Darp iddiasıyla ilgili ceza mahkemesi kararına rağmen idarenin disiplin soruşturması açmaması ve zamanaşımı sorunu (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/86375-S.20.93947

BAŞVURU NO : 2020/71380

KARAR TARİHİ : 02/11/2020

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Disiplin soruşturması açılması talebi hakkındadır

BAŞVURU TARİHİ : 16/06/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Erciş Şehit Rıdvan ÇEVİK Devlet Hastanesinde Sağlık Memuru olarak görev yapmakta iken Hastane Müdürü odasında müdür yardımcısı tarafından darp edildiğini, diğer müdür yardımcısı ’in olayları izlediği ve durumu polise bildirmediğini, tarafından darp raporu almasının engellendiğini, bunun üzerine tarafının Cumhuriyet Savcılığına şikayette bulunduğunu, Patnos devlet hastanesinden darp raporu aldığını, Genel adli muayene raporunda sol dirsek ve kol üzerinde ekimoz ve aprasyon bulunduğunu ve üst ön sağdan 1 tane diş soldan 2 diş kırık olduğunu, basit tıbbi müdahale ile giderilemeyecek yaralanma olduğunu, 10 gün iş göremez darp raporu verildiğini, bunun üzerine 16.08.2016 tarihlinde Van Kamu Hastaneleri Birliğine soruşturma açılması için dilekçe verdiğini, isimli doktorun soruşturmacı olarak atandığını, soruşturmacının şikayet ettiği kişilerle samimi arkadaşlık ilişkisi bulunduğunu, taraflı bir şekilde darp edilme olayının asılsız olduğu şekilde rapor düzenleyerek mağdur olmasına neden olduğunu, Erciş 2

Asliye Ceza Mahkemesinin 2016 nolu dosyasında görülen ceza davasında e 1 yıl hapis cezası verildiğini, 20.04.2020 tarihinde Soruşturmacı tarafından hazırlanan soruşturma raporunun iptal edilerek tekrar soruşturma yapılmasını sorumluların cezalandırılmasını istediğini, Van İl Sağlık Müdürlüğü 14.05.2020 tarih ve E sayılı cevabı yazısında, soruşturmacı tarafından soruşturma raporunun olduğu, mükerrer işleme sebebiyet verilmemesi için dilekçenizde belirtilen hususlar yerine getirilmeyecektir şeklinde cevap verildiğini belirterek ilk soruşturmanın iptal edilerek yeniden soruşturma yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Konuya ilişkin Van İl Sağlık Müdürlüğü tarafından gönderilen 06/08/2020 tarihli cevabi yazıda özetle; Başvuranın Erciş Şehit Rıdvan Çevik Devlet Hastanesinde Sağlık

Memur olarak görev yaptığı dönemde hakkında Sağlık Bakanlığı Müfettişlerince zimmet suçu ve Mülga Van İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği tarafından soruşturma açıldığı ve soruşturma neticesinde Devlet Memurluğundan Çıkarma cezası verildiği, ilgilinin kendisine mobbing uygulandığı soruşturmaların da usulsüz olduğu ve darp edildiği iddialarında bulunduğu, bu hususta inceleme yapıldığı ve böyle bir sonuca rastlanmadığı, muhakkikin taraflı davranmadığı, mükerrer inceleme yapılmaması için yeniden işlem tesis edilmemesine karar verildiği belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. ” 4. 29/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir. ” 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 5.1. “Disiplin Amiri ve Disiplin Cezaları” başlıklı 124 üncü maddesinin ikinci fıkrasında; “ Kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacı ile kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve yönetmeliklerin Devlet memuru olarak emrettiği ödevleri yurt içinde veya dışında yerine getirmeyenlere, uyulmasını zorunlu kıldığı hususları yapmayanlara, yasakladığı işleri yapanlara durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre

125 inci maddede sıralanan disiplin cezalarından birisi verilir.”,

5.2. “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesinde; “

D – Kademe ilerlemesinin durdurulması: Fiilin ağırlık derecesine göre memurun, bulunduğu kademede ilerlemesinin 1 – 3 yıl durdurulmasıdır. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: …d) Amirine veya maiyetindekilere karşı küçük düşürücü veya aşağılayıcı fiil ve hareketler yapmak, E – Devlet memurluğundan çıkarma: Bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmaktır. Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: …f) (Değişik: 13/2/2011 – 6111/111 md.) Amirlerine, maiyetindekilere ve iş sahiplerine fiili tecavüzde bulunmak,”, 5.3. “ Zamanaşımı” başlıklı 127 inci maddesinde; “(Değişik: 12/5/1982 – 2670/33 md.)

Bu Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, Başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.”, 5.4. “Cezai kovuşturma ile disiplin kovuşturmasının bir arada yürütülmesi” başlıklı

131 inci maddesinde; “Aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde

kovuşturmaya başlanmış olması, disiplin kovuşturmasını geciktiremez. Memurun ceza kanununa göre mahküm olması veya olmaması halleri, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz.”

Hükümleri mevcuttur.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 7. Başvuran, ceza mahkemesi tarafından yapılan soruşturma neticesinde tarafına uygulanan darp fiilinin işlendiğinin sabit olduğunu bu nedenle idari yönden ilgililer hakkında yeniden soruşturma yapılmasını talep etmektedir.

8. İdarenin göndermiş olduğu belgelerden başvuranın müdür tarafından darp edildiğine ilişkin iddialar neticesinde 19/08/2016 tarihinde soruşturma yapılması için muhakkik görevlendirildiği, 09/09/2016 tarihinde de ilgili inceleme raporunun tamamlandığı, söz konusu iddiaların sübuta ermemesi nedeni ile soruşturma açılmasına gerek olmadığının belirtildiği görülmüştür. Ancak 18/10/2016 tarihli Erciş Asliye Ceza Mahkemesi tarafından yapılan soruşturma neticesinde hem tanık ifadeleri hem de doktor raporunda şüphelinin basit tıbbi müdahale ile giderilemeyecek şekilde yaraladığının anlaşıldığının belirtildiği görülmüştür.

9. Disiplin soruşturmasında amaç, yaşanan olayın arkasındaki maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasıdır. Bu nedenle, soruşturma raporunda; soruşturma konusu fiil ve durumların yasal unsurlarının açık ve ayrıntılı bir şekilde belirlenmesi, hakkında soruşturma yapılan kişinin lehinde ve aleyhinde toplanan bütün oluş biçimi, ilgililerin kişisel durumları, ilgilinin öne sürdüğü özürlerin doğruluk derecesi araştırılarak elde edilen bilgiler ve ilgili mevzuat hükümleri ışığında yapılan değerlendirmelerle tarafların iddialarının somut delillerle ortaya konması ve fiilin şüpheye yer vermeyecek şekilde saptanması; sebep ve sonuçların açıkça belirtilmesi, olaya uygulanacak hukuk kurallarının tespit edilmesi suretiyle memurun cezalandırılmasının gerekli olup olmadığı hususunun irdelenmesi, raporun bütün soruşturma konularını kapsayacak şekilde doğru ve eksiksiz hazırlanması, raporun bölümleri arasında herhangi bir çelişkiye meydan verilmemesi ve böylece sağlıklı bir sonuca ulaşılması gerekmektedir.

10. Diğer taraftan 657 sayılı Kanunun 127 nci maddesinde disiplin cezası gerektiren fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrayacağı, ayrıca disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrayacağı hüküm altına alınmıştır. Yine aynı Kanunun 131 inci maddesinde; aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olmasının, disiplin kovuşturmasını geciktirmeyeceği, memurun ceza kanununa göre mahküm olması veya olmaması halleri, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olmayacağı açıkça düzenlenmiştir. Disiplin hükümlerinin konuluş amacının kamu düzeninin sağlanması, idarenin işleyişinin belli kurallar dahilinde yapılması olduğu göz önünde tutulduğunda ve kanun maddeleri de bir bütün olarak değerlendirildiğinde ceza davasına konu olan ilgili eylemlerin disiplin yönünden de soruşturulmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır.

11. Bu kapsamda somut olaya bakıldığında; her ne kadar görev başındaki bir personele amiri tarafından fiili müdahale ve hakaret fiili gerçekleştirildiği iddiası disiplin soruşturması açılmasını gerektiren bir durum olsa da söz konusu olayın 25/08/2016 tarihinde idare tarafından öğrenilmesine karşın herhangi bir disiplin soruşturması açılmadığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda 657 sayılı Kanunun yukarıda bahsedilen amir hükmü uyarınca söz konusu olayla ilgili disiplin soruşturmasına başlanılması ve disiplin cezası verilmesine ilişkin sürelerin İdare tarafından zamanaşımına uğratıldığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla somut olayla ilgili olarak, 657 sayılı Kanun kapsamında bir disiplin soruşturması açılması ve ceza önerilmesi mümkün değildir.

12. Öte yandan, 657 sayılı Kanunda ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olmasının disiplin cezasını geciktirmeyeceği amir hüküm olarak yer almaktaysa da İdare tarafından buna uygun şekilde hareket edilmeyerek bir hizmet kusuru işlediği ortadadır. Bilindiği gibi hizmetin kötü işlemesi veya gereği gibi yapılmaması durumunda idarenin sorumluluğunu gerektiren idari işlemlerdir (İdare Hukuku Cilt 1, Prof. Dr. Şeref GÖZÜBÜYÜK, Ankara 2011,s. 744). Dolayısıyla darp eylemini gerçekleştiren ilgili hakkında idare tarafından zamanında soruşturma açılması gerekirken sadece yazılı bilgisinin alınmış olması hizmetin kötü işlemesi niteliğinde olup, idarenin kusurunu gerektirir nitelikte olduğu anlaşılmıştır.

13. Kurumumuzca daha önce incelenen ve Tavsiye Kararı verilen 2018/9025 numaralı başvuruda da; zamanaşımına uğrayan bir olayla ilgili olarak disiplin soruşturması açılmasının hukuken mümkün olmadığı kanaatine varılarak, başvurana, görevi başında amiri tarafından darp yapıldığı iddiasıyla ilgili olarak sorumlular hakkında süresi içerisinde disiplin soruşturmasını hukuka uygun şekilde yürütmeyerek, olayın disiplin açısından zamanaşımına uğratılmasında hizmet kusuruna yol açtığı anlaşıldığından, hatalı davrandığının kabulü yönünde Tavsiye Kararı verildiği görülmektedir.

14. Mevcut bilgi ve belgeler, mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde; başvurana görevi başında amiri tarafından kasten yaralama fiilinin gerçekleştirildiğinin mahkeme kararıyla sabit olduğu, İdare tarafından bu olayın aydınlatılmasına yönelik süresi içerisinde bir disiplin soruşturması yapılması gerekirken, bu yapılmayarak olayın zamanaşımına uğratıldığı, bu noktada İdarenin hizmet kusuru işlediği, diğer taraftan zamanaşımına uğrayan bir olayla ilgili olarak disiplin soruşturması açılmasının hukuken mümkün olmadığı kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin bu ilkelere aykırılık oluşturacak bir işlemine rastlanmamıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

A. Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması 16. 4/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Van İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvurana, görevi başında amiri tarafından darp yapıldığı iddiasıyla ilgili olarak sorumlular hakkında süresi içerisinde disiplin soruşturması başlatmayarak, olayın disiplin açısından zamanaşımına uğratılmasında hizmet kusuruna yol açtığı anlaşıldığından, hatalı davrandığının kabulü yönünde SAĞLIK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE

BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası

uyarınca, Sağlık Bakanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde

Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve Sağlık Bakanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi