Deprem tazminatının idari izinli sayılan ancak fiilen çalışmayan personele ödenmemesi hukuka uygun mudur (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/14563-S.23.23020

BAŞVURU NO : 2023/14138

KARAR TARİHİ : 13/11/2023

RET KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

Eksik ödenen tazminatın verilmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 04/09/2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Bursa ili ilçesindeki görev yerine naklen atama ile gelmeden önce Malatya ili

Ortaokulu’nda kadrolu Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmeni olarak çalışmakta iken idareye dilekçe ile başvurup “2023/5 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ve sair mevzuat gereğince idari izinli sayıldığı dönemde ‘fiilen’ çalışmış kabul edildiğinden ilgili dönemdeki ‘Deprem Tazminatı’ gibi tüm mali ve sosyal hak ve yardımların eksiksiz ödenmesini talep ettiğini, talebinin yerine getirilmediğini, 16

Haziran 2023 tarihinde ders döneminin bitmesi sonrasında sene sonu seminer dönemi için idare tarafından ilgili ek ders ücreti ödemesi de yapıldığını, ancak 12.05.2023 tarih ve 32188 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7267 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı gereğince tarafına bu tarihe kadar ilk kez yapılan deprem tazminatı ödemesinde kesinti yapılarak maaş hesabına 06.02.2023 – 01.05.2023 tarih aralığını kapsayacak şekilde 85 gün üzerinden hesaplama yapılarak 20.06.2023 tarihinde 5.792,34TL tutarında tazminat ödemesi yapıldığını, 2023/5 sayılı Genelge kapsamında 02.05.2023 tarihinden itibaren idari izinli sayıldığından ve görevlerini fiilen yerine getirmiş olduğu kabul edildiğinden, ilgili mevzuat kapsamında idarenin tasarrufuyla idari izinli sayılan kamu çalışanlarına, tüm mali ve sosyal hak ve yardımların tam ve eksiksiz ödenmesi gerekirken eksik ödeme yapıldığını iddia ederek mali ve sosyal hak ve yardımların yasal aşkın zarar talebi karşılanarak her biri yönünden ilgili ödemelerin yapılması gereken hakediş tarihlerinden itibaren enflasyon oranları dikkate alınarak paranın alım gücünde oluşan değer kaybının da esas alınması suretiyle söz konusu geciktirilen alacaklarının ödeme tarihindeki alım gücüne denkleştirilerek ödenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Milli Eğitim

Bakanlığı tarafından gönderilen 22.09.2023 tarih ve E. – – sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. 12.05.2023 tarih ve 32188 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7267 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararıyla 06.02.2023 tarihinde meydana gelen depremler nedeni ile ekli kararda belirtilen illerde görev yapan personellere 4123 sayılı Tabii Afet Nedeni ile Meydana Gelen Hasar ve Tahribata İlişkin Hizmetlerin

Yürütülmesine Dair Kanunun ek 4. Maddesi gereğince yapılacak tazminat ödemesine esas olmak üzere, kadrosu Valilikte olup kurumdan maaş alan bağlı Kaymakamlıklarda ve Müdürlüklerde görev yapan personele, 06.02.2023 tarihinden başlamak üzere 6 ay süreyle tazminat ödeneceği, 2.2. Bu karar kapsamında deprem nedeni ile fiilen görev alanların yani Cumhurbaşkanlığı İdari İzin

Genelgesi kapsamında idari izin, kronik rahatsız, engelli ve hamile bayanların, yıllık izin, raporlu ve işe gelmeyen personele ücret ödenmeyeceği, 2.3. Başvurana 06.02.2023 – 01.05.2023 tarihleri arasında 85 günlük deprem tazminatı, ek ders ücreti ve maaş ödendiği ancak 02-05 Mayıs arasında okulların açılmış olmasına rağmen başvuranın fiilen göreve başlamadığı, bu nedenle tazminat ödemesinin verilmediği ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18.10.1982 tarih ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 14.06.2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 23.07.1995 tarih ve 4123 sayılı Tabii Afet Nedeniyle Meydana Gelen Hasar Ve Tahribata

İlişkin Hizmetlerin Yürütülmesine Dair Kanunun ek 4 üncü maddesinde; “Tabii afete maruz bölgelerde çalışan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personele bütçe kanunlarında yer alan fazla çalışma ücretinin iki katını geçmemek üzere fazla çalışma ücreti ödenir. Ayrıca bu bölgede çalışan her statüdeki personele ek gösterge dahil en yüksek Devlet Memuru aylığının brüt tutarının % 50 sini geçmemek kaydı ile tazminat, aylık ve ücretleri ile birlikte ödenir. Bu tazminat, damga vergisi hariç hiçbir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz.

Fazla çalışmanın ve tazminatın uygulama sürelerinin, hangi yörelerdeki hangi görev ve derecelere ne miktarda ödeneceği hususlarına yönelik her türlü düzenlemeyi yapmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.”

/

6. 15.02.2023 tarih ve 32105 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2023/5 sayılı Afet Bölgesindeki

Kamu Çalışanlarına Yönelik Tedbirler konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde; “6/2/2023 tarihinde meydana gelen depremler sebebiyle olağanüstü hal ilan edilen illerdeki kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlardan mezkûr tarihten geçerli olmak üzere idari izinli sayılacaklar veya uzaktan çalışma, dönüşümlü çalışma gibi esnek çalışma usullerine tabi tutulacakların belirlenmesine ilişkin hususlar; afetten etkilenme durumlarına göre, gerekli tedbirler alınarak hizmetlerin aksatılmaması kaydıyla il valilerince değerlendirilecektir.

Bu çerçevede esnek çalışma yöntemlerine göre çalışanlar fiilen göreve gelmedikleri süre zarfında idari izinli sayılırlar. Bu Genelge kapsamında idari izinli sayılanlar istihdamlarına esas görevlerini fiilen yerine getirmiş kabul edilirler, bunların mali ve sosyal hak ve yardımları ile diğer özlük hakları saklı tutulur.” 7. 12.05.2023 tarih ve 321888 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7267 sayılı Cumhurbaşkanlığı

Kararında; “ 06.02.2023 tarihinde meydana gelen depremler nedeni ile söz konusu depremlerden etkilenen yerlerde kamu personeline tazminat ve fazla çalışma ücreti ödenmesine ilişkin ekli Kararın yürürlüğe konulmasına, 4123 sayılı Tabii Afet Nedeniyle Meydana Gelen Hasar ve Tahribata İlişkin

Hizmetlerin Yürütülmesine Dair Kanunun ek 4 üncü maddesi gereğince karar verilmiştir.” 7.1. 11.05.2023 tarihli ve 7267 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının Eki Karar’da “Tazminat” başlıklı

1 inci maddede; “(1) 6/2/2023 tarihinde meydana gelen depremler nedeniyle, Kahramanmaraş, Hatay,

Adıyaman, Malatya, Kilis, Osmaniye, Gaziantep ve Şanlıurfa illeri ile Adana İlinin Çukurova, Ceyhan, Seyhan, Kozan ve Yüreğir ilçeleri, Diyarbakır İlinin Bağlar, Bismil, Çermik, Kayapınar, Sur ve Yenişehir ilçeleri ve Elazığ İlinin Merkez, Baskil, Karakoçan, Kovancılar, Maden ve Palu ilçelerinde sürekli görevle fiilen çalışmakta olan; a) 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silahlı

Kuvvetleri Personel Kanunu, 28/5/1988 tarihli ve 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 18/3/1986 tarihli ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu, 24/2/1983 tarihli ve 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu ile 11/10/1983 tarihli ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa tabi personele, b) Kamu kurum ve kuruluşlarında sürekli ve geçici işçi olarak çalıştırılan personele, c) 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve diğer mevzuat uyarınca sözleşmeli olarak çalıştırılan personele, ç) İlgili mevzuatı uyarınca istihdam edilen diğer personele, 6/2/2023 tarihinden itibaren 6 ay süreyle 2.059,99 TL tazminat ödenir. Söz konusu tazminat; (a), (b), (c)

ve (ç) bentleri kapsamındaki personelden, depremle ilgili bir görevin ifası amacıyla bu Karar kapsamındaki yerlerde geçici olarak görevlendirilenlere de ödenir.

(2) Tazminattan, eşlerden her birinin ayrı ayrı yararlanması durumunda, her bir eşe bu tutarın %75’i ödenir.

(3) Tazminat, fiilen görev yapılan süreyle orantılı olarak ay sonunda ödenir ve damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz.”

Hükümleri yer almaktadır.

/

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, eksik ödenen tazminatın tarafına verilmesini talep etmektedir.

10. İdarece gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, deprem nedeni ile ödenecek tazminatın deprem bölgesinde çalışmaya dayalı olarak tazminat oranlarının belli bir miktar artırılarak verileceği, bu kapsamda idari izinli sayılsalar bile fiilen çalışmayanlara bu tazminatların verilmeyeceği okulların 2

Mayısta öğrenime başlamış olmasına rağmen başvuranın 2-5 Mayıs tarihleri arasında fiilen çalışmaya başlamadığı, bu nedenle de kendisine tazminat ödemesi yapılmadığı belirtilmiştir.

11. Tabii Afet Nedeniyle Meydana Gelen Hasar Ve Tahribata İlişkin Hizmetlerin Yürütülmesine Dair

Kanunun ek 4 üncü maddesinde; doğal afet yaşanan bölgelerde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personele bütçe kanunlarında yer alan fazla çalışma ücretinin iki katını geçmemek üzere fazla çalışma ücreti ödeneceği bu bölgede çalışan her statüdeki personele ek gösterge dahil en yüksek Devlet Memuru aylığının brüt tutarının % 50 sini geçmemek kaydı ile tazminat, aylık ve ücretleri ile birlikte ödeneceği belirtilmiştir.

12. Bu kapsamda, ilgili Kanun maddesine bakıldığında açıkça fiilen çalışma şartı aranmamış olsa da amacın, deprem bölgesinde görevli olan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi personele tazminat ödemesine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle başvurana 06.02.2023 – 01.05.2023 tarih aralığını kapsayacak şekilde 85 günlük tazminat miktarı hesaplanarak verilmiştir. Ancak 02.05.2023 tarihinde okulların eğitim ve öğretime başlamasına rağmen fiilen göreve gelmediği için kalan süreye ilişkin tazminatın verilmediği anlaşılmıştır. İlgili Kanun maddesinden de anlaşılacağı üzere söz konusu tazminatın asıl amacının deprem bölgesinde görev yapan personelin çalıştığı süre boyunca diğer kamu personellerine nazaran tazminat adı altında ödeme yapılmasıdır. Aksi düşünüldüğünde deprem bölgesinde fiilen çalışan personel ile çalışmayan arasında hiçbir farkın kalmayacağı açıktır.

13. Dolayısıyla idarenin iç yazışmasında da belirttiği gibi, idari izinli sayılsa bile göreve devam etmeyen personele, deprem bölgesinde yapılan çalışmalar nedeni ile verilen tazminatın verilmeyeceği düşünülmektedir. İlgili mevzuat hükmünün konuluş amacı ve amaçsal yorumu neticesinde idarenin, eğitim öğretim dönemi başlamış olmasına rağmen fiilen göreve başlamayan başvurana ilgili tazminatı vermemesi işleminde hukuka aykırılık görülmemiştir.

14. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde; eğitim öğretim dönemi başlamış olmasına rağmen fiilen göreve başlamayan başvurana göreve gelmediği süre boyunca tazminat ödenmemesi yönünde tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve

Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun

işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmış olup; idarenin bundan sonraki işlemlerinde de bahse konu ilkelere uygun davranması beklenilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret

Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Bursa İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TEBLİĞİNE, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verilmiştir.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/