|
ÖZET: Bu karar, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi’nden Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne geçiş yapan bir öğrencinin, daha önce aldığı ‘Avukatlık ve Noter Hukuku’ dersinin ‘Avukatlık Hukuku’ dersi yerine sayılması talebinin reddine ilişkindir. Selçuk Üniversitesi, muafiyet talebini değerlendirirken ders içeriklerinin ve hedeflerinin uyuşmadığını, ayrıca önceki yıllarda benzer taleplerin de reddedildiğini belirtmiştir.
Yükseköğretim Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde, muafiyet taleplerinin belirli kriterlere göre incelendiği ve bu kriterlerin başvuranın durumuna uygulanmadığı sonucuna varılmıştır. İdarenin bu süreçte takdir yetkisini kullanırken hukuka uygun hareket ettiği, eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın muafiyet talebinin reddi hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/7437-S.20.11723
BAŞVURU NO : 2020/3029
KARAR TARİHİ : 15/05/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SELÇUK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Muafiyet talebi h.
BAŞVURU TARİHİ : 13/02/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Kurumumuza yapmış olduğu tarihli başvurusunda özetle; Anadolu Üniversitesi Adalet Bölümünde tamamlamış olduğu
‘Avukatlık ve Noter Hukuku’ dersinin intibakının yapılmasına ilişkin talebinin Selçuk
Üniversitesi Hukuku Fakültesi Dekanlığının 07/01/2020 tarihli ve sayılı yazısı ile reddedildiği, reddedilmesine ilişkin kararın tarafına tebliğ edilmediği, kendisi ile aynı statüdeki öğrencilerin anılan derse ilişkin muafiyetinin sağlandığı iddia edilmekte ‘Avukatlık ve Noter
Hukuku’ dersinin ‘Avukatlık Hukuku’ dersine sayılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 13/04/2020 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben gönderilen Selçuk Üniversitesi Rektörlüğü’nün 04/05/2020 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; “… 2019 -2020 eğitim yılı ders muafiyet taleplerini değerlendirmek için Fakülte Yönetim
Kurulu tarafından 2019 Ağustos ayında fakültemiz personeli arasından 6 üye ve 1 başkandan oluşan muafiyet komisyon oluşturulmuştur. Bu komisyon daha önce belirlenen ilkeler ve mevzuat çerçevesinde muafiyet başvurularını değerlendirmiştir. Bahsi geçen öğrenci başta olmak üzere bazı öğrenciler komisyona ulaştırdıkları taleplerinde Açıköğretim Fakültesinde önlisans programında dönemlik olarak aldıkları “Avukatlık ve Noterlik Hukuku” dersinden dolayı Fakültemizde yıllık olarak okutulan “Avukatlık Hukuku” dersinden muaf olmak istemişlerdir
Komisyon tarafından yapılan değerlendirmede ‘Avukatlık ve Noterlik Hukuku” dersinin içerisinde sadece avukatlık hukukuna ilişkin bilgiler değil aynı zamanda noterlik hukukuna ilişkin bilgileri nde paylaşıldığı, ayrıca önlisans eğitimindeki amacın hukuk alanında teknik personel yetiştirmek olduğu; lisans eğitiminde ise hukukçu yetiştirme amacı güdüldüğü göz önünde tutulmuş, yani ders içeriklerinin ve hedeflerin uyuşmadığı tespit edilmiştir.
Komisyonun bir diğer tespiti ise 2018-2019 eğitim yılında muafiyet için oluşturulan komisyonun da bu yöndeki talepleri reddettiğidir. Yani bu konuda önceki yıl da uygulanmış bir ilke söz konusudur. Başvurucunun dilekçesinde beyan ettiği öğrenciler ise 2018-2019 yılından önceki yıllarda oluşturulan komisyon tarafından muaf tutulan öğrencilerdir. Farklı gerekçelerden yola çıkarak bazı öğrencilerin açık öğretim ön lisansta alınan “Avukatlık ve
Noterlik Hukuku” dersinden dolayı, lisans eğitiminde yıllık olarak okutulan “Avukatlık
Hukuku” dersinden muaf tutulmasına ilişkin önceki komisyon kararları 2019-2020 muafiyet komisyonu için örnek teşkil etmemektedir. Dilekçe sahibinin beyan ettiği gibi kişiye özgü bir uygulama yoktur. 2019-2020 eğitim öğretim yılında mevzuat ve bu konuda belirlenmiş ilkeler çerçevesinde değerlendirme yapılarak başvurucunun başvurusu reddedilmiştir…” ifade edilerek gerekli bilgi ve belgeler Kurumumuza iletilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmünü amirdir.
5. 04/11/1981 tarih ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun “Yükseköğretim Kurulunun
Görevleri” başlıklı 7’nci maddesinin dördüncü fıkrasının (e) bendi; “Yükseköğretim kurumlarında eğitim-öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek,” hükmünü;
“Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18’inci maddesinin ikinci fıkrasında; “…Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim- öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek.”, “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44’üncü maddesinin (c) fıkrası; “ …Yatay geçiş ve çift ana dal eğitiminin usul ve esasları ile azami öğrenim süreleri, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.” hükmünü amirdir.
6. 24/04/2010 tarih ve 27561 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında
Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına
İlişkin Yönetmeliğin; ‘Tanımlar’ başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasında “h) İntibak programı: Diploma programları arasında geçiş yapılması halinde, geçiş yapılan diploma programının müfredatına uyum sağlamak amacıyla ilave ders ve uygulamalardan oluşan programı,” denilmektedir.
7. 19/2/2002 tarihli ve 24676 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Meslek Yüksekokullar ve Açıköğretim Önlisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine Devamları
Hakkında Yönetmeliğin ‘Amaç’ başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu yönetmeliğin amacı, meslek yüksekokulları ve açıköğretim ön lisans programlarından mezun olan başarılı öğrencilerin örgün öğretim ve açıköğretim lisans programlarına dikey geçiş yapmaları ve yerleştirilmeleriyle ilgili esas ve usulleri belirlemektir.” denilmekte; ‘Lisans öğrenimi’ başlıklı 9’uncu maddesinde; “(Başlığı ile birlikte değişik:RG-29/7/2011-28009) Lisans öğrenimine başlama hakkı elde eden öğrencilere üniversitelerince ön lisans eğitimi sırasında almış oldukları derslerden eş değer kabul edilenlere muafiyet verilerek ve kredileri dikkate alınarak, programdan alması gereken dersler belirlenir. Öğrencinin alması gereken derslere göre programa kaydı yapılarak, eğitime devam hakkı verilir. Yabancı dille öğretim yapılan programlarda ve zorunlu yabancı dil hazırlık sınıfı bulunan programlarda öğrencilerin lisans programına başlayabilmeleri için üniversitenin yapacağı yabancı dil muafiyet sınavını geçmeleri veya yabancı dil hazırlık sınıfına devam ederek başarılı olmaları gerekir. Yabancı dil hazırlık sınıfında ve lisans eğitim-öğretimi sırasında öğrenciler üniversitenin eğitimöğretim yönetmeliğine tabi olurlar. Öğretim dili en az %30 yabancı dil veya tamamen yabancı dil olan programların yabancı dil hazırlık sınıfında başarısız olan öğrenciler, 4/12/2008 tarihli ve 27074 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Dil
Öğretimi ve Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümleri çerçevesinde Türkçe eğitim yapan yükseköğretim programlarına ÖSYM’ce yerleştirilebilir. Dikey geçiş yapan öğrenciler 2547 sayılı Kanunun 44’üncü maddesindeki hükümlere göre öğrenimlerine devam ederler.
(Ek fıkra:RG-1/4/2016-29671) Dikey geçiş ile lisans programlarına yerleşen ve halen kayıtlı olan öğrencilerin lisans not ortalamaları, önlisans programında alarak lisans programında intibakı yapılan dersler ile lisans eğitimi sırasında aldığı dersler üzerinden hesaplanır.” denilmektedir.
8. 12/05/2019 tarihli ve 30772 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Lisans Eğitim – Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin
‘Muafiyet’ başlıklı 9’uncu maddesi; “(1) Daha önce başka bir yükseköğretim kurumuna kayıtlı iken Fakülteye kayıt yaptıran öğrenciler, ayrıldıkları yükseköğretim kurumunda almış ve başarmış oldukları dersler için muafiyet talebinde bulunabilirler. Bu öğrenciler muafiyete esas olacak belgeleri dilekçelerine bağlı olarak, kayıt işlemleri sırasında Dekanlığa vermek zorundadır. (2) Kayıtlı öğrencilerin her eğitim-öğretim yılına ilişkin muafiyet talepleri, akademik takvimde Fakülte için belirtilen ders başlangıç tarihinden itibaren bir ay içerisinde yapılır. Bu süre geçtikten sonra yapılan muafiyet talepleri, o eğitim-öğretim yılı için dikkate alınmaz. (3) Muafiyet talepleri Dekanlık tarafından oluşturulan muafiyet komisyonu tarafından incelenir. Komisyon, Fakülte Yönetim Kurulu tarafından belirlenen ilke kararlarını gözeterek değerlendirme yapar. Muafiyet talepleri Fakülte Yönetim Kurulu tarafından 2 nci fıkrada öngörülen talep süresinin bitiminden itibaren on beş iş günü içerisinde karara bağlanır. (4)
Öğrenciye fakülte müfredatındaki bir zorunlu dersten muafiyet tanınabilmesi için; a) O dersin yıllık esasa göre alınmış ya da dönemlik olarak alınmışsa her iki dönemde de alınmış ve başarılmış olması, b) Daha önce alınan dersin, muafiyet talep edilen Fakülte dersi ile aynı adı taşıması yahut içerik bakımından yüzde seksen benzerliği haiz olması, c) Daha önce alınan dersin, muafiyet talep edilen Fakülte dersi ile eşdeğer yahut daha yüksek kredi değerine sahip olması, gerekir. (5) Muafiyet taleplerine ilişkin Fakülte Yönetim Kurulu kararlarına itiraz süresi, kararın ilân edildiği tarihten itibaren beş iş günüdür.” hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuru, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Adalet Ön Lisans Programını tamamlayarak DGS’den başarılı olan ve Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne kayıt olan başvuranın önceki öğreniminde alıp başarmış olduğu ‘Avukatlık ve Noter Hukuku’ dersinin
‘Avukatlık Hukuku’ dersi yerine sayılması talebi hakkındadır.
11. Dosya kapsamının incelenmesinden; Başvuranın, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi 4.
sınıf öğrencisi olduğu, 09/10/2019 tarihli ve sayılı dilekçesi ile ‘Avukatlık Hukuku’ dersinden muaf tutulmayı talep ettiği, bu talebin Fakülte Yönetim Kurulu’nun 04/11/2019 tarih ve toplantı sayılı kararı ile reddedildiği, başvuranın Kurumumuza aynı talep ve emsallerine anılan derslerden muafiyet verildiği tarafına verilmediği iddiaları ile 10/12/2019 tarihinde başvuruda bulunduğu, başvuru hakkında 19/12/2019 tarihli Gönderme Kararı verildiği, Selçuk
Üniversitesi Hukuk Fakültesi tarafından 09/01/2020 tarihli ve sayılı yazı ile “…derslerin ağırlıklarının eşit olmadığı, derslerin isimleri aynı gözükmekle birlikte İçeriklerinin de uyuşmadığı, … öğrencinin transkriptinde yer alan derslerin içerikleri birbiri ile uyuşmadığı, Fakülte’de dersler iki ayrı, her biri yıllık ders olacak şekilde sürdürüldüğü, Açıköğretim
Fakültesi Adalet bölümünde almış olduğu derslerin bir yarıyıllık olduğu, Fakültelerinde okutulan ders içeriklerinin, ağırlık, zaman (yıllık derslerin karşılığı bir yarıyılda verilemez), içerik ve AKTS yönünden karşılamasına imkân bulunmadığı, anılan derslerin Hukuk Fakültesi diploması sahibi olmaya aday bir kimse tarafından Hukuk Fakültesi ağırlığında alınması da mesleki açıdan önem teşkil ettiği…” ifade edilmiştir.
12. Öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları belirlemek görevi 2547 sayılı Kanunun 7’inci maddesi ile
Yükseköğretim Kuruluna verilmiş olup bu doğrultuda hazırlanan Yükseköğretim Kurumlarında
Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar
Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğe göre İntibak Programı
Diploma programları arasında geçiş yapılması halinde, geçiş yapılan diploma programının müfredatına uyum sağlamak amacıyla ilave ders ve uygulamalardan oluşan programı ifade etmektedir. Ayrıca yine 2547 sayılı Kanuna dayanarak hazırlanan Meslek Yüksekokullar ve
Açıköğretim Önlisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine Devamları Hakkında
Yönetmeliği ile meslek yüksekokulları ve açıköğretim ön lisans programlarından mezun olan başarılı öğrencilerin örgün öğretim ve açıköğretim lisans programlarına dikey geçiş yapmaları ve yerleştirilmeleriyle ilgili esas ve usuller belirlenmiştir. Mezkûr Yönetmeliğin 9’uncu maddesinde Lisans öğrenimine başlama hakkı elde eden öğrencilere üniversitelerince ön lisans eğitimi sırasında almış oldukları derslerden eş değer kabul edilenlere muafiyet verilerek ve kredileri dikkate alınarak, programdan alması gereken derslerin belirleneceği ayrıca Öğrencinin alması gereken derslere göre programa kaydının yapılacağı ve buna göre eğitime devam hakkı verileceği kurala bağlanmıştır. Başvuruya konu Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Lisans
Eğitim – Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 9’uncu maddesinde ders muafiyetine ilişkin genel çerçeve ve kriterler belirlenmiştir. Buna göre, Muafiyet taleplerinin Dekanlık tarafından oluşturulan muafiyet komisyonu tarafından inceleneceği, Komisyonun, Fakülte Yönetim
Kurulu tarafından belirlenen ilke kararlarını gözeterek değerlendirme yapacağı kurala bağlanmıştır. Anılan hükmün dördüncü fırkasında ise muafiyet işlemi yapılırken derslerin dönemlik ve/veya yıllık olması, kredi saatlerinin muaf sayılacak derse eşit veya daha fazla olması, içeriklerinin %80 oranında örtüşmesi gibi kriterler teşkil edilmiş ayrıca muafiyet taleplerine ilişkin Fakülte Yönetim Kurulu kararlarına itiraz süresi, kararın ilân edildiği tarihten itibaren beş iş gün olacak şekilde düzenlenmiştir.
13. Uyuşmazlığa konu 04/11/2019 tarihli Fakülte Yönetim Kurulu kararının hangi tarihte başvurana tebliğ edildiği anlaşılamamakla birlikte başvuranın Fakülte Dekanlığına süresi dahilinde verilmiş bir itiraz dilekçesi Kurumumuza iletilen bilgi ve belgelerin tetkikinden tespit edilememiştir. Diğer taraftan, başvuranın 09/10/2019 tarihli muafiyet talebinin usulünce kurulmuş Muafiyet Komisyonu tarafından mezkur Yönetmelik uyarınca teşkil edilen kredi saati, içerik bakımından ve süresi dahilinde incelendiği görülmektedir. 2547 sayılı Kanun ile
Fakülte Yönetimine intibak işlemlerinin yapılması görevi verilmiş, bu görevin ifa edilmesinin ise Yönetmelik ile Dekanlıkça kurulacak Komisyonlar eli ile yapılacağı kurala bağlanmıştır.
Dolayısıyla İdareye bu yönde takdir yetkisi tanınmıştır. İdarenin bu yetkiyi kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içerisinde hareket etmesi, kamu yararı için kullanılması ve gerekçeli olması gibi ilkelere uygun şekilde işlem tesisinin hukuk devleti açısından zorunlu olduğu açıktır. Somut olayda, İdarenin takdir yetkisini açıklanan ilkeler ve kurallar dahilinde kullandığı değerlendirilmektedir.
14. Diğer taraftan, başvuranın kendisi ile aynı statüdeki öğrencilerin anılan dersten muaf tutulduğundan bahisle İdarenin işleminin eşitlik ilkesine aykırı olduğu iddiası incelendiğinde, adı geçen öğrencilerin 2018 – 2019 akademik yılından önce anılan derslerden muaf tutuldukları, dolayısıyla başvuranın isimlerini vermiş olduğu öğrenciler ile aynı statüde ya da emsalleri olmadığı anlaşılmaktadır. Bilindiği üzere eşitlik kavramı her yönüyle aynı hukuki durumda olanlar arasında söz konusudur. Somut olayda, İdarenin 2019 -2020 akademik yılında
Avukatlık Hukuku dersinden muaf sayılmak isteyen, DGS ile kayıt olmuş ve önceki öğrenimini başvuran ile aynı olanlar arasında farklı muamele yapıldığına ilişkin herhangi bir bulgu tespit edilememiştir. Bu itibarla, başvuranın bu yöndeki iddialarının da dayanaktan yoksun olduğu değerlendirilmektedir.
15. Tüm dosya kapsamı değerlendirildiğine; başvuranın ‘Avukatlık Hukuku’ dersinden muaf tutulma talebinin reddine ilişkin alınan 04/11/2019 tarih ve Toplantı sayılı Fakülte
Yönetim Kurulu kararının hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmaktadır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup;
Selçuk Üniversitesi Rektörlüğünün ‘kararların gerekçeli olması’ ve ‘makul sürede karar verme’ ilklerine uygun davrandığı görülmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarelerin işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Konya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve SELÇUK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi