Davacının 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı sayılıp sayılmayacağına ilişkin hukuki değerlendirme ve mahkeme kararının uygunluğu (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, davacının 06.05.1998 – 26.07.2005 tarihleri arasında 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı sayılıp sayılmayacağına ilişkindir. Davacı, bu dönemde yabancı uyruklu öğretim üyesi olarak çalıştığını ve sigorta primlerinin ödenmediğini iddia etmiştir. Davalı taraf ise, sigorta primlerinin ödenmesinin isteğe bağlı olduğunu ve davacının bu konuda herhangi bir talepte bulunmadığını savunmuştur.

Mahkeme, davacının belirtilen tarihler arasında çalıştığını ve bu dönemdeki ücretlerinin belgelerle kanıtlandığını belirterek, davacının 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı sayılmasına karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, İlk Derece Mahkemesi’nin kararını onayarak, davacının sigortalı sayılması yönündeki tespitlerin hukuka uygun olduğunu ve davalı tarafın itirazlarının yerinde olmadığını ifade etmiştir.

Sonuç olarak, davacının 06.05.1998 – 26.07.2005 tarihleri arasındaki hizmetinin tespiti ve sigortalı sayılması yönündeki talebi, mahkemece kabul edilmiştir. Temyiz başvuruları ise, hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir.

10. Hukuk Dairesi         2024/6232 E.  ,  2024/10027 K.

    “İçtihat Metni”

    MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2022/2528 E., 2024/928 K.
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Eskişehir 3. İş Mahkemesi
    SAYISI : 2021/270 E., 2022/138 K.

    Taraflar arasındaki hizmet ve sigorta primine esas kazancın tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın davalı vekili ve feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
    I.DAVA
    Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Üniversiteden ayrılarak yeni kurulan Eskişehir Teknik Üniversitesine devredilen Fen Fakültesi Matematik bölümünde halen Prof. Dr. Olarak görev yapan davacının davalı Üniversitede 06.05.1998–26.07.2005 tarihleri arasında yıllık tip sözleşme ile yabancı uyruklu öğretim üyesi olarak çalıştığını, 27.07.2005 tarihinden sonra ise kadroya atanarak çalışmaya devam ettiğini, davacının 06.05.1998–26.07.2005 tarihleri arasındaki uzun vadeli sigorta kolları sigorta primlerinin ödenmediğini, oysaki ilgili dönemde Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşı olan davacının 2527 sayılı Türk Soylu Yabancıları Türkiye’de Meslek ve Sanatlarını Serbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kuruluş veya İş Yerlerinde Çalıştırılabilmelerine İlişkin Kanun hükümlerine tabii olduğunu beyanla, davacının davalı … Üniversitesinde 06.05.1998-31.12.1998 tarihleri arasında aylık 350.000.000 (E)TL, 01.01.1999-31.12.1999 tarihleri arasında aylık 700.000.000 (E) TL, 01.01.2000-31.12.2000 tarihleri arasında aylık 950.000.000 (E)TL, 01.01.2001 -31.12.2001 tarihleri arasında aylık 1.187.500.000 (E)TL, 01.01.2002-31.12.2002 tarihleri arasında aylık 1.945.000.000 (E)TL, 01.01.2003-31.12.2003 tarihleri arasında aylık 2.250.000.000 (E)TL, 01.01.2004-31.12.2004 tarihleri arasında aylık 2.475.000.000 (E)TL, 01.01.2005- 26.07.2005 tarihleri arasında aylık 2.722 YTL ücret ile 5510 sayılı Kanun’un 4/1-a maddesi kapsamında sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
    II.CEVAP
    Davalı … vekili cevap dilekçesinde özetle; davalının 31.12.2005 tarihine kadar geçen sürede imzaladığı sözleşmelerde Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Uyruklu Öğretim Elemanı Çalıştırılması Esaslarına ilişkin Bakanlar Kurulunun o tarihte yürürlükte bulunan 12. maddesindeki hükmünün uygulandığını, Kanun maddeleri gereği isteği halinde ibaresi bulunduğundan ve davacının da bu konuda herhangi bir talebi bulunmadığından ilgili adına hastalık primi yatırılmadığını, 08.03.2006 tarih ve 2006/10166 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Uyruklu Öğretim Elemanı Çalıştırılması Esaslarına ilişkin 12. maddesinin değiştirilmesinden sonra ilgili hakkında uygulanan Sosyal Güvenlik mevzuatına göre işlem yapılmaya başlandığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
    Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının hizmet kaydının bulunmadığını, çalıştığı dönemde uzun vadeli sigorta kollarından kaydı olabilmesi için 506 sayılı Kanun’un 3/II-A bendi uyarınca istekte bulunması, talebinin olması gerektiğini ancak davacının böyle bir talebinin bulunmadığını ve sigorta kaydının yapılmasının mümkün olmadığını, ayrıca kurum kayıtlarının gerçeği yansıttığını, aksinin eş değer yazılı belge ve kayıtlarla ispatının mümkün olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
    III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
    İlk Derece Mahkemesi tarafından; davanın kabulü ile davacının çalışmalarının ilk olarak 27.07.2005 tarihinden itibaren 5434 sayılı Kanun kapsamında bildirilmeye başlandığı ve halen davalı Üniversiteden yeni kurulan Eskişehir Teknik Üniversitesinde çalışmasına devam ettiği, bu nedenle talebin hak düşürücü süreye uğramadığı, davacının davalı Üniversitede yıllık tip sözleşmeler kapsamında Fen Fakültesi Matematik bölümünde 06.05.1998-26.07.2005 tarihleri arasında yabancı uyruklu öğretim üyesi olarak çalıştığı, 27.07.2005 tarihinden itibaren ise 554651620 emeklilik sicil nosu ile 5434 sayılı Kanun kapsamında, 5510 sayılı Kanun’un 4/1-c bendine göre kadrolu olarak çalışmasını devam ettirdiği ve halen davalı Üniversiteden ayrılarak yeni kurulan Eskişehir Teknik Üniversitesinde çalıştığı, davacının Bakanlar Kurulunun 26.02.2003 tarih ve 2003/5304 sayılı kararı ile vatandaşlığı kazandığı ve çifte vatandaş olduğu, davacının ihtilafa konu ilgili dönemde Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşı olduğu, meri mevzuat kapsamında 2527 sayılı Türk Soylu Yabancıların Türkiye’de Meslek ve Sanatlarını Serbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kuruluş veya İşyerlerinde Çalıştırılabilmelerine İlişkin Kanun hükümlerine tabii olduğu, davalı tarafından sunulan taraflar arasında düzenlenmiş tip sözleşme içeriği, tip sözleşmeler ile uyumlu ücrete ilişkin listeler, banka kayıtları doğrultusunda davacının 06.05.1998-26.07.2005 tarihleri arasında tespit edilen aylık ücretleri ile talebinin uyumlu olduğu, tespitin aksini ispata yarayan yazılı kayıt ve belge sunulmadığı gerekçesi ile davacının 06.05.1998–26.07.2005 tarihleri arasında 506 sayılı Kanun kapsamında hizmet akdine bağlı olarak sigortalı sayılacak şekilde … bünyesinde; 06.05.1998-31.05.1998 tarihleri arasında 291.666.666 (E) TL, 01.06.1998-31.12.1998 tarihleri arasında aylık 350.000.000 (E)TL, 01.01.1999-31.12.1999 tarihleri arasında aylık 700.000.000 (E)TL, -01.01.2000-31.12.2000 tarihleri arasında aylık 950.000.000 (E)TL, 01.01.2001 -31.12.2001 tarihleri arasında aylık 1.187.500.000 (E)TL, 01.01.2002-31.12.2002 tarihleri arasında aylık 1.945.000.000 (E)TL, 01.01.2003-31.12.2003 tarihleri arasında aylık 2.250.000.000 (E)TL, 01.01.2004-31.12.2004 tarihleri arasında aylık 2.475.000.000 (E)TL, 01.01.2005-30.06.2005 tarihleri arasında 2.722 TL, 01.07.2005-26.07.2005 tarihleri arasında 2.359,06 TL net ücret ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
    IV.İSTİNAF
    A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … vekili ve feri müdahil Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur.
    B.İstinaf Sebepleri
    Davalı … vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
    Feri müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
    C.Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 27.07.2005 tarihinden itibaren 5434 sayılı Kanun’a tabi olacak şekilde … nezdinde hizmetinin bildirildiği ve çalışmasının devam ettiği, davacı ile davalı Üniversite arasında ilki 06.05.1998-31.12.1998 tarihleri arasında olmak üzere son olarak 01.01.2005-31.12.2005 tarihleri arasında geçerli yabancı uyruklu öğretim elemanları için tip sözleşmelerin imzalandığı, hem sözleşmelerde hem de yabancı uyruklu öğretim elemanı vize cetveli başlıklı evraklarda davacının her yıl için belirlenen aylık brüt ücretinin gösterildiği anlaşıldığından Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı … vekilinin ve feri müdahil Kurum vekilinin istinaf istemlerinin 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.
    V.TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … vekili ve feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
    B. Temyiz Sebepleri
    Davalı … vekili temyiz dilekçesinde özetle; 1998 yılında yabancı uyruklu öğretim elamanı olarak Üniversitede çalışmaya başlayan davacı hakkında gerek o tarihte yürürlükte olan Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Uyruklu Öğretim Elemanı Çalıştırılması Esaslarına İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı gerekse 2005 yılına kadar imzaladığı sözleşmeler uyarınca sigorta primi kesilmesinin isteğe bağlı olduğu, davacının da bu konuda herhangi bir talebi bulunmadığını beyanla ilgili karar hakkında temyiz isteminde bulunmuştur.
    Feri müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; usulsüz olarak yapılan tebligat nedeniyle temyiz başvurusunun süresinde yapıldığının kabulü ile Bakanlar Kurulunun 26.02.2003 tarihli ve 2003/5304 sayılı Kararı ile Türk vatandaşlığına geçen davacının çalıştığı dönemde Azerbaycan vatandaşı olduğunu, davacının sigortalılığının başlatılması için Kuruma herhangi bir başvurusunun bulunmadığını, çalışmaya dair Kuruma davacı tarafından ihbar veya işveren tarafından bir bildirim yapılmadığını beyanla verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle temyiz isteminde bulunmuştur.
    C.Gerekçe
    1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
    Uyuşmazlık, davacının 06.05.1998 – 26.07.2005 tarihleri arasında 506 sayılı Kanun kapsamında hizmet ve prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir.

    2.İlgili Hukuk
    6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 86. maddesi ilgili hükümlerdir.
    3. Değerlendirme
    1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı ve fer’i müdahil Kurum vekillerinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
    Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
    22.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.