|
ÖZET: Başvuran, dava şartı arabuluculuk sürecinde karşılaştığı 62 TL tutarındaki tebligat masrafının ödenmesini talep etmiştir. Başvurusunda, arabuluculuk sürecinde taraflara ulaşmak için PTT aracılığıyla davet mektubu göndermek zorunda kaldığını belirtmiştir. İlgili idare, Adalet Bakanlığı’nın arabuluculuk sürecinde taraflardan masraf talep edilemeyeceği yönündeki açıklamalarını sunarak, başvurunun reddedilmesi gerektiğini ifade etmiştir.
Adalet Bakanlığı, arabuluculuk sürecinde tarafların masraflarını karşılamanın mümkün olmadığını, yalnızca iki saatlik görüşmeler sonunda anlaşma sağlanamaması durumunda belirli bir ücretin Bakanlık bütçesinden ödeneceğini belirtmiştir. Dava şartı arabuluculuk sürecinde, arabulucunun taraflardan masraf talep etme hakkı bulunmamaktadır. Bu nedenle, başvuranın talebi hukuka uygun bulunmamıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi, ilgili mevzuat ve idarenin açıklamaları doğrultusunda reddedilmiştir. Ret kararı, başvurana ve Adalet Bakanlığı’na tebliğ edilmiştir. Başvuran, bu karara karşı idari yargıda dava açma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/6191-S.24.9711
BAŞVURU NO : 2024/4352
KARAR TARİHİ : 06.06.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın dava şartı arabuluculuk sürecinde yapmak zorunda kaldığı tebligat masrafının tarafına ödenmesi talebi hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 28.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Arabuluculuk sürecinde taraflara UYAP sistemine eklenen GSM numaralarından ulaşım sağlandığını, ancak taraflardan ye GSM numarası kayıtlı olmadığı ve diğer taraflar da kendisini tanımadığı için tapu kaydında yer alan adrese PTT kanalıyla davet mektubu gönderilmek zorunda kalındığını, son tutanaktan da anlaşılacağı üzere kendisini vekil ile temsil ettirdiğini, aksi takdirde tarafın sürece katılması mümkün olamayacağını belirterek dava şartı arabuluculuk sürecinde yapmak zorunda kaldığı 62 TL tebligat masrafının tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 24.04.2024 tarih ve – / -S. sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Adalet Bakanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Adalet Bakanlığı tarafından gönderilen 30.04.2024 tarih ve E- – – / sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Daha önce benzer şekilde 05.12.2023 tarih ve / başvuru numarası ile Kurumunuza başvuru yapıldığı başvurunun Daire Başkanlığımıza gönderildiği, Başkanlığımızca incelenerek gerekli görüşün
Kurumunuza bildirildiği, Kurumunuz tarafından ilgili başvurunun 22.02.2024 tarihinde reddine karar verildiği anlaşılmakla birlikte tüm bilgi ve belgeler ekte gönderilmiştir.
/
2.2 Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesinin 2 nci maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Arabulucu,
ihtiyari arabuluculuk süreci başlamadan önce arabuluculuk teklifinde bulunan taraf veya taraflardan ücret ve masraf isteyebilir. Bu fıkra uyarınca alınan ücret arabuluculuk süreci sonunda arabuluculuk ücretinden mahsup edilir. Arabuluculuk sürecinin başlamaması halinde bu ücret ve masraf iade edilmez. Arabulucu, dava şartı arabuluculuk sürecinde taraflardan masraf isteyemez.” hükümlerine yer verildiği, bu itibarla, dava şartı arabuluculuk kapsamında taraflardan herhangi bir masraf istenilmesinin mümkün olmadığı
2.3 Diğer taraftan, dava şartı arabuluculuk sürecinde anlaşmanın sağlanamaması durumunda iki saatlik
ücret tutarının Bakanlıkları bütçesinden ödenmekle birlikte arabulucunun ücreti dışında yaptığı masrafların karşılanmasının arabuluculuk mevzuatı açısından mümkün bulunmadığı, ifadeleri yer almaktadır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin 3. ve 4. fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler ”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun;
5.1 “Tanımlar” başlıklı 2. maddesinin b bendinde;
b) Arabuluculuk: Sistematik teknikler uygulayarak, görüşmek ve müzakerelerde bulunmak amacıyla tarafları bir araya getiren, onların birbirlerini anlamalarını ve bu suretle çözümlerini kendilerinin üretmesini sağlamak için aralarında iletişim sürecinin kurulmasını gerçekleştiren, tarafların çözüm üretemediklerinin ortaya çıkması hâlinde çözüm önerisi de getirebilen, uzmanlık eğitimi almış olan tarafsız ve bağımsız bir üçüncü kişinin katılımıyla ve ihtiyarî olarak yürütülen uyuşmazlık çözüm yöntemini,… ifade eder”
5.2 “Ücret ve masrafların istenmesi” başlıklı 7. maddesinde; “(1) Arabulucu yapmış olduğu faaliyet
karşılığı ücret ve masrafları isteme hakkına sahiptir. Arabulucu, ücret ve masraflar için avans da talep edebilir.
(2) Aksi kararlaştırılmadıkça arabulucunun ücreti, faaliyetin sona erdiği tarihte yürürlükte bulunan
Arabulucu Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenir ve ücret ile masraf taraflarca eşit olarak karşılanır.
(3) Arabulucu, arabuluculuk sürecine ilişkin olarak belirli kişiler için aracılık yapma veya belirli kişileri tavsiye etmenin karşılığı olarak ücret alamaz. Bu yasağa aykırı işlemler batıldır.”
5.3 “Dava şartı olarak arabuluculuk” başlıklı 18/A maddesinde;
“…
/
(7) Taraflara ait iletişim bilgileri, görevlendirilen arabulucuya büro tarafından verilir. Arabulucu bu iletişim bilgilerini esas alır, ihtiyaç duyduğunda kendiliğinden araştırma da yapabilir. Elindeki bilgiler itibarıyla her türlü iletişim vasıtasını kullanarak görevlendirme konusunda tarafları bilgilendirir ve ilk toplantıya davet eder. (Ek cümle:28/3/2023-7445/36 md.) Avukatı bulunsa bile asıl tarafı da bilgilendirir. Bilgilendirme ve davete ilişkin işlemlerini belgeye bağlar (12) Tarafların arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaları hâlinde, arabuluculuk ücreti, Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesinin eki Arabuluculuk Ücret Tarifesinin İkinci Kısmına göre aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde karşılanır. Bu durumda ücret, Tarifenin Birinci Kısmında belirlenen iki saatlik ücret tutarından az olamaz.
(13) Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde, iki saatlik ücret tutarı Tarifenin Birinci Kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. İki saatten fazla süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâlinde ise iki saati aşan kısma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde uyuşmazlığın konusu dikkate alınarak Tarifenin Birinci
Kısmına göre karşılanır. Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır.
(14) Bu madde uyarınca arabuluculuk bürosu tarafından yapılması gereken zaruri giderler; arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde anlaşma uyarınca taraflarca ödenmek, anlaşmaya varılamaması hâlinde ise ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Adalet
Bakanlığı bütçesinden karşılanır.
….
(17) Arabuluculuk görüşmeleri, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça, arabulucuyu görevlendiren büronun bağlı bulunduğu adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonunun yetki alanı içinde yürütülür.
6. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliğinin
6.1 “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinin c bendinde; “Arabuluculuk: Sistematik teknikler uygulayarak,
görüşmek ve müzakerelerde bulunmak amacıyla tarafları bir araya getiren, onların birbirlerini anlamalarını ve bu suretle çözümlerini kendilerinin üretmesini sağlamak için aralarında iletişim sürecinin kurulmasını gerçekleştiren, tarafların çözüm üretemediklerinin ortaya çıkması hâlinde çözüm önerisi de getirebilen, uzmanlık eğitimi almış olan tarafsız ve bağımsız bir üçüncü kişinin katılımıyla ve kamu hizmeti olarak yürütülen ihtiyari bir uyuşmazlık çözüm yöntemini,”… ifade eder.”
6.2 “Dava şartı olarak arabuluculukta arabulucunun görevlendirilmesi” başlıklı 24. maddesinin biri
ve üçüncü fıkralarında; (1) Arabulucu, adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonu başkanlıklarına bildirilen listeden adliye arabuluculuk bürosu tarafından puanlama yöntemiyle belirlenir. Ancak tarafların listede yer alan herhangi bir arabulucu üzerinde başvuru sırasında anlaşmaları hâlinde taraflar veya tarafların
/
imzasını taşıyan bir tutanakla beraber üzerinde anlaşılan arabulucu, durumu adliye arabuluculuk bürosuna bildirdiğinde bu arabulucu görevlendirilir. Dava şartı olan arabuluculuk ile ilgili uyuşmazlıklarda liste dışında bir arabulucu görevlendirilemez.
….
(3) Taraflara ait iletişim bilgileri, görevlendirilen arabulucuya adliye arabuluculuk bürosu tarafından verilir. Arabulucu bu iletişim bilgilerini esas alır, ihtiyaç duyduğunda kendiliğinden araştırma da yapabilir. Elindeki bilgiler itibarıyla her türlü iletişim vasıtasını kullanarak görevlendirme konusunda tarafları bilgilendirir ve ilk toplantıya tarafları ve varsa avukatlarını birlikte davet eder.
Bilgilendirme ve davete ilişkin işlemlerini belgeye bağlar. Arabulucu taraflara ulaşamaması hâlinde, ulaşmak için hangi yolları denediğini ve hangi sebeplerle ulaşamadığını son tutanakta belirtir.
6.3 “Dava şartı olarak arabuluculukta arabuluculuk ücreti ve giderler” başlıklı 26 ncı maddesinde;
“ (1) Tarafların arabuluculuk faaliyeti sonunda tamamen veya kısmen anlaşmaları hâlinde, arabuluculuk ücreti, Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesinin eki Arabuluculuk Ücret Tarifesinin İkinci
Kısmına göre aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde karşılanır. Bu durumda ücret, Tarifenin
Birinci Kısmında belirlenen iki saatlik ücret tutarından az olamaz. İşe iade talebiyle yapılan görüşmelerde tarafların anlaşmaları durumunda, arabulucuya ödenecek ücretin belirlenmesinde işçiye işe başlatılmaması hâlinde ödenecek tazminat miktarı ile çalıştırılmadığı süre için ödenecek ücret ve diğer haklarının toplamı, Tarifenin İkinci Kısmı uyarınca üzerinde anlaşılan miktar olarak kabul edilir.
(2) Arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaşamamaları hâlinde iki saatlik ücret tutarı
Tarifenin Birinci Kısmına göre Bakanlık bütçesinden ödenir. İki saatten fazla süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâlinde ise iki saati aşan kısma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde, Tarifenin Birinci Kısmına göre karşılanır. Bakanlık bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır. Dava açılması hâlinde mahkeme tarafından dava öncesi ödenen arabuluculuk ücretlerine ilişkin makbuz dosyaya eklenir. Yargılama giderleri olarak hükmedilen tutar 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir.
(3) Sürecin sehven kayıt, mükerrer kayıt veya arabuluculuğa elverişli olmama nedeniyle sona erdirilmesi hallerinde arabulucuya ikinci fıkra uyarınca ücret ödenmez.
(4) Bu madde uyarınca adliye arabuluculuk bürosu tarafından yapılması gereken zaruri giderler; arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde anlaşma uyarınca taraflarca ödenmek, anlaşmaya varılamaması hâlinde ise ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Bakanlık bütçesinden karşılanır. Dava açılması hâlinde mahkeme tarafından, yapılan zorunlu giderlere ilişkin makbuz dosyaya eklenir. Yargılama giderleri olarak hükmedilen tutar 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir.
(5) Adliye arabuluculuk bürosu tarafından, adliye arabuluculuk bürosu bulunmayan yerde sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü tarafından Bakanlık tarafından ödenen arabuluculuk ücretine ilişkin liste, ödenmek üzere Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir.
(6) Kamu görevlileri tarafından yürütülen arabuluculuk faaliyetleri sonucunda taraflarca anlaşılan ya da Tarifeye göre tahakkuk edecek arabuluculuk ücreti, arabulucunun listesinde yer aldığı komisyona
/
bağlı adliye arabuluculuk bürosu veya adliye arabuluculuk bürosu bulunmayan yerde sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne arabulucu tarafından bildirilir. Taraflar, arabulucu ücretini belirlenen tarihte adliye arabuluculuk bürosu veznesine yatırır. Adliye arabuluculuk bürosu yasal kesintileri yaptıktan sonra arabulucunun bildirmiş olduğu banka hesabına havale eder. Dava şartı olan arabuluculukta anlaşamama hâlinde düzenlenen sarf kararı gereğince ücret Cumhuriyet savcılığınca arabulucunun banka hesabına yatırılır.”
6.4 “Dava şartı olarak arabuluculukta yetki ve atama usulü” başlıklı 28. maddesinde;
“ (1) Arabuluculuk görüşmeleri, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça, arabulucuyu görevlendiren adliye arabuluculuk bürosunun bağlı bulunduğu adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonunun yetki alanı içinde yürütülür.
(2) Seri uyuşmazlıklar, adliye arabuluculuk bürosu tarafından atanan aynı arabulucuya tevdi edilir.
Seri uyuşmazlığın sayısı ve puanlama usulü Daire Başkanlığınca belirlenir.
(3) Adliye arabuluculuk bürosunca yapılan atamalarda her dosya için arabulucuya puan verilir, puanlama ve atama usulü ile performans kriterleri Daire Başkanlığı tarafından belirlenir.” 7. 04.10.2022 tarihli ve 31973 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2023 Yılı Arabuluculuk Asgari
Ücret Tarifesi
7.1 “Arabuluculuk ücretinin kapsadığı işler” başlıklı 2. maddesinde;
“ (1) Bu Tarifede yazılı arabuluculuk ücreti, uyuşmazlığın arabuluculuk yoluyla çözüme kavuşturulmasını sağlamak amacıyla, arabuluculuk faaliyetini yürüten arabulucular siciline kayıtlı kişiye, sarf ettiği emek ve mesainin karşılığında, uyuşmazlığın taraflarınca yapılan parasal ödemenin karşılığıdır.
(2) Arabuluculuk faaliyeti süresince arabulucu tarafından düzenlenen evrak ve yapılan diğer işlemler ayrı ücreti gerektirmez.
(3) Arabulucu, ihtiyari arabuluculuk süreci başlamadan önce arabuluculuk teklifinde bulunan taraf veya taraflardan ücret ve masraf isteyebilir. Bu fıkra uyarınca alınan ücret arabuluculuk süreci sonunda arabuluculuk ücretinden mahsup edilir. Arabuluculuk sürecinin başlamaması hâlinde bu ücret iade edilmez. Masraftan kullanılmayan kısım arabuluculuk süreci sonunda iade edilir.
(4) Arabulucu, dava şartı arabuluculuk sürecinde taraflardan masraf isteyemez.
(5) Arabulucu, arabuluculuk sürecine ilişkin olarak belirli kişiler için aracılık yapma veya belirli kişileri tavsiye etmenin karşılığı olarak herhangi bir ücret talep edemez. Bu yasağa aykırı olarak tesis edilen işlemler hükümsüzdür.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret Kararı Önerisi Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda özetle, dava şartı arabuluculuk sürecinde yapmak zorunda kaldığı 62 TL tebligat masrafının tarafına ödenmesini talep etmektedir.
10. Arabulucu, taraflar arasındaki çatışmanın çözümüne yardımcı olmak amacıyla arabuluculuk sürecini idare eden ve arabuluculuk yöntemlerini bilip uygulayabilen tarafsız gerçek kişidir. Arabuluculuk, Kanun’a göre yapılabileceği gibi Kanun’a tabi olmaksızın da yapılabilir. Adi arabuluculuk, Kanun’a tabi olmaksızın yapılan arabuluculuktur. Adi arabuluculukta, tarafların seçtiği herhangi bir kimse, arabulucu olabilir.
Taraflar arasında yapılacak sulh anlaşmasına uyulmaması hâlinde icra, genel hükümlere göre yapılır.
Nitelikli arabuluculuk ise Kanun’a göre yapılan arabuluculuktur. Bu durumda arabuluculuk faaliyeti, Kanun’a göre tutulan sicile kayıtlı arabulucular tarafından yürütülür. Faaliyet yürütülürken Kanun’da yer alan emredici kurallara uyulmalıdır. Nitelikli arabuluculuk, arabuluculuğa gitmenin ihtiyari olduğu arabuluculuk ve dava şartı arabuluculuk olarak ikiye ayrılır. Dava şartı arabuluculukta (hali hazırda ilgili kanunlarda belirtilen bazı iş, ticari ve tüketici uyuşmazlıklarında), dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorunludur. Faaliyet sonucu hazırlanan anlaşmaya uyulmazsa, mahkemeden alınacak icra edilebilirlik şerhi neticesinde, Kanun gereği ilam niteliğinde belge elde edilir ve icra, ilamlı icra hükümlerine göre yapılabilir (madde 18/1-3). Taraflar, vekilleri ve arabulucu tarafından imza edilen anlaşma belgesi de ilam niteliğinde belge sayılır ve ilamlı icra hükümlerine göre icra edilir (madde 18/4).Türkiye’de Kanun’a göre yapılan arabuluculukta arabulucu, Adalet Bakanlığı tarafından tutulan sicile kaydedilmiş gerçek kişi olmalıdır. İlgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olarak kabul edilmiş ise arabuluculuk sürecine Kanun’da yer alan hükümler uygulanır. Daire Başkanlığı, sicile kayıtlı arabulucuları, görev yapmak istedikleri adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonlarına göre listeler ve listeleri ilgili komisyon başkanlıklarına gönderir. Bir arabulucu, en fazla üç komisyon listesine kaydolabilir (HUAK madde 20/4; HUAKY madde 30/9).Arabulucu, komisyon başkanlıklarına bildirilen listeden büro tarafından belirlenir (HUAK madde 18/A/5). Ancak tarafların listede yer alan herhangi bir arabulucu üzerinde anlaşmaları hâlinde bu arabulucu görevlendirilir. (TEMEL ARABULUCULUK EĞİTİMİ Katılımcı
Kitabı https://adb.adalet.gov.tr/Resimler/SayfaDokuman/40320221402571.pdf)
11. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunun 7. maddesi ve Yönetmeliğin 10.
maddesinin 1. Fıkrasında, “Arabulucu yapmış olduğu faaliyet karşılığı ücret ve masrafları isteme hakkına sahiptir. Arabulucu, ücret ve masraflar için avans da talep edebilir.” hükmü yer almaktadır. Kanun, arabuluculuk ücreti ile diğer masrafları birbirinden ayırmıştır. Kanuna göre arabuluculuk ücreti, arabuluculuk faaliyetinin karşılığı olarak ifade edilmiştir. Bu husus 2023 yılı Arabuluculuk Ücret Tarifesi
Genel Hükümler 2/1. maddesinde şu şekilde ifade edilmiştir; “Bu Tarifede yazılı arabuluculuk ücreti, /sorgula/
uyuşmazlığın arabuluculuk yoluyla çözüme kavuşturulmasını sağlamak amacıyla, arabuluculuk faaliyetini yürüten arabulucular siciline kayıtlı kişiye, sarf ettiği emek ve mesainin karşılığında, uyuşmazlığın taraflarınca yapılan parasal ödemenin karşılığıdır.” 12. Arabuluculuk ücret ve masraflarının hangi oranda ve kim tarafından ödeneceği hususu ise dava şartı arabuluculuk sürecinde ve ihtiyari arabuluculuk süreci için tarafların anlaşması ve anlaşamaması durumuna göre ayrı ayrı düzenlenmiştir. Somut olayda, dava şartı arabuluculuk süreci sonunda taraflar anlaşamamış olup iki saatlik ücret tutarının Tarifenin Birinci Kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenmesi konusunda bir anlaşmazlık bulunmamaktadır.
13.Somut olayda uyuşmazlık, dava şartı arabuluculuk sürecindeki ücrete değil tebligat masrafının ödenmesi hususundadır. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, ilgili Yönetmelik ve 2023 Yılı
Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesinde dava şartı arabuluculuk sürecindeki ücret ve masraflara ilişkin hükümler benzer şekilde düzenlenmiştir. Buna göre “iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde, iki saatlik ücret tutarı Tarifenin Birinci Kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir.” “Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır.” “Bu madde uyarınca arabuluculuk bürosu tarafından yapılması gereken zaruri giderler; arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde anlaşma uyarınca taraflarca ödenmek, anlaşmaya varılamaması hâlinde ise ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.” “Arabulucu, dava şartı arabuluculuk sürecinde taraflardan masraf isteyemez.” 14.Yukarıdaki hükümlerde dava şartı arabuluculuk sürecinde arabulucuya ücret dışında bir ödeme yapılacağına ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Sadece arabuluculuk bürosu tarafından yapılması gereken zaruri giderlerin Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacağı hükme bağlanmıştır. Arabulucular tarafından arabuluculuk sürecinde yaptıkları masrafların arabuluculuk bürosu tarafından yapılması gereken zaruri giderler olarak değerlendirilmesi ise mümkün değildir. Ayrıca her arabulucunun uygulaması farklı olacağından farklı kalemler (yol gideri, toplantı yeri, güvenlik v.b. giderler) masraf olarak gösterilebilecek ve böylece ilerde haksız çıkacak taraf için öngörülemeyen yargılama gideri ortaya çıkacaktır. İhtiyarı arabuluculukta tarafların bu konuda rızası alınması nedeniyle arabulucunun bu masrafları talep etmesi ve hatta avans olarak alması mümkündür ve bu husus kanunda açıkça düzenlenmiştir. Ancak dava şartı arabuluculukta tarafların rızası söz konusu değildir ve bu konuda düzenleme de bulunmamaktadır.
15. Somut olayda tebligatın başvuran tarafından çıkarıldığı ve ödemenin kendisi tarafından yapıldığı belirtilmiş ise de Arabulucu; “Arabulucu, dava şartı arabuluculuk sürecinde taraflardan masraf isteyemez.” hükmü uyarınca taraflardan; “Bu madde uyarınca arabuluculuk bürosu tarafından yapılması gereken zaruri giderler; arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde anlaşma uyarınca taraflarca ödenmek, anlaşmaya varılamaması hâlinde ise ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.” hükmü uyarınca da Bakanlıktan masraf isteyemez.
16. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuranın dava şartı arabuluculuk sürecindeki iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları nedeniyle, Tarifenin Birinci Kısmına göre iki saatlik ücret
tutarı dışında yaptığı masrafların Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenmesi talebinin reddine ilişkin idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde Adalet
Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı tarafından istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Bu kararın BAŞVURANA, ADALET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi