Deplase masraflarının ödenmesi protokol gereği mümkün değilse, can ve mal güvenliği açısından bu masrafların talep edilmesi hukuken geçerli midir (Yargıtay)

4. Hukuk Dairesi         2023/10533 E.  ,  2024/474 K.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/611 E. 2023/218 K.
Karacan
BİRLEŞEN DAVA; Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 2013/77 Esas
Karacan
DAVA TARİHİ : 14.08.2013- 01.02.2013
HÜKÜM/KARAR : Asıl Davanın Kabulüne, Birleşen Davanın Kısmen Kabulüne

Taraflar arasındaki asıl davada tespit, birleşen davada zorunlu olarak deplase edilen enerji nakil hattı direkleri için harcanan deplase bedelinin ödetilmesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ile davalı vekili tarafından temyizi üzerine Dairece kararın bozulmasına karar verilmiş; mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda asıl davanın kabulüne, birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar davacı vekili ile davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü tarafından Çanakkale – Ezine – Bursa Karayolunun bölünmüş yol genişletme çalışmaları çerçevesinde, bu güzergahta yer alan 25 nolu direğin can ve mal güvenliği açısından tehlike oluşturup oluşturmadığı, bunun sonucuna göre de deplase edilmesinin gerekip gerekmediğinin tespitini talep etmiştir.

Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde; Çanakkale – Ezine – Bursa Karayolunun bölünmüş yol genişletme çalışmaları çerçevesinde zorunlu olarak deplase edilen 25 ve 26 nolu direkler için harcanan deplase bedeli ile delil tespiti dosya masrafının tahsili isteminde bulunmuştur.

II. CEVAP
Asıl ve birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı ile aralarında imzalanan protokol gereği deplase bedelinin talep edilmesinin doğru olmadığını, kaldı ki talep edilen deplase bedelinin fahiş olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 24.12.2019 tarih, 2019/605 Esas, 2019/1045 Karar sayılı kararı ile davaya konu 25 nolu direğin önceki karayoluna uzak olduğu ancak, bölünmüş yol genişletmeleri çerçevesinde güzergahın değiştiği, yolun var olan direğe can ve mal güvenliğine tehlike oluşturacak nitelikte yaklaştığının dosyadaki bilgi ve belgeler ile alınan bilirkişi raporu ile sabit olduğu, direğin önceki bulunduğu yerin yola uzaklığı dikkate alındığında protokol kapsamında değerlendirilemeyeceği, yani direğin deplase edilmesinin masraflarının davacı kurum tarafından istenebileceği kanaatine varıldığı, bu itibarla 25 nolu direğin can ve mal güvenliği açısından zorunlu olarak değiştirilmesi talebinin yerinde olduğu, değiştirilmesinin bedelinin 217.104,07 TL olduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile Çanakkale – Ezine – Bursa Karayolunda bulunan 25 nolu direğin yerinin can ve mal güvenliği açısından deplase edilmesinin (yer değiştirmesinin) zorunlu olduğunun tespitine, birleşen davanın kabulü ile 217.104,07 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A.Bozma Kararı
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraflar temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 30.09.2020 tarih, 2020/1808 Esas, 2020/3070 Karar sayılı ilamı ile “…Dosyanın incelenmesinde, 16.12.2013 tarihinde iki elektrik mühendisi, bir makine mühendisi, bir jeoloji mühendisi ve bir inşaat mühendisinden oluşan bilirkişi heyet raporu alındığı, anılan raporda, davacı TEİAŞ tarafından Ezine-Çanakkale Çimento Çamseki elektrik iletim hattının 25 ve 26 nolu direklerinin kamu ihale mevzuatı doğrultusunda yapılan ihale ile deplase edildiği, davacı şirketçe yapılan ihale sonucu deplase işlemleri tamamlanan işe dair harcama dökümünün sıralandığı, buna göre davacı tarafından yüklenici firmaya deplase bedeli olarak 196.196,00 TL ödendiği, ayrıca 6.898,00 TL protokol bedeli, 14.010,07 TL araç bedeli ve personel masrafları olmak üzere kontrollük hizmetleri harcandığı belirtilerek davacı TEİAŞ tarafından harcanan toplam 217.104,07 TL‘lik meblağın piyasa rayiç ve birim fiyattaki değerlere uygun olduğu açıklanmıştır. Dosyaya sunulan bilgi ve belgelerden, davacı şirket tarafından yüklenici firmaya 25 ve 26 nolu direklerin deplase işi için ödenen bedelin faturalandırıldığı, ancak deplase bedeline ilişkin miktar dışında kalan ve hükme esas alınan bilirkişi heyet raporunda belirtilen araç bedeli ile personel masraflarının dahil olduğu kontrollük hizmetleri ve protokol bedelinin faturalandırılmadığı anlaşılmaktadır. Mahkemece, anılan bu bedeller içinde davacının kendi araç-ekipman ve işçilerini çalıştırmak suretiyle oluşan masraf kalemi varsa bu kısmı davalıdan talep edemeyeceği hususu gözetilerek, yüklenici firmaya ödenen deplase bedeli dışında kalan diğer masraf kalemleri yönünden davacının kendi araç-ekipman ve işçilerini çalıştırıp çalıştırmadığının tespit edilmesi gerekirken, bu konuda yeterince araştırma yapılmadan eksik incelemeye dayalı hüküm tesisi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle davalı yararına bozulması gerekmiştir.” gerekçesiyle kararın bozulmasına, davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı kuruma yazılan müzekkere sonucu davacının cevabi yazısında kurumlarına ait araç ve personelin sahada hazır bulunduğunun belirtildiği, protokol bedeline ilişkin 14.06.2012 tarihli 6.850,00 TL ve 48,00 TL’lik dekontların sunulduğunun anlaşıldığı, ilk kararda hükme esas alınan 16.12.2013 tarihli bilirkişi raporunda tespit edilen toplam bedelden yine aynı raporda bulunan, araç bedeli ve personel masraflarına ilişkin kontrollük bedelinin mahsubunun gerektiği gerekçesiyle, asıl davanın kabulü ile Çanakkale – Ezine – Bursa Karayolunda bulunan 25 nolu direğin can ve mal güvenliği açısından deplase edilmesinin (yer değiştirmesinin) zorunlu olduğunun tespitine, birleşen davanın kısmen kabulü ile 203.094,00 TL’nin dava tarihinden itibaren yürütülecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraflar temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; araç bedeli ile personel masraflarının mahsubunun hatalı olduğunu, işin davacının personeli ve araç gereçleriyle yapılmış olmasının önemi olmadığını, tespit dava masrafına hükmedilmemesinin hatalı olduğunu, faiz başlangıç tarihinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davaya konu olayda direklerin deplasesinin davacı kurum tarafından yapılması gerektiğini, bu nedenle davanın reddi gerektiğini, protokol hükümleri gereği kararın hatalı olduğunu, işin protokol gereği tamamlandığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık; asıl davada, Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü tarafından Çanakkale – Ezine – Bursa Karayolunun bölünmüş yol çalışmaları çerçevesinde; 25 nolu direğin can ve mal emniyeti yönünden tehlike oluşturup oluşturmadığı, yine can ve mal güvenliği açısından deplase edilmesinin gerekip gerekmediğinin tespiti, birleşen davada aynı güzergahta bulunan 25 ve 26 nolu direklerinin zorunlu olarak deplase edilmesi nedeniyle harcanan deplase bedeli ile tespit dosya masrafının davalıdan tahsili istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesi atfıyla uygulanmasına devam olunan 1086 sayılı HUMK’un 427 vd maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (6098 sayılı Kanun) 49 uncu maddesi.

3.Değerlendirme
İlk Derece Mahkemesinin nihai kararlarının bozulması 1086 sayılı Kanun’un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile hükme esas alınan bilirkişi raporunun yerinde olmasına, bozma ilamına uygun araştırma yapılarak karar verilmiş olmasına ve kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili ile davalı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekili ile davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının ONANMASINA,

492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 13/J maddesi uyarınca davalıdan harç alınmamasına,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

16.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.