|
ÖZET: Başvuran, Adana’nın Çukurova ilçesinde mülkiyeti kendisine ait taşınmazların emlak vergilerinin, yargı kararı emsal alınarak yeniden dava açmadan ertelenmesini talep etmiştir. Başvuru, 6360 sayılı Kanun’un geçici maddeleri uyarınca, 31 Aralık 2022 tarihine kadar emlak vergisi muafiyeti sağlanması gerektiği iddiasına dayanmaktadır. Ancak, Çukurova Belediye Başkanlığı, başvuranın talebini reddetmiş ve bu red, ilgili mahkeme kararlarına dayandırılmıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu inceleyerek, ilgili idareden bilgi talep etmiştir. İdare, başvuranın talebinin reddedilmesinin gerekçesini, emlak vergisi muafiyetinin 2019 yılından itibaren sona erdiği yönündeki mahkeme kararları ile açıklamıştır. Ancak, başvuranın lehine olan mahkeme kararları, muafiyetin devam etmesi gerektiğini belirtmektedir. Bu durum, farklı mahkeme kararlarının varlığı ve hangi yasanın geçerli olduğuna dair belirsizlikler nedeniyle karmaşık bir hal almıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun kabul edilmesine ve Çukurova Belediye Başkanlığı’na, ilgili mevzuat çerçevesinde gerekli düzeltme işlemlerinin yapılması için tavsiyede bulunulmasına karar vermiştir. İdarenin bu karar doğrultusunda işlem yapması için 30 gün süresi bulunmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/6328-S.22.9664
BAŞVURU NO : 2021/19946
KARAR TARİHİ : 17/05/2022
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇUKUROVA BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, Adana ili, Çukurova ilçesi, , ve
Mahallesi sınırlarında mülkiyeti adına kayıtlı taşınmazların yargı kararı emsal alınarak yeniden dava açmaya gerek kalmaksızın emlak vergilerinin ertelenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 22/11/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza (TCKNO: ) tarafından yapılan başvuruda özetle,
“On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair 12/11/2012 tarih ve 6360 sayılı Kanun’un Geçici:1/15’inci maddesi uyarınca Adana ili, ilçesi, , ve Mahallesinde emlak vergilerinin 2014 Mahalli İdareler Seçimlerinden itibaren 27/12/2018 tarih ve 7159 sayılı Kanunla 31/12/2022 tarihine kadar ertelendiği, 17/07/2019 tarih ve 7186 sayılı Kanunla ise 12/11/2012 tarih ve
6360 sayılı Kanunun Geçici:1/15’inci maddesinin son cümlesinin yürürlükten kaldırıldığı ve bir fıkra
eklendiği, bu durumun 13/12/2022 tarihine kadar ertelenen emlak vergilerinin 17/07/2019 tarihinde sonlandırıldığı şeklinde yorumlandığı, ancak Mahallesi sınırlarında emlak vergisinin ertelenmesinin reddine dair kararın sonucunda açılan Adana Bölge Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesinin 04/06/2021 tarih ve sayılı kararı ile kesin olmak üzere kaldırıldığı, adına kayıtlı parsellerin emlak vergisinin ertelenmesine dair talebinin yargı kararı emsal alınarak ertelenmesi hususunda verdiği 06/10/2021 tarihli dilekçeye henüz cevap verilmediği, belediye yetkilileri ile yapılan şifahi görüşmede emlak vergisinin ertelenmesinin, ancak her parsel için ayrı ayrı alınacak yargı kararı ile mümkün olabileceği bildirildiği ifade ve iddia edilerek Adana ili, Çukurova ilçesi, , ve
Mahallesi sınırlarında mülkiyeti adına kayıtlı taşınmazların yargı kararı emsal alınarak yeniden dava açmaya gerek kalmaksızın emlak vergilerinin ertelenmesi talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan talebin
karşılanabilmesi ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca 01/03/2022 tarihli ve sayılı yazımız ile Çukurova Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiştir.
2.1) İlgili İdarenin 22/03/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle; Şikâyetçinin taleplerinin
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun ilgili maddeleri ile İdare aleyhine açılmış olan Adana 1. Vergi
Mahkemesinin Esas, Kararı ve Adana Bölge İdare Mahkemesi 2. Vergi Dava
Dairesinin Esas, Karar numaralı kararlarına istinaden reddedildiği ifadelerine yer verilmiştir.
2.2.) İdarenin başvuran gibi emsal mahkeme kararı sunması üzerine, şikâyetçi ile idare arasında muafiyet işleminin devam edip/etmeyeceği hususunun netleştirilmesi ve şikâyete konu diğer mahallelerde de ( ve Mahallesi) vergi muafiyeti uygulanması talebinin çözüme kavuşturulabilmesini teminen , ve mahallelerinin köy tüzel kişiliğinin kaldırılarak mahalleye dönüştürülme tarihleri ile söz konusu mahaller hakkında hangi Kanun (5216 sayılı kanun ya da 6360 sayılı Kanun) kapsamında işlem yapıldığı bilgisine ihtiyaç hâsıl olmuş ve Kurumumuzca, Adana Valiliğinden 15/04/2022 tarih ve sayılı yazımız ile görüş sorulmuştur.
İlgili İdarenin 26/04/2022 tarih ve sayılı cevabi yazısında özetle; 6360 sayılı On Dört İlde
Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun Hükmünde Kararnamede
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun gereği 30 Mart 2014 tarihinde yapılan Mahalli İdareler Genel
Seçiminden sonra Çukurova ilçesine bağlı köylerin fiilen tüzel kişilikleri sona erdirilerek mahalleye dönüştürüldüğü bilgisi verilmiştir.
2.3.) Kurumumuza aynı ilde, yine köyden mahalleye dönüşen yerin emlak vergisi muafiyeti ile ilgili benzer bir başvuruda no.lu), Kurumumuzca mahallelere ilişkin ihtilafın açıklığa kavuşturulması için Gelir İdaresi Başkanlığından görüş talep edilmiş olup, söz konusu yazıda özetle, “… Bu itibarla, söz konusu taşınmazların bulunduğu Adana İli, Çukurova İlçesi, Mahallesinin;
– 5216 sayılı Kanunun geçici 2’nci maddesi ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüşen yerlerden olması durumunda, bu yerlerde bulunan bina, arsa veya araziler için emlak vergisi muafiyeti
7186 sayılı Kanunun 33’üncü maddesinin yürürlüğe girdiği 19/7/2019 tarih itibarı ile sona ermiş olup bu
tarihi takip eden 2020 bütçe yılından itibaren söz konusu taşınmazlar için ilgili belediye tarafından tahakkuk ettirilen emlak vergisinin ödenmesi,
– 6360 sayılı Kanun kapsamında köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüşen yerlerden olması durumunda ise, söz konusu taşınmazlar için 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) emlak vergisinin alınmaması” yönünde değerlendirmede bulunduğu tespit edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ” Devletin Temel Amaç ve
Görevleri ” başlıklı 5’inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını
ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır. ” ,
3.1)“Vergi Ödevi” başlıklı 73’üncü maddesinde; “… Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir.”,
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” ,
5)Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde, “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”,
6) 29/07/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Verginin Tarh ve Tahakkuku”
başlıklı 21’nci maddesinde; “Arazi vergisi, ilgili belediye tarafından; a) Dört yılda bir defa olmak üzere takdir işlemlerinin yapıldığı yılı takip eden yılın Ocak ve Şubat aylarında, … 29 uncu maddeye göre hesaplanan vergi değeri esas alınarak yıllık olarak tarh olunur. Bildirim posta ile gönderilmiş ise vergi, bildirim verme süresinin son gününü takip eden yedi gün içinde tarh olunur. Bu suretle tarh olunan vergiler, tarh edilen tarihte tahakkuk etmiş sayılır ve mükellefe bir yazı ile bildirilir.” ,
6.1) “Vergi Değeri” başlıklı 29’ uncu maddesi birinci fıkrasında; “Vergi değeri; a) Arsa ve araziler
için, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin hükümlerine göre takdir komisyonlarınca arsalar için her mahalle ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazide her köy için cadde, sokak veya değer bakımından farklı bölgeler (turistik bölgelerdeki cadde, sokak veya değer bakımından farklı olanlar ilgili valilerce tespit edilecek pafta, ada veya parseller), arazide her il veya ilçe için arazinin cinsi (kıraç, taban, sulak) itibarıyla takdir olunan birim değerlere göre,
b) Binalar için, Maliye ve Bayındırlık ve İskân bakanlıklarınca müştereken tespit ve ilân edilecek bina metrekare normal inşaat maliyetleri ile (a) bendinde belirtilen esaslara göre bulunacak arsa veya arsa payı değeri esas alınarak 31 inci madde uyarınca hazırlanmış bulunan yönetmelik hükümlerinden yararlanılmak suretiyle, hesaplanan bedeldir.”,
7) 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve
Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un Geçici 1’nci maddesinin 15’nci fıkrasında, “Bu Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre alınması gereken emlak vergisi ile 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım payları 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) alınmaz ve 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı
Gelir Vergisi Kanununun 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının üçüncü bendi, 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının birinci bendi ile beşinci bendi, 66’ncı maddesinin birinci fıkrasının beşinci bendi hükümleri 31/12/2022 (bu tarih dâhil) tarihine kadar uygulanmaya devam edilir. Bu yerlerde içme ve kullanma suları
için alınacak ücret 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) en düşük tarifenin % 25’ini geçmeyecek
1 2
şekilde belirlenir. (Mülga cümle:17/7/2019-7186/33 mad.)(…) – ”,
8) 10/07/2004 tarih ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun Geçici 2’nci maddesinde, “ Bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte; büyükşehir belediye sınırları, İstanbul ve Kocaeli ilinde, il mülkî sınırıdır. Diğer büyükşehir belediyelerinde, mevcut valilik binası merkez kabul edilmek ve il mülkî sınırları içinde kalmak şartıyla, nüfusu bir milyona kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı yirmi kilometre, nüfusu bir milyondan iki milyona kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı otuz kilometre, nüfusu iki milyondan fazla olan büyükşehirlerde yarıçapı elli kilometre olan dairenin sınırı büyükşehir belediyesinin sınırını oluşturur.
Bu sınırlar içinde kalan köylerin tüzel kişiliği sona ererek mahalleye dönüşür. Bu şekilde oluşan mahallelerin katılacağı ilçe veya ilk kademe belediyesi, büyükşehir belediye meclisince belirlenir. Orman köylerinin tüzel kişiliği devam eder. Ancak ormanlarla ilgili diğer kanun hükümleri saklı kalmak üzere bu köyler imar bakımından büyükşehir belediyesinin mücavir alanı sayılırlar. Bu köylerde su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütme görev ve yetkisi ilgili büyükşehir belediyesine bağlı su ve kanalizasyon idaresine aittir.
Birinci fıkra gereğince büyükşehir belediyesi kapsamına alınan ilçelerin mülkî sınırları içinde kalan belediye ve köyler ile, büyükşehir belediyesi kapsamına alınan belediyelerin mücavir alan sınırları içerisinde bulunan köylerden; birinci fıkrada belirtilen mesafelerin dışında kalan belediye ve köyler, bu
Kanunun yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde belediye meclisi veya köy ihtiyar heyetinin talebi üzerine büyükşehir belediye meclisinin kararı ve İçişleri Bakanlığının onayı ile başka bir işleme gerek kalmaksızın büyükşehir belediye sınırları içine alınabilir. Bu köylerin mahalle olarak hangi ilçe veya ilk kademe belediyesine katılacakları aynı meclis kararında gösterilir.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından; başvuranın iddiaları, Mahkeme Kararları ve görüş yazıları, İdarenin
konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; söz konusu dosya hakkında hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran tarafından, iş bu Kararın “I. Başvuranın İddia ve Talepleri” başlıklı bölümünde yer verildiği
üzere özetle, Adana ili, Çukurova ilçesi, , ve Mahallesi sınırlarında mülkiyeti adına kayıtlı taşınmazların yargı kararı emsal alınarak yeniden dava açmaya gerek kalmaksızın emlak vergilerinin ertelenmesi talep edilmektedir.
11) Adı geçen kişi tarafından Kurumumuza yapılan şikâyet başvurusunun çözümü amacıyla Çukurova
Belediye Başkanlığından talep edilen yazıya istinaden İlgili İdare tarafından gönderilen cevabi yazıda özetle; bahse konu talep Adana ili, Çukurova ilçesi, ı Mahallesinde bulunan taşınmaz aleyhine verilen Adana 1. Vergi Mahkemesinin Esas no.lu ve Karar no.lu karar ile Adana
1 28/11/2017 tarihli ve 7061 sayılı Kanunun 105 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan; “31/12/2017” ibaresi “31/12/2020”
şeklinde, “beş yıl” ibareleri “altı yıl” şeklinde değiştirilmiştir.
2 27/12/2018 tarihli ve 7159 sayılı Kanunun 6’ ncı maddesiyle bu fıkrada yer alan yer alan “altı yıl süreyle” ibareleri “31/12/2022
tarihine kadar (bu tarih dâhil)” şeklinde, “31/12/2020” ibaresi “31/12/2022 (bu tarih dâhil)” şeklinde şeklinde değiştirilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesinin Esas No.lu ve Karar No.lu karar emsal alınarak reddedildiği ifade edilmiştir.
11.1) Adana 1.Vergi Mahkemesinin E. K. sayılı kararında; “ 06/12/2012 tarih ve
28489 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe
Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un geçici 1. maddesinin ilk mahalli idareler genel seçiminde yürürlüğe giren 15. fıkrasında; (30/04/2014 tarihinde yürürlüğe girdiği ilk hali) “Bu Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’na göre alınması gereken emlak vergisi ile 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım paylan beş yıl süreyle alınmaz ve 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir
Vergisi Kanunu’nun 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının üçüncü bendi, 23’üncü maddesinin birinci fıkrasının birinci bendi ile beşinci bendi, 66’ncı maddesinin birinci fıkrasının beşinci bendi hükümleri 31/12/2017 tarihine kadar (bu tarih dâhil) uygulanmaya devam edilir. Bu yerlerde içme ve kullanma suları için alınacak ücret beş yıl süreyle en düşük tarifenin % 25″ini geçmeyecek şekilde belirlenir. 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun geçici 2’nci maddesi ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen yerlerde de bu fıkra hükmü uygulanır” kuralı düzenlenmiştir.
05/12/2017 tarihli Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren 7061 sayılı Bazı Vergi Kanunları ile
Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 105’nci maddesiyle “5 Yıl” ibareleri “6 Yıl
“olarak değiştirilirken “31/12/2017” ibaresi “31/12/2020” şeklinde değiştirilmiş olup ardından 28/12/2018 tarihli Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolları Trafik Kanunu İle Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 6’ncı maddesiyle “6 Yıl” ibareleri ”31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil)” şeklinde değiştirilirken “31/12/2020” ibaresi ise”31/12/2022 tarihine kadar(bu tarih dâhil)” şeklinde değiştirilmiş ve gelinen en son aşamada 19/07/2019 tarihli Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren 7186 sayılı Gelir Vergisi Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun’un 33’üncü maddesiyle bahse konu Kanunun son cümlesi olan “10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun geçici 2’nci maddesi ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen yerlerde de bu fıkra hükmü uygulanır” hükmü yürürlükten kaldırılmıştır.
Yukarıda anılan Kanun hükümlerinin yorumlanmasından kanun koyucunun 6360 sayılı Kanun ile köy tüzel kişiliğinden mahalle statüsüne geçirilen yerlerle ilgili olarak 2022 yılına kadar emlak vergisine ve Belediye
Gelirleri Kanunu’na göre alınması gereken harç ve katılma paylarına istisna tanıma iradesini ortaya koymuştur. Ancak, bu Kanun’un geçici 1. maddesinin 15. fıkrasında yer alan “10/07/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun geçici 2’nci maddesi ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen yerlerde de bu fıkra hükmü uygulanır.” hükmü, 19/07/2019 tarih ve 30836 mükerrer sayılı
Resmi Gazete ’de yayımlanan 7186 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması
Hakkında Kanunun 33. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığından, 10 Temmuz 2004 tarihli ve 5216 sayılı
Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun geçici 2’nci maddesi ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen yerlerin 19/07/2019 tarihinden itibaren istisna kapsamında olmadığı anlaşılmaktadır.” yönünde hukuki değerlendirmede bulunarak,
11.1.1)“Bu durumda, 6360 saydı Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten, söz konusu Kanun’un geçici 1.
maddesinin 15. fıkrasında yer alan son cümlenin yürürlükten kaldırıldığı tarih olan 19/07/2019 tarihine kadar muafiyetin devam ettiği hususu tartışmasız olup, 2019 yılından sonraki yıllara ilişkin olarak arsa vergisi ve arsa kültür varlıklarının korunmasına ait katkı paylarından muafiyetin devam edeceğinden bahsetmek mümkün olmadığından, davacının maliki olduğu taşınmaza ilişkin olarak 2019 yılından sonra da muafiyetin devam etmesi gerektiği istemiyle yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin dava konusu
işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.” şeklinde karar verdiği tespit edilmiştir.
11.2) Adana Bölge İdare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesinin E. sayılı
kararında ise özetle; taşınmazın bulunduğu Mahallesinin 23/07/2004 tarih ve sayılı
Resmi Gazetede yayımlanan 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu uyarınca köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürüldüğü hususunun tartışmasız olduğu, 6360 sayılı Kanun’un geçici birinci maddesinin 15’inci fıkrasında yer alan hükmün son cümlesinin 7186 sayılı Kanun ile kaldırıldığından davacının mülkiyetindeki taşınmazın söz konusu Kanun’un geçici 1’inci maddesinin on beşinci fıkrasında yer alan son cümlenin yürürlükten kaldırıldığı tarih olan 19/07/2019 tarihinde kadar muafiyetin devam ettiği, 2019 yılından sonraki yıllara ilişkin muafiyetin devam edeceğinden bahsetmek mümkün olamayacağı
İlk Derece Mahkemesinin gerekçesine katılarak başvuranın muafiyetin devam etmesi gerektiği istemiyle yapılan başvurunun hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
12) Başvuran hakkında verilen ve şikâyet başvuru formu ekinde Kurumumuza sunulan Adana Bölge
İdare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesinin sayılı 04.06.2021 tarihli kararında özetle: Davacının, maliki olduğu Adana İli, Çukurova İlçesi, Mahallesi, ada, parseldeki taşınmazı için uygulanmakta olan emlak vergisi muafiyetinin devamı istemiyle yaptığı 27/01/2020 tarihli başvurunun reddine ilişkin 04/02/2020 tarih ve sayılı işlemin iptali istemli dava hakkında Adana 1. Vergi Mahkemesi’nin 23/12/2020 tarih ve sayılı davanın reddine dair kararının davacı tarafından istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması istemi hakkında verilen kararda özetle; “Dava konusu uyuşmazlığın çözümüne ilişkin olarak Dairemizin 27/04/2021 tarihli ara kararı ile Adana Valiliğinden uyuşmazlık konusu Adana İli, Çukurova İlçesi, l Mahallesi, ada parselin hangi tarihte ve hangi Kanuna tabi olarak köy tüzel kişiliğinin kaldırılarak mahalleye dönüştürüldüğünün sorulması üzerine Dairemiz kayıtlarına 20/05/2021 tarihinde giren ara karar cevabında, dava konusu taşınmazın yer aldığı mahallesinin 02/07/2008 yılında kurulan
Çukurova ilçesine köy statüsü ile bağlandığı, 12/11/2012 tarih ve 6360 sayılı kanun gereğince de Çukurova ilçesine bağlı tüm köylerin, köy tüzel kişilikleri kaldırılarak mahalleye dönüştürüldüğü bildirilmiştir.
Olayda, dava konusu taşınmazın bulunduğu Adana İli, Çukurova İlçesi, Mahallesi, ada, parselde yer alan taşınmazın bulunduğu yerin köy tüzel kişiliği kaldırılarak 6360 sayılı Kanun uyarınca mahalleye dönüştüğü görülmüş olup, 06/12/2012 tarihli Resmi Gazete ‘de yayımlanarak yürürlüğe giren 6360 sayılı Kanunun Geçici 1’inci maddesinin (7159 sayılı Kanun ile değişik) 15’inci fıkrası uyarınca tüzel kişiliği kaldırılan köylerde mezkûr fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Emlak
Vergisi Kanununa göre alınması gereken emlak vergisi ile Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım paylarının 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) alınmayacağı açıkça belirtildiğinden, davacının muafiyet hükümlerinden yararlandırılması gerekmektedir. Bu durumda, davacının maliki olduğu Adana İli, Çukurova İlçesi, Mahallesi, ada, parseldeki taşınmazı için uygulanmakta olan emlak vergisi muafiyetinin devamı istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.” şeklinde karar verildiği görülmüştür.
13) Bu noktada idarenin ve başvuranın dayandığı, davanın kabulüne ve reddine ilişkin iki farklı
sonuca sahip iki farklı mahkeme kararında, sonucun köyden mahalleye dönüşen yerlerin 6360 sayılı
Kanun uyarınca mı yoksa 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu uyarınca mı mahalleye dönüştüğü bilgisinin tespiti halinde çözüme kavuşturulabileceği değerlendirilmiştir.
Bu kapsamda, Kurumumuzca, İdarenin başvuran gibi emsal mahkeme kararı sunması üzerine, şikâyetçi ile idare arasında muafiyet işleminin devam edip/etmeyeceği hususunun netleştirilmesi ve şikâyete konu diğer
mahallelerde de ( ve Mahallesi) vergi muafiyeti uygulanması talebinin çözüme kavuşturulabilmesini teminen ve mahallelerinin köy tüzel kişiliğinin kaldırılarak mahalleye dönüştürülme tarihleri ile söz konusu mahaller hakkında hangi Kanun (5216 sayılı kanun ya da 6360 sayılı Kanun) kapsamında işlem yapıldığı bilgisine ihtiyaç hâsıl olmuş ve Kurumumuzca
Adana Valiliğinden 15/04/2022 tarih ve sayılı yazımız ile görüş sorulmuştur.
Adana Valiliğinin 26/04/2022 tarih ve sayılı cevabi yazısında özetle; 6360 sayılı On Dört İlde
Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun Hükmünde Kararnamede
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun gereği 30 Mart 2014 tarihinde yapılan Mahalli İdareler Genel
Seçiminden sonra Çukurova ilçesine bağlı köylerin fiilen tüzel kişilikleri sona erdirilerek mahalleye dönüştürüldüğü bilgisi verilmiştir.
14) Başvuru konusu somut olayda ise; İdare tarafından Adana 1. Vergi Mahkemesinin Esas
no.lu ve Karar no.lu kararı ile Adana Bölge İdare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesinin E.
,K. sayılı kararının emsal alınarak başvuranın talebinin reddedildiği, söz konusu kararda bulunan mahallenin ise 23/07/2004 tarih ve 25531 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5216 sayılı
Büyükşehir Belediyesi Kanunu uyarınca köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürüldüğünün Mahkemece tespit edildiği,
Ayrıca başvuran lehine verilen Adana Bölge İdare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesinin , K. sayılı kararın bulunduğu, söz konusu kararda özetle, Adana İli, Çukurova İlçesi, Mahallesi, ada, parselde yer alan taşınmazın bulunduğu yerin köy tüzel kişiliği kaldırılarak 6360 sayılı Kanun uyarınca mahalleye dönüştüğü görülmüş olup, 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) alınmayacağı açıkça belirtildiğinden, davacının muafiyet hükümlerinden yararlandırılması gerektiği şeklinde hüküm verildiği tespit edilmiştir.
15) Kurumumuza aynı ilde, yine köyden mahalleye dönüşen yerin emlak vergisi muafiyeti ile ilgili
benzer bir başvuruda ( no.lu), Kurumumuzca mahallelere ilişkin ihtilafın açıklığa kavuşturulması için Gelir İdaresi Başkanlığından görüş talep edilmiş olup, söz konusu yazıda özetle, “… Bu itibarla, söz konusu taşınmazların bulunduğu Adana İli, Çukurova İlçesi, Mahallesinin;
– 5216 sayılı Kanunun geçici 2’nci maddesi ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüşen yerlerden olması durumunda, bu yerlerde bulunan bina, arsa veya araziler için emlak vergisi muafiyeti
7186 sayılı Kanunun 33’üncü maddesinin yürürlüğe girdiği 19/7/2019 tarih itibarı ile sona ermiş olup bu
tarihi takip eden 2020 bütçe yılından itibaren söz konusu taşınmazlar için ilgili belediye tarafından tahakkuk ettirilen emlak vergisinin ödenmesi,
– 6360 sayılı Kanun kapsamında köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüşen yerlerden olması durumunda ise, söz konusu taşınmazlar için 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) emlak vergisinin alınmaması” yönünde değerlendirmede bulunduğu tespit edilmiştir.
16) Yukarıda açıklanan hususlar, Mahkeme Kararları ve görüş yazıları, başvuranın iddiaları,
idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın da, şikâyet konusu idarenin de iddialarına gerekçe olarak kesinleşmiş farklı mahkeme kararları sunduğu, aynı ilde farklı mahallelere ilişkin emlak muafiyeti konusunda farklı mahkeme karar gerekçesinin, köyden mahalleye geçişi sağlayan yasanın farklı olmasından kaynaklandığının anlaşıldığı, her mahalleye ilişkin dayanak yasa maddesinin
incelenmesi gerektiği, bu noktada başvuranın Adana ili, Çukurova ilçesi, ve
Mahallesi sınırlarında mülkiyeti adına kayıtlı taşınmazların yargı kararı emsal alınarak yeniden dava açmaya gerek kalmaksızın emlak vergilerinin ertelenmesi talebinin İdare tarafından mahkeme kararı gerekçe gösterilerek reddedildiği, ancak söz konusu mahkeme kararında bulanan Adana İli Çukurova İlçesi
Mahallesinin 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu uyarınca köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürüldüğünün Mahkemece tespit edildiği, başvuranın lehine karar verilen mahkeme kararında bulunan Adana İli Çukurova İlçesi Mahallesinin ise 6360 sayılı Kanun uyarınca mahalleye dönüştüğünün Mahkemece tespit edildiği ve muafiyet hükümlerinden yararlandırılması gerektiği şeklinde hüküm verildiği,
Talep edilen diğer mahallelerin hangi Kanun kapsamında köyden mahalleye dönüştüğünün tespitinin yapılması amacıyla Adana Valiliğine iletilen yazıda özetle; 6360 sayılı Kanun gereği
Çukurova ilçesine bağlı köylerin fiilen tüzel kişiliklerinin sona erdirilerek mahalleye dönüştürüldüğü bilgisi verildiği,
Ayrıca konu hakkında Gelir İdaresi Başkanlığının da 6360 sayılı Kanun kapsamında köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüşen yerlerden olması durumunda, söz konusu taşınmazlar için 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) emlak vergisinin alınmaması” yönünde değerlendirmede bulunduğu tespit edilen durumda,
İdare tarafından Mahallesinde bulunan taşınmaz için verilen yargı kararları esas alınarak emlak vergisinin ertelenmesine ilişkin talebin ret edilmesi yönünde tesis edilen işlemin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye
Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili idarenin işlem ya da eylemine karşı Adana Vergi Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN
KABULÜNE;
Uyuşmazlık konusu ve buna bağlı talep hakkında, Adana Bölge İdare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesinin
sayılı kararında hükme bağlanan, ayrıca Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan görüş yazısında yer verilen; 6360 sayılı Kanun kapsamında köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüşen yerlerde bulunan taşınmazlar için 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) emlak vergisinin alınmamasına ilişkin tespitler kapsamında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun ilgili maddeleri çerçevesinde gerekli düzeltme işlemlerinin yapılması için ÇUKUROVA BELEDİYE BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve ÇUKUROVA BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdare tarafından bu karar üzerine
tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi