|
ÖZET: Başvuru, Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Grafik Sanatlar bölümüne kayıtlı bir öğrencinin ders muafiyeti talebi üzerine yapılmıştır. Başvuran, Bilgisayar Programcılığı bölümünden mezun olduktan sonra, belirli derslerden muafiyet talep etmiş, ancak bu talep üniversite yönetmeliği gereği reddedilmiştir. Başvuran, daha önce aldığı derslerin içerik ve AKTS değerlerinin, Grafik Sanatlar programındaki derslerle birebir örtüştüğünü öne sürerek, muafiyetinin sağlanmasını istemiştir.
Üniversite, ders muafiyet işlemlerinin, ilgili yönetmelik çerçevesinde yapıldığını belirtmiş ve başvuranın başarılı olduğu bazı derslerden muafiyet sağlandığını, ancak Temel Bilgi Teknolojileri ve İletişime Giriş dersleri için muafiyet talebinin reddedildiğini açıklamıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun hukuka uygun olduğunu belirterek, üniversitenin muafiyet verme yetkisine sahip olduğunu vurgulamıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesine karar verilmiş ve bu durum ilgili taraflara tebliğ edilmiştir. Başvuran, ret kararına itiraz etme hakkına sahiptir ve bu süreç, ilgili idareye karşı dava açma süresinin yeniden başlamasıyla devam edecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12502-S.24.18926
BAŞVURU NO : 2024/11968
KARAR TARİHİ : 15.11.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Ders muafiyet işlemleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 27.09.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; (a) 2021 yılında Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Bilgisayar Programcılığı bölümüne yerleştiğini ve 14/01/2024 tarihinde 3.08 diploma notu ile başarılı bir şekilde mezun olduğunu, (b) 2024 yılında Atatürk Üniversitesi Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi Grafik Sanatlar bölümüne yerleştiğini, (c) Ders muafiyeti talebi kapsamında Türk Dili I – II, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I – II ve Yabancı
Dil I – II derslerinden muaf tutulduğunu ancak Bilgisayar Programcılığı bölümünde almış olduğu
Temel Bilgi Teknolojileri ve İletişime Giriş derslerine ait muafiyet talebinin reddedildiğini, (d) Mezun öğrenci not döküm belgesi incelendiği takdirde Temel Bilgi Teknolojileri dersini 2021-2022
Güz Yarıyılı, İletişime Giriş dersini ise 2023- 2024 Güz Yarıyılında başarılı bir şekilde geçerek mezun olmaya hak kazandığının görüleceğini, (e) Grafik Sanatlar Lisans Programı ders içerikleri ile mezun olduğu Bilgisayar Programcılığı Ön Lisans
Programı ders içerikleri karşılaştırıldığında, Temel Bilgi Teknolojileri I ve İletişime Giriş derslerinin içerik ve AKTS itibarıyla birebir aynı olduğunu; anılan dersleri tekrar alarak ücret ödemesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığını, Belirtmiş ve söz konusu derslerden muaf sayılmasının sağlanmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurunun ön inceleme şartlarını taşıdığının tespiti üzerine inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiş olup İdareden, başvuru konusu kapsamında yürütülen iş ve işlemlere ilişkin açıklamaları ile bunlara ait bilgi ve belgeleri Kurumumuza iletmesi istenmiştir.
3. İdarenin, Kurumumuza iletmiş olduğu 22.10.2024 tarihli ve E- – – sayılı cevap yazısında özetle; ders muafiyet işlemlerinin, Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 23’üncü maddesinin birinci fıkrasında geçen “Türk Dili, Yabancı Dil ile Atatürk
İlkeleri ve İnkılap Tarihi dersleri hariç, açıköğretim veya uzaktan eğitim programlarına kayıt yaptıran öğrenciler, kayıt yaptırdıkları programdaki derslerin tümünü almak zorundadırlar. Daha önce öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumlarında alıp, başarmış oldukları ders/dersler için kredi ve not transferi talebinde bulunamazlar” hükmü çerçevesinde yapıldığı; bu bağlamda başvuranın başarılı olduğu Türk Dili
I-II, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I-II ve Yabancı Dil I-II derslerinden ders muafiyeti işlemlerinin yapıldığı ancak söz konusu Yönetmelik hükmü gereği Temel Bilgi Teknolojileri I ve İletişime Giriş derslerine yönelik muafiyet talebinin karşılanmadığı belirtilmiş ve Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler mezkûr yazı ekinde iletilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları ile “1. Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinin birinci fıkrası
uyarınca:
VII. Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı
Madde 74 – […]
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.
[…] 1. Yükseköğretim kurumları
Madde 130 – Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur.
[…]
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 5’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca:
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
6. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca:
Tanımlar:
Madde 3 –
Bu Kanunda geçen kavram ve terimlerin tanımları aşağıda belirtilmiştir.
[…] d) Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim – öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur.
[…]
Senato:
Madde 14 – […]
b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar:
(1) Üniversitenin eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, […]
Lisans düzeyinde öğretim:
Madde 43 – Yükseköğretim, harca tabi olup bu kanunda belirlenen amaç ve ana ilkelere göre aşağıdaki şekilde düzenlenir.
a. Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir.
[…]
Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar:
Madde 44 – […] b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile eğitim-öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.
/
[…] 7. Atatürk Üniversitesi Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin
23’üncü maddesi uyarınca:
Kredi ve not transferi
MADDE 23- (1) Türk Dili, Yabancı Dil ile Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi dersleri hariç, açıköğretim veya uzaktan eğitim programlarına kayıt yaptıran öğrenciler, kayıt yaptırdıkları programdaki derslerin tümünü almak zorundadırlar. Daha önce öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumlarında alıp, başarmış oldukları ders/dersler için kredi ve not transferi talebinde bulunamazlar. Dikey ve yatay geçiş yoluyla kayıt yaptıran öğrencilerin kredi ve not transferi ilgili mevzuat hükümlerine göre yapılır.
(2) Daha önce herhangi bir yükseköğretim kurumundan mezun olup ön lisans veya lisans diplomasına sahip olanlar Türk Dili, Yabancı Dil ile Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi derslerinden muaf sayılırlar. Bu derslerden; a) İkinci üniversite kapsamında kayıt yaptıran öğrencilerin muafiyetleri herhangi bir talebe bağlı olmadan
Dekanlıkça yapılır.
b) ÖSYM tarafından merkezi yerleştirme yolu ile kayıt yaptıran öğrencilerin muafiyet işlemleri, yazılı taleplerine bağlı olarak Dekanlıkça belirlenecek tarihler arasında ve Yönetim Kurulu kararı ile gerçekleştirilir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran özetle, öğrencisi olduğu Grafik Sanatlar Lisans Programı ders içerikleri ile mezun olduğu
Bilgisayar Programcılığı Ön Lisans Programı ders içerikleri karşılaştırıldığında, daha önce aldığı ve başarılı şekilde tamamladığı Temel Bilgi Teknolojileri I dersinin ve İletişime Giriş dersinin içerik ve AKTS itibarıyla birebir aynı olduğunun görüleceğini; anılan dersleri tekrar alarak ücret ödemesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığını; bu bağlamda muafiyet talebinin karşılanması gerektiğini iddia ve talep etmiştir.
10. Anayasa ile Devlet tarafından kanunla kurulan üniversitelere kamu tüzelkişiliği ve bilimsel özerklik tanınmış olup, her üniversite ayrı birer kamu tüzelkişisidir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile verilen yetkiler doğrultusunda üniversitelerin ön lisans, lisans, yüksek lisans, doktora vb. yükseköğretim programlarının müfredatlarını önceden tespit edilen prensip ve amaçlara uygun bir şekilde kendilerinin belirlediği ilkeler, eğitim politikaları ve standartları ile fiziki imkânlar çerçevesinde uygulamaları bilimsel özerkliğin sonucudur. Verdiği eğitim ve öğretim hizmetinin kalitesini daha da yükseğe çekerek en iyi öğrenciyi yetiştirme iddiasında olan bilimsel özerkliğe sahip üniversitelerin, Yükseköğretim Kanununun verdiği yetkiye dayanarak çıkardıkları yönetmelik ve diğer düzenlemelerinde ders muafiyeti hakkı verip vermeme ve muafiyetin ne şekilde verileceği hususunda takdir yetkisine sahip oldukları açıktır. (Kamu
Denetçiliği Kurumu, 09.06.2022 tarihli ve 2022/7469-S.22.11441 sayılı Ret Kararı, Başvuru No : 2024/11968 2021/21960, §13.4)
/
11. Bu çerçevede Üniversite tarafından, açık öğretim veya uzaktan eğitim programlarına kayıt yaptıran öğrencilerinin hangi dersleri almaları gerektiği düzenlenmiş olup Atatürk Üniversitesi Açık ve Uzaktan
Öğretim Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin 23’üncü maddesinin birinci fıkrasında, “Türk
Dili, Yabancı Dil ile Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi dersleri hariç, açıköğretim veya uzaktan eğitim programlarına kayıt yaptıran öğrenciler, kayıt yaptırdıkları programdaki derslerin tümünü almak zorundadırlar. Daha önce öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumlarında alıp, başarmış oldukları ders/dersler için kredi ve not transferi talebinde bulunamazlar. […]” hükmüne yer verilmiştir.
12. Üniversite tarafından, başvuranın daha önce başarılı olduğu Türk Dili I-II, Atatürk İlkeleri ve İnkılap
Tarihi I-II ve Yabancı Dil I-II derslerinden ders muafiyeti işlemlerinin yapıldığı anlaşılmıştır. Başvuru konusu edilen Temel Bilgi Teknolojileri I dersi ile İletişime Giriş derslerine yönelik muafiyet talebinin ise mezkûr Yönetmelik’in 23’üncü maddesinin birinci fıkrası kapsamında karşılanmasının mümkün olamayacağı açıktır.
13. Bu bağlamda tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusu ile ilgili olarak İdarece yürütülen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.
15. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; başvurana iletilen cevaplarda “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uyulmadığı tespit edildiğinden bundan sonraki işlemlerde söz konusu ilkeye uyulması gerektiği değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
17. Buna göre ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede
Erzurum İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/