Davalı banka, ıslak imzalı belgeleri kontrol yükümlülüğünü yerine getirmediğinden zarara sebebiyet vermiş midir? (Yargıtay)

4. Hukuk Dairesi         2023/2397 E.  ,  2024/3020 K.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2014/1108 E., 2018/1033
DAVALILAR : 1-… vekili Avukat …, 2-Türkiye İş Bankası A.Ş vekili Avukat …
İHBAR OLUNANLAR :1-… 2-… 3- … 4-… 5-… 6-… 7-… 8-… 9- … 10- … 11-… 12-…
DAVA TARİHİ : 03.10.2013
HÜKÜM/KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili ve davalı … AŞ vekili tarafından temyiz edilmiş, incelemenin duruşmalı olarak yapılması davalı … AŞ tarafından istenilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 29.06.2021 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen gün ve saatte davacı vekili Av. …ile davalı … AŞ vekili Av. … geldiler. Taraflar vekilinin sözlü açıklamaları dinlenildikten ve eksikliklerin giderilmesi üzerine işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 25.03.2024 gününde Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı üniversitenin inşaat fakültesinde 2007-2012 yılları arasında maaş mutemedi olarak görev yapan davalı …’nın üniversite personelinin ek ders ödemelerine ilişkin olarak öğretim üyelerinin beyan ettiği ek ders formları üzerinde değişiklik yaparak ve öğretim üyelerinin danışmanlık ve uzmanlık olan ders saatlerini artırarak öğretim üyelerine alması gerekenden fazla ücret tahakkuk ettirdiğini ve bu tutarları da kendi hesabına aktardığını, yine öğretim üyelerinin hiç ek ders talep etmemesi veya beyanlarının olmamasına rağmen, bizzat kendisinin düzenlediği ya da öğretim üyelerinin ek ders veya danışmanlık sayıları ile oynayarak oluşturduğu ek ders yük tablolarında ilgili öğretim üyesine ek ders veya danışmanlık ücreti tahakkuk ettirerek bu tutarları kendi hesabına aktardığını, durumun İş Bankası yetkilileri tarafından tespit edilerek 05.10.2012 tarihinde davacıya sözlü olarak bildirildiğini, görevlendirilen mali komisyon tarafından oluşturulan 15.08.2013 tarihli rapora göre, …’nın 24.12.2007-27.09.2012 tarihleri arasında gerçekleştirdiği bahse konu haksız eylemleri dolayısıyla üniversitenin 655.693,69 TL zarara uğratıldığının tespit edildiğini belirterek, oluşan kamu zararının haksız fiillerin gerçekleştiği tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı …Ş. vekili cevap dilekçesinde; bankanın davacı ile imzaladığı protokol gereği, kurum ile alacaklı ve alacaklılar arasında ödeme ve virmanlar ile ilgili herhangi bir ihtilaf vukunda bankanın taraf olmadığını ve husumet yöneltilemeyeceğini, maaş ve ek ders ödemelerinin imzalanan protokol esaslarına göre yapıldığını, davacı kurumun muhasebe birimleri tarafından ödeme yapılacak tutarlar ve banka listesindeki tutarlar kontrol edilerek onaylanarak bankaya iletildiğini, buna göre bankaya iletilen tüm bilgilerin içeriğini kontrol etme sorumluluğunun ödemeyi yapacak kuruma ait olduğunu, bankaya sorumluluk yüklenemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI
İstanbul 25. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27.12.2013 tarih ve 2013/465 Esas, 2013/52 Karar sayılı kararıyla; “…6102 sayılı yasanın 4 ve 5 inci maddelerine göre Mahkememizin görevsizliğine dair karar kesinleştiğinde yasal süre içinde müracaat halinde dosyanın görevli İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine…” karar verilmiştir.

IV. ONAMA KARARI VE SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Onama Kararı
Mahkeme kararına karşı süresi içinde davalı … vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 21.05.2014 tarihli ve 2014/6339 Esas, 2014/8353 Karar sayılı ilamıyla hükmün onanmasına karar verilmiştir.

B. Görevli Mahkemece Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, “… Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere, davalı banka ıslak imzalı ödeme belgeleri ile mutemet tarafından gönderilen e ortam bilgileri kontrol etmeyerek özen yükümlülüğünü yerine getirmediği gibi paraları kuruma ait hesaba aktarmayarak mutemedin vadesiz hesabına aktardığı, davacı kurumun da bankaya gönderdiği ıslak imzalı belgeler ile e ortam bilgilerini kontrol etmeyerek, yine hesap ekstrelerini uzun müddet denetlemeyerek kusurunun bulunduğu, kusur oranının bilirkişi tarafından belirtildiği üzere yarı yarıya davacı kurumda ve davalı bankada olduğu, davalı …’nın mutemetlik görevini suistimal ederek hesabına para geçirdiğini Ağır Ceza Mahkemesinde verdiği bir çok savunmasında açıkça kabul ettiği ve böylelikle haksız fiil hükümlerince oluşan zararın tamamından sorumlu olduğu davalı bankanın %50 kusuruna isabet eden miktardan sorumlu olduğu sonucuna varılmıştır. Ağır Ceza Mahkemesince alınan raporlarda zarar miktarı 562.387,78 TL olarak tespit edilmiş, yine mahkememizce oluşturulan bilirkişi heyeti de özellikle 20.01.2017 tarihli raporlarında aynı zarar miktarını tespit ederek yıllara göre oluşan zarar dağılımını tablo ile gösterdikleri anlaşılmıştır. Davacı taraf zararın haksız fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren yasal faizi ile tahsilini talep etmesi nedeniyle 20.01.2017 tarihli raporda belirtilen ve yıl yıl gruplandırılan zarar miktarları dikkate alınarak davacının davasının kısmen kabulü ile , 562.387,78 TL nin ( davalı … yönünden 281.193,89 TL limitle sorumlu olmak üzere ) davalılardan (… yönünden hükmedilen miktarın 6.449,26 TL sine 31.12.2007, 111.133,63 TL sini 31.12.2008, 93.085,08 TL sini 31.12.2009, 91.855,47 TL sine 31.12.2010, 86.809,72 TL sine 31.12.2011, 173.054,62 TL sine 27.09.2012 tarihinen itibaren işleyecek yasal faizi ile İş Bankası yönünden hükmedilen miktara ise dava tarihi olan 03.10.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ) ( … haksız fiil hükümleri gereğince sorumlu olduğundan oluşan zarar miktarlarına zararın oluştuğu yıllar dikkate alınarak, banka yönünden ise sözleşme hükümlerine göre sorumlu olduğundan ve dava tarihinden önce davalı bankanın temerrüte düşürülmemesi nedeniyle dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile sorumlu olmak kaydıyla ) müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verildiği…” gerekçesiyle,
“…Davacının davasının kısmen kabulü ile 562.387,78 TL’nin (davalı … yönünden 281.193,89 TL limitle sorumlu olmak üzere) davalılardan (… yönünden hükmedilen miktarın 6.449,26 TL sine 31.12.2007, 111.133,63 TL’sini 31.12.2008, 93.085,08 TL’sini 31.12.2009, 91.855,47 TL’sine 31.12.2010, 86.809,72 TL’sine 31.12.2011, 173.054,62 TL’sine 27.09.2012 tarihinen itibaren işleyecek yasal faizi ile İş Bankası yönünden hükmedilen miktara ise dava tarihi olan 03.10.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte) müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, Davacının fazla isteminin reddine…” karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuran
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı …Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı bankanın talep edilen alacağın tamamından sorumlu olduğunu, davalı … tarafından yapılan usulsüzlüğün kendi ismi ve hesap numarasını üst üste defalarca bildirmesi suretiyle gerçekleştirildiğini, yapılan işlemin adı kamu kurumunda maaş ödemesi olmasına rağmen davalı maaş mutemedinin sürekli kendi adını ve hesap numarasını vermesinin dikkate alınmadığını, oysa bankanın diğer davalının maaş mutemedi olduğunu bildiğini, objektif özen borcu olan bankaların hafif kusurundan dolayı dahi sorumlu olduğunu, davalı banka ile imzalanan ve 18.05.2010 tarihine kadar geçerliliği bulunan protolün 16. maddesi gereği de sorumlu olduğunu, en basit şekilde kendisine verilen isimlerin karşılığındaki hesap numaralarının eşleştirmesini dahi yapmadığını, açıklanan nedenlerle davalı bankanın zararın tamamından sorumluluğuna karar verilmesi gerektiğini, verilen kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek bozulmasını talep etmiştir.

Davalı … vekili temyiz dilekçesinde; davalının sorumluluğunun davacı üniversite tarafından kendisine elektronik ortamda gönderilen listeler ile ıslak imzalı listelerin sadece davacının bildirdiği toplam ödeme tutarı ve toplam personel sayısı açılarından uyumunun kontrol edilmesi ile sınırlı olduğunu, protokolün 12 ve 16 ncı maddesinden de bu durumun anlaşılmakta olduğunu, sonuç olarak, anılan protokol hükümleri dikkate alındığında, bankanın listelerdeki öğretim üyelerinin banka hesaplarının doğru olup olmadığını kontrol etme ve ıslak imzalı listeler ile e-ortam eşleşmesi yapma gibi bir yükümlülüğü bulunmadığını, bu yükümlülüğün davacı üniversiteye ait olduğunu, protokol hükümlerine göre bankanın tek yükümlülüğünün kedisine sunulan ıslak imzalı liste ile e-ortamda iletilen listelerdeki toplam kişi sayısı ve toplam ödeme tutarının birbirine uygun olup olmadığını kontrol etmekten ibaret olduğunu ve davalının kendisine düşen tüm dikkat ve özeni gösterdiğini, bilirkişi raporunun eksik ve yetersiz olduğunu, verilen kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık; davacı üniversitede maaş mutemedi olarak görev yapan davalı …’nın üniversite personelinin ek ders ödemelerine ilişkin belgelerde oynama yaparak, ödenmesi gereken ücretin üniversite hesabına değil de kendi hesabına aktarılmasını sağladığı, diğer davalı bankanın da gerekli dikkat ve özeni göstermeyerek uzun süre bu haksız ödemeleri yapması nedeniyle kurum zararına neden olduğu gerekçesiyle oluşan zararın davalılardan tazmini talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Kanun’un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun’un 427, 428, 429 ile 439 uncu maddesi, 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun (mülga) 41 inci maddesi.

3. Değerlendirme
Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun’un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, özellikle alınan bilirkişi raporunda davacı ve davalı banka arasında imzalanan protokol ve bankacılık mevzuatına göre tarafların ıslak imzalı belgelerle elektronik ortamda oluşturulan listeler üzerinde basit bir inceleme yapsa idi dahi durumun ortaya çıkarılması mümkün olduğu halde her iki tarafın da oluşan zarara kendi ihmalleri ile sebebiyet vermesi nedeniyle eşit kusurlu kabul edilmesinin dosya kapsamına ve hakkaniyete uygun olmasına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davacı vekili ve davalı …Ş. vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekili ve davalı …Ş. vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan mahkeme kararının ONANMASINA,

3.050,00 TL vekalet ücretinin davalı … AŞ’den alınarak duruşmada vekille temsil olunan davacıya verilmesine,
2547 sayılı Yasanın 56/b maddesi gereğince davacı harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına,

Aşağıda dökümü yazılı temyiz harcının temyiz eden davalıdan alınmasına,

Dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine,

25.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.