Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuran, “C73 Tiroid bez malign neoplazm” tanısı ile COVID-19 için risk grubunda yer aldığını belirterek, “İdari izne esas COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalık durum belgesi” talep etmiş, ancak Sağlık Bakanlığı bu talebi reddetmiştir. Reddin gerekçesi, başvuranın belirtilen tanının yanı sıra, “metastatik ve/veya kemoterapi/radyoterapi alan kanser hastaları” şartını taşımadığıdır. COVID-19 salgını sürecinde kamu çalışanlarının idari izinli sayılmasına yönelik düzenlemeler, Cumhurbaşkanlığı Genelgeleri ile belirlenmiş olup, bu düzenlemeler çerçevesinde idarelerin takdir yetkisi bulunmaktadır.

Başvurunun incelenmesi sonucunda, başvuranın son iki yıl içinde aynı tanıyı almış olmasına rağmen, Sağlık Bakanlığı’nın belirlediği kriterleri karşılamadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvuranın talebinin reddi yönünde karar verilmiştir. İdarenin bu kararı, kamu yararı ve hizmetin gereklerine uygun olarak, nesnellik ve tarafsızlık ilkelerine dayandırılmıştır.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/6241-S.21.10082

BAŞVURU NO : 2020/100618

KARAR TARİHİ : 19/04/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : İdari izne esas COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalık durum belgesinin düzenlenmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 20/11/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle, ‘C73-Tiroid Bez Malign Neoplazm’ tanısı olduğunu, tedavisinin devam ettiğini, hastalığının Sağlık Bakanlığınca yayımlanan COVID-19 hastalığı için riskli kabul edilen tanılar arasında yer aldığını; “İdari izne esas COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalık durum belgesi” düzenlenmesi için yaptığı başvurunun Kurumumuzca Sağlık Bakanlığı’na yönlendirildiğini; başvurusunun

Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 05/06/2020 tarihli ve sayılı yazısı gerekçe gösterilerek reddedildiğini; hastalığının Sağlık Bakanlığınca yayımlanan COVİD-19 hastalığı için riskli kabul edilen tanılar arasında yer almasına ve son 2 yılda 3 kez aynı tanıyı almış olmasına karşın hangi gerekçe ile talebinin reddedildiğini öğrenmek istediğini belirtmiş ve söz konusu belgenin düzenlenmesi hususunda gereğini talep etmiştir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuran şikâyet konusu talep hakkında ilk olarak 14/9/2020 tarihinde Kurumumuza şikâyet başvurusunda bulunmuş olup idari başvuru yolu tüketilmeksizin yapılan 2020/96498 sayılı başvuru hakkında 29/9/2020 tarihinde Kurumumuzca “Gönderme Kararı” verilmiştir.

3. Gönderme Kararı’na Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünce 9/10/2020 tarihli ve

sayılı yazı ile cevap verilmiş olup söz konusu cevabi yazıda:

3.1. “COVID-19 Kapsamında Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Normalleşme ve Alınacak Tedbirler” konulu 2020/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında Bakanlıklarınca “COVID 19 Hastalığı İçin

Risk Grubunda Olan Kronik Hastalıklar”ın belirlendiği, 05.06.2020 tarihli ve sayılı yazıda belirtilen hususlar doğrultusunda “İdari izne esas COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalık durum belgesinin” sadece E-Nabız sisteminden alınacağının belirtildiği; 3.2. E-nabız sisteminin; E-Nabız (HBYS, AHBS), E-Reçete, SGK Medula Sistemi, E-Rapor ve İlaç Takip

Sistemi’nde yer alan hasta verilerini aldığını, E-Nabız sisteminden idari izne ilişkin dokümanın alınamamasının hastaların kronik rahatsızlığının bulunmadığı şeklinde anlaşılmaması gerektiğini, idari izne konu kronik rahatsızlıkların, Bakanlıkları ilgili Bilim Kurulları tarafından hazırlanan görüşler doğrultusunda Covid-19 yüksek riskli kronik rahatsızlıklar ilişkilendirilerek belirlendiğini, ayrıca, sisteme yüklenen algoritma doğrultusunda kriterleri taşıyan kişilere sistemin otomatik olarak idari izne esas raporu oluşturduğunu; 3.3. Bu kapsamda, başvuranın COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalıklar için belirtilen şartları taşımadığından, başvuran için E-Nabız sistemi üzerinden “İdari izne esas COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalık durum belgesi” oluşturulamadığı; Açıklamalarına yer verilmiştir.

4. Başvuran hangi gerekçe ile COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalıklar için belirtilen şartları taşımadığı hakkında tarafına bilgi verilmesi ve tarafına söz konusu belgenin düzenlenmesi istemiyle

Kurumumuza bir kez daha şikâyet başvurusunda bulunmuştur. Başvuru konusu talep hakkında inceleme ve araştırmaya geçilmesine karar verilmiş olup idarenin konuya ilişkin getirdiği açıklamalara aşağıda yer verilmiştir.

5. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 30/10/2020 tarihli ve

sayılı cevabi yazısında:

5.1. “COVID-19 Kapsamında Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Normalleşme ve Alınacak Tedbirler” konulu 2020/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nde “….. çalıştırılma biçimlerine bakılmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarında (Sağlık Bakanlığı ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı hariç) çalışan yönetici kadro ve pozisyonunda bulunanlar hariç 60 yaş ve üzerinde olanlar ile Sağlık Bakanlığının belirlediği kronik hastalığı bulunanların idari izinli sayılacağı”nın hüküm altına alındığı, söz konusu yetki kapsamında Bakanlıklarınca “COVID-19 Hastalığı İçin Risk Grubunda Olan Kronik Hastalıklar”ın belirlendiği; 5.2. “05.06.2020 tarihli ve sayılı yazıda belirtilen hususlar doğrultusunda

“İdari izne esas COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalık durum belgesinin” sadece ENabız sisteminden alınabileceği; 5.3. “COVID-19 Hastalığı İçin Risk Grubunda Olan Kronik Hastalıklar”ın; Sağlık Hizmetleri Genel

Müdürü Halk Sağlığı Genel Müdürü , Sağlık Bilgi

Sistemleri Genel Müdürü Sağlık Hizmetleri Genel Müdür Yardımcısı

Sağlık Hizmetleri Genel Müdür Yardımcısı , Kamu

Hastaneleri Genel Müdür Yardımcısı , Hasta Hakları ve Tıbbi Sosyal Hizmetler

Daire Başkanı isimlerinden oluşan teknik komisyon; Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Genel

Müdür Yardımcısı , Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Kronik Hastalıklar

Dairesi Başkanlığının ve Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Hukuk ve Mevzuat Dairesi Başkanı

, kronik hastalıklarla ilgili uzmanlık derneklerinin ve ilgili branşlardaki akademik hocalardan telekonferans yöntemiyle görüşleri alınarak Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yayımlanan Sağlık

Uygulama Tebliği’nin EK:1/A “Ayakta Tedavide Hekim Ve Diş Hekimi Muayenesi Katılım Payı

Alınmayacak Kronik Hastalıklar Listesi” ve EK:/4 “İlaç Listesi”nde yer alan tanılar esas alınarak belirlendiği ve 05.06.2020 tarihli ve sayılı yazıları ile tüm kamu kurum ve kuruluşlarına iletildiği; 5.4. “Bakanlığımızca belirlenen hastalıklardan 01/06/2020 tarihinden önceki 2 (iki) yıl içerisinde 2 (iki)

kez aynı tanıyı almış olan kamu çalışanlarına Bakanlığımız E-Nabız sistemi üzerinden ‘İdari izne esas

COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalık durum belgesi’ üretilecektir.” hükmünün kişiye geçmişte verilen tanının yanlışlıkla verilmesi, kişinin hiçbir kontrole gitmemesi ve salah (iyileşmiş)

olabileceği gerekçesi ile son iki yıl içerisinde hem ilaçlar hem de tıbbi gerekçeler göz önüne alınarak belirlendiği; 5.5. E-nabız sistemi üzerinden “İdari izne esas COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalık durum belgesi” temin edilebileceği koşuluna istisnalar getirildiğinde ve ilgili, tıbbi branşlara sevk olduğunda kişilerin hekim üzerindeki baskıyı arttırdığı, hekime yapılan baskı sonucunda E-Nabız sistemi üzerinde idari izin alamayan ve idari izinli sayılamayacak kişiler için ayrı bir koridor oluşturulacağı; 5.6. Yukarıda yer alan açıklamalar kapsamında gerek kişilerin mağdur olmaması gerek ise sağlık çalışanlarının mağdur edilmemesi amacıyla “İdari izne esas COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalık durum belgesi” ni Bakanlıklarının belirlediği tanılara ve koşullara istinaden sadece E-Nabız sisteminden alınmasının gerektiği; Açıklamalarına yer verilmiştir.

6. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 6/3/2021 tarihli ve

sayılı cevabi yazısında ise:

6.1. Başvuranın talebinin reddine dayanak ilgili yasal düzenlemelerin ve İdari izne esas COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalık durum belgesi düzenlenmesi için karşılanması gereken kriterlerin ne olduğuna ilişkin Kurumuzca yöneltilen soruya cevaben, “metastatik ve/veya kemoterapi/radyoterapi alan kanser hastaları” kriterinin belirlendiği ve konu ile ilgili 05.06.2020 tarihli ve sayılı yazının ekte sunulduğu; 6.2. Başvurana konulan tanının İdari izne esas COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalıklar listesinde yer alıp almadığına ilişkin olarak yöneltilen soruya cevaben, 09.10.2020 tarihli ve sayılı yazıda konuya ilişkin açıklama getirildiği, bu doğrultuda ‘E-nabız sisteminin; E-Nabız (HBYS, AHBS), E-Reçete, SGK Medula Sistemi, E-Rapor ve İlaç Takip Sistemi’nde yer alan hasta verilerini aldığını, E-Nabız sisteminden idari izne ilişkin dokümanın alınamamasının hastaların kronik rahatsızlığının bulunmadığı şeklinde anlaşılmaması gerektiğini, idari izne konu kronik rahatsızlıkların, Bakanlıkları ilgili Bilim Kurulları tarafından hazırlanan görüşler doğrultusunda Covid-19 yüksek riskli kronik rahatsızlıklar ilişkilendirilerek belirlendiğini, ayrıca, sisteme yüklenen algoritma doğrultusunda kriterleri taşıyan kişilere sistemin otomatik olarak idari izne esas raporu oluşturduğu’;

6.3. Başvuranın söz konusu hastalığı için “01/06/2020 tarihinden önceki 2 (iki) yıl içerisinde 2 (iki) kez aynı tanıyı almış olma” koşulunu karşıladığı, son 2 yılda 3 kez aynı tanıyı aldığı iddiasına ve “aynı tanıyı almış olmak” ifadesinden ne anlaşılması gerektiğine ilişkin yöneltilen soruya cevaben, kişiye ait ‘C73Tiroid Bez Malign Neoplazm’ tanılarının e-Nabız Sisteminde yapılan incelemesi neticesinde başvuranın 22.04.2015, 28.03.2017, 11.08.2017, 14.08.2018, 05.03.2019 ve 31.08.2020 yıllarından itibaren aynı tanıyı aldığı ancak ‘metastatik ve/veya kemoterapi/radyoterapi alan kanser hastaları’ şartını taşımadığından ENabız sistemi üzerinden “İdari izne esas COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalık durum belgesi” oluşturulamadığı; Açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

7. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının 7.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”; 8. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”; 9. 1 No.lu Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin “Sağlık

Bakanlığı” başlıklı onikinci bölümünün; 9.1. “Görevler” başlıklı 352 inci maddesinde, “(1) Herkesin bedenî, zihnî ve sosyal bakımdan tam bir iyilik hâli içinde hayatını sürdürmesini sağlamak amacıyla, Sağlık Bakanlığının görev ve yetkileri

şunlardır:

a) Halk sağlığının korunması ve geliştirilmesi, hastalık risklerinin azaltılması ve önlenmesi için çalışmalar yapmak, b) Teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini yürütmek, c) Uluslararası önemi haiz halk sağlığı risklerinin ülkeye girmesini önlemek,…” ; 9.2. “Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü” başlıklı 361 inci maddesinde, “(1) Halk Sağlığı Genel

Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır:

a) Halk sağlığını korumak ve geliştirmek, sağlık için risk oluşturan faktörlerle mücadele etmek, c) Bulaşıcı, bulaşıcı olmayan, kronik hastalıklar ve kanser ile anne, çocuk, ergen, yaşlı ve engelli gibi risk gruplarıyla ilgili olarak izleme, sürveyans, inceleme, araştırma, bağışıklama ve kontrol çalışmaları yapmak, bunlarla ilgili verilerin toplanmasını sağlamak, belirlenen hedefler doğrultusunda plan ve programlar hazırlamak, uygulamaya koymak, denetlenmesini sağlamak, değerlendirmek ve gerekli önlemleri almak.

d) Birey, toplum ve çevre sağlığını etkileyen ve genel sağlığı ilgilendiren her tür etkeni incelemek, teşhis etmek, değerlendirmek ve kontrol etmek üzere gerekli laboratuvar hizmetlerinin organizasyonunu sağlamak ve ulusal referans laboratuvarı kurmak ve işletmek, içme suları, biyosidal ürünler gibi görev alanına giren konularda tüketici güvenliği ile ilgili tedbirleri almak ve buna yönelik her türlü iş ve işlemi tesis etmek, e) Sağlık tehditlerine yönelik erken uyarı ve cevap geliştirilmesi amacıyla gerekli organizasyonu sağlamak, halk sağlığını tehdit eden konularda gereken tüm tedbirleri almak ve gerektiğinde müeyyide uygulamak, …”; 10. 24.04.1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun “Sıhhi Teşkilat” başlıklı Birinci

Babın “Devlet Hidematı Sıhhiyesi ve Sıhhi Merciler (Kamu sağlık görevleri ve sağlık otoriteleri)” başlıklı Birinci Faslın, 10.1. 1 inci maddesinde, “Memleketin sıhhi şartlarını ıslah ve milletin sıhhatine zarar veren bütün hastalıklar veya sair muzır amillerle mücadele etmek ve müstakbel neslin sıhatli olarak yetişmesini temin ve halkı tıbbi ve içtimai muavenete mazhar eylemek umumi Devlet hizmetlerindendir.”; 10.2. 2 inci maddesinde, “Umumi sıhhat ve içtimai muavenet hizmetlerine ait Devlet vazaifi Sıhhat ve

İçtimai Muavenet Vekaleti tarafından ifa ve hususi idarelerle belediyelere ve sair mahalli idarelere bırakılan hizmetlerin sureti icrası murakabe olunur. Milli Müdafaa teşkilatına ait sıhhi işler müstesna olmak üzere bütün sıhhat ve içtimai muavenet işlerinin mercii ve murakıbı bu Vekalettir.”; 10.3. 3 üncü maddesinde, “Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti bütçeleriyle muayyen hatlar dahilinde

olarak aşağıda yazılı hizmetleri doğrudan doğruya ifa eder:

3 – Memlekete sari ve salgın hastalıkların hulülüne mümanaat.

4 – Dahilde her nevi intani, sari ve salgın hastalıklarla veya çok miktarda vefiatı intaç ettiği görülen sair

muzır amillerle mücadele.

6 – (…) (1) ilaçları ve bütün zehirli müessir ve uyuşturucu maddelerle yalnız hayvanlar için serumlar ve

aşıları murakabe hariç olmak üzere her nevi serum ve aşıları murakabe. …”; 10.4. 4 üncü maddesinde; “Doğrudan doğruya şehir ve kasabalar, köyler hıfzıssıhhasına veya tıbbi ve içtimai muavenete mütaallik işlerin ifası belediyelere ve idarei hususiyelere ve sair mahalli idarelere tevdi edilir. Vekalet indelicap bu idarelere rehber olmak üzere bazı mahallerde nümune tesisatı vücude getirir.”; 10.5. 5 inci maddesinde; “Sıhhat ve içtimai Muavenet Vekaleti 3 üncü maddede zikredilen hizmetleri ifa için hususi teşkilat kanununa tevfikan teşkil edilmiş fenni ve idari şubelerden mürekkeptir. Kanunu mahsusuna tevfikan mülhak bütçe ile idare olunan Hudutlar ve Sahiller Sıhhat Umum Müdürlüğü, Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletine merbut olarak ifayı vazife eyler.”; 11. Cumhurbaşkanlığının “COVID-19 Kapsamında Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Normalleşme ve Alınacak Tedbirler” konulu, 29/05/2020 tarihli ve 2020/8 sayılı Genelgesinde, “COVID-19 salgını ile mücadele amacıyla yürürlüğe konulan 13/03/2020 tarihli ve 31067 sayılı Resmi

Gazete’de yayımlanan “Kamu Görevlilerinin Yurt Dışına Çıkış İzni” konulu 2020/2 sayılı genelge ile 22/03/2020 tarihli ve 31076 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “COVID-19 Kapsamında

Kamu Çalışanlarına Yönelik İlave Tedbirler” konulu 2020/4 sayılı Genelge 1/6/2020 tarihi itibariyle yürürlükten kaldırılmıştır.

Ancak çalıştırılma biçimlerine bakılmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarında (Sağlık Bakanlığı ve Milli

İdari izinli sayılanlar bu sürede görevlerini fiilen yerine getirmiş sayılacak; bunların mali ve sosyal hak ve yardımları ile diğer özlük hakları saklı kalacaktır. Bu personel amirinin izni dışında görev mahallinden ayrılmayacak ve hizmetine ihtiyaç duyulanlar çağrıldıkları nada görevlerine döneceklerdir.

Kamu kurumu ve kuruluşlarınca bu süreçte tüm personelin maske kullanması, çalışma mekanları, yemekhane, servisler ve sosyal alanlarda gerekli mesafenin ayarlanması, bu mahaller ile kamuda kullanılan araçlarda dezenfekte işleminin yapılması hususunda gerekli tedbirler alınacaktır.

Bilgilerini ve gereğini rica ederim.”; 12. Cumhurbaşkanlığının “COVID-19 Kapsamında Kamu Çalışanlarına Yönelik Tedbirler” konulu, 26/08/2020 tarihli ve 2020/11 sayılı Genelgesinde, “COVID-19 salgınının ülkemizde yayılımının en aza indirilmesi amacıyla, bu salgınla mücadeleyi ve salgının etkilerinin azaltılmasına yönelik faaliyetleri zafiyete uğratmama ve kamu hizmetlerini aksatmama şartıyla; Çalıştırılma biçimine bakılmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlara uzaktan çalışma, dönüşümlü çalışma gibi esnek çalışma yöntemleri uygulanabilir. Buna dair usul ve esaslar

Cumhurbaşkanlığı, bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşları için üst yönetici; bakanlıklar, bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşları için bakan; taşra teşkilatları (bakanlıklarca belirlenmemiş ise) ile mahalli idareler, bağlı kuruluşları ile mahalli idare birlikleri için ilgisine göre vali veya belediye başkanı; diğer kamu kurum ve kuruluşları için üst yönetici tarafından belirlenir. Bu yetki devredilebilir.

Bu kapsamda çalışanlar fiilen göreve gelmedikleri süre zarfında idari izinli sayılır.

Bu Genelge kapsamında esnek çalışma yöntemlerinden faydalanan çalışanlar ile idari izinli sayılanlar bu sürede istihdamlarına esas görevlerini fiilen yerine getirmiş sayılırlar. Uzaktan ve dönüşümlü çalışanlar ile görev yerinde çalışanlar hizmetin yürütülmesi sorumluluğu açısından eşittir. Uzaktan veya dönüşümlü çalışanlar ile idari izinli sayılanların mali ve sosyal hak ve yardımları ile özlük hakları saklıdır.

İdari izinliler, uzaktan veya dönüşümlü çalışanlar amirlerinin izni dışında görev mahallerinden ayrılamazlar ve hizmetine ihtiyaç duyulanlar çağırıldıkları anda görevlerine dönmek zorundadır.

Bilgilerini ve gereğini rica ederim.”; 13. Cumhurbaşkanlığının “COVID-19 Kapsamında Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Normalleşme ve Alınacak Tedbirler” konulu, 01/03/2021 tarihli ve 2021/5 sayılı Genelgesinde, “02/03/2021 tarihi itibarıyla; COVID-19 salgını ile mücadele amacıyla yürürlüğe konulan 26/08/2020 tarihli ve 31225 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlara esnek çalışma yöntemlerinin uygulanmasına ilişkin “COVID-19 Kapsamında Kamu Çalışanlarına Yönelik

Tedbirler” konulu 2020/11 sayılı Genelge yürürlükten kaldırılmış olup bu tarih itibarıyla kamu kurum ve

kuruluşları normal düzen ve mesai saatlerinde çalışmalarına başlayacaktır. Gerektiğinde illerde valilerce farklı mesai saatleri belirlenebilecektir.

Ancak çalıştırılma biçimlerine bakılmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarında (Sağlık Bakanlığı ve Milli

Kamu kurum ve kuruluşlarınca bu süreçte tüm personelin maske kullanması, çalışma mekanları, yemekhane, servisler ve sosyal alanlarda gerekli mesafenin ayarlanması, bu mahaller ile kamuda kullanılan araçlarda dezenfekte işleminin yapılması hususunda gerekli tedbirler alınacaktır.

Bilgilerini ve gereğini rica ederim.”; Düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

14. Kamu Denetçisi inceleme ve araştırması neticesinde, başvuranın 22.04.2015, 28.03.2017, 11.08.2017, 14.08.2018, 05.03.2019 ve 31.08.2020 tarihlerinde ‘C73-Tiroid Bez Malign Neoplazm’ tanısını aldığı, buna karşın başvuranın, 2020/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında işleme konulan Sağlık Bakanlığı

Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 05/06/2020 tarihli ve sayılı yazısında belirtilen ‘metastatik ve/veya kemoterapi/radyoterapi alan kanser hastaları’ şartını taşımadığını tespit etmekle, şikayetin reddini önermiştir.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 15. Başvuran özetle, ‘C73 Tiroid bez malign neoplazm tanısı’ olduğunu, tedavisinin devam ettiğini, hastalığının Sağlık Bakanlığınca yayımlanan COVİD-19 hastalığı için riskli kabul edilen tanılar arasında yer almasına ve son 2 yılda 3 kez aynı tanıyı almış olmasına karşın “İdari izne esas COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalık durum belgesi” düzenlenmesi için yaptığı başvurunun reddedildiğini iddia ve şikâyetle, tarafına söz konusu belgenin düzenlenmesi hususunda gereğini talep etmektedir.

16. Bilindiği üzere, COVID-19 salgınının ülkemizde yayılımının en aza indirilmesi amacıyla, bu salgınla mücadeleyi ve salgının etkilerinin azaltılmasına yönelik faaliyetleri zafiyete uğratmama ve kamu hizmetlerini aksatmama şartıyla, COVID-19 kapsamında kamu çalışanlarına yönelik bir takım tedbirleri içeren Cumhurbaşkanlığı Genelgeleri yayımlanmıştır. Cumhurbaşkanlığının 2020/8, 2020/11 ve 2021/5 sayılı Genelgeleri incelendiğinde, çalıştırılma biçimlerine bakılmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarında (Sağlık Bakanlığı ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı hariç) çalışan yönetici kadro ve pozisyonunda bulunanlar hariç 60 yaş ve üzerinde olanlar ile Sağlık Bakanlığının belirlediği kronik hastalığı bulunanların idari izinli sayılacakları düzenlemesine yer verildiği öngörülmüştür.

17. Söz konusu Cumhurbaşkanlığı Genelgeleri ile Sağlık Bakanlığına başvuruya konu işlemlerle ilgili takdir yetkisi tanındığı görülmekle, idarelere tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekenleri ile sınırlıdır. Muhakkak ki İdare, takdir yetkisini kullanırken kendisini verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, eşitlik kuralını gözetmeli, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlarda özel koşullar öngörülmüş ise bunlara uymalı; bu yetkiyi kamu yararı ve hizmetin gereklerine uygun bir şekilde objektif, makul ve geçerli neden ve gerekçelere dayalı olarak kullanmalıdır.

18. Kamu çalışanlarından idari izinli sayılacakların nasıl belirleneceğine yönelik uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, 2020/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında işleme konulan Sağlık Bakanlığı Sağlık

Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 05/06/2020 tarihli ve sayılı yazısı ile belirlenmiş olup söz konusu

yazı incelendiğinde:

18.1. Çalıştırılma biçimlerine bakılmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarında (Sağlık Bakanlığı ve Milli

İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı hariç) çalışan yönetici kadro ve pozisyonunda bulunanlar hariç 60 yaş ve üzerinde olanlar ile Sağlık Bakanlığının belirlediği kronik hastalığı bulunanların idari izinli sayılacağı, idari izinli sayılanların bu sürede görevlerini fiilen yerine getirmiş sayılacağı, mali ve sosyal hak ve yardımları ile diğer özlük haklarının saklı kalacağı, 18.2. Kamu çalışanlarından idari izne esas olmak üzere COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalıkların; “halen immünsüpressif tedavi alanlar, metastatik ve/veya kemoterapi/radyoterapi alan kanser hastaları, kornea nakli hariç solid organ nakli, kemik iliği/kök hücre nakli yapılan hastalar, kronik obstrüktif veya destrüktif akciğer hastalığı veya status astmatikus hikayesi olan hastalar, insüline bağlı diyabet ve komplike (serebrovasküler, koroner, böbrek, polinöropati) insüline bağımlı olmayan diabetes mellitus hastaları, komplike hipertansiyon (serebrovasküler, böbrek, konjestif kalp yetmezliği), dekompanse kalp yetmezliği, akut koroner sendrom geçiren hastalar, kronik karaciğer ve böbrek yetmezliği olan hastalar, serebrovasküler hastalık (inme, kanama) geçiren hastalar” şeklinde belirlendiği, 18.3. Bakanlık tarafından belirlenen hastalıklardan 01/06/2020 tarihinden önceki 2 (iki) yıl içerisinde 2 (iki)

kez aynı tanıyı almış olan kamu çalışanlarına Bakanlık e-Nabız sistemi üzerinden “İdari izne esas COVID-

19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalık durum belgesi” üretileceği,

18.4. E-Nabız sistemi üzerinde gerekli çalışmalar tamamlanmış olduğundan idari izinli sayılacak kamu çalışanlarının söz konusu belgeyi 08/06/2020 tarihinden itibaren sadece e-Nabız sistemi üzerinden temin edecekleri, 18.5. Ayrıca; 02/06/2020 tarihli ve sayılı (e-Nabız sistemi üzerinden “İdari izne esas COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalık durum belgesi”ni alamayan kişilerin mevcut hastalık raporlarıyla kayıtlı olduğu aile hekimine müracaat ederek, durumu uygun görülenlere hastanın ibraz ettiği hastalık raporları ek yapılarak aile hekimi tarafından “COVID-19 idari izin” tanısı ile durum bildirir tek hekim raporu düzenleneceğine ilişkin) yazının yürürlükten kaldırıldığı ile konuya ilişkin işlemlerin 05/06/2020 tarihli ve sayılı yazı kapsamında gerçekleştirileceği, Kurallarına yer verildiği görülmüştür.

19. Kurumumuza benzer nitelikte yapılan başvurular neticesinde Sağlık Bakanlığından ayrıntılı açıklama talep edilmiş olup gelen cevabi yazılardan özetle ayrıca; 19.1. “COVID-19 Hastalığı İçin Risk Grubunda Olan Kronik Hastalıklar”ın; Sağlık Hizmetleri Genel

Müdürü Prof. Dr. , Halk Sağlığı Genel Müdürü , Sağlık Bilgi

Sistemleri Genel Müdürü Dr. , Sağlık Hizmetleri Genel Müdür Yardımcısı Doç. Dr.

, Sağlık Hizmetleri Genel Müdür Yardımcısı , Kamu

Hastaneleri Genel Müdür Yardımcısı Hasta Hakları ve Tıbbi Sosyal Hizmetler

Daire Başkanı isimlerinden oluşan teknik komisyon; Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Genel

Müdür Yardımcısı , Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Kronik Hastalıklar

Dairesi Başkanlığının ve Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Hukuk ve Mevzuat Dairesi Başkanı kronik hastalıklarla ilgili uzmanlık derneklerinin ve ilgili branşlardaki akademik hocalardan telekonferans yöntemiyle görüşleri alınarak Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yayımlanan Sağlık

Uygulama Tebliği’nin EK:1/A “Ayakta Tedavide Hekim ve Diş Hekimi Muayenesi Katılım Payı

Alınmayacak Kronik Hastalıklar Listesi” ve EK:/4 “İlaç Listesi”nde yer alan tanılar esas alınarak belirlendiği ve 05/06/2020 tarihli ve sayılı yazı ile tüm kamu kurum ve kuruluşlarına iletildiği, 19.2. Sağlık Bakanlığının 05/06/2020 tarih ve sayılı yazısında kamu çalışanlarına “İdari izne esas

COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalık durum belgesi” verilebilmesi için; Bakanlık tarafından belirlenen hastalıklardan 01/06/2020 tarihinden önceki 2 (iki) yıl içerisinde 2 (iki) kez aynı tanıyı almış olma ve söz konusu belgenin 08/06/2020 tarihinden itibaren sadece e-Nabız sistemi üzerinden temin edilmesi, şeklinde iki koşulun yer aldığı, 19.3. E-nabız sisteminin; E-Nabız (HBYS, AHBS), E-Reçete, SGK Medula Sistemi, E-Rapor ve İlaç Takip

Sistemi’nde yer alan hasta verilerini aldığını, E-Nabız sisteminden idari izne ilişkin dokümanın alınamamasının hastaların kronik rahatsızlığının bulunmadığı şeklinde anlaşılmaması gerektiğini, idari izne konu kronik rahatsızlıkların, Bakanlıkları ilgili Bilim Kurulları tarafından hazırlanan görüşler doğrultusunda Covid-19 yüksek riskli kronik rahatsızlıklar ilişkilendirilerek belirlendiği ayrıca, sisteme yüklenen algoritma doğrultusunda kriterleri taşıyan kişilere sistemin otomatik olarak idari izne esas raporu oluşturduğu’; 19.4. 01/06/2020 tarihinden önceki 2 (iki) yıl içerisinde 2 (iki) kez aynı tanıyı almış olma koşulunun kişiye geçmişte verilen tanının yanlışlıkla verilmesi, kişinin hiçbir kontrole gitmemesi ve salah (iyileşmiş)

olabileceği gerekçesi ile son iki yıl içerisinde hem ilaçlar hem de tıbbi gerekçeler göz önüne alınarak belirlendiği, 19.5. Söz konusu belgenin 08/06/2020 tarihinden itibaren sadece e-Nabız sistemi üzerinden temin edileceği koşulunun ise gerek kişilerin mağdur olmaması gerek ise sağlık çalışanlarının mağdur edilmemesi amacıyla getirildiği, bu koşula istisnalar getirildiğinde ve ilgili tıbbi branşlara sevk olduğunda kişilerin hekim üzerindeki baskısını arttıracağı ve hekime yapılan baskı sonucunda e-Nabız sistemi üzerinden idari izin alamayan ve idari izinli sayılamayacak kişiler için ayrı bir koridor oluşturulacağı, Hususları anlaşılmıştır.

20. Başvuruya konu talep, yukarıda yer verilen Cumhurbaşkanlığı Genelgeleri, Sağlık Bakanlığı’nın uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlediği 05/06/2020 tarih ve sayılı yazısı ve İdarenin konuya ilişkin getirdiği açıklamalar ile dosyasına sunduğu belgeler çerçevesinde incelendiğinde; başvuranın 22.04.2015, 28.03.2017, 11.08.2017, 14.08.2018, 05.03.2019 ve 31.08.2020 tarihlerinde ‘C73-Tiroid Bez

Malign Neoplazm’ tanısını aldığı, buna karşın başvuranın, 2020/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında işleme konulan Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 05/06/2020 tarihli ve E.1187 sayılı yazısında belirtilen ‘metastatik ve/veya kemoterapi/radyoterapi alan kanser hastaları’ şartını taşımadığı tespit edildiğinden, şikayetin reddi gerektiği kanaati ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkelerine Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuzun bilgi ve belge talebine ilişkin cevabi yazıları incelendiğinde, “dürüstlük”, “nezaket”, “şeffaflık”, “bilgi edinme hakkı”, “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği, öte yandan başvurana yönelik tesis edilen işlemin “kanunilik” ilkesine de uygun olduğu tespit edilmiştir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın, başvurana ve Sağlık Bakanlığı’na tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi