Covid-19 sürecinde sağlık çalışanlarının kamu personeline tanınan haklardan mahrum bırakılmasının eşitlik ilkesine aykırılığı iddiası ve hizmet gereği hariç tutulma gerekçeleri (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/15148-S.21.24245

BAŞVURU NO : 2021/11393

KARAR TARİHİ : 20/10/2021

RET KARARI

Adres:

,TCKN:

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :

Adres:

SAĞLIK BAKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Sağlık çalışanlarının, Covid-19 kapsamında kamu çalışanlarına yönelik tedbirlerden yararlanabilmesi, çalışma koşullarında ve mali haklarında iyileştirme talepleri hakkında.

BAŞVURU TARİHİ : 26/06/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Derneği tarafından Kurumumuza yapılan başvuruda; Cumhurbaşkanlığının 22/3/2020 tarih ve 2020/4 sayılı Covid-19 Kapsamında Kamu Çalışanlarına Yönelik

İlave Tedbirler konulu genelgesi gereği kamu çalışanlarının esnek mesai uygulamasına geçerek hizmet verilecek sürelerin 10.00-16.00 olarak belirlendiği, benzer şekilde 29/5/2020 tarihinde yayınlanan 2020/8 sayılı genelge ile yine sağlık çalışanlarının idari izin ve esnek mesaiden muaf tutulduğu, bu sürecin 1 Mart

2021 tarihinde yayınlanan 2021/5 sayılı genelgeye kadar sürdüğü, bu süre içerisinde Sağlık Bakanlığında

çalışan personelin diğer kamu çalışanlarından her iş gününde 2 saat fazla çalıştığı, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan personel ile kıyaslandığında günde 2 saat olmak üzere fazla çalışan sağlık çalışanlarına ek mesai ücreti ödenmesi talebinin reddedildiğini, yine Cumhurbaşkanlığınca 14/04/2021 tarihli ve 31454 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Covid-19 Kapsamda Kamu Çalışanlarına Yönelik

Tedbirler konulu 2021/8 sayılı Genelge ile kamu çalışanlarına yönelik esnek mesai ve idari izinlerin düzenlendiği, kamu kurum ve kuruluşlarında günlük çalışma saatlerinin 10.00-16.00 olarak belirlendiği, Sağlık Bakanlığı ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı hariç yönetici pozisyonu dışındaki 60 yaş ve üzerinde olanlar, Sağlık Bakanlığının belirlediği kronik hastalığı bulunanlar ile 10 yaş ve altı çocuğu olan kadın çalışanlar da idari izinli sayıldığı, bunun Anayasanın eşitlik ilkesine aykırı olduğu; salgın sürecinde,

salgından korunma ve salgınla mücadelede etkili olacağı düşüncesiyle alınan birtakım tedbirlerden esnek ve uzaktan çalışma, idari izin gibi diğer kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan kamu görevlilerine tanınan birtakım haklardan; iş yoğunluğu ve personel ihtiyacı gerekçesiyle hastalıkla ve hastalarla birebir muhatap olan sağlık çalışanlarının faydalanamamaları ve buna karşı da nimet/külfet dengesini sağlayacak maddi ya da manevi herhangi bir destek görmemeleri emeğin karşılıksız kaldığı düşüncesiyle sağlık çalışanlarının motivasyonunu olumsuz etkilediği belirtilerek; diğer kamu personelinin haftalık 40 saati tamamlamadan tam ücret alıyor olması, esnek ve dönüşümlü çalışmalarına imkan verilmesi, engelli, kronik hastalığı olanların idari izinli sayılması ve 10 yaş altı çocuğu olan kadın çalışanların idari izinli sayılmasına rağmen sağlık çalışanlarının tüm bu hakların dışında tutulmasına istinaden konunun değerlendirilmesi ve sağlık çalışanlarının hak kayıplarının telafi edilmesi talep edilmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi yazımıza istinaden, Sağlık Bakanlığı

Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 09/08/2021 tarih ve E sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. 22.03.2020 tarihli ve 31076 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Cumhurbaşkanlığının 2020/4 sayılı genelgesine istinaden Covid-19 kapsamında kamu çalışanlarının idari izinli ve raporlu sayıldığı, 2.2. Resmi Gazetede yayımlanan 29.05.2020 tarihli ve 2020/8 sayılı, 26.08.2020 tarihli ve 2020/11 sayılı,

01.03.2021 tarihli ve 2021/5 sayılı ve 14.04.2021 tarihli ve 2021/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı genelgelerinde

de belirtildiği üzere “Sağlık Bakanlığı ve Milli İstihbarat Teşkilatı hariç” hükmüne istinaden, Bakanlıkça

Covid-19 salgını ile mücadelenin kesintisiz ve etkin olarak yürütülmesi, yayılımının ve etkilerinin en aza indirilmesi bakımından mesai saatlerine ilişkin düzenleme yapılmamış olup, sağlık hizmetini aksatmayacak şekilde, ihtiyacı karşılayacak sayıda personel bulundurulması şartıyla sağlık hizmetinin kesintisiz ve acil hizmet olması ve bu hizmetin salgınla mücadeledeki önemi göz önünde bulundurularak hamile ve kronik hastalığı olanların idari izinli sayılmaları, maddi koşullarda iyileştirmeler ve esnek çalışma ile ilgili düzenlemeler yapıldığı, 2.3. 30.06.2021 tarihli ve 2021/13 sayılı genelge ile 01.07.2021 tarihinden itibaren kamu kurum ve kuruluşlarında normal çalışma düzenine geçildiği, 2.4. Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığının 30.11.2020 tarihli ve E. sayılı

“Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Mesai Saatleri” konulu yazısı ile “COVID-19 salgının ülkemizde yayılımının en aza indirilmesi amacıyla, bu salgınla mücadeleyi ve salgının etkilerinin azaltılmasına yönelik faaliyetleri zafiyete uğratmama ve kamu hizmetlerini aksatmama şartıyla; 02.12.2020 tarihinden başlamak üzere, kamu kurum ve kuruluşlarının günlük çalışma ve mesai bitim saatlerinin merkezde

Cumhurbaşkanlığı, bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşları için üst yönetici, bakanlıklar bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşları için bakan, diğer kamu kurum ve kuruluşları için üst yönetici; illerde

Valiler tarafından 10.00-16.00 arası olarak belirlenebilmesi Sayın Cumhurbaşkanımızca uygun görülmüştür.” talimatı çerçevesinde, salgınla mücadeleyi ve salgının etkilerinin azaltılmasına yönelik faaliyetleri zafiyete uğratmama ve kamu hizmetlerini aksatmama şartıyla belirtilen saatler üzerinden mesai düzenlemesi yapılabilmesi imkânı tanındığı, 2.5. Cumhurbaşkanlığının “COVID-19 Kapsamında Kamu Çalışanlarına Yönelik Tedbirler” konulu 2021/8

No’lu Genelgesi ile “COVID-19 salgınının ülkemizde yayılımının en aza indirmek amacıyla, bu salgınla mücadeleyi ve salgının etkilerinin azaltılmasına yönelik faaliyetleri zafiyete uğratmama ve kamu hizmetlerini aksatmama şartıyla; kamu kurum ve kuruluşlarının günlük çalışma ve bitme saatlerinin merkezde Cumhurbaşkanlığı, bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşları için üst yönetici, bakanlıklar bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşları için bakan, diğer kamu kurum ve kuruluşları için üst yönetici;

illerde valiler tarafından 10.00-16.00 olarak belirlenecektir.” hükmü uyarınca, bu salgınla mücadeleyi ve salgının etkilerinin azaltılmasına yönelik faaliyetleri zafiyete uğratmama ve kamu hizmetlerini aksatmama şartıyla; yapılan düzenleme kapsamında da kamu kurum ve kuruluşlarındaki çalışanların çalıştıkları süre, bu bağlamda Devlet memurlarının kanunî haftalık çalışma süresinde herhangi bir değişiklik oluşturmayacağı, 2.6. Cumhurbaşkanlığı Genelgesi/Yazısı ile idari izin kullanması uygun görülen personel açısından idari izin süreleri eksik çalışma olarak değerlendirilemeyeceği gibi idari izin olarak belirlenen gün ve sürelerde hizmetin yürütülmesi için çalışan personel açısından da fazla çalışma veya nöbet süresi olarak değerlendirilmesine olanak bulunmadığı; bu itibarla, haftalık çalışma süresinin Cumhurbaşkanlığı

Genelgesi/Yazısı doğrultusunda 40 saatten daha az belirlenmesi ve durumlarda 40 saat kanuni çalışma süresini tamamlayan personele fazla çalışma veya nöbet ücreti ödenmesinin mümkün olmadığının değerlendirildiği, 2.7. Bakanlığa bağlı döner sermayeli kurum ve kuruluşlarda görev yapan personele, 04.01.1961 tarihli ve

209 sayılı “Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları İle Rehabilitasyon Tesislerine Verilecek Döner

Sermaye Hakkında Kanun”un 5 inci maddesine istinaden döner sermaye gelirlerinden ek ödeme yapıldığı; Covid-19 pandemi sürecinde Bakanlık kurum ve kuruluşlarında çalışan personelin motivasyon ve teşvikini sağlamak amacıyla Bakanlık Makamından alınan Onaylar kapsamında 2020 yılının Mart-Nisan-Mayıs, Ağustos-Eylül-Ekim ve Kasım-Aralık dönemleri ile 2021 yılının Nisan-Mayıs-Haziran ve Temmuz dönemlerinde personele 209 sayılı Kanun uyarınca yapılan ek ödemede kaynak artırımı yoluna gidilerek, Covid-19 pandemi sürecinde belirlenen usul ve esaslar dahilinde personelin ek ödeme yönünden desteklendiği, 2.8. Cumhurbaşkanlığı genelgelerine uygun olarak Bakanlık Makamının Olurları ile hamile ve kronik hastalığı olanların idari izinli sayılmaları ile esnek çalışma ve mesai saatlerine ilişkin 14.04.2021 tarihli ve

E.1555 sayılı, 27.08.2020 tarihli E.2525 sayılı ve 23.03.2020 tarihli E.3522 sayılı yazıların yayımlandığı, ayrıca Resmi Gazetede yayımlanan 30.06.2021 tarihli 2021/13 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesine istinaden 30.06.2021 tarihli ve E.2250 sayılı Makam Oluru ile esnek mesai ile ilgili düzenlemelerin kaldırıldığı, 2.9. 2019 yılında 43.131 kişi, 2020 yılında 64.197 kişi ve 2021 yılında 5.038 kişinin sağlık çalışanı kadrolarına ataması yapıldığı, 2021 yılı için ise Bakanlığa tahsis edilecek kadro ve/veya pozisyon sayısına göre ihtiyaç nispetinde alım yapılacağı, 2.10. Sağlık personelinden 2019 yılında 21 kişi, 2020 yılında ise 35 kişinin intihar ettiğinin tespit edildiği, 2.11. Bakanlıkta görev yapan personelden 2019 yılında 11.014, 2020 yılında 10.957 ve 01.01.2021-

03.08.2021 tarihleri arasında 6.521 kişinin emekli olduğu; 2019 yılında 6.083, 2020 yılında 8.177 ve

01.01.2021-03.08.2021 tarihleri arasında 3.936 kişinin ise istifa ettiği, açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri

ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 5.1. “Çalışma saatleri” başlıklı 99 uncu maddesinde; “Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir. Bu süre Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir. Ancak b u k a n u n a , ö ze l k a n u n la r a , Cu m h u r b a şk a n lığı k a r a r n a m e le r in e ve y a b u n la r a d a y a n ıla r a k çık a r ıla ca k yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir.

Cumhurbaşkanı, yurt dışı kuruluşlarda hizmetin gerektirdiği hallerde, hafta tatilini Cumartesi ve Pazardan başka günler olarak tespit edebilir.” 5.2. “Günlük çalışma saatlerinin tesbiti” başlıklı 100 üncü maddesinde; “Günlük çalışmanın başlama ve bitme saatleri ile öğle dinlenme süresi, bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde Cumhurbaşkanınca, illerde valiler tarafından tesbit olunur.

Ancak engelliler için; engel durumu, hizmet gerekleri, iklim ve ulaşım şartları göz önünde bulundurulmak suretiyle günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile öğle dinlenme süreleri merkezde üst yönetici, taşrada mülki amirlerce farklı belirlenebilir.

Memurların yürüttükleri hizmetin özelliklerine göre, bu madde uyarınca tespit edilen çalışma saat ve süreleri ile görev yerlerine bağlı olmaksızın çalışabilmeleri mümkündür. Bu hususa ilişkin usûl ve esaslar, Cumhurbaşkanınca belirlenir.” hükümleri yer almıştır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuruya konu Covid-19 kapsamında kamu çalışanlarına yönelik tedbirler çerçevesinde mesai saatlerine ve idari izinli sayılmaya ilişkin uygulamalardan sağlık çalışanlarının da yararlanması talebinin reddine; pandemi sürecinde artan iş yükü nedeniyle, iş yükü/ ücret dengesini sağlamak adına sağlık çalışanlarının mali haklarının iyileştirilmesi hususunun bütçe imkanları çerçevesinde değerlendirilmesi için tavsiyede bulunulması yönündeki öneri

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Derneği tarafından yapılan başvuruda; Resmi Gazetede yayımlanan

Covid-19 Kapsamında Kamu Çalışanlarına Yönelik Tedbirler konulu Cumhurbaşkanlığı genelgelerinde kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan kamu görevlilerine tanınan haklardan sağlık çalışanlarının faydalanamadıkları ve buna karşı da nimet/külfet dengesini sağlayacak maddi ya da manevi herhangi bir destek göremedikleri, emeğin karşılıksız kaldığı düşüncesiyle sağlık çalışanlarının motivasyonunun olumsuz etkilendiği belirtilerek, sağlık çalışanlarının tanınan tüm hakların dışında tutulmasına istinaden konunun değerlendirilmesi ve sağlık çalışanlarının hak kayıplarının telafi edilmesi talep edilmektedir.

8. 22.03.2020 tarihli Cumhurbaşkanlığının 2020/4 sayılı genelgesine istinaden Covid-19 kapsamında kamu çalışanları idari izinli ve raporlu sayılmıştır. Cumhurbaşkanlığının “COVID-19 Kapsamında Kamu

Çalışanlarına Yönelik Tedbirler” konulu 2021/8 No’lu Genelgesinde ise; “COVID-19 salgınının ülkemizde yayılımının en aza indirmek amacıyla, bu salgınla mücadeleyi ve salgının etkilerinin azaltılmasına yönelik faaliyetleri zafiyete uğratmama ve kamu hizmetlerini aksatmama şartıyla; kamu kurum ve kuruluşlarının günlük çalışma ve bitme saatlerinin merkezde Cumhurbaşkanlığı, bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve

kuruluşları için üst yönetici, bakanlıklar bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşları için bakan, diğer kamu kurum ve kuruluşları için üst yönetici; illerde valiler tarafından 10.00-16.00 olarak belirlenecektir.” hükmüne yer verilmiştir.

9. Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığının 30.11.2020 tarihli “Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Mesai

Saatleri” konulu yazısındaki, “COVID-19 salgının ülkemizde yayılımının en aza indirilmesi amacıyla, bu salgınla mücadeleyi ve salgının etkilerinin azaltılmasına yönelik faaliyetleri zafiyete uğratmama ve kamu hizmetlerini aksatmama şartıyla; 02.12.2020 tarihinden başlamak üzere, kamu kurum ve kuruluşlarının günlük çalışma ve mesai bitim saatlerinin merkezde Cumhurbaşkanlığı, bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşları için üst yönetici, bakanlıklar bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşları için bakan, diğer kamu kurum ve kuruluşları için üst yönetici; illerde Valiler tarafından 10.00-16.00 arası olarak belirlenebilmesi Sayın Cumhurbaşkanımızca uygun görülmüştür.” talimatı çerçevesinde, salgınla mücadeleyi ve salgının etkilerinin azaltılmasına yönelik faaliyetleri zafiyete uğratmama ve kamu hizmetlerini aksatmama şartıyla belirtilen saatler üzerinden mesai düzenlemesi yapılabilmesi imkânı tanınmıştır.

10. İdareden temin edilen bilgilerden; Resmi Gazetede yayımlanan 29.05.2020 tarihli ve 2020/8 sayılı,

26.08.2020 tarihli ve 2020/11 sayılı, 01.03.2021 tarihli ve 2021/5 sayılı ve 14.04.2021 tarihli ve 2021/8

sayılı Cumhurbaşkanlığı genelgelerinde de belirtildiği üzere, “Sağlık Bakanlığı ve Milli İstihbarat

Teşkilatı hariç” hükmüne istinaden, Sağlık Bakanlığınca, Covid-19 salgını ile mücadelenin kesintisiz ve etkin olarak yürütülmesi, yayılımının ve etkilerinin en aza indirilmesi bakımından mesai saatlerine ilişkin düzenleme yapılmamış olup, sağlık hizmetini aksatmayacak şekilde, ihtiyacı karşılayacak sayıda personel bulundurulması şartıyla sağlık hizmetinin kesintisiz ve acil hizmet olması ve bu hizmetin salgınla mücadeledeki önemi göz önünde bulundurularak hamile veya kronik hastalığı olanların idari izinli sayılmaları ile maddi koşullarında iyileştirmeler ve esnek çalışma ile ilgili düzenlemeler yapıldığı anlaşılmıştır.

11. Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Çalışma saatleri” başlıklı 99 uncu maddesinde, memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saat olarak belirlenmiş, bu sürenin cumartesi ve pazar günleri tatil olmak üzere düzenleneceği, kurumlar ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma sürelerinin tespit edilebileceği öngörülmüştür.

12. Aynı Kanunun “Günlük çalışma saatlerinin tespiti” başlıklı 100 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında da, memurların yürüttükleri hizmetin özelliklerine göre, bu madde uyarınca tespit edilen çalışma saat ve süreleri ile görev yerlerine bağlı olmaksızın çalışabilmelerinin mümkün olduğu, bu hususa ilişkin usul ve esasların, Cumhurbaşkanınca belirleneceğine hükmedilmiştir.

13. Salgınla mücadele ve salgının etkilerinin azaltılmasına yönelik faaliyetleri zafiyete uğratmama ve kamu hizmetlerini aksatmama şartıyla mesai saatlerine ilişkin yapılan düzenlemeyle, kamu kurum ve kuruluşlarındaki personelin çalıştıkları sürede, bu bağlamda Devlet memurlarının kanunî haftalık çalışma süresinde herhangi bir değişiklik oluşmamaktadır. İdare tarafından yapılana açıklamada da ifade edildiği üzere, Cumhurbaşkanlığı genelgesi ve yazısı ile idari izin kullanması uygun görülen personel açısından idari izin süreleri eksik çalışma olarak değerlendirilemeyeceği gibi, idari izin olarak belirlenen gün ve sürelerde hizmetin yürütülmesi için çalışan personel açısından da fazla çalışma veya nöbet süresi olarak değerlendirilemeyeceği; bu nedenle, haftalık çalışma süresinin

Cumhurbaşkanlığı genelgesi ile yazısı doğrultusunda 40 saatten daha az belirlenmesi durumunda,

40 saat kanuni çalışma süresini tamamlayan personel açısından da fazla çalışma veya nöbet ücreti

ödenmesi durumu oluşmadığı değerlendirilmektedir.

14. Başvuruda, fazla çalışmalarından ötürü ayrıca ek ücret ödenmemesinin, Anayasanın 55 inci maddesine aykırılık oluşturduğunu ifade edilmiştir. Anayasanın “Ücrette adalet sağlanması” başlıklı 55 inci

maddesinde; “Ücret emeğin karşılığıdır. Devlet, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alır.” hükmüne yer verilmiştir.

Çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri Anayasanın 55 inci maddesinde güvence altına alınmış olmakla birlikte, yukarıda da ifade edildiği üzere, salgınla mücadele kapsamında kamuda alınan tedbirlerle mesai saatlerine ilişkin getirilen düzenlemeler çerçevesinde sağlık çalışanlarının olağan çalışma süreleri içerisinde çalışmalarını yürüttükleri, bunun dışındaki pandemi ile birlikte sağlık çalışanlarının artan iş yükü ile fazla çalışmalarına ilişkin olarak ek ödemeler aldığı anlaşılmaktadır.

15. İdareden temin edilen bilgi ve belgelerden; Bakanlığa bağlı döner sermayeli kurum ve kuruluşlarda görev yapan personele, 04.01.1961 tarihli ve 209 sayılı “Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları İle

Rehabilitasyon Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun”un 5 inci maddesine istinaden döner sermaye gelirlerinden ek ödeme yapıldığı; Covid-19 pandemi sürecinde Bakanlık kurum ve kuruluşlarında çalışan personelin motivasyon ve teşvikini sağlamak amacıyla Bakanlık Makamından alınan Onaylar kapsamında 2020 yılının Mart-Nisan-Mayıs, Ağustos-Eylül-Ekim ve Kasım-Aralık dönemleri ile 2021 yılının Nisan-Mayıs-Haziran ve Temmuz dönemlerinde personele 209 sayılı Kanun uyarınca yapılan ek ödemede kaynak artırımı yoluna gidilerek, Covid-19 pandemi sürecinde belirlenen usul ve esaslar dahilinde personelin ek ödeme yönünden desteklendiği anlaşılmaktadır. Diğer taraftan, Cumhurbaşkanlığı genelgelerine uygun olarak Bakanlık Makamının Olurları ile hamile ve kronik hastalığı olanların idari izinli sayılmaları ile esnek çalışma ve mesai saatlerine ilişkin 14.04.2021 tarihli ve E.1555 sayılı, 27.08.2020 tarihli E.2525 sayılı ve 23.03.2020 tarihli E.3522 sayılı yazıların yayımlandığı, ayrıca Resmi Gazetede yayımlanan 30.06.2021 tarihli 2021/13 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesine istinaden 30.06.2021 tarihli ve E. sayılı Makam Oluru ile esnek mesai ile ilgili düzenlemelerin kaldırıldığı tespit edilmiştir.

16. Diğer taraftan, İdareden temin edilen bilgilerden, 2019 yılında 43.131 kişi, 2020 yılında 64.197 kişi ve

2021 yılında 5.038 kişinin sağlık çalışanı kadrolarına ataması yapıldığı, 2021 yılı için ise Bakanlığa tahsis

edilecek kadro ve/veya pozisyon sayısına göre ihtiyaç nispetinde alım yapılacağı bilgisi edinilmiş olup; bu anlamda, pandemi dönemi ile birlikte sağlık çalışanı kadrolarına yapılan atamalarda artış olduğu anlaşılmaktadır.

17. Pandemi ile mücadele kapsamında sağlık çalışanlarının iş yükünde olağanüstü bir artış olduğu, bu anlamda sağlık çalışanlarının motivasyon ve teşvikinin sağlanması adına fazla çalışmalarının ilave ödemelerle telafi edilmesinin ve desteklenmesinin önemli olduğu değerlendirilmekte birlikte bu kapsamda İdareden temin edilen bilgilerden, bu süreçte sağlık çalışanlarına birtakım ek ödemeler yapmak suretiyle ilave imkanlar sunulduğu dolayısıyla sağlık çalışanlarının bu süreçte mağdur edilmediği ve hak kaybına da uğratılmadığı anlaşılmaktadır.

18. Başvuru belgesinde, Covid-19 kapsamında kamu çalışanlarına yönelik tedbirler kapsamındaki uygulamalardan sağlık çalışanlarının hariç tutulmasının, Anayasanın eşitlik ilkesine aykırılık oluşturduğu ifade edilmekte olup; Anayasasının 10 uncu maddesinin “Kanun Önünde Eşitlik” ilkesi bağlamında bir değerlendirme yapma zarureti hasıl olmuştur. Anayasanın 10 uncu maddesinde eşitlik ilkesine yer verilmiş olup; Anayasa Mahkemesi Kararlarında da belirtildiği üzere, eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, haklı bir nedene dayanmayan ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Kanun önünde eşitlik; herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmemekte olup, durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralların ve uygulamaların mümkün olabileceği, aynı hukuksal durumlarda bulunanlara aynı, farklı hukuksal durumlarda bulunanlara farklı kurallar uygulanmasının Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesini zedelemeyeceği yönünde ifade edilen bir ilke olarak karşımıza çıkmaktadır.

19. Koronavirüs salgınının toplum sağlığı ve kamu düzeni açısından oluşturduğu riski yönetme ve hastalığın yayılım hızını kontrol altında tutma amacıyla alınan tedbirler kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların idari izin ve mesai saatlerine ilişkin getirilen düzenlemelerde sağlık çalışanlarının kapsam dışında tutulmasının, hizmetlerine duyulan ihtiyaç gereği olduğu, anılan uygulamanın, sağlık hizmetinin kesintisiz ve acil hizmet olması ve bu hizmetin salgınla mücadeledeki önemi göz önünde bulundurulduğunda, hizmet gereği ve kamu yararı kapsamında olduğu; dolayısıyla idari izin ve mesai saatlerine ilişkin düzenlemelerde, eşitlik ve hakkaniyet ilkeleri ile hukuka aykırılıktan söz edilemeyeceği değerlendirilmektedir.

20. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Covid-19 kapsamında kamu çalışanlarına yönelik tedbirlere ilişkin Cumhurbaşkanlığının mesai saatlerine ve idari izinli sayılmaya ilişkin ilgili genelge hükümleri kapsamında, haftalık çalışma süresinin idari izin sebebiyle 40 saatten daha az olarak belirlenmesi ve idari izinli olunan günlerde görev yapan personele fazla çalışma veya nöbet ücreti ödenmesinin mümkün olmadığı; ayrıca, alınan tedbirler kapsamında idari izin ve kısaltılan mesai sürelerinin, Cumhurbaşkanlığı genelgesi doğrultusunda fiilen çalışılmış sayılan sürelerden olduğu kabul edildiğinden, haftalık çalışma sürelerinin 40 saat üzerinden hesaplanması gerektiği; bu kapsamda kamu çalışanlarının mesai saatlerinin kısaltılması ile idari izinli sayıldıkları süre, Devlet memurlarının kanuni haftalık çalışma süresinde herhangi bir değişiklik husule getirmeyeceği; bu uygulamalardan sağlık çalışanlarının kapsam dışında tutulmasının, hizmetlerine duyulan ihtiyaç gereği olduğu, hizmet gereği ve kamu yararı kapsamında olduğu; bu açıdan İdarenin bu uygulamalarında hakkaniyete ve hukuka aykırılık bulunmadığı; diğer taraftan, pandemi sürecinde artan iş yükü nedeniyle, iş yükü/ ücret dengesini sağlamak adına sağlık çalışanlarına bir takım ek ödemeler yapılmak süretiyle mali haklarının iyileştirildiği ve bu konuda da sağlık çalışanlarının mağdur edilmediği anlaşıldığından başvurun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece

“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın başvurana ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi