TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/3504-S.5055
BAŞVURU NO : 2018/17502
KARAR TARİHİ : 22/05/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 25/12/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde görev yaptığını, Aydın’da (Nazilli)
ikamet eden babasına 2017 yılı başı itibariyle demans teşhisi konduğunu, kesin bir tedavisi olmayan bu hastalığın özel bakım, mental çalışmalar ve düzenli bir takip ile sadece seyri yavaşlatılabilen bir yapıya sahip olduğunu, babasının bakımını üstlenen annesinin, hastalığın bakımını üstlenen kişide oluşturduğu psikolojik çöküntü ve yaşı sebebiyle babasının bakımına yetemediğini, babasının teşhisten sonra Nazilli Devlet Hastanesinden alınan 02.02.2017 tarihli raporda % 22 olan engel oranının, bir yıl sonra Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve
Araştırma Hastanesinden alınan 22.03.2018 tarihli Engelli Sağlık Kurulu raporunda % 62 seviyesine ulaştığını, hastalığın, kardeşlerini ve çocuklarını dahi tanıyamayacak kadar ilerlediğini, 18.06.2018 tarihinde yine Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma
Hastanesinden alınan Sağlık Kurulu Raporunda “yalnız kalması halinde hayati tehlike oluşabileceğinden sürekli yardım ve bakıma muhtaçtır” ibaresinin yer aldığını, babasının ikametinin bulunduğu Aydın iline tayin talebinin, ikamette kardeşlerinin bulunması sebebiyle reddedildiğini, ancak söz konusu hanenin müstakil bir bina olduğunu, baba ve annesinin birinci katta, kardeşlerinin ise, 2. ve 3. katta eşleri ve çocukları ile yaşamakta olduklarını, ayrıca erkek kardeşlerinin babasının bakımı konusunda yeterli olamadığını, bekar ve kız evladı olarak babasının bakımını üstlenmek adına babasının ikamet ettiği Aydın Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğüne atanmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Personel Daire Başkanlığının 07/03/2019 tarih ve … sayılı yazısında özetle; başvuranın babasının sağlık durumu nedeniyle Aydın Sosyal
Güvenlik İl Müdürlüğüne atanma talebinin, Kurum personelinin sağlık özrü nedeniyle yapmış oldukları iller arası nakil taleplerinin, Başkanlık Makamının 12.11.2012 tarihli ve E.939855 sayılı Olur’u ile oluşturulan Komisyonca değerlendirilmekte olduğu, anılan Komisyonun 20/07/2018 tarihli ve 4 sayılı kararı ile “…İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü VHKİ kadrosunda görev yapan, babasının sağlık durumu nedeniyle Aydın’a tayin talebi olan adı geçenin, babasının sağlık durumuna ilişkin tedavi sürecine ihtiyaç halinde Aydın ilinde aynı adreste ikamet eden erkek kardeşlerinin refakat edebileceği değerlendirildiğinden, babasının
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
sağlık durumunun Aydın’a tayinini gerektirir nitelikte olmadığına…” şeklinde karar verildiği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72’nci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır…”
6. 25/6/1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin,
6.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde: “Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 2 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 2 nci maddesi ve aynı Kanunun
2670 sayılı Kanunla değişik 72 nci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum
içinde yer değiştirme suretiyle atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.”
6.2. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasında: “a) Yer değiştirme suretiyle atanma, aynı kurumda çalışan memurların, bu Yönetmelikte tespit edilen hizmet bölgelerine belirli süreler dahilinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 76 ncı maddesindeki esaslar çerçevesinde atanmasını, … ifade eder.”
6.3. “Sağlık Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 13’üncü maddesinde: “Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir. ”
6.4. “Özel Yönetmelikler” başlıklı 28’inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurumlar bu
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde halen görevde bulunan memurların geçmiş hizmetlerinin bu Yönetmelik çerçevesinde nasıl değerlendirileceğini ve bu Yönetmeliğin çeşitli maddelerinde kurumlarca tespiti öngörülen diğer hususları kapsayan özel
Yönetmeliklerini Devlet Personel Dairesinden olumlu görüş alınmak sureti ile çıkarırlar. Özel
Yönetmeliklerde bu Yönetmeliğe aykırı hükümler yer alamaz.”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
7. 27/06/2012 tarihli ve 28336 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu
Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Sağlık durumu nedeniyle atama” başlıklı 14’üncü maddesinde, “(1) Sağlık durumu nedeniyle atama yapılabilmesi için; memurun kendisi, eşi, annesi, babası, çocukları ve kardeşlerinden birinin, ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunduğunun veya bakıma muhtaç olduğunun tam teşekküllü devlet hastanesinden veya üniversitelerin tıp fakültelerinden son üç ay içerisinde 22/8/2011 tarihli ve 2011/2226 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin
Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin ilgili hükümlerine göre alınacak sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi gerekir. Ancak, süreklilik arz eden hastalıklardaki sağlık kurulu raporlarında son üç aylık süre aranmaz.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamını birlikte değerlendirilmesi neticesinde; başvuranın babasının bakımının annesi tarafından üstlenildiği, hastalığın tedavisi sürecinde babası ile aynı adreste ikamet eden diğer üç erkek kardeşinin de yardımcı olabileceği ve dolayısıyla başvuranın İstanbul ilinde çalışmasının babasının tedavi sürecini tehlikeye düşürmeyeceği anlaşıldığından, başvuranın talebinin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından reddi yönünde tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir husus bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılarak hazırlanan
Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde görev yapmakta olan başvuran, bekar ve kız evladı olarak demans hastası olan babasının bakımını üstlenmek adına babasının ikamet ettiği
Aydın ili Sosyal Güvenlik Müdürlüğüne atanmayı talep etmektedir.
10. 657 sayılı Kanunun 72’nci maddesinde yer değiştirme suretiyle atanma müessesi düzenlenmekte, bu kapsamda söz konusu madde hükmünün dayanağını oluşturduğu Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte de yer değiştirme suretiyle atanma, aynı kurumda çalışan memurların, bu Yönetmelikte tespit edilen hizmet bölgelerine belirli süreler dahilinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 76’ncı maddesindeki esaslar çerçevesinde atanması olarak tanımlanmaktadır. Anılan Yönetmeliğin 13’üncü maddesinde, memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığının veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğinin alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerektiği öngörülmekte, benzer biçimde, Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 14’üncü maddesinde de sağlık durumu nedeniyle atama yapılabilmesi için; memurun kendisi, eşi, annesi, babası, çocukları ve kardeşlerinden birinin, ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
uzun süren bir hastalığının bulunduğunun veya bakıma muhtaç olduğunun tam teşekküllü devlet hastanesinden veya üniversitelerin tıp fakültelerinden son üç ay içerisinde Devlet
Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin ilgili hükümlerine göre alınacak sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi gerektiği belirtilmektedir.
11. Somut olayda, başvuranın babasının sağlık mazereti sebebi ile yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliğinin 14’üncü maddesi uyarınca babasının ağır bir kaza geçirdiğinin veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunduğunun veya bakıma muhtaç olduğunun tam teşekküllü devlet hastanesinden veya üniversitelerin tıp fakültelerinden son üç ay içerisinde Devlet
Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin ilgili hükümlerine göre alınacak sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi gerekmektedir. Başvuran tarafından ilgili mevzuatta öngörülen niteliklere haiz 18/06/2018 tarihli … no’lu Aydın Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma
Hastanesinin “sürekli yakın yardım ve bakıma muhtaç” ibareli Sağlık Kurulu Raporu İdareye sunulmuştur. Dolayısıyla bu yönüyle başvuran, mevzuatta sağlık durumu nedeniyle atanmaya ilişkin öngörülen şartı sağlamaktadır. Ancak başvuranın talebi, babasının sağlık durumuna ilişkin tedavi sürecinde Aydın ilinde babası ile aynı adreste ikamet eden erkek kardeşlerinin babasına refakat edebileceği değerlendirilerek reddedilmiştir.
12. Başvuranın talebi İdare tarafından ilgili mevzuata uygun olarak reddedilmiş olsa da somut olayın hakkaniyet bakımından da değerlendirilmesi gerekmektedir. Bilindiği üzere, hakkaniyet nihâî amaç olan adalete ulaşmak için kullanılan bir araçtır. Bir hukuk kuralının somut olaya uygulanmasında ortaya çıkan sonucun adil olmasını amaçlar. Düzenleyici hukuk kuralına uygun olarak tesis edilen işlem, özünde hukuka uygun olmasına karşın, somut olayda hakkaniyete aykırı sonuçlar doğabilir.
13. Somut olaya bu bağlamda bakıldığında; başvuranın babasına demans teşhisi konduğu, demans hastalığının kesin bir tedavisinin olmadığı, bu hastalığın özel bakım, zihinsel çalışmalar ve düzenli bir takip ile sadece seyri yavaşlatılabilen bir yapıya sahip olduğu, dolayısıyla her geçen gün daha da ilerlediği, nitekim başvuranın babasının engel oranının 2017 yılında %22 iken 2018 yılında %62’ye çıktığı, ayrıca demans hastalığının akıl ve ruh hastalığı olması sebebiyle özel ve titiz bir bakım gerektirdiği, hastaya bakan kişinin sürekli olarak hastayla ilgilenmesi gerektiği, bu yönüyle bakımının zor ve yıpratıcı olduğu, bunların yanında demans hastasının bakımını üstlenen kişilerde psikolojik bozuklukların meydana gelebildiği, dolayısıyla demans hastasının bakımını üstlenen bir ya da birkaç kişinin bulunmasının bu hastanın bakımında yeterli olmayacağı, ayrıca her evladın, anne veya babasına bakma yükümlülüğün bulunduğu, bir veya birkaç çocuğun bu yükümlülüğü üstlenmesinin diğer çocukların bakma yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığı, dolayısıyla toplumumuzdaki aile yapısı ve önemi de dikkate alınarak her evladın babasına karşı ailevi sorumluluklarını yerine getirebilmesine imkan tanınması gerektiği, ayrıca kamu görevlilerinin sağlık durumları nedeniyle yer değiştirmelerine olanak veren düzenlemelerin, ailevi kaygılardan uzak bir biçimde kamu hizmetlerini verimli, etkin ve sağlıklı bir biçimde yürütmeleri amacıyla getirildiği, bu sebeple başvuranın babasının sağlığına ilişkin kaygıyla veriminin düşebileceği, bunların yanı sıra başvuranın talebi reddedilirken İdare tarafından başvuranın çalışmakta olduğu ve atanmak istediği yerlerin iş yoğunluklarıyla ilgili herhangi bir açıklamanın yapılmadığı, başvuranın hizmetine ihtiyaç duyulduğu ya da başvuranın atamasının yapılması durumunda hizmetin aksayacağı gibi hususların da söz konusu edilmediği anlaşılmış olup
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
hakkaniyet açısından başvuranın Aydın iline atamasının yapılması gerektiği değerlendirilmiştir.
14. Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği talebinin reddedilmesi işleminin hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse dava açma süresinden (varsa) arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği talebinin kabul edilerek Aydın Sosyal
Güvenlik İl Müdürlüğüne atamasının yapılması hususunda SOSYAL GÜVENLİK KURUMU
BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın Başvurana ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.