|
ÖZET: Başvuru, D-300 Karayolu üzerindeki otokorkuluklara 1 metre boşluk bırakılması talebini içermektedir. Şikayetçi, Afyon-Konya Karayolu’nda otokorkuluk montajı sonrası yaya geçişinin engellendiğini, en yakın yaya geçidinin 2 km uzaklıkta olduğunu ve yaşlı ailesinin bu mesafeyi yürüyemeyeceğini belirtmiştir. İlgili idareler, trafik güvenliğini sağlamak amacıyla yapılan otokorkuluk montajının yerinde kalmasının zorunlu olduğunu, bu talebin yerine getirilmesinin trafik akışını olumsuz etkileyeceğini ifade etmiştir.
Afyonkarahisar Valiliği, İl Trafik Komisyonu tarafından yapılan değerlendirmede, yaya geçidi yapılmasının uygun olmadığına karar verilmiştir. Yıllık ortalama günlük trafik sayısının yüksek olduğu ve hız limitlerinin tehlike oluşturabileceği belirtilmiştir. Ayrıca, şikayetçinin talebinin, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na aykırı olduğu vurgulanmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. İlgili idarelerin işlemlerinde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir. Başvuranın, karara itiraz edebilmesi için yargı yolunun açık olduğu belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/2853-S.4063
BAŞVURU NO : 2018/16294
KARAR TARİHİ : 10/05/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Karayolları Genel Müdürlüğü (3. Bölge Müdürlüğü)
Afyonkarahisar Valiliği (Trafik Komisyonu Başkanlığı)
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikayetçinin, D-300 Karayolundaki otokorkuluklara 1 m boşluk bırakılması suretiyle yolun her iki tarafına yaya olarak ulaşım sağlamalarına imkan verilmesine ilişkin talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 04/12/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi, ikamet ettiği evinin Afyon-Konya Karayolu (D-300) üzerinde olduğunu, söz konusu yola otokorkuluk yapıldıktan sonra yolun çift yönlü olarak yaya ve araç geçişine kapalı hale geldiğini ve bu yoldan karşıdan karşıya geçişlerinin engellendiğini, bahsi geçen yoldan yaya olarak geçiş sağlayabilecekleri en yakın mesafenin 2 km uzaklıkta olduğunu, kendisinin veya birlikte yaşadığı 71-72 yaşlarındaki anne ve babasının bu mesafeyi yürümesinin imkansız olduğunu, ilgili mevzuat hükümleri uyarınca söz konusu yoldan karşıdan karşıya geçiş hakkı bulunduğunu, bu geçiş hakkı engellenerek seyahat etme hakkına ve mülkiyet hakkına müdahalede bulunulduğunu iddia ederek, bahsi geçen yerde yapılan otokorkuluk montaj işi projesinde gerekli değişikliğin yapılmasını ve yolun her iki tarafına yaya olarak ulaşım sağlayabilmeleri için otokorkuluklarda 1 m boşluk bırakılmasını talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Afyonkarahisar Valiliği’nin 07/02/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazısı ve eklerinde yer alan bilgi ve belgelerde özetle;
2.1. Karayolları Genel Müdürlüğü’nün, 2918 sayılı Kanununun ve 6001 sayılı Kanununun vermiş olduğu yasal sorumluluklar dâhilinde trafik sürekliliğini ile trafik güvenliğini göz önüne alarak karayollarındaki her türlü tedbiri almak ve ödeneklere bağlı olarak uygulamak durumunda olduğu, bu doğrultuda hazırlanılan standartlar ve genelgeler doğrultusunda karayolları üzerinde uygulamalar yapıldığı,
2.2. Karayolunu kullanan araçların yapmış olduğu trafik kazalarının şiddetini azaltmak amacıyla Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 09/08/2011 tarih ve … sayılı yazısı ekinde gönderilen orta refüjlerde N kesit olarak çelik otokorkuluk çakılmasıyla ilgili projesi ile 28/01/2014 tarih ve 13065778-755.02/30845 sayılı yazı ekinde gönderilen “Karayolları Çelik
Otokorkuluk Seçim Kriterleri” dikkate alınarak belirlenen kesimlere çelik otokorkuluk montajı yapıldığı,
2.3. 2918 sayılı Kanunun 12 nci maddesine göre, karayolu üzerinde trafik can ve mal güvenliğine yönelik alınacak kararların İl ve/veya İlçe Trafik Komisyonunun yetkisinde bulunduğu, bu kararların ilgili Kurumlarca uygulanmasının zorunlu olduğu, bu kapsamda ilgili İlçe Trafik Komisyonu tarafından yapılan değerlendirme neticesinde yaya geçidinin yapılmasının ve otokorkulukların sökülmesinin uygun olmadığı yönünde karar alındığı, bu kararının Afyonkarahisar Valiliği İl Trafik Komisyonu Başkanlığı tarafından onaylandığı,
2.4. Şikayete konu kesimin; 300-08 K. K. No.lu Afyonkarahisar-Konya Devlet Yolu’nun 28+000 km’sinde bulunduğu, Yıllık Ortalama Günlük Trafik Sayısının (YOGT) 8.480 araç/gün olduğu ve bu sayının %28’inin 3500 kg üstü ağır tonajlı araçlardan oluştuğu,
2.5. Belirtilen kesimde yasal hız sınırının 110 km/saat olduğu, yasal üst sınıra (%10) ilaveyle birlikte söz konusu yerdeki hız sınırının 121 km/saat olduğu,
2.6. Şikayetçinin bahsetmiş olduğu yerin yatay kurp içerisinde ve aydınlatması olmayan kesimde kaldığı, şikayetçinin talebinin yerine getirilmesinin trafik güvenliği için tehlike arz ettiği,
2.7. Söz konusu kesimin meskûn mahal sınırları dışında bulunduğu ve etrafında kendisinden başka herhangi bir yapılaşmanın bulunmadığı, ayrıca yayaların inmesi veya binmesi için yerel birimlerce konulmuş veya oluşturulmuş durak yeri bulunmadığı,
2.8. 2918 sayılı Karayolu Trafik Kanunun 68 inci maddesinde yayaların uyması gereken kurallara yer verildiği, bu madde uyarınca yayaların trafik güvenliğini tehlikeye düşürmeden en yakın kavşakları kullanmasının yasal zorunluluk olduğu,
2.9. Şikayetçinin ikamet ettiği evi ile ilgili olarak, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa bağlı olarak hazırlanılan Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında
Yönetmeliğin 16 ncı maddesine göre alınmış “Karayolu Geçiş İzin Belgesi”nin olmadığı açıklamalarında bulunulmuştur.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir.… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
5. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun,
“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı, karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir.”,
“Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Kanunda kullanılan terimlerin tanımları aşağıda gösterilmiştir. … Karayolu: Trafik için, kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlardır. Karayolu yapısı: Karayolunun kendisi ile karayolunun üstünde, yanında, altında veya yukarısındaki; ada, ayırıcı, otokorkuluk, istinat duvarı, köprü, tünel, menfez ve benzeri yapılardır. …”,
“Karayolları Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri” başlıklı 7 nci maddesinde;
“Karayolları Genel Müdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev ve yetkileri şunlardır: a) Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve mal güvenliği yönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak, b) Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespit etmek, yayınlamak ve kontrol etmek, … d) Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek, karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek ve onaylamak, … f) Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verileri hazırlamak ve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirleri almak veya aldırmak, g) Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında trafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri, aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleri yapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlanan projeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek, …”,
“İl ve ilçe trafik komisyonları” başlıklı 12 nci maddesinde; “… İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliği bakımından Yönetmelikte gösterilen konular ve esaslar çerçevesinde, illerde vali veya yardımcısının başkanlığında, belediye, emniyet, jandarma, milli eğitim, karayolları ve Türkiye Şoförler ve Otomobilciler
Federasyonuna bağlı ilgili odanın temsilcileri; Valilikçe uygun görülen trafikle ilgili üniversite, oda, vakıf ve kamuya yararlı dernek veya kuruluşların birer temsilcisinden oluşan
İl Trafik Komisyonu … kurulur. … İl ve İlçe Trafik Komisyonu kararlarını bütün resmi ve özel kuruluşlar uygulamakla yükümlüdür. … b) Görev ve yetkiler: 1. İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak, …”,
“Hız sınırları” başlıklı 50 nci maddesinde; “… Motorlu araçların cins ve kullanma amaçlarına göre sürülebileceği en çok ve en az hız sınırları, şehirlerarası çift yönlü karayollarında 90 km/s, bölünmüş yollarda 110 km/s, … geçmemek üzere yönetmelikte belirlenir. İçişleri Bakanlığı yol standartlarını dikkate alarak yukarıda belirtilen hız sınırlarını otomobiller için 20 km/s artırmaya yetkilidir. … Bu Kanunla yetki verilen kuruluşlar tarafından yönetmelikte belirtilen hız sınırları yol ve trafik durumuna göre azaltılabilir veya çoğaltılabilir. …”,
“Yayaların uyacakları kurallar” başlıklı 68 nci maddesinde; “Yayaların uyacakları kurallar aşağıda belirtilmiştir. … b) Taşıt yolunun karşı tarafına geçmek isteyen yayaların taşıt yolunu, yaya ve okul geçidi ile kavşak giriş ve çıkışları dışında herhangi bir yerden geçmeleri yasaktır. … Ancak, yüz metre kadar mesafede yaya geçidi veya kavşak bulunmayan yerlerde yayalar, taşıt trafiği için bir engel teşkil etmemek şartı ile ve yolu kontrol ederek kendi güvenliklerini sağladıktan sonra en kısa doğrultuda ve en kısa zamanda taşıt yolunu geçebilirler. c) Yaya yollarında, geçitlerde veya zorunlu hallerde taşıt yolu üzerinde bulunan yayaların, trafiği engelleyecek veya tehlikeye düşürecek şekilde davranışlarda bulunmaları veya buraları saygısızca kullanmaları yasaktır. …”,
6. 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun,
“Amaç ve kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde;“(1) Bu Kanunun uygulanmasında; … d)
Devlet yolları: Belediyeler veya diğer kurumların sorumluluğunda bulunan yollar dışında kalan ve transit trafiği, illere, limanlara, tersanelere, hava alanlarına, demiryolu
istasyonlarına, sınır kapılarına kesintisiz olarak ulaştıran ana karayollarını, … i) Karayolu:
Trafik akışına imkân sağlamak üzere kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeritleri, köprüler, tüneller, her türlü sanat yapıları, koruma yapıları ve diğer alanları, …”,
“Görev ve sorumluluk alanındaki yol ağları” başlıklı 13 üncü maddesinde; “(1) Genel
Müdürlüğün görev ve sorumluluk alanında bulunan karayolları; otoyollar, Devlet yolları ve il yolları olmak üzere üç sınıfa ayrılır. …”,
“Karayolu güzergâhının tespiti” başlıklı 19 uncu maddesinde; “… (4) Kesinleşen imar planlarında karayolu ve çevresine ilişkin daha sonra yapılacak her türlü ilave, değişiklik ve diğer çalışmalarda, trafik ve karayolu güvenliği açısından Genel Müdürlüğün görüşü alınır.
Bu plana ilişkin değişiklikler hakkında ilgili mevzuatına göre ilan süresinin başladığı tarihte
Genel Müdürlüğe bilgi verilir. …”,
7. 18/07/1997 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliğinin,
“İl ve İlçe Trafik Komisyonları” başlıklı 17 nci maddesinde; “İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliği bakımından yönetmelikte gösterilen konular ve esaslar çerçevesinde, illerde vali veya yardımcısının başkanlığında, belediye, emniyet, jandarma, milli eğitim, karayolları ve Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonuna bağlı ilgili odanın temsilcileri; valilikçe uygun görülen trafikle ilgili üniversite, oda, vakıf ve kamuya yararlı dernek veya kuruluşların birer temsilcisinden oluşan il trafik komisyonu, ilçelerde kaymakamın başkanlığında, aynı kuruluşların yöneticileri veya görevlendirecekleri temsilcilerinin katıldığı ilçe trafik komisyonu kurulur. … İl trafik komisyonu kararları valinin onayı ile yürürlüğe girer. İl ve ilçe trafik komisyonu kararlarını bütün resmi ve özel kuruluşlar uygulamakla yükümlüdür. İlçe trafik komisyonu kararları, il trafik komisyonunca incelenip vali tarafından onaylandıktan sonra yürürlüğe girer.”,
“İl ve İlçe Trafik Komisyonunun Görev ve Yetkileri” başlıklı 18 inci maddesinde; “İl ve ilçe trafik komisyonunun görev ve yetkileri şunlardır; a) İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak, … e)
Karayollarının bir kısmının veya tamamının yoldan faydalananların bir kısmına veya tamamına kapatılmasına, park edilecek yerler ile zaman ve süresinin ve araçların geliş ve gidiş yollarının ve yollara konulacak trafik işaretlerinin yerlerinin belirlenmesine karar vermek, f) Karayollarında gerekli hal ve yerlerde en çok ve en az hız limitine göre yeniden hız sınırlarını belirlemek, …”, “Karayollarında Trafiğin Akışı ve Karayolunun Kullanılması” başlıklı 94 üncü maddesinde; “… C) Yayalar; Bu Yönetmeliğin 95 inci maddesinde sayılan hal ve şartlar dışında; a) Taşıt yolu bitişiğindeki ve yakınındaki yaya yolu, banket ve alanlarda yürümek, buralarda ve mecburi hallerde taşıt yolunda yürüme halinde bu Yönetmeliğin 138 ncı maddesindeki şartlara uymak, b) Taşıt yolunun karşı tarafına; yaya ve okul geçitleri ile kavşak giriş ve çıkışlarından, bunların bulunmadığı yerlerde ise, şartlarına uyulmak suretiyle taşıt yolunun uygun kısımlarından geçmek, … Zorundadırlar.”, “Trafik İşaretlerine Uyma” başlıklı 95 inci maddesinde; “Araç ve hayvan sürücüleri ile yayalar yolu kullanırken; … d) Trafik güvenliği ve düzeni ile ilgili olarak Karayolları Trafik
Kanununda ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinde gösterilen diğer kural, yasak, zorunluluk ve yükümlülüklere, Uymak zorundadırlar.”, “Yayalar” başlıklı 138 inci maddesinde; “… b) Karşıdan karşıya geçişler; … 3) Işıklı işaret veya yetkili kişilerin bulunmadığı geçitlerde veya kavşaklarda güvenlikleri açısından yaklaşan araçların uzaklık ve hızını göz önüne alarak uygun zamanda geçmek, Zorundadırlar. Ancak, 100 metre kadar mesafede yaya geçidi, okul geçidi veya kavşak bulunmayan yerlerde yayalar, taşıt trafiği için bir zorluk veya engel yaratmamak şartıyla ve yoldan gelen taşıtların uzaklık ve hızını kontrol ederek kendi güvenliklerini sağladıktan sonra en kısa doğrultuda ve en kısa zamanda taşıt yolunu geçebilirler. … d) Yaya yollarında, geçitlerde veya mecburi hallerde taşıt yolu üzerinde bulunan yayaların, trafiği engelleyecek, tehlikeye düşürecek davranışlarda bulunmaları, dikkatsiz hareket etmeleri, oynamaları veya bu yerleri saygısızca kullanmaları yasaktır.”, 8. 15/05/1997 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Kenarında Yapılacak ve
Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin “Geçiş Yolu İzin Belgesi” başlıklı 16 ncı maddesinde; “Belediye sınırları dışındaki karayolları kenarında yapılacak ve açılacak tesislerden karayoluna bağlantı yapılmak istenmesi halinde, yolu yapan ve bakım altında tutan kuruluştan Geçiş Yolu İzin Belgesi alınması zorunludur.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Karayolları Genel
Müdürlüğü’nün görev ve sorumluluk alanı içerisinde bulunan bahse konu Devlet yolu üzerine trafik kazalarının şiddetini azaltmak maksadıyla adı geçen İdare tarafından otokorkuluk montajı işi yapıldığı anlaşılmış olup, şikayetçinin talebinin yerine getirilmesi halinde, bahsi geçen yerdeki trafik akışının olumsuz etkilenebileceği gibi bu yolu kullanan araçların ve söz konusu boşluktan geçiş yapan yayaların trafik güvenliğinin tehlikeye sokulabileceği sonucuna varılmıştır. İlgili İdarelerce, Kurumumuzca yapılan bu tespit ve değerlendirmeler kapsamda ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda işlem tesis edildiğinin anlaşılması karşısında, başvuru konusu olayla ilgili olarak İdarelerce tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık tespit edilememiştir. Bu nedenlerle, şikayetçinin talebinin Reddi gerektiği yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Şikayetçi, ikamet ettiği evinin Afyon-Konya Karayolu (D-300) üzerinde olduğunu, söz konusu yola otokorkuluk yapıldıktan sonra yolun çift yönlü olarak yaya ve araç geçişine kapalı hale geldiğini ve bu yoldan karşıdan karşıya geçişlerinin engellendiğini, bahsi geçen yoldan yaya olarak geçiş sağlayabilecekleri en yakın mesafenin 2 km uzaklıkta olduğunu, kendisinin veya birlikte yaşadığı 71-72 yaşlarındaki anne ve babasının bu mesafeyi yürümesinin imkansız olduğunu, ilgili mevzuat hükümleri uyarınca söz konusu yoldan karşıdan karşıya geçiş hakkı bulunduğunu iddia ederek, bahsi geçen yerde yapılan otokorkuluk montaj işi projesinde gerekli değişikliğin yapılmasını ve yolun her iki tarafına yaya olarak ulaşım sağlayabilmeleri için korkuluklarda 1 m boşluk bırakılmasını talep etmektedir.
11. İlgili İdare konuyla ilgili olarak, karayolunu kullanan araçların yapmış olduğu trafik kazalarının şiddetini azaltmak amacıyla ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak bahsi geçen yere çelik otokorkuluk montajı yapıldığı, söz konusu yerdeki karayolu üzerinde trafik can ve mal güvenliğine yönelik alınacak kararlarda İl ve İlçe Trafik Komisyonunun yetkisi bulunduğu, bu kapsamda ilgili İl Trafik Komisyonu tarafından otokorkulukların sökülmesinin uygun olmadığı yönünde karar alındığı, bu kararın ilgilileri tarafından uygulanmasının zorunlu olduğu, söz konusu yerdeki yolun durumu ve trafik yoğunluğu ile bu yoldaki hız limitleri dikkate alındığında şikayetçinin talebinin yerine getirilmesinin trafik güvenliği açısından tehlike arz ettiği, 2918 sayılı Kanun uyarınca şikayetçinin trafik güvenliğini tehlikeye düşürmeden en yakın kavşağı kullanması gerektiği hususlarını belirtmiştir.
12. İlgili İdare, söz konusu yerdeki yolun ve trafiğin durumuyla ilgili olarak ise; bahse konu yerdeki yıllık ortalama günlük trafik sayısının (YOGT) 8.480 araç/gün olduğu ve bu sayının %28’inin 3500 kg üstü ağır tonajlı araçlardan oluştuğu, belirtilen kesimde yasal hız sınırının 110 km/saat olduğu, yasal üst sınıra (%10) ilaveyle birlikte söz konusu yerdeki hız sınırının 121 km/saat olduğu, söz konusu yerin yatay kurp içerisinde ve aydınlatması olmayan kesimde kaldığı, şikayetçinin talebinin yerine getirilmesinin trafik güvenliği için tehlike arz ettiği, bu yerin meskûn mahal sınırları dışında bulunduğu ve etrafında şikayetçiden başka herhangi bir yapılaşmanın bulunmadığı, ayrıca yayaların inmesi veya binmesi için yerel birimlerce konulmuş veya oluşturulmuş durak yeri bulunmadığı şeklinde değerlendirmede bulunduğu anlaşılmaktadır.
13. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden; başvuruya konu edilen ve geçiş talep edilen yerin D-300 Devlet Yolunun 28+000 km’si üzerinde olduğu, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanununun 1 inci ve 7 nci maddesi ile 6001 sayılı Karayolları Genel
Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun 13 üncü maddesi hükümleri dikkate alındığında, bu yolun Karayolları Genel Müdürlüğü’nün görev ve sorumluluk alanında bulunduğu ve bu doğrultuda bahse konu Devlet yolunda trafik düzenini ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda adı geçen İdarece gerekli önlemlerin alınabileceği anlaşılmıştır. Bu kapsamda, bahsi geçen İdare tarafından, karayolunu kullanan araçların yapmış olduğu trafik kazalarının şiddetini azaltmak maksadıyla söz konusu yola otokorkuluk montajı yapıldığı, bu montaj işinden sonra yolun çift yönlü olarak yaya ve araç geçişine kapalı hale geldiği anlaşılmaktadır.
14. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun, 12 nci maddesinde; İl Trafik Komisyonu ile ilgili hükümlere yer verilmiş olup, söz konusu maddede; il sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almanın bu komisyonun görev ve yetkileri arasında olduğu ve resmi ve özel kuruluşların bu Komisyonun kararlarını uygulamakla yükümlü olduğu düzenlemesine yer verilmiştir. Bu kapsamda şikayetçi tarafından başvuruya konu talep kapsamında Afyonkarahisar Valiliği İl
Trafik Komisyonu Başkanlığı’na başvuru yapıldığı, bu başvurunun “belirtilen yoldaki hız limitinin 110 km/s olduğu ve bölgeye yaya geçidi yapılması durumunda trafikte tehlikeler yaratacağı” gerekçesiyle adı geçen Komisyonun 19/10/2017 tarihli kararıyla reddedildiği tespit edilmiştir.
15. Yine 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 68 nci maddesi; yaya yollarında, geçitlerde veya zorunlu hallerde taşıt yolu üzerinde bulunan yayaların, trafiği engelleyecek veya tehlikeye düşürecek şekilde davranışlarda bulunmasının yasak olduğunu hükme bağlamıştır. Yine Karayolları Trafik Yönetmeliğin 94 üncü maddesinde; yayaların, taşıt yolunun karşı tarafına, yaya ve okul geçitleri ile kavşak giriş ve çıkışlarından, bunların bulunmadığı yerlerde ise, şartlarına uyulmak suretiyle taşıt yolunun uygun kısımlarından geçmek zorunda olduğu, aynı Yönetmeliğin 95 inci maddesinde; yayaların yolu kullanırken; trafik güvenliği ve düzeni ile ilgili olarak Karayolları Trafik Kanununda ve
Karayolları Trafik Yönetmeliğinde gösterilen diğer kural, yasak, zorunluluk ve yükümlülüklere uymak zorunda olduğu, bahsi geçen Yönetmeliğin 138 inci maddesinde ise; yaya yollarında, geçitlerde veya mecburi hallerde taşıt yolu üzerinde bulunan yayaların, trafiği engelleyecek, tehlikeye düşürecek davranışlarda bulunmasının yasak olduğu düzenlemelerine yer verilmiştir.
16. Şikayetçi, bahsi geçen yola çıkışının ve yolun karşısına geçme hakkının engellendiği iddia etmekte ise de; şikayetçinin, 15 no.lu paragrafta belirtilen düzenlemelere ve bu doğrultuda alınan idari tedbirlere veya kararlara uygun olarak, trafiği engellemeden ve trafik güvenliğini tehlikeye sokmadan bahsi geçen yola yaya olarak geçiş sağlaması veya bu yolun karşı tarafına geçmesi gerektiği de bir gerçektir.
17. Başvuranın iddiaları, İdarelerin konuya ilişkin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde;
Karayolları Genel Müdürlüğü’nün görev ve sorumluluk alanı içerisinde bulunan bahse konu
Devlet yolu üzerine trafik kazalarının şiddetini azaltmak maksadıyla adı geçen İdare tarafından otokorkuluk montajı işi yapıldığı anlaşılmış olup, şikayetçinin (söz konusu yolun her iki tarafına yaya olarak ulaşım sağlayabilmeleri için otokorkuluklarda 1 m boşluk bırakılması) talebinin yerine getirilmesi halinde, bahsi geçen yerdeki trafik akışının olumsuz etkilenebileceği gibi bu yolu kullanan araçların ve söz konusu boşluktan geçiş yapan yayaların trafik güvenliğinin tehlikeye sokulabileceği sonucuna varılmıştır. İlgili
İdarelerce, Kurumumuzca yapılan bu tespit ve değerlendirmeler kapsamda ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda işlem tesis edildiğinin anlaşılması karşısında, başvuru konusu olayla ilgili olarak İdarelerce tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir.
Başvuranın, şikâyet dilekçesine Afyonkarahisar Valiliği (Trafik Komisyon Başkanlığı)
tarafından verilen cevapta (kararda), hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. Adı geçen İdarelerin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili İdarelerin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Afyonkarahisar İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın, ŞİKÂYETÇİYE, AFYONKARAHİSAR VALİLİĞİ’NE (Trafik Komisyonu
Başkanlığı’na) ve KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE (3. Bölge
Müdürlüğü’ne) TEBLİĞ EDİLMESİNE,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi