|
ÖZET: Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nde görev yapan başvuran, COVID-19 riski taşıyan bir ortamda çalışmasına rağmen Mart, Nisan ve Mayıs aylarına ilişkin ek ödemelerin yapılmadığını iddia ederek mağduriyetinin giderilmesini talep etmiştir. İdare, başvuranın kadrosunun 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ek ödeme yapılmasına olanak tanımayan fıkraları kapsamında olduğunu belirterek talebi reddetmiştir. Ancak, COVID-19 pandemisi sürecinin olağanüstü koşulları göz önüne alındığında, benzer görevleri yürüten ve aynı riski taşıyan personel arasında ayrım yapılmasının hakkaniyet ilkesine aykırı olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, başvuranın talebinin kabul edilmesi gerektiği ve ek ödemelerin yapılması hususunda Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğü’ne tavsiyede bulunulması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durum, COVID-19 sürecinde sağlık çalışanlarının teşvik edilmesi ve adaletin sağlanması açısından önem taşımaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/8880-S.21.14340
BAŞVURU NO : 2020/102581
KARAR TARİHİ : 14/06/2021
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın ek ödeme talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 14/12/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuranın, Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi ayniyat biriminde görev yaptığını, COVİD-
19 hastalığı bulaş riski taşıyan görevde bulunmasına rağmen tarafına Mart, Nisan ve Mayıs aylarına ilişkin
ek ödemelerin yapılmadığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuz tarafından Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğüne gönderilen 04/02/2021 tarihli ve
sayılı bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen 24/03/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazıda;
2.1) Başvuranın hizmetli olarak görev yapmakta iken 14/02/2012 yılında Kırıkkale Üniversitesi Döner
Sermaye İşletme Müdürlüğü’nde 2547 sayılı Kanun’un 13/b-4 maddesi uyarınca görevlendirildiği, 16/10/2017 tarihinde yapılan Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavı sonucuna göre Adalet
Meslek Yüksekokulu Memur kadrosuna atamasının yapıldığı, Personel Dairesi Başkanlığı tarafından 2547 sayılı Kanun’un 13/b-4 maddesi uyarınca daha önce yapılan görevlendirmelerin devam edeceği bildirildiğinden başvuranın Döner Sermaye İşletme Müdürlüğündeki görevlendirmesinin devam ettiği, başvuranın özlük dosyasının tetkikinden 2547 sayılı Kanun’un 13/b-4 maddesi uyarınca Döner Sermaye
İşletmesi Müdürlüğünde görevlendirildiği, Tıp Fakültesinde görevlendirilmesine dair herhangi bir
Rektörlük Onayı bulunmadığı,
2.2) 2547 sayılı Kanunun “Döner sermaye” başlıklı 58 inci maddesi hükümleri,
2.3) Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında
Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesi, “Genel İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesi, Geçici 5 inci maddesi hükümleri kapsamında işlem tesis edildiği,
2.4) Konuya ilişkin olarak, Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 12.01.2012
tarihli ve B.07.0.BMK.0.15.115830-176 sayılı yazısında; “Bakanlığımıza bağlı döner sermaye saymanlıkları ile yükseköğretim kurumlarının döner sermaye işletme müdürlüklerinin kadro veya pozisyonlarında bulunan personeline; söz konusu (c) ve (f) fıkraları kapsamında bulunanlar dışındaki memurlar ve sözleşmeli personeliyle aynı şekilde uygulama yapılması gerekmekte ve dolayısıyla ilgililere sadece 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu maddesi kapsamında aylıklarının ödendiği bütçeden ek ödeme yapılması gerekmektedir. Ancak yükseköğretim kurumlarının döner sermaye işletme müdürlüklerinin kadro veya pozisyonlarında bulunan personeli de dahil olmak üzere hizmetine ihtiyaç duyulması nedeniyle 2547 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin (b) fıkrasının (4) numaralı bendi uyarınca anılan Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrasında belirtilen birimlerinde görevlendirilen personeline ise söz konusu 58 inci madde uyarınca ek ödeme yapılması ve ilgililerin bu görevlendirme işlemleri devam ettiği sürece 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu maddesi kapsamında ek ödeme yapılmaması gerekmektedir.” şeklinde belirtimde bulunulduğu,
2.5) Anılan Kanun ve Yönetmelik hükmü ile Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün
görüş yazısı uyarınca 2547 sayılı Kanun’un 13/b-4 maddesi uyarınca Döner Sermaye İşletmesi
Müdürlüğünde görev yaptığı belirtilen başvuranın şikâyete konu ek ödeme yapılması isteminin karşılanamayacağı, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Anayasamızın; “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Döner sermaye” başlıklı 58 inci maddesinde; “a)
Yükseköğretim kurumlarında üniversite yönetim kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile döner sermaye işletmesi kurulabilir. c) Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde; 1) Gelir getiren görevlerde çalışan … işin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, enfeksiyon, özel bakım gerektiren ruh sağlığı, organ ve doku nakli, acil servis ve benzeri sağlık hizmetlerinde çalışan personel için yüzde 200’ünü geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır. … i) Döner sermaye işletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılması esastır. Yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesi zorunludur. Yapılacak ek ödemenin oranları ile bu ödemelerin esas ve usulleri; yükseköğretim kurumlarının hizmet sunum şartları ve kriterleri, personelin kadro ve görev unvanı, görev yeri, çalışma şartları ve süresi, eğitim öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak Maliye Bakanlığının
uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkartılacak yönetmelikle belirlenir. Bu yönetmelikte belirlenen temel ilkeler çerçevesinde üniversite yönetim kurulları gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.”
6) Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin
Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin “Genel İlkeler” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrası kapsamında bulunan birimlerde çalışan personel ile diğer birimlerde döner sermaye gelirlerinin elde edilmesine katkısı bulunan öğretim elemanları dışındaki personele bu Yönetmelik kapsamında hiçbir şekilde ek ödeme yapılamaz. Kanunun 58 inci maddesinin (c)
ve (f) fıkraları kapsamında bulunanlar dışında 657 sayılı Kanuna tabi memurlar ile sözleşmeli personele
Kanunun 58 inci maddesi uyarınca ek ödeme yapılmaz.”
7) Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin
Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair
Yönetmeliğin Geçici 5 inci maddesinde; “1/3/2020 tarihinden geçerli olmak üzere üç ay süreyle, üniversitelerin tıp fakülteleri ve sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde COVID-19 salgınına yönelik araştırma, teşhis ve tedavi faaliyetleri kapsamında görev yapan personel ile yöneticilerine, yer ve/veya personel yönünden kapsam ve oranı üniversite yönetim kurulu tarafından belirlenmek kaydıyla, bu
Yönetmelikte belirlenen esaslara tabi olmaksızın ek ödeme yapılabilir. Bu şekilde yapılacak ödeme tutarı toplamı 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (f) fıkralarında belirlenen mesai içi tavan ek ödeme tutarını geçemez.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuranın iddiaları, idarenin
konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret
Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran, bir numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verildiği üzere başvurusunda; Döner Sermaye
Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelikte
Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğe eklenen Geçici 5 inci kapsamında Mart, Nisan ve Mayıs aylarına ilişkin ek ödemelerin yapılmasını talep etmektedir.
10) Kurumumuza iletilen bilgi ve belgeler ile başvuru dilekçesinin incelenmesinden, başvuranın Kırıkkale
Üniversitesi bünyesinde hizmetli olarak görev yapmakta iken 14/02/2012 tarihinde Kırıkkale Üniversitesi
Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünde 2547 sayılı Kanun’un 13/b-4 maddesi uyarınca görevlendirildiği, 16/10/2017 tarihinde yapılan Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavı sonucuna göre Adalet
Meslek Yüksekokulu Memur kadrosuna atamasının yapıldığı, Personel Dairesi Başkanlığı tarafından 2547 sayılı Kanunun 13/b-4 maddesi uyarınca daha önce yapılan görevlendirmelerin devam edeceği bildirildiğinden başvuranın Döner Sermaye İşletme Müdürlüğündeki görevlendirmesinin devam ettiği, Tıp
Fakültesinde görevlendirilmesine dair herhangi bir Rektörlük Onayı bulunmadığı ancak başvuranın fiilen
Tıp Fakültesinde görev yapmakta olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi
Hastanesi ayniyat biriminde başvuran dâhil 6 kişinin görev yaptığı, 4 personele bu ek ödemenin tavan oran olan % 200 üzerinden hesaplanarak yapıldığı, ancak başvuran dâhil 2 personele ise bu ek ödemenin yapılamayacağının önce şifahi olarak takiben ise Hukuk Müşavirliğince yazılı olarak bildirildiği anlaşılmaktadır.
11) İdarenin ret gerekçelerine bakıldığında, Yükseköğretim kurumlarında kimlere ek ödeme yapılacağına
ilişkin düzenlemenin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Döner sermaye” başlıklı 58 inci maddesi uyarınca belirlendiği, söz konusu kanunun uygulama çerçevesini oluşturan Yükseköğretim Kurumlarında
Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara
İlişkin Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde “Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (f) fıkraları kapsamında bulunanlar dışında 657 sayılı Kanuna tabi memurlar ile sözleşmeli personele Kanunun 58 inci maddesi uyarınca ek ödeme yapılmaz.” hükümlerine yer verildiği, başvuranın Kırıkkale Üniversitesi bünyesinde
Adalet Meslek Yüksekokulu kadrosuna memur olarak atandığı ve Döner Sermaye İşletme Müdürlüğündeki görevlendirmesinin devam ettiği, başvuranın kadrosunun ilgili kanunun (c) ve (f) fıkraları kapsamında yer almadığı görüldüğünden yönetmelik hükmü gereğince ek ödeme yapılmasına imkân bulunmadığı, Maliye
Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 12.01.2012 tarihli ve B.07.0.BMK.0.15.115830-
176 sayılı yazısı incelendiğinde; yükseköğretim kurumlarının döner sermaye işletme müdürlüklerinin kadro
veya pozisyonlarında bulunan personelinin ek ödeme ücretlerinin 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında aylıklarının ödendiği bütçeden ek ödeme yapılması gerektiğinin belirtildiği görülmektedir.
12) Bilindiği üzere, dünya genelinde ortaya çıkan koronavirüs (COVID- 19) pandemisi nedeniyle,
salgından en az zararla kurtulmayı sağlamak için ülkemizde de önemli çalışmalar yapılmıştır. Bu kapsamda tüm sağlık hizmetleri öncelikli olarak söz konusu hastalığın önlenmesi, tetkiki ve tedavisine yönlendirilmiş ve söz konusu hassas dönemde özveriyle görev yapan sağlık çalışanlarının herhangi bir maddi kayba uğramalarının önlenmesi, motivasyon ve teşviki amacıyla mevzuat düzenlemeleri yapılmak suretiyle ek ödemeler yapılmıştır.
13) Bu doğrultuda, 2020 yılı içinde Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak
Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına
Dair Yönetmeliğe eklenen Geçici 5 inci madde ile üniversitelerin tıp fakülteleri ve sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde COVID-19 salgınına yönelik araştırma, teşhis ve tedavi faaliyetleri kapsamında görev yapan personel ile yöneticilerine, yer ve/veya personel yönünden kapsam ve oranı üniversite yönetim kurulu tarafından belirlenmek kaydıyla ek ödeme yapılması imkânı verilmiştir.
14) İdarenin cevabi yazısı dikkate alındığında, yürürlükteki mevzuat ve konu ile ilgili Maliye Bakanlığının
2012 tarihli yazısı gereğince döner sermaye ek ödemelerinin Tıp fakültesi kadrosunda bulunmayanlara
ödenmeyeceği şeklindedir. Bu doğrultuda başvurana da ödeme yapılmadığı belirtilmiştir. Bu gerekçe normal şartlarda geçerli olmakla birlikte, COVİD 19 pandemi sürecinin olağanüstü bir dönem olup, bu süreçte bu kurumda çalışanların teşvik edilmesinin önemi ve gerekliliği ortadadır. Zaten Döner Sermaye
Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelikte
Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğe eklenen Geçici 5 inci madde ile üniversite hastanelerinde riskli ortamda çalışanların teşvik edilmesi amaçlanmıştır. Geçici 5 inci madde ile kapsam ve oranı üniversite yönetim kurulu tarafından belirlenmek kaydıyla, bu Yönetmelikte belirlenen esaslara tabi olmaksızın ek ödeme yapılabileceği düzenlenmiş, yani 1 Mart itibariyle üç ay süreyle, ek ödeme verilmesinde süre olarak sınırlı şekilde takdir yetkisi üniversite yönetim kurullarına bırakılmıştır. Diğer yandan bu ödemenin
Yönetmelikte daha önce belirlenen esaslardan istisna tutulmakla başvurana ek ödeme tutarının diğer çalışanlara ödendiği gibi ödenmesinin önünde bir engel bulunmadığı şeklinde değerlendirilmektedir.
Sadece bu şekilde yapılacak ödeme tutarı toplamının 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (f)
fıkralarında belirlenen mesai içi tavan ek ödeme tutarını geçemeyeceğinin düzenlendiği görülmekle mevzuat hükümleri açısından başvuranın söz konusu ek ödemeleri alması konusunda hukuki bir engel bulunmadığı değerlendirilmektedir.
15) Meri mevzuat hükümleri ve şikâyete konu edilen uyuşmazlık konusu husus birlikte
değerlendirildiğinde, fiilen aynı görevi yürüten ve pandemi nedeniyle aynı riski taşıyan personelden bir kısmının kadrosu tıp fakültesinde olmadığı gerekçesiyle yararlandırılmamasının Döner Sermaye
Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelikte
Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğe eklenen Geçici 5 inci maddesinin amacı ile çeliştiği, diğer yandan ortaya çıkan işlemin somut olay adaleti olarak nitelendirilen hakkaniyet ilkesine de uygun olmadığı tespit edilmiştir.
16) Yukarıda yapılan açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili
mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın talebinin kabulü ile Döner
Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin
Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğe eklenen Geçici 5 inci maddesi kapsamında Mart, Nisan ve Mayıs aylarına ilişkin ek ödemelerin yapılması hususunda tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “Kararların gerekçeli olması” ve “Kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci
fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar, 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle,
BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara
İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğe eklenen Geçici 5 inci maddesi kapsamında
Mart, Nisan ve Mayıs aylarına ilişkin ek ödemelerin yapılması hususunda KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca İdare tarafından bu karar üzerine
tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi