktora yeterlilik sınavına girerek başarılı olduğu, doktora tez önerisini 02/07/2013 tarihinde sunduğu, tez önerisinin kabulünden sonra sunması gereken raporlardan ilkini 21/02/2014 tarihinde sunduğu, bundan sonra herhangi bir ara rapor sunmadığı, bu tarihten kayıt silme tarihine kadar altı kez daha sunması gereken ara raporları sunmadığı, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 21.

maddesinin 4. fıkrası uyarınca ara raporları sunmaması nedeniyle Üniversite ile ilişiğinin kesildiği, ilişiğinin kesilmesine ilişkin 20/10/2017 tarih ve sayılı Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü Fen

Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen hükümlerin değerlendirilmesinden; tez önerisi kabul edilen öğrencinin yılda en az iki kez komite üyelerine yazılı bir rapor sunması gerektiği, bu raporda o ana kadar yapılan çalışmaların özeti ve bir sonraki dönemde yapılacak çalışma planının belirtilmesi gerektiği, öğrencinin tez çalışmasının komite tarafından başarılı veya başarısız olarak belirleneceği, yönetmelikte öngörülen sürelerde öğrenci tarafından rapor sunulması ve sunulan raporların komite tarafından değerlendirilmesi zorunlu olduğundan rapor sunulmaması halinde öğrencinin başarısız sayılacağı yönünde bir düzenleme olmasa da sunulmayan raporların başarılı kabul edilemeyeceği de açık olduğundan, rapor sunmayan öğrencinin tez izleme komitesince lafzen başarısız olduğu yolunda bir saptama olmasa da başarısız olarak değerlendirilmesi gerektiği, üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiğinin kesileceği sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda, doktora tez önerisini 02/07/2013 tarihinde ve tez önerisinin kabulünden sonra sunması gereken raporlardan ilkini 21/02/2014 tarihinde sunan davacının; bu tarihten sonra altı tane daha rapor sunması gerekirken herhangi bir ara rapor sunmadığı açık olduğundan, sunulmayan raporlar başarısız kabul edilerek Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 21/4. maddesi uyarınca öğrencilikle ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulüne, Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 31/05/2018 gün ve sayılı kararının kaldırılmasına, davanın reddine” karar verildiği;

17.2.2) Erzurum 3. İdare Mahkemesinin 16.10.2020 tarihli ve ve sayılı

kararında; “Dava davacı tarafından, Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Matematik ve Fen

Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı doktora programı öğrencisi iken “2016/2017 güz ve bahar yarıyılları ile 2018/2019 bahar yarıyılı ara rapor dönemlerinde Tez İzleme Komitesi raporlarını sunmadığından bahisle” öğrencilik kaydının silinmesine ilişkin Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü Eğitim Bilimleri Enstitüsü Yönetim

Kurulunun 17.09.2019 tarih ve sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

20.04.2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim

Yönetmeliği’nin “Tez Önerisi Savunması” başlıklı 21. maddesinde “…Tez önerisi kabul edilen öğrenci için tez izleme komitesi, Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık ayları arasında birer defa olmak üzere yılda en az iki kez toplanır. Öğrenci, toplantı tarihinden en az bir ay önce komite üyelerine yazılı bir rapor sunar. Bu raporda o ana kadar yapılan çalışmaların özeti ve bir sonraki dönemde yapılacak çalışma planı belirtilir.

Öğrencinin tez çalışması, komite tarafından başarılı veya başarısız olarak belirlenir. Komite tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir.” hükmü düzenlenmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; davacının 08.02.2013 tarihinde Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri

Enstitüsünde doktora eğitimine başladığı, 06.06.2014 tarihinde doktora yeterlilik sınavına girerek başarılı olduğu, doktora tez önerisinin 12.11.2014 tarihinde kabul edildiği, tez önerisinin kabulünden sonra sunması gereken Tez İzleme Komitesi raporlarından 6. TİK Raporunu 27.09.2017 tarihinde sunduğu, 7.

TİK raporunu 07.05.2018 tarihinde sunduğu, 8. TİK raporunu 24.12.2018 tarihinde sunduğu, bundan sonra herhangi bir ara rapor sunmadığı, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 21. maddesinin 4.

fıkrası uyarınca ara raporları sunmaması nedeniyle Üniversite ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin Atatürk

Üniversitesi Rektörlüğü Eğitim Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulunun 17.09.2019 tarih ve sayılı işleminin tesis edildiği, anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; tez önerisi kabul edilen öğrencinin yılda en az iki kez komite üyelerine yazılı bir rapor sunması gerektiği, bu raporda o ana kadar yapılan çalışmaların özeti ve bir sonraki dönemde yapılacak çalışma planının belirtilmesi gerektiği, öğrencinin tez çalışmasının komite tarafından başarılı veya başarısız olarak belirleneceği, yönetmelikte öngörülen sürelerde öğrenci tarafından rapor sunulması ve sunulan raporların komite tarafından değerlendirilmesi zorunlu olduğundan rapor sunulmaması halinde öğrencinin başarısız sayılacağı yönünde bir düzenleme olmasa da sunulmayan raporların başarılı olarak kabul edilemeyeceği de açık olduğundan, rapor sunmayan öğrencinin tez izleme komitesince lafzen başarısız olduğu yolunda bir saptama olmasa da başarısız olarak değerlendirilmesi gerektiği, üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiğinin kesileceği sonucuna varılmaktadır.

Ayrıca davalı idare tarafından l . savunma dilekçesinde sunulan tabloda “20.04.2016 tarih ve 29690 sayılı

Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurulu Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği ile azami süre sınırlaması getirildiği ve sürelerin sıfırlandığı fakat uygulama için 2016-2017 güz yarıyılının esas alındığı belirtilmiştir.

Bu durumda, doktora tez önerisi 12.11.2014 tarihinde kabul edilen davacı tarafından doktora tez izleme komitesine sunması gereken ara raporlara ilişkin olarak 2014-2015 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılında, 2015-2016 eğitim öğretim yılı güz ve bahar yarıyılında, 2016-2017 eğitim öğretim yılı güz ve bahar yarıyılında herhangi bir ara rapor sunulmadığı, sunması gereken raporlardan 6. TİK raporunu 27.09.2017 tarihinde, 7. TİK raporunu 07.05.2018 tarihinde, 8. TİK raporunu 24.12.2018 tarihinde sunan davacının; /

bu tarihten sonra 2018-2019 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılında herhangi bir ara rapor sunmadığı açık olduğundan, sunulmayan raporlar başarısız kabul edilerek Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 21/4. maddesi uyarınca öğrencilikle ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddine” karar verildiği;

17.2.3) Erzurum 3. İdare Mahkemesinin 05.02.2021 tarihli ve ve sayılı

kararında; “Davacının 2008 yılında Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Kimya Anabilim Dalında doktora eğitimine başladığı, tez önerisinin kabulünden sonra sunması gereken Tez İzleme Komitesi (TİK)

raporlarından Temmuz-Aralık 2016, Temmuz-Aralık 2018 ve Ocak-Haziran 2019 tarihlerine ilişkin TİK raporlarını sunmadığı, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 21. maddesinin 4. fıkrası uyarınca ara raporları sunmaması nedeniyle

Üniversite ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü Eğitim Bilimleri Enstitüsü

Yönetim Kurulunun 30.012020 tarih ve 05 toplantı sayılı işleminin tesis edildiği, bu işlem üzerine Fen

Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğünün 30.01.2020 tarih ve sayılı işlemi ile davacıya duyurulmasına karar verildiği, anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, doktora tez önerisinin kabulünden sonra davacı tarafından doktora tez izleme komitesine sunması gereken ara raporlara ilişkin olarak Temmuz-Aralık 2016, Temmuz-Aralık 2018 ve Ocak-Haziran

2019 tarihlerine ilişkin TİK raporlarını sunmadığı açık olduğundan, sunulmayan raporlar başarısız kabul

edilerek Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 21/4. maddesi uyarınca öğrencilikle ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Her ne kadar davacı tarafından Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 21. maddesinin 5. bendinde yer alan “Tez önerisi savunmasına geçerli bir mazereti olmaksızın birinci fıkrada belirtilen sürede girmeyen öğrenci başarısız sayılarak tez önerisi reddedilir” hükmü uyarınca mazeretlerinin olduğundan bahisle dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğundan bahsedilmekte ise de: söz konusu hükümde yer alan geçerli mazeret halinin tez savunmasına ilişkin olduğu, tez önerisi kabul edildikten sonrasına ilişkin aşama olan tez izleme komitesi raporlarının verilmesine ilişkin olarak mevzuatta bir mazeret halinden bahsedilmediği; kaldı ki davanın ilk ara raporunu sunmadığı 2016 Temmuz-Aralık dönemine ilişkin sağlık mazeretini bulunduğu ileri sürülmekte ise de, davacının 6 aylık dönemin sadece 10 gününde sağlık raporunun bulunduğu, 2018 Temmuz-Aralık döneminde sehven ara raporu verdiğini sanarak raporu vermediği ve 2019 Ocak-Haziran döneminde babasının hastalığı dolayısıyla babasına refakat ettiğini ileri sürse de babasının tedavileri için 14 günde bir Ankara iline gidiyor olmasının 6 aylık dönemdeki ara raporunu vermesine engel teşkil etmeyeceği değerlendirildiğinden, davacının itirazlarına itibar etme olanağı bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddine,” karar verildiği;

Görülmüştür.

18) Başvuruya konu uyuşmazlığın, başvuranın doktora yeterlik sınavı sonrasında en geç altı ay içinde tez

önerisinde bulunmadığı gerekçesiyle doktora programından kaydının silinip silinemeyeceği, daha detaylı olarak ise başvuranın iddiası olan tezle ilgili tüm yazışmaların Bölüm tarafından Enstitü’ye gönderildiği, herhangi bir eksik durumun olmadığı aksi halde bu kayıt silme işleminin 2 yıl önce yapılması gerektiği çerçevesinde başvuranın sorumluluğunda olmayan bir işlem sebebiyle doktora kaydının tezini bitirme aşamasında sonlandırılıp sonlandırılamayacağı hususunda düğümlendiği anlaşılmıştır.

19) Yapılan değerlendirmede;

19.1) Her ne kadar 2016 yılı Lisansüstü Eğitim ve Öğretim (çerçeve) Yönetmeliği’nin “Geçiş hükümleri”

başlıklı Geçici 1 inci maddesinin birinci fıkrasına göre bu Yönetmelikle getirilmiş hükümlerin uygulamasının ve belirlenmiş sürelerin yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihinden itibaren başlayacağının kurala bağlandığı görülse de 17.07.2016 tarihli Atatürk Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim

Yönetmeliği’nin “Geçiş hükümleri” başlıklı Geçici 1 inci maddesinde yer alan bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce kayıt yaptıran öğrencilerin bu Yönetmeliğin 33 üncü maddesi ile yürürlükten kaldırılan yönetmelik hükümlerine göre öğrenimlerini sürdüreceklerinin, bu öğrencilerden talep edenlerin bu

Yönetmelikle sağlanan haklardan enstitü yönetim kurulu kararıyla yararlanabileceklerinin, ancak bu öğrencilerin ders ve tez dönemi için belirlenen azami sürelerinin 2016-2017 eğitim ve öğretim yılı güz yarıyılından itibaren başlayacağının belirlendiği, bu çerçevede her hâlükârda ders ve tez dönemine ilişkin sürelerin 2016-2017 eğitim ve öğretim yılı güz yarıyılı itibariyle dikkate alınacağının açık olduğu değerlendirilmiştir.

19.2) Başvuranın doktora programına başladığı tarih 05.08.2014 olduğundan o dönemde yürürlükte olan

1996 tarihli Lisansüstü Eğitim ve Öğretim (çerçeve) Yönetmeliği ile 11.07.2013 tarihli Atatürk Üniversitesi

Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’ne bakıldığında;

19.2.1) 1996 tarihli Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’ne göre doktora yeterlik sınavını başarı

ile tamamlayan öğrencinin, en geç altı ay içinde tez önerisini Tez İzleme Komitesi önünde sözlü olarak savunacağı, öğrencinin tez önerisi ile ilgili yazılı bir raporu sözlü savunmadan en az onbeş gün önce komite üyelerine dağıtacağı, Tez İzleme Komitesinin tez önerisini kabul veya reddedeceği ve bu kararın enstitü anabilim dalı başkanlığınca enstitüye tutanakla bildirileceği, tez önerisi reddedilen öğrencinin yeni bir danışman ve tez konusu seçme hakkına sahip olduğu, tez önerisi kabul edilen öğrenci için Tez İzleme

Komitesi, Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık ayları arasında birer kere olmak üzere yılda iki kez toplanacağı; 11.07.2013 tarihli Atatürk Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği’ne göre doktora programının ders, yeterlik sınavı, tez önerisi ve tez çalışmasından oluştuğu, doktora programını tamamlama süresinin yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için azami altı yıl olduğu, öğrencinin tez önerisi kabul edildikten sonra en az iki dönem için başarılı tez çalışması ara raporu vermek zorunda olduğu, derslerini başarıyla bitiren, yeterlik sınavında başarılı bulunan ve tez önerisi kabul edilen, ancak tez çalışmasını bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen altı yıl sonuna kadar tamamlayamadığı için tez sınavına giremeyen bir öğrenciye, ilgili enstitü anabilim dalı başkanlığının önerisi ve ilgili enstitü yönetim kurulu onayı ile tezini jüri önünde savunması için her seferinde en az altı ay olmak üzere yeni süreler verileceği, doktora yeterlik sınavını başarı ile tamamlayan öğrencinin en geç altı ay içinde yapacağı araştırmanın amacını, yöntemini ve çalışma planını kapsayan tez önerisini tez izleme komitesi önünde sözlü olarak savunacağı, öğrencinin, belirlenen formata uygun olarak hazırladığı tez önerisi ile ilgili yazılı bir raporu sözlü savunmadan en az on beş gün önce komite üyelerine dağıtacağı, tez izleme komitesinin, öğrencinin sunduğu tez önerisinin kabul veya reddine ilişkin kararını salt çoğunlukla alacağı, bu kararın ilgili enstitü anabilim dalı başkanlığı tarafından enstitüye tutanakla bildirileceği, tez önerisi reddedilen öğrencinin dilediği takdirde yeni bir danışman ve tez konusu seçilmesi için anabilim dalı aracılığı ile ilgili enstitüye başvurabileceği, tez önerisi kabul edilen öğrenci için tez izleme komitesinin, Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık ayları arasında birer kere olmak üzere yılda iki kez toplanacağı, öğrencinin toplantı tarihinden en az bir ay önce komite üyelerine yazılı bir rapor sunacağı, öğrencinin tez çalışmasının komite tarafından başarılı veya başarısız olarak belirleneceği ve raporları komite tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin, anabilim dalı önerisi ve ilgili enstitü yönetim kurulu kararı ile

mevcut danışman veya farklı bir konuda yeni bir danışman ile çalışmasına devam edebileceği, başvuranın kayıt olduğu dönemde geçerli olan 21.05.2013 tarihli ve 4/81-83 sayılı Senato Kararı ile kabul edilen Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Eğitim ve Öğretim Uygulama

Esasları’na göre de tez izleme komitesi tarafından kabul edilen tez önerisi için etik kurul onayı alınacağı, tez başvuru formuna, etik kurul onay formu ve komite raporu eklenerek Enstitü’ye teslim edileceği, öğrencinin tez önerisi kabul edildikten sonra en az iki dönem için başarılı tez çalışması ara raporu vermek zorunda olduğu hususlarının açık olduğu;

19.2.2) Başvuranın eski mevzuata tabi olduğu iddiası olduğundan, bu eski düzenlemelerde ders ve tezle

ilgili işlemlerde azami sürelerden bahsedilse de ilişik kesmenin öngörülmediği, sadece raporları komite tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin, anabilim dalı önerisi ve ilgili enstitü yönetim kurulu kararı ile mevcut danışman veya farklı bir konuda yeni bir danışman ile çalışmasına devam edebileceği ve her hâlükârda kredili derslerini başarıyla bitiren, yeterlik sınavında başarılı bulunan ve tez önerisi kabul edilen, ancak tez çalışmasını altı yıl sonuna kadar tamamlayamadığı için tez sınavına giremeyen bir öğrenciye, ilgili enstitü anabilim dalı başkanlığının önerisi ve ilgili enstitü yönetim kurulu onayı ile tezini jüri önünde savunması için her seferinde en az altı ay olmak üzere yeni süreler verileceği, bu süre içinde kredili derslerini başarıyla tamamlamayanlar ile azami süresi içinde tez çalışmasını tamamlayamayanların ilgili döneme ait öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretlerini ödemek koşulu ile öğrenimlerine devam etmek için kayıt yaptırabilecekleri, bu durumda, ders ve sınavlara katılma ile tez hazırlama hariç, öğrencilere tanınan diğer haklardan yararlandırılmaksızın öğrencilik statülerinin devam edeceği, yukarıda da ifade edildiği üzere herhangi bir şekilde ilişik kesme öngörülmediği anlaşılmakla ve başvuranın da iddia ettiği gibi, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce kayıt yaptıran öğrencilerin bu Yönetmeliğin 33 üncü maddesi ile yürürlükten kaldırılan yönetmelik, yani 11.07.2013 tarihli Yönetmelik hükümlerine göre öğrenimini sürdürebileceği kabul edilmekle birlikte ders ve tez dönemi için belirlenen azami sürelerin 2016-2017 eğitim ve öğretim yılı güz yarıyılından itibaren başlayacağının açıkça belirlendiği, böylelikle ders ve tez aşamalarına ilişkin belirlenmiş sürelerin dikkate alınması gerektiğinin açık olduğu; bu nedenle 20.04.2016 tarihli Lisansüstü Eğitim ve Öğretim

Yönetmeliği’ne bakıldığında, aynı şekilde doktora yeterlik sınavını başarı ile tamamlayan öğrencinin, en geç altı ay içinde, yapacağı araştırmanın amacını, yöntemini ve çalışma planını kapsayan tez önerisini tez izleme komitesi önünde sözlü olarak savunacağı, öğrencinin sunduğu tez önerisinin kabul, düzeltme veya reddedileceğine salt çoğunlukla karar verileceği, tez önerisi reddedilen öğrencinin, yeni bir danışman ve/veya tez konusu seçme hakkına sahip olduğu, bu durumda yeni bir tez izleme komitesinin atanabileceği, programa aynı danışmanla devam etmek isteyen öğrencinin üç ay içinde, danışman ve tez konusunu değiştiren öğrencinin ise altı ay içinde tekrar tez önerisi savunmasına alınacağı, tez önerisi bu savunmada da reddedilen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiğinin kesileceği, tez önerisi kabul edilen öğrenci için tez izleme komitesinin, Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık ayları arasında birer defa olmak üzere yılda en az iki kez toplanacağı, öğrencinin tez çalışmasının, komite tarafından başarılı veya başarısız olarak belirleneceği, Komite tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiğinin kesileceği, tez önerisi savunmasına geçerli bir mazereti olmaksızın birinci fıkrada belirtilen sürede girmeyen öğrencinin başarısız sayılarak tez önerisinin reddedileceği şeklinde her bir aşama için sürelerin belirlendiği ve böylelikle tez önerisi savunmasında ikinci kez başarısız olunduğu takdirde ilişiğin kesileceğinin açık olduğu ve yukarıda yer verilen mahkeme kararlarında yönetmelikte öngörülen sürelerde öğrenci tarafından sunulması ve ilgili komite tarafından değerlendirilmesi zorunlu olunan tezle ilgili rapor sunulmaması halinde öğrencinin başarısız sayılacağı yönünde bir düzenleme olmasa da sunulmayan raporların başarılı olarak kabul edilemeyeceği de açık olduğundan, rapor sunmayan öğrencinin tez izleme komitesince lafzen başarısız olduğu yolunda bir saptama olmasa da başarısız olarak değerlendirilmesi gerektiğinin vurgulandığı;

19.3) Bu çerçevede somut olaya bakıldığında, başvuranın 26.01.2017 tarihinde girdiği ve başarılı olduğu

doktora yeterlik sınavından sonra en geç altı ay içinde tez önerisini Tez İzleme Komitesi önünde sözlü olarak savunması gerekirken, böyle bir sözlü savunmanın yapılmadığı, sınavdan yaklaşık 2,5 yıl sonra

12.06.2019 tarihinde Etik Kurul Kararının Enstitüye sunulduğu, ancak söz konusu yazının iade edilerek

öncelikle Tez İzleme Komitesi üyelerinin belirlenmesi ve sonrasında tez önerisinde bulunulması gerektiğinin bildirildiği, bunun üzerine Tez İzleme Komitesinin 26.07.2019 tarihli Anabilim Dalı

Başkanlığının teklifi ve Enstitü Yönetim Kurulunun 31.07.2019 tarihli ve 2019/31/7 sayılı kararıyla kabul edildiği, ancak bundan sonra başvuranın teziyle ilgili herhangi bir belgenin Enstitüye sunulmadığı, böylelikle tez önerisi kabul edildikten sonra Tez İzleme Komitesinin yılda iki kez toplanacağı şeklindeki kuralın gereğinin de yerine getirilmediği anlaşılmış olup üniversite tarafından, başvuranın tez çalışma konusunun belirlenerek tarafına bildirildiğini söylediğinden bununla ilgili resmi belge varsa Enstitüye sunması gerektiğinin belirtilmesi üzerine başvurana gönderilen ve 02.04.2021 tarih ve 38168-38171 arası sayılarla kayıt altına alınan 10.03.2021 tarihli e-posta yazışmasıyla başvurandan, tez önerisi ve tez izleme komitelerine ilişkin elinde olan bilgi-belgenin tarafımıza iletmesi istenmiş olup başvuranın 10.03.2021 tarihli cevabi e-postasıyla, hâlihazırda başvurusuna da ek olarak sunduğu, “yeterlik sınav tutanağını, tez izleme komitesi belirleme yazısını ve etik kurul kararını” gönderdiği görülmüştür. Sonuç olarak başvuranın hazırlayıp sunması gereken tez önerisinin ve akabindeki tez izleme raporlarının sunulduğunun ortaya konulamadığı, böylelikle üniversitenin “tez önerisi kabul edilen öğrencilerin Yönetim Kurulu Kararlarının

Anabilim Dalı Başkanlıklarına ve öğrenci danışmanlarına ÜBYS üzerinden elektronik olarak gönderilmekte olduğu, Yönetim Kurulu tarafından onay kararı olmadan tez çalışmasının yapılamayacağı, başvuranın tez konusu ile ilgili Yönetim Kurulu Kararının olmadığı, konu ile ilgili sürecin takibinin öğrenci tarafından yapılmadığının düşünüldüğü” şeklindeki açıklamalarının da bir anlamda doğrulandığı; bu noktada, başvuranın “kendi sorumluluğunda olmayan bir işlem sebebiyle kaydının silindiği” iddiası da değerlendirildiğinde, söz konusu tez önerisini hazırlama, komite üyelerine sunma ve sonrasında sözlü olarak savunma süreçlerinde başvuranın öğrenci olarak öncelikli sorumluluğu olduğunun açık olması karşısında bu iddiasının yerinde olmadığı; diğer yandan, başvuranın emsal olarak gösterdiği Kurumumuz

Tavsiye Kararında, başvuranın üzerine düşen sorumluluğu yerine getirdiğini ortaya koyması karşısında söz konusu kararın başvuran için emsal teşkil edemeyeceği de değerlendirilmiştir.

19.4) Ayrıca üniversitenin, iddia edilen tez konusunun olduğu varsayılsa bile 12.06.2019 tarihinden itibaren

en az 2 adet Tez İzleme Komitesi Ara Raporunun sunulması gerekirken sunulmadığı, Tez İzleme Komitesi tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin ilgili Enstitü ile ilişiğinin kesileceği karşısında tez önerisinin varlığı kabul edilse dahi bu sefer de bu nedenle başvuranın kaydının silinmesi gerektiği açıklamasının da olduğu;

19.5) Diğer bir husus olan başvuranın tez çalışmaları devam ederken tez konusunun klinik araştırma temelli

olması ve Mart 2020 tarihinden beri COVID-19 pandemisinden dolayı çalışmalarının duraklamak zorunda kaldığı şeklindeki iddiası incelendiğinde, üniversitenin bu durumda danışmanı ve Anabilim Dalı Başkanlığı aracılığı ile Enstitüden kayıt dondurma veya ek süre isteme talebinde bulunması gerektiği, fakat öğrencinin bu konuda da herhangi bir talebi olmadığı, öğrencinin kendi kararı ile tez çalışmasını duraklatamayacağı şeklindeki açıklamaları görülmüş olup ancak ve ancak öğrencinin durumunu yazılı olarak iletmesi halinde

Enstitü Yönetim Kurulu kararı ile kayıt dondurma işleminin yapılabileceği açık olduğundan ve belirlenmiş usule uygun yapılmış kayıt dondurma işlemi olmadığından başvuranın bu husustaki iddialarının da yerinde olmadığı;

Değerlendirilmiştir.

20) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat ve emsal uygulamalar çerçevesinde;

yukarıda yer verilen gerekçelerle ilgili mevzuatta açıkça belirlenmiş olan sürelerde (doktora yeterlik sınavından sonra 6 ay içerisinde) tez önerisinin sunulması ve sözlü olarak savunulması gerektiği, belirtilen sürede tez önerisi savunmasını yapmayan öğrencinin başarısız sayılarak tez önerisinin reddedileceği ve tez önerisi ikinci kez reddedilen öğrencinin de yükseköğretim kurumu ile ilişiğinin kesileceği kurala bağlandığından ve başvuranın tez önerisi sunmadığının ve savunmadığının sabit olduğu anlaşıldığından

Enstitü Yönetim Kurulunun 02.10.2020 tarihli ve 2020/32/32 sayılı Kararı ile süresinde tez önerisi verilmediği gerekçesi ile başvuranın kaydının silinmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

21) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde;

21.1) Başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin,

Üniversite tarafından süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; böylelikle “kararların gecikmeksizin bildirilmesi” ve “kararların gerekçeli olması” ilkesine uygun davranıldığı, ancak başvurana verilen cevapta “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı;

21.2) Başvuranın süresinde tez önerisi vermediği gerekçesi ile kaydının 02.10.2020 tarihinde silinmesi

işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonucuna varılmış olsa da somut olayda başvuranın doktora yeterlik sınavını 26.01.2017 tarihinde başarılı olarak geçtiği, Tez İzleme Komitesinin 26.07.2019 tarihli Anabilim Dalı Başkanlığının teklifi ve Enstitü Yönetim Kurulunun 31.07.2019 tarihli ve 2019/31/7 sayılı kararıyla kabul edildiği dikkate alındığında, süresinde tez önerisi verilmediği gerekçesi ile söz konusu kayıt silme işleminin neden bu kadar geç yapıldığı, ayrıca mülga olup başvuranın kayıt olduğu dönemde geçerli olan 11.07.2013 tarihli ve 28704 sayılı Atatürk Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Öğretim

Yönetmeliği’nin “Tez danışmanı atanması” başlıklı 41 inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan

“Danışman, öğrencinin kabul edilmiş olduğu lisansüstü program için enstitü kurulu kararıyla belirlenmiş dersler arasından öğrencinin alacağı dersleri ve yapacağı uygulamaları belirler. Ders kayıt çizelgelerini, ders programlarını, ders belgelerini, sınav sonuçlarını, tespit edilen tez önerisini, tezini, ihtiyaç halinde izin, ek süre isteği gibi durumlarını zamanında enstitüye bildirir. Bu faaliyetlerdeki aksaklıkların somut bilgi ve belgelerle ilgili enstitü müdürlüğünce tespiti halinde anabilim/anasanat dalı başkanlığı görüşü alınarak öğrencinin tez danışmanı ilgili enstitü yönetim kurulu tarafından değiştirilebilir.” düzenlemesi dikkate alındığında tez danışmanının sorumluluğunun ne kadar yerine getirildiği sorgulanmış olup üniversite tarafından yukarıda 3.2 ve 3.3 nolu paragraflarda yer verildiği üzere “lisansüstü öğrencilerin ders dönemi ve tez çalışmalarının her dönem sonunda kontrol edilmek suretiyle lisansüstü öğrenim süreçlerinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesine azami gayret gösterildiği, yapılan kontrollerde başvuranın ilk danışmanının ihraç olması nedeniyle danışman değişikliğinin yapılması, tez konusu önerisinin eksik gönderilmesi ve Enstitü tarafından iade edilmesi, her dönem sonunda yapılan kontrollerde öğrencinin durumunun karmaşık olması nedeniyle kaydının silinmesinin sehven gözden kaçırıldığı” şeklinde; danışman sorumluluğu ile ilgili olarak da “başvuranın ilk danışmanının ihraç olması nedeniyle Enstitü

Yönetim Kurulunun 24.08.2016 tarih ve 2016-27-5/c kararı ile Dr. Öğr. Üyesi nin atandığı, akabinde

26.01.2017 tarihinde öğrencinin yeterlik sınavının yapıldığı, Dr. Öğr. Üyesi nin yeterlik sınavından

sonra adı geçen öğrencinin öğrenim süreci ile ilgili herhangi bir başvurusuna rastlanmadığı, Dr. Öğr.

Üyesi ’nin 15.09.2020 tarihinde Üniversitelerinden istifa ederek ayrıldığından, konuya ivedi cevap verilmesi gerektiğinden görüş alınamadığı” şeklinde açıklama yapıldığı görülmüştür. Eğitim süreçlerinde öncelikli sorumluluğun öğrencilerde olduğu, somut olayda da tez önerisinin hazırlanmasında öncelikli sorumluluğun öğrenci olarak başvuranda olduğu ve başvuranın tez önerisini sunduğunun ortaya konulmadığı açık olsa da iyi yönetimin gereği olarak idarenin de bu süreçlere ilişkin takibini özen içerisinde yapması gerektiği, hatta somut olayda tez danışmanına ayrıca sorumluluklar yüklendiği de dikkate alındığında, danışman sorumluluğunun yerine getirilmediği ve kaydın geç silinmesi ile ilgili olarak da

“makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” gibi iyi yönetim ilkelerine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup idarenin bahse konu iyi yönetim ilkelerine uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

22) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ

tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Erzurum İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle;

BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın Başvuran ile ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi