|
ÖZET: Başvuran, 14/12/2020 tarihinde derece ve kademe ilerlemesi aldığını, maaşına yansımanın 15/01/2021 tarihinde gerçekleştiğini ve bu nedenle 1 aylık hak kaybı yaşadığını iddia ederek, farkın kendisine ödenmesini talep etmiştir. İdare ise, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 167. maddesine dayanarak, terfi tarihinin 15/12/2020 olduğunu ve bu nedenle maaşın 15/01/2021’de ödenmesinin hukuka uygun olduğunu belirtmiştir.
Danıştay, yapılan incelemede, başvuranın derece ve kademe ilerlemesinin 15/12/2020 tarihinde gerçekleştiğini, dolayısıyla maaşının 15/01/2021 tarihinden itibaren yeni derece ve kademesinden ödenmesi gerektiği sonucuna varmıştır. Bu bağlamda, 657 sayılı Kanun’un 167. maddesindeki düzenlemeler ışığında, başvuranın talebinin hukuka uygun olmadığı değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/11857-S.21.19101
BAŞVURU NO : 2021/3815
KARAR TARİHİ : 16/08/2021
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Terfi aldığı maaşa esas derece ve kademesinin maaşına bir ay geç
BAŞVURUNUN KONUSU :
aktarıldığı iddiası hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 17/02/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan şikâyet başvurusunda başvuran özetle; Jeoloji Mühendisi olduğunu, 14/12/2020 tarihinde derece ve kademe ilerlemesi aldığını, maaşa esas derece kademesinin 3/3 ünden 2/1 ine yükseldiğini, ilerlemeyi aldığı 14/12/2020 tarihinden sonraki aybaşı olan 15/12/2020 tarihinde değil 15/01/2021 tarihinde maaşına yansıtıldığını ve bundan dolayı 1 aylık hak kaybının oluştuğunu söz konusu farkın tarafına verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gelir İdaresi Başkanlığı Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı Personel Müdürlüğü tarafından
Kurumumuza gönderilmiş olan 18/06/2021 tarihli ve sayılı sayılı yazıda özetle;
2.1. “657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Derece yükselmesinin usul ve şartları başlıklı 68/A maddesinde “Derece yükselmesi yapılabilmesi için a) Üst derecelerden boş bir kadronun bulunması, b)
Derecesi içinde en az 3 yıl ve bu derecenin 3 üncü kademesinde 1 yıl bulunmuş, c) Kadronun tahsis edildiği görev için öngörülen nitelikleri elde etmiş” hükmü amir bulunmaktadır. 15.12.2019 tarihinde 3 dereceli Mühendis kadrosunda 3 ncü derecenin 3 üncü kademesine terfii eden ilgili, bu hüküm gereği
15.12.2020 tarihi itibarıyla derece terfiine hak kazanarak 2. derecenin 1. kademesine yükselmiştir.”
açıklamalarına,
2.2. “Mezkûr Kanununun 167. maddesinin 1. paragrafında da “Derece yükselmesinde veya daha aşağı derecelere atamada memur, yükseldiği veya atandığı derecenin görevine başladığı tarihi takip eden aybaşından itibaren bu derecenin 161’nci maddeye göre kazandığı kademe aylığını alır.” hükmü amir bulunmakta olup adı geçen derece terfiini 15.12.2020 tarihinde aldığından, bu aylığı 15.01.2021 maaşında hak etmektedir.” açıklamalarına,
2.3. “Bu sebeple; kazanılan hakkın aylığa yansıtılma tarihi mevzuatta yer aldığından, 15.12.2020 tarihinde derece terfii yaparak 2. derecenin 1. kademesine atanan ilgiliye bu aylığın Olur onay tarihi dikkate alınarak 15.12.2020 tarihinde ödenmesi, mevzuat gereği mümkün bulunmamaktadır.”
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.2. “Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesi ikinci fıkrasında “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 5.1. “Temel ilkeler” başlıklı 3 üncü maddesinde “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır: Sınıflandırma: A)
Devlet kamu hizmetleri görevlerini ve bu görevlerde çalışan Devlet memurlarını görevlerin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayırmaktır…”,
5.2. “Kadroların tespiti ” başlıklı 33 üncü maddesinde “Kadrosuz memur çalıştırılamaz”,
5.3. “Tesis Edilen Sınıflar” başlıklı 36 ncı maddesi birinci fıkrasında “Bu Kanuna tabi kurumlarda çalıştırılan memurların sınıfları aşağıda gösterilmiştir. II – TEKNİK HİZMETLERİ SINIFI: Bu Kanunun kapsamına giren kurumlarda meslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa eden ve meri hükümlere göre yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, jeolog, hidrojeolog, hidrolog, jeofizikçi, fizikçi, kimyager, matematikçi, istatistikçi, yöneylemci (Hareket araştırmacısı), matematiksel iktisatcı, ekonomici ve benzeri ile teknik öğretmen okullarından mezun olup da, öğretmenlik mesleği dışında teknik hizmetlerde çalışanlar, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi veya bölümlerinden mezun şehir plancısı, yüksek şehir plancısı, yüksek
Bölge Plancısı, 3437 ve 9/5/1969 tarih 1177 sayılı Kanunlara göre tütün eksperi yetiştirilenler ile müskirat ve çay eksperleri, fen memuru, yüksek tekniker, tekniker teknisyen ve emsali teknik unvanlara sahip olup, en az orta derecede mesleki tahsil görmüş bulunanlar, Teknik Hizmetler sınıfını teşkil eder.”,
5.4. “Deyimler” başlıklı 147 nci maddesinde “Bu Kanunda geçen; A) Aylık: Bu Kanuna tabi kurumlarda görevlendirilen memurlara hizmetlerinin karşılığında, kadroya dayanılarak ay itibariyle ödenen parayı, …İfade der.”,
5.5. “Derece değişikliğinde verilecek aylık” başlıklı 161 nci maddesinde “Derece yükselmesi veya daha aşağı bir dereceye atama halinde, A) Bulunduğu dereceden yukarı derecelere atanan memur; a) 68 nci maddenin (B) bendi hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yeni girdiği derecenin ilk kademe göstergesine,(…)
Tekabül eden aylığı alır…”,
5.6. “Açıktan atanmada aylığa hak kazanma” başlıklı 165 inci maddesinde “Bir göreve açıktan aday veya asıl memur olarak atananlar, göreve başladıkları günden itibaren aylığa hak kazanırlar. Bu suretle göreve başlamada ilk aylık, gün hesabiyle ay sonunda ödenir.”,
5.7. “Kademe ilerlemesinde aylığa hak kazanma” başlıklı 166 ncı maddesinde “Kademe ilerlemesinde
Devlet Memuru, bu ilerlemeye müstehak olduğu tarihi takip eden ay başından itibaren aynı derecenin bir ileri kademesine ait aylığa hak kazanır.”,
5.8. “Derece değişikliğinde aylığa hak kazanma” başlıklı 167 nci maddesinde “Derece yükselmesinde veya daha aşağı derecelere atamada memur, yükseldiği veya atandığı derecenin görevine başladığı tarihi takip eden aybaşından itibaren bu derecenin 161 inci maddeye göre kazandığı kademe aylığını alır. Ancak, yürütülmekte olan görevin niteliğinde bir değişme olmaması halinde derece yükselmesine ilişkin onayın geçerlilik tarihini takip eden ay başından itibaren bu derecenin 161 inci maddeye göre kazandığı kademe aylığını alır.”,
5.9. “Görev yeri değiştirilen memurların aylıkları” başlıklı 169 uncu maddesinde “Bulundukları yerden başka yerlerdeki görevlere nakledilen ve 62 nci maddede belirtilen süre içinde yeni görevlerinde işe başlayan memurlarla, yer değiştirme suretiyle başka kurumlara atanan memurların aylıkları, işe başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren yeni görev yerinde ödenir. Eski görev yerinde alınan aylıklar için kurumlar arasında herhangi bir hesaplaşma yapılmaz.”,
6. 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 9 uncu maddesinde “(1) 13/12/1983 tarihli ve
190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılmıştır. 190
sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alan kadrolar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yeniden düzenlenerek genel kadro ve usulüne ilişkin ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesine eklenir. Bu süre içinde anılan cetveller ile 10/5/2018 tarihli ve 7142 sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararname ve ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnameleri çerçevesinde yeniden teşkilatlanan kurumlara ait kadro ve pozisyonlar genel kadro ve usulüne ilişkin ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümleri çerçevesinde geçerliliğini korur.”,
7. 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin; 7.1. “Kadro ve pozisyon cetveli” başlıklı 4 üncü maddesinde “(1) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamına giren kurum ve kuruluşların; a) 657 sayılı Kanuna tabi memur kadroları ekli (I) sayılı cetvelde, b) Hâkimlik ve savcılık mesleklerinde bulunanlara ve bu mesleklerden sayılan görevlere ait kadroları (II)
sayılı cetvelde, c) Öğretim elemanı kadroları (III) sayılı cetvelde, ç) Sözleşmeli personel pozisyonları (IV) sayılı cetvelde, d) İşçi kadroları (V) sayılı cetvelde, düzenlenir.”,
7.2. “Kadro ihdası” başlıklı 5 inci maddesinde “(1) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamına giren kurum ve kuruluşların kadroları Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle ihdas edilir…”
7.3. “Atıflar” başlıklı 15 inci maddesinde “(1) Diğer mevzuatta 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel
Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 2/9/1983 tarihli ve 78 sayılı Yükseköğretim
Kurumları Öğretim Elemanlarının Kadroları Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve 18/5/1929 tarihli ve 1453 sayılı Zabitan ve Askeri Memurların Maaşatı Hakkında Kanuna yapılmış olan atıflar bu
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine yapılmış sayılır.”,
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun kabulü yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran; 14/12/2020 tarihinde derece ve kademe ilerlemesi aldığını, maaşa esas derece kademesinin 3/3 ünden 2/1 ine yükseldiğini, ilerlemeyi aldığı 14/12/2020 tarihinden sonraki aybaşı olan 15/12/2020 tarihinde değil 15/01/2021 tarihinde maaşına yansıtıldığını ve bundan dolayı 1 aylık hak kaybının oluştuğunu söz konusu farkın tarafına verilmesini talep etmektedir.
10. Kadro kavramı, kamu hizmeti ifa eden kurumların içerisinde; işgal ettiği yer bakımından sınıfı, unvanı, görev yetki ve sorumlulukları, özlük haklarını gösteren, düzenleyen hukuki bir kavram olup 657 sayılı
Kanunun 33 üncü maddesindeki kadrosuz memur çalıştırılamayacağı kuralıyla birlikte düşünüldüğünde, kamu personel sistemimizin temelinin kadro rejimine dayandığı anlaşılmaktadır.
11. Aylık kavramı ise 657 sayılı Kanunun 147 nci maddesinde; bu Kanuna tabi kurumlarda görevlendirilen memurlara hizmetlerinin karşılığında, kadroya dayanılarak ay itibariyle ödenen para şeklinde tanımlanmış ve aynı Kanunun 165 inci maddesinde; bir göreve açıktan aday veya asıl memur olarak atananların, göreve başladıkları günden itibaren aylığa hak kazanacakları kurala bağlanmıştır.
12. Bu bilgiler doğrultusunda yaptığımız inceleme neticesinde başvuranın Jeoloji Mühendisi olarak görev yaptığı idarede, 14/12/2020 tarihinde derece ve kademe ilerlemesi sonucu maaşa esas derece kademesinin 3/3 ünden 2/1 ine yükseldiğini, ilerlemeyi aldığı 14/12/2020 tarihinden sonraki aybaşı olan 15/12/2020 tarihinde değil 15/01/2021 tarihinde maaşına yansıtıldığını ve bundan dolayı 1 aylık hak kaybının oluştuğunu söz konusu farkın tarafına verilmesi talebini içeren başvuruda idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün 14/12/2020 tarih ve “2021 Yılı
Ocak Ayı Terfi” konulu sayılı yazısı ile terfi tarihinin 15/12/2020 olarak belirtildiği bu itibarla maaşa esas derece kademesinin 3/3 ünden 2/1 ine yükseldiği anlaşılmaktadır.
13. 657 sayılı Kanunun 167 nci maddesinde görüleceği üzere; birinci fıkrada, memurların niteliği farklı bir göreve atanmaları durumunda atandıkları göreve fiilen başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren yeni görevlerinin aylıklarını almaya hak kazanacaklarının, ikinci fıkrada ise, niteliği farklı olan bir göreve atanmaksızın yapılan derece yükselmelerinde, terfi onayını takip eden aybaşından itibaren yeni dereceleri üzerinden aylık almaya hak kazanacaklarının belirtildiği, anılan maddede ikinci fıkraya yer verilmesinin nedeninin, birinci fıkrada yer verilen “yükseldiği veya atandığı derece” ibaresinin, aynı zamanda görevin niteliğindeki değişmeyi de ifade etmesinin bir sonucu olduğu, aksi halde ikinci fıkrada; memurların niteliği farklı olan bir göreve atanmaksızın yapılan derece yükselmelerinde, terfi onayını takip eden aybaşından itibaren yeni dereceleri üzerinden aylık almaya hak kazanacaklarının ayrıca belirtilmeyeceği de düşünülerek anılan kanundaki açık hüküm gereği başvuranın kademe derece ilerlemesinin yapıldığı 15/12/2020 tarihini takip eden aybaşından itibaren kazandığı kademe aylığını almasının yasaya uygun olduğu değerlendirilmektedir.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın 15/12/2020 tarihinde derece ve kademe ilerlemesi alarak maaşa esas derece kademesinin 3/3 ünden 2/1 ine yükseldiğinden dolayı, ilerlemeyi aldığı 15/12/2020 tarihinden sonraki aybaşı olan 15/01/2021 tarihinden itibaren hak
kazandığı yeni derece ve kademesinden maaş verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varıldığından yapılan işlemlerin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup İdarenin başvuranlara verdiği cevapta, idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği ve bu nedenle de “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’ ne tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi