Daktilografi kurs belgesi ile düz lise diplomasının meslek lisesi diplomasına dönüştürülmesi mümkün müdür (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/1112-S.22.1711

BAŞVURU NO : 2021/15578

KARAR TARİHİ : 25/01/2022

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : BURDUR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Lise diplomasının meslek lisesi diplomasına çevrilmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 13/09/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. tarafından Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda özetle; başvuran Burdur

Sağlık Müdürlüğünde şehit yakını kapsamında hizmetli unvan ve kadrosuna atandığını ve halen görev yaptığını, 11/09/1987 yılında Yeşilova Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünden 180 saatlik daktilografi kursunu tamamlayarak daktilografi kurs belgesini aldığını, düz lise mezunu olduğunu, almaya hak kazandığı belgenin ilgili tarihlerde yürürlükteki mevzuat çerçevesinde işyeri ruhsatı almaya olanak sağladığını, ayrıca 17/04/2014 tarihli 28975 sayılı Resmî Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Sağlık

Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme Ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 7/g maddesinde, daktilograf kadrosunun halen tanımlanan bir kadro ve unvan olarak görülmekte olduğunu, elde ettiği söz konusu belgenin ilgili tarihlerdeki mevzuat çerçevesinde değerlendirilerek ustalık belgesi eşdeğeri olduğu hususu da göz önünde bulundurularak düz lise diplomasının meslek lisesi diplomasına dönüştürülmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığı’ndan 21/09/2021 tarihli ve sayılı yazımızla bilgi ve belge talep edilmiş olup Milli Eğitim Bakanlığı Meslekî ve Teknik Eğitim Genel

Müdürlüğü tarafından gönderilen 19/10/2021 tarihli ve – – sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun 35 inci maddesinin birinci paragrafında; “Kapsamı, şartları ve süresi Bakanlıkça belirlenen telafi eğitimi veya tamamlayıcı eğitime katılan ve bu eğitim sonunda yapılan sınavlarda başarılı olan kalfa, usta ve ortaöğretim kurumu mezunlarına, bitirdikleri meslek alanının diploması verilir” hükmünün; Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin “Telafi

Programı, Yoğunlaştırılmış Eğitim, Tamamlayıcı Eğitim ve Önceki Öğrenmelerin Tanınması” başlıklı 61 inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun 35 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamında meslek lisesi mezunu olmak isteyen ortaöğretim kurumu mezunlarıyla ortaokul veya imam-hatip ortaokulunu bitiren kalfa ve ustalara, millî eğitim müdürlüklerince belirlenen takvime göre, … telafi programı uygulanır.” hükmünün bulunduğu, 2.2. Söz konusu diplomaların da bu doğrultuda verilmekte olduğu, ayrıca mesleki açıköğretim lisesi yoluyla da mesleki ve teknik ortaöğretim diplomasına ulaşılması mümkün görüldüğü, mesleki açık öğretim lisesinin iş ve işlemlerinin Milli Eğitim Bakanlığı Mesleki Açık Öğretim Lisesi Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda yürütüldüğü, 2.3. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun ve Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları

Yönetmeliğinin bahsi geçen hükümleri doğrultusunda, mesleki ve teknik ortaöğretim mezunu olmak isteyen ortaöğretim kurumu mezunlarının telafi programına katılmasının mümkün olduğu, telafi programının açılabilmesi için ise en az 8 öğrencinin kayıt yaptırmış olması gerektiği, ancak telafi programına devam ederken öğrenci sayısında azalma meydana gelmesi halinde öğrencilerin eğitiminin tamamlanması için il millî eğitim müdürlüklerince gerekli tedbirlerin alınması ve söz konusu telafi eğitimine ilişkin iş ve işlemlerde uygulamada birliğin sağlanması amacıyla konu ile ilgili açıklamaların yapıldığı Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğünün 19.09.2017 tarihli ve 20880154-10.06.01E.14217938 sayılı yazısı ile 14.08.2020 tarihli ve 19863661-130.04- E.10683970 sayılı yazısının tüm

Valiliklere (İl Millî Eğitim Müdürlüğü) gönderildiği, 2.4. Ayrıca, mesleki açıköğretim lisesi yoluyla da mesleki ve teknik ortaöğretim diplomasına ulaşılmasının mümkün olduğu, Mesleki Açık Öğretim Lisesine internet sayfasında belirtilen tarihlerde İlk Kayıt Kılavuzu doğrultusunda ilk defa kayıt yaptıran lise mezunu öğrencilerin uzaktan eğitim derslerinden muaf olduğu, meslek derslerini ise yüz yüze eğitim olarak aldıkları, ilk kayıt esnasında beyan edilen kalfalık/ustalık belgelerinin uygunluk durumuna göre denklik işlemlerine ilişkin Makam Onayı çerçevesinde ders ve dönem muafiyeti sağlandığı, okul/kurumlarda kurulan denklik komisyonları tarafından denklik işlemlerinin yapıldığı ve buna bağlı olarak da yüz yüze derslerinden de ders muafiyeti yapıldığı, 2.5. Başvuranın belirttiği 180 saatlik Daktilograf Kurs Belgesinin, ne kursun içeriği itibariyle, ne de süresi itibariyle Millî Eğitim Bakanlığı Önceki Öğrenmelerin Tanınması, Denklik ve Ölçme Değerlendirme

İşlemleri ile İlgili Usul ve Esaslara İlişkin Yönerge kapsamında kalfalık ve ustalık belgesi verilmesi işlemlerinde değerlendirilemediği; Daktilograf Kurs Belgesinin 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanun kapsamında bulunan alan/dallarda/mesleklerde ve Yaygın Eğitim Kurs Bitirme Belgelerinin Kalfalık ve

Ustalık Sınav Başvurularında Değerlendirme Tablosunda bulunmadığı; 2.6. Anılan Yönerge’ye göre, ilgili tablodan kurs bitirme belgesi bulunan vatandaşlardan, 468 saat kurs belgesi bulunanların kalfalık sınavlarına katılmak için, 756 saat kurs belgesi bulunanların da ustalık

sınavlarına katılmak için müracaat edebilecekleri, kurs süreleri belirtilen sürelerde olsa bile doğrudan kalfalık ya da ustalık belgesi verilmediği, kalfalık ya da ustalık sınavına alındıkları, 2.7. Anadolu Lisesi (mülga genel lise) diplomasının mesleki ve teknik ortaöğretim diplomasına (mülga meslek lisesi diplomasına) dönüştürülmesinin telafi eğitimi programı veya mesleki açıköğretim lisesi yoluyla mümkün olduğu ve denklik işlemlerine ilişkin Makam Onayı çerçevesinde Kurs belgelerine yapılacak denklik işlemlerinden sonra yüz yüze eğitimde ders bazında muafiyet işlemlerinin yapılabildiği, 2.8. Daktilograf mesleğinin 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanun kapsamında bulunan alan/dal/mesleklerin içerisinde olamaması gerekçesiyle ilginin başvurusunun reddedildiği, Mesleki Açık Öğretim Lisesinde halen 37 alanda öğretim yapılmakta olup başvuru sahibinin öncelikli olarak daktilografi kurs belgesine alacağı denklik belgesine uygun dersin olduğu alan/dalı belirtmesi ve o alan dala kayıt yaptırmasının gerektiği; ayrıca kayıt yaptırdığı alandan diploma sahibi olabilmesi için TTKB tarafından belirlenen haftalık ders çizelgelerindeki dersleri alması ve gerekli krediyi tamamlayarak mezuniyet şartlarına ulaşması gerektiği, 2.9. Başvuru konusunu çözüme kavuşturmak için bu aşamada Bakanlıklarınca yapılabilecek bir işlem bulunmadığı, mevcut talebin yürürlükte olan mevzuat çerçevesinde değerlendirilemediği, hususlarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 3.2. “Yasama yetkisi” başlıklı 7 inci maddesinde; “Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük

Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.” , “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir… Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” , 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 19/06/1986 tarihli Resmi Gazete yayımlanan 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun; 5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Kanunun amacı; çırak, kalfa ve ustaların eğitimi ile okullarda, yükseköğretim kurumlarında ve işletmelerde yapılacak mesleki eğitime ilişkin esasları düzenlemektir.”,

5.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Kanun, Yükseköğretim Kurulu ve Mesleki Eğitim

Kurulunun belirleyeceği mesleklerde, kamu ve özel sektöre ait kurum, kuruluş ve iş yerleri ile mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarındaki eğitim ve öğretimi kapsar.”, 5.3. “Denklik” başlıklı 35 inci maddesinde; “Kapsamı, şartları ve süresi Bakanlıkça belirlenen telafi eğitimi veya tamamlayıcı eğitime katılan ve bu eğitim sonunda yapılan sınavlarda başarılı olan kalfa, usta ve ortaöğretim kurumu mezunlarına, bitirdikleri meslek alanının diploması verilir.

Önceki öğrenmelere ilişkin mesleki yeterlikler, meslek standartları ve seviyeleri esas alınarak sınavla belirlenir.

Önceki öğrenmelerin tanınması ve denklikle ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.”, 6. 07.09.2013 tarihli Resmi Gazete yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları

Yönetmeliğinin; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî ve özel örgün ortaöğretim kurumlarında eğitim, öğretim, yönetim ve işleyişe ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”, 6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî ve özel örgün ortaöğretim kurumlarının eğitim, öğretim, yönetim ve işleyişine ilişkin usul ve esasları kapsar.”, 6.3. “Telafi programı” başlıklı 61 inci maddesinde; “Ortaöğretim kurumlarında; … ç) 3308 sayılı

Mesleki Eğitim Kanununun 35 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamında meslek lisesi mezunu olmak isteyen ortaöğretim kurumu mezunlarıyla ortaokul veya imam-hatip ortaokulunu bitiren kalfa ve ustalara, millî eğitim müdürlüklerince belirlenen takvime göre, … telafi programı uygulanır.”, hükümleri yer almaktadır.

7. Milli Eğitim Bakanlığı Önceki Öğrenmelerin Tanınması, Denklik Ve Ölçme Değerlendirme

İşlemleri İle İlgili Usul Ve Esaslara İlişkin Yönergenin; 7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönergenin amacı 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu hükümlerine göre yürütülecek önceki öğrenmelerin tanınması, önceki öğrenmelere ilişkin belgelerin değerlendirilmesi, denklik iş ve işlemleri, ölçme ve değerlendirme ile ilgili usul ve esasları belirlemektir.”, 7.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönerge, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu hükümlerine göre bireyin örgün/yaygın eğitim veya serbest öğrenmeler yoluyla edindiği öğrenme kazanımlarının doğrulanması, denklik iş ve işlemleri, ölçme, değerlendirme ve belgelendirme ile ilgili usul ve esasları kapsar.”, 7.3. “Önceki öğrenmelerin tanınması ve denklik esasları” başlıklı 5 inci maddesinde; “Bu Yönergeye göre yapılacak iş ve işlemlerde, bireyin örgün/yaygın eğitim veya serbest öğrenmeler yoluyla edindiği öğrenme kazanımları kalfalık ve ustalık belgelerine erişimde değerlendirilir. Önceki öğrenmelerin tanınması ve denkliği; ulusal meslek standartları, ulusal yeterlilikler ve ilgili alan/dalın çerçeve öğretim

programları ile kazandırılması amaçlanan öğrenme kazanımları esas alınarak yapılacak ölçme ve değerlendirmelerle sağlanır…” açıklamaları yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Başvuranın iddiaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, Burdur Sağlık Müdürlüğünde görev yaptığını, 11/09/1987 yılında Yeşilova Halk Eğitim

Merkezi Müdürlüğünden 180 saatlik daktilografi kursunu tamamlayarak daktilografi kurs belgesini aldığını, düz lise mezunu olduğunu, almaya hak kazandığı belgenin ilgili tarihlerde yürürlükteki mevzuat çerçevesinde işyeri ruhsatı almaya olanak sağladığını, ayrıca 17/04/2014 tarihli 28975 sayılı Resmî

Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme Ve Unvan

Değişikliği Yönetmeliğinin 7/g maddesinde, daktilograf kadrosunun halen tanımlanan bir kadro ve unvan olarak görülmekte olduğunu, elde ettiği söz konusu belgenin ilgili tarihlerdeki mevzuat çerçevesinde değerlendirilerek ustalık belgesi eşdeğeri olduğu hususu da göz önünde bulundurularak düz lise diplomasının meslek lisesi diplomasına dönüştürülmesini talep etmektedir.

10. Konu hakkında Milli Eğitim Bakanlığı özetle, daktilograf mesleğinin 3308 sayılı Mesleki Eğitim

Kanunu kapsamında bulunan alan/dal/mesleklerin içerisinde olamaması gerekçesiyle ilginin başvurusunun reddedildiğini ifade etmektedir.

11. “İlgili Mevzuat” başlıklı bölümde yer verildiği üzere, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun 35 inci maddesi uyarınca, telafi eğitimi veya tamamlayıcı eğitime katılan ve bu eğitim sonunda yapılan sınavlarda başarılı olan kalfa, usta ve ortaöğretim kurumu mezunlarına, bitirdikleri meslek alanının diplomasının verildiği; söz konusu telefi eğitimi ve tamamlayıcı eğitimin kapsamının, şartlarının ve süresinin de

Bakanlıkça belirlendiği görülmektedir.

12. Daktilograf Kurs Belgesinin 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanun kapsamında bulunan alan/dallarda/mesleklerde ve Yaygın Eğitim Kurs Bitirme Belgelerinin Kalfalık ve Ustalık Sınav

Başvuruları Değerlendirme Tablosunda yer almadığı; bu nedenle, Millî Eğitim Bakanlığı Önceki

Öğrenmelerin Tanınması, Denklik ve Ölçme Değerlendirme İşlemleri ile İlgili Usul ve Esaslara İlişkin

Yönerge kapsamında kalfalık ve ustalık belgesi verilmesi işlemlerinde 180 saatlik Daktilograf Kursunun hem içerik hem de süre bakımından değerlendirilemediği anlaşılmaktadır. Bu açıklamalar çerçevesinde, başvuru konusu talebin yürürlükte olan mevzuat uyarınca yerine getirilmesinin mümkün bulunmadığı değerlendirilmektedir.

13. Öte yandan, idare tarafından başvuranın, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde Anadolu Lisesi (mülga genel lise) diplomasının mesleki ve teknik ortaöğretim diplomasına (mülga meslek lisesi diplomasına)

dönüştürülmesinin telafi eğitimi programına katılması ve başarılı olması veya mesleki açıköğretim lisesine kaydolmak yoluyla mümkün olduğu belirtilerek başvurana yol gösterildiği anlaşılmaktadır.

14. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın talebinin yerine getirilmesinin mevcut mevzuat uyarınca mümkün olmadığı anlaşıldığından, söz konusu talebin reddedilmesi yönündeki idari işlemin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı

6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu

kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle

“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Isparta İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA, MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA ve BURDUR İL MİLLİ

EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi