|
ÖZET: Bu karar, Covid-19 sürecinde idari izinli sayılan bir çalışanın Üretim Teşvik Primi (Ü.T.P.) ödemeleriyle ilgili yaşadığı mağduriyeti ele almaktadır. Başvuran, idari izinli olduğu süre boyunca bu primin ödenmemesinin Cumhurbaşkanlığı Genelgelerine aykırı olduğunu savunmuş, mağduriyetinin giderilmesini talep etmiştir. Ancak, yapılan hukuki değerlendirmede, idari izinli sayılan personelin fiilen görev yapmadığı süreler için Ü.T.P. ödenemeyeceği sonucuna varılmıştır.
İlgili mevzuat uyarınca, Covid-19 kapsamında idari izinli sayılan personelin mali ve sosyal haklarının saklı olduğu belirtilse de, bu durumun görevlerini fiilen yerine getirmiş sayılmaları anlamına gelmediği vurgulanmıştır. Dolayısıyla, başvuranın talebi reddedilmiş ve idarenin işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum, yargı yoluna başvurmanın anayasal bir hak olduğu gerçeğini değiştirmemektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/12896-S.21.20726 –
BAŞVURU NO : 2021/5782
KARAR TARİHİ : 09/09/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Üretim teşvik primi ödemeleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 09/03/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Mersin Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğünde
Tekniker olarak görev yapmakta olduğu, Covid-19 salgını nedeniyle Mart 2020 tarihinden itibaren
Cumhurbaşkanlığı Makamının 2020/4 ve 2020/8 Genelgeleri kapsamında insüline bağlı diyabet hastalığı nedeniyle idari izinde olduğunu, bu nedenle, 2020 yılına ait Döner Sermaye bütçesinden Teşvik Primi dağıtımıyla ilgili olarak kurum personelinin büyük kısmının mali haklarında kayıplar oluştuğu,
1.1. Cumhurbaşkanlığı genelgelerinde özetle; “kronik hastalığı bulunanlar idari izinli sayılacağı, İdari izinli sayılanlar bu dönemde görevini fiilen yerine getirmiş sayılması gerektiği, mali ve sosyal hak yardımları ile diğer özlük hakların saklı kalacağı” hükmü bulunmasına rağmen kurum tarafından idari izinli olunan günlerin Üretimi Teşvik Primi dağıtımında fiilen çalışılan gün olarak değerlendirilmediği,
1.2. Cumhurbaşkanlığı Makamımın 2020/11 Genelgesinde idari izinli sayılan personelin özlük haklarının korunduğu, İdare tarafından bir kısım personel (dokuz kişi) esnek çalışma kapsamında değerlendirilerek bunlar Üretimi Teşvik Primi (Ü.T.P.) dağıtımında fiilen çalışmış kabul edilerek fazla kazanç elde etmeleri sağlandığı halde, bunların dışında kalan diğer tüm personele ise dönüşümlü çalışmada, gelmedikleri hafta idari izin yazılarak Üretimi Teşvik Primi dağıtımında idari izinli oldukları günler fiilen çalışılan gün olarak değerlendirilmedikleri,
1.3. Üretimi Teşvik Primi dağıtımıyla ilgili Tarım ve Orman Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel
Müdürlüğünün görüş yazısının son cümlesinde “Nihai takdir ve değerlendirme tarafınıza ait olmak üzere” ibaresine rağmen kurum takdir hakkını yönetmelik hükümlerinden yana kullandığı,
1.4. Kurumca Üretimi Teşvik Primi dağıtımıyla ilgili oluşturulan 5 kişilik komisyondan idareden üç üyenin (Kurum Müdürü, Gerçekleştirme Görevlisi ve Sayman) oylarıyla Cumhurbaşkanlığı Genelgesi hükümleri uygulanmamıştır. Genelgeler yönünde şerh düşen Numune Kabul Birim Şefi idarece birim şefliğinden alınarak aynı birimde eleman olarak görevlendirildiği,
1.5. Üretimi Teşvik Primi Dağıtımında fiilen çalışılan gün sayısından düşülmeyen yıllık izinleri de kullanma fırsatı olmadıkları, prim gün sayısından düşülmeyen hafta sonu ve resmi tatil günleri bir kısım personelden düşülmezken bir kısım personelden düşülerek ayrıca haksızlık yaratıldığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
1.6. Başvuru ekinde yer alan belgelerde;
1.6.1. Başvuranın çalışılan 86 gün için 74,30 üretim teşvik puanını hakkettiğini gösteren Tarım ve Orman
Bakanlığı Ü.T.P. listesi,
1.6.2. Tarım ve Orman Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 08.02.2021 tarihli yazısında; İlgili ödemenin Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama
Yönetmeliği’nin 42 nci Maddesine göre dağıtıldığı, dağıtımın esaslarının ise 969 sayılı Tarım ve Köyişleri
Bakanlığı’nın Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanunun “Döner
Sermayenin Faaliyet Alanları” başlıklı 3 üncü Maddesinin son fıkrası ve 01.09.2019 tarihli ve 30875 sayılı
Resmi Gazete’de yayınlanan Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının Tarım ve Ormancılık Hizmet
Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar başlıklı 9 uncu Bölümünün 12 inci Maddesi dikkate alınarak belirlendiği, bu bağlamda;
1.6.2.1. Uzaktan çalışarak fiilen görevini yerine getirip rapor ibraz etmeyen personele Ü.T.P.
ödenebileceği,
1.6.2.2. Resmi izin ve rapor ibraz eden personele ise yılık izin süreleri hariç tutularak Gıda, Tarım ve
Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği’nin 42 nci Maddesinin (ğ)
bendi hükümler uygulanması gerektiği,
1.6.3. Kronik hastalığı bulunan personelin ise, 969 sayılı Kanunun 3 üncü Maddesine göre Üretim Teşvik
Primi’nin istihdama esas göreve binaen ödenen bir ücret olmadığı, bu nedenle, karın elde edilmesinde emeği geçen personele katkıları oranında Üretim Teşvik Primi ödenmesi gerektiği,
İfade edildiği,
1.6.4. Ü.T.P. Askı Listesi Komisyon Kararında; Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında idari izinli sayılan 3 personelin vekalet ettikleri günlerin eksik bildirilmesine binaen çalışılan gün sayısının yeniden düzenlendiği, idari izinli olan bir personelin mesaisine ihtiyaç duyulması nedeniyle mesaiye çağrılması neticesinde çalışılan gün sayısına 25 gün eklenmesi gerektiği”, belirtilmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge isteme yazısına istinaden Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 02.06.2021 tarih ve sayılı yazısında: “ Üretim Teşvik Primlerinin Tarım ve Orman Bakanlığı Hukuk
Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 08.02.2021 tarihli görüşü ve Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı
Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği’ne istinaden ilgililere ödendiği, tüm personele üretime katkıları nispetinde ödeme yapıldığı, başvuranın İdari izinli olduğu dönemde yıllık izin kullanmadığı dolayısıyla yıllık izinde olmadığı günler için ödeme yapılmadığı, kronik rahatsızlığı olan personelin hafta içi hafta sonu ayırt etmeksizin idari izinli sayıldıkları ancak dönüşümlü çalışan personellerin birbirlerini ikame ettiklerinden ve Kurumda (ithalat, ihracat, zehirlenme v.s.) kamu hizmetlerinin aksamaması adına
7/24 esasına göre çalışma yapıldığından dönüşümlü çalışan personellerin çalışılan gün sayısının hesaplanmasında hafta sonlarının da çalışılan gün olarak değerlendirildiği” ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 30.12.1967 tarihli 12790 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 969 sayılı Tarım ve Köyişleri
Bakanlığı’nın Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanun’un
“Döner Sermayenin Faaliyet Alanları” başlıklı 3 üncü Maddesinin son fıkrasında; “Döner sermaye işletmelerinden elde edilen kârın en fazla % 80’i, Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan personelden kârın elde edilmesinde emeği geçen 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa ve bu Kanunun 4/B maddesine tâbi personele katkıları oranında, asgari ücretin yıllık brüt tutarının iki katını aşmamak üzere, üretimi teşvik primi olarak ödenebilir. Üretimi teşvik priminin miktarı ile ödenmesine ilişkin esas ve usûller; görev yapılan birimin iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin hizmet sınıfı, kadro unvanı ve çalışma süresi gibi kriterler dikkate alınarak, Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine, Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Üretimi teşvik primi dağıtımı işletme bünyesi ile sınırlıdır. İşletmenin zararı, izleyen yılların kârlarından mahsup edilir.” 6. 31.01.2015 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner
Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Üretimi Teşvik Primi Dağıtım Esasları” başlıklı 42 nci Maddesinde: “(1) Üretimi teşvik primi dağıtım esasları aşağıda gösterilmiştir…. c) Üretimi teşvik primi, Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan personelden işletme bünyesinde görev yapan ve kârın elde edilmesinde emeği geçen 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (A) ve (B)
fıkralarına göre istihdam edilen personele ödenir… ğ) Prim tutarı hesabında, bir yıl 360 gün olarak kabul edilir. Her bir personelin çalışma süresi 360 gün üzerinden değerlendirilir. Üretimi teşvik primi gün hesabında 5 inci maddede yer alan hizmet ve faaliyetler kapsamında yapılan fazla çalışma karşılığında verilen izinler hariç her türlü izin, istirahat, görevden uzaklaştırma, gözaltına alınma, tutuklanma ve benzeri sebeplerle göreve gelinmeyen günler, fiilen çalışılan gün hesabında dikkate alınmaz.”, 7. 22.03.2020 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan “COVID-19 Kapsamında Kamu Çalışanlarına
Yönelik İlave Tedbirler” konulu 2020/4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nde: “ Çalıştırma biçimine bakılmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlara uzaktan çalışma, dönüşümlü çalışma gibi esnek çalışma yöntemleri uygulanabilir… Bu Genelge kapsamında… idari izinli sayılanlar istihdama esas görevlerini fiilen yerine getirmiş sayılırlar. …”,
8. 26.08.2020 tarihli 31225 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Covid-19 Kapsamında Kamu
Çalışanlarına Yönelik Tedbirler” konulu 2020/11 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde: “ “Bu
Genelge kapsamında esnek çalışma yöntemlerinden faydalanan çalışanlar ile idari izinli sayılanlar bu
/
sürede istihdamlarına esas görevlerini fiilen yerine getirmiş sayılırlar. Uzaktan veya dönüşümlü çalışanlar ile görev yerinde çalışanlar hizmetin yürütülmesi sorumluluğu açısından eşittir. Uzaktan veya dönüşümlü çalışanlar ile idari izinli sayılanların mali ve sosyal hak ve yardımları ile diğer özlük hakları saklıdır.”,
9. 01.09.2019 tarihli ve 30875 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Kamu Görevlileri Hakem Kurulu
Kararının Tarım ve Ormancılık hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar başlıklı 9 uncu
Bölümünün 12 nci Maddesinde: “Üretim Teşvik Priminin dağıtımında esas gün hesaplanmasında personelin kullanmış olduğu yıllık izin süreleri dikkate alınmaz”,
ibarelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Başvuran; Covid-19 Genelgeleri kapsamında kronik rahatsızlık nedeniyle İdari izinli sayıldığı, çalıştığı
İdare tarafından ödenen Üretim Teşvik Priminin idari izinli sayıldığı süre zarfında ödenmediği bu hususun ise ilgili Cumhurbaşkanlığı Genelgelerine aykırı olduğunu ifade ederek mağduriyetinin giderilmesini ve
İdare’nin “hakkını dava yoluyla” ara yaklaşımının önüne geçilmesini talep etmektedir.
12. İlgili mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesi neticesinde: “Covid- 19 kapsamında yayınlanan
Cumhurbaşkanlığı Genelgeleri ile rahatsızlıkları nedeniyle İdari izinli sayılan personelin istihdamlarına esas görevlerini fiilen yerine getirmiş sayılacakları, bu bağlamda, mali ve sosyal hak ve yardımları ile diğer özlük haklarının saklı olduğu, diğer taraftan, Tarım ve Orman Bakanlığı’nda görev yapıp ilgili Bakanlığın döner sermaye işletmelerinde elde edilen karda emeği bulanan personele ilgili mevzuatta belirtilen oranlar nispetinde Üretim Teşvik Primi ödendiği, personelin Üretim Teşvik Primi hesaplanmasında bir yılın 360 gün üzerinden değerlendirildiği ve prim gün hesabında “her türlü izin, istirahat, görevden uzaklaştırma, gözaltına alınma, tutuklanma ve benzeri sebeplerle göreve gelinmeyen günler”in fiilen çalışılan gün hesabında dikkate alınmadığı,
12.1. Bu bağlamda yapılan değerlendirme neticesinde, rahatsızlıkları nedeniyle covid sürecinde idari izinli olan personelin görevini fiilen yerine getirilmiş sayılmaları gerektiği ancak bu hususun görevin somut olarak yerine getirilmesinden farklı olduğu, Tarım ve Orman Bakanlığı’nda fiilen karın elde edilmesinde katkısı bulunanlara Üretim Teşvik Primi ödendiği, diğer taraftan, ilgili mevzuata istinaden her türlü kullanılan izinin fiilen çalışan gün sayısı içinde değerlendirilemeyeceği, aksi bir uygulamanın mevzuatın amacına aykırılık teşkil edeceği, bu nedenle başvuranın fiilen görev yapmadığı süre için Üretim Teşvik
Primi ödenme imkanı bulunmadığı,
12.2. Ayrıca; İdare’nin “hakkını dava yoluyla ara” yaklaşımının önüne geçilmesi başvuran tarafından talep etmiş olmakla beraber dosya kapsamında bu şekilde bir bilgiye ulaşılamadığı bu nedenle iddianın sübuta ermediği, kaldı ki, yargı yoluna başvurmanın anayasal bir hak olduğu İdare’nin ilgililerin taleplerini olumsuz olarak değerlendirmesi durumunda bu hakka başvurulmasının hukuka uygun olduğu,
anlaşılmıştır.
13. Yukarıda belirtilen gerekçelerle idarenin işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Mersin İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI’na tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi