|
ÖZET: Başvuran öğrenciler, devamsızlık nedeniyle sınavlara alınmadıklarını ve bu durumun kendilerine önceden bildirilmediğini iddia ederek Ondokuz Mayıs Üniversitesi Rektörlüğü’ne başvuruda bulunmuşlardır. Öğrenciler, devamsızlık sınırını aşmalarının yanı sıra, yoklamaların öğretim üyeleri yerine gönüllü öğrenciler tarafından alındığını ve bu nedenle mağdur olduklarını belirtmişlerdir. Başvuru, 7 Ağustos 2023 tarihinde yapılmış ve 20 Aralık 2023 tarihinde ret kararı verilmiştir.
Üniversite, başvuranların devamsızlık oranlarının mevzuat gereği sınavlara girmelerine engel olduğunu, yoklamaların ilgili öğretim üyeleri tarafından alındığını ve devamsızlık durumlarının üniversitenin internet sitesinde duyurulduğunu açıklamıştır. Ayrıca, başvuranların devamsızlık oranlarının %50’nin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. İtirazları, Fakülte Yönetim Kurulu tarafından oy birliğiyle reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranların iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmediğine karar vermiştir. İyi yönetim ilkeleri açısından ise, idarenin başvuranlara karşı karar verme sürecinde bazı eksiklikler olduğu belirtilmiştir. Ret kararı, başvuranlara ve Ondokuz Mayıs Üniversitesi Rektörlüğü’ne tebliğ edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/16262-S.23.25566
BAŞVURU NO : 2023/12698
KARAR TARİHİ : 20.12.2023
RET KARARI
GİZLİ
BAŞVURUYA KONU İDARE : ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Devamsızlık nedeniyle giremedikleri sınavlara girebilme talebi hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 07.08.2023
/
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Türkçe Tıp bölümü beşinci sınıf öğrencileri; “Döküntülü Hastalıklar”, “Ruh Sağlığı ve Hastalıkları” ve “Kulak, Burun ve Boğaz
Hastalıkları” stajı uygulama sınavlarına, ve yine aynı stajların teorik sınavlarına devamsızlık sınırını aştıkları gerekçesi ile alınmadıklarını, devamsızlıklarıyla ilgili taraflarına hiçbir bildirimde bulunulmadığını, daha önceki stajlarda yoklama alınmadığını ve devamsızlık yapanların da sınava alındıklarını, bu durumu bilselerdi daha fazla hassasiyet göstereceklerini, mevzuata göre yoklama alması gereken öğretim üyeleri yerine gönüllü öğrenciler tarafından yoklama alındığını, bunun sonucunda okullarının en az üç ay uzaması, Tıpta Uzmanlık sınavına girememe durumlarının söz konusu olduğunu, bu durumdan yaklaşık 54 kişinin mağdur olduğunu, bazı öğrencilerin bu nedenle kredi ve barınma sorunları da ortaya çıktığını belirterek yasal olmadıklarını iddia ettikleri bu durumun iptal edilerek sınava girebilmeyi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusunun çözümüne dayanak teşkil etmek üzere 20.09.2023 tarihinde Ondokuz Mayıs
Üniversitesi Rektörlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. İlgili İdare tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan 27.09.2023 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; – Öğrencilerin sınava alınmama gerekçelerinin, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim – Öğretim Yönetmeliğinin 17. Maddesi olduğu, – 2020-2021, 2021-2022 ve 2022-2023 eğitim öğretim döneminde sınavların online yapıldığı, – Ders/Staj yoklamalarının ilgili Öğretim Üyeleri (Döküntü Hastalıkları – Dr. Kulak Burun ve Boğaz Hastalıkları – Dr. Ruh Sağlığı ve Hastalıkları -Dr.
tarafından alındığı, – Öğrencilerin devamsızlıklarına ilişkin bilgilendirmenin, internet sitelerinde bulunan “Öğrenme
Kaynakları Merkezi” bölümünde yapıldığı, Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.” hükmüne, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 4.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü bulunmaktadır.
4.2. “Başvuru ve usulü” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrasında; inceleme ve araştırma konusu ile ilgili olarak Başdenetçi veya Denetçilerin bilirkişi görevlendirebileceği belirtilmiş, benzer düzenlemeye 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 24 üncü maddesinin birinci fıkrasında da yer verilmiştir.
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun
5.1. “Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18 inci maddesinin “a” fıkrasının 5 inci bendinde; “Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek..” 5.2. “Lisans düzeyinde öğretim” başlıklı 43’üncü maddesinin (a) bendinde; “Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir.” hükümlerine yer verilmiştir.
6. 29.01.2023 tarihli ve 32088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ön
Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinin; 6.1. “Derslere devam esasları” başlıklı 17 nci maddesinde; “ (1) Derslere devam durumu, dersin öğretim elemanınca yapılan yoklamalarla tespit edilir. Örgün eğitimde öğrencilerin yüz yüze yürütülen derslerin teorik saatlerinin en az % 70’ine; ders uygulamaları, atölye ve laboratuvarların ise en az % 80’ine devam etmeleri zorunludur. Bu oranlar, uzaktan eğitim yoluyla verilen örgün eğitim derslerinde aynı sırayla %
80 ve % 90 olarak uygulanır. Derslerin özelliği ve ilgili birimin talebi hâlinde birim yönetim kurulu
kararıyla laboratuvar ve uygulamaların devam yüzdeleri değiştirilebilir. Devamsızlıkların hesaplanmasında ders veya uygulamaların o dönemdeki/yıldaki toplam saati esas alınır. Sportif, kültürel ve bilimsel faaliyetler gibi alanlarda Üniversite tarafından görevlendirilen öğrenciler, görevli oldukları sürece izinli sayılırlar. Bununla birlikte bir öğrencinin izinli sayıldığı süre de dahil, toplam devamsızlık süresi, bir dersin o dönemdeki/yıldaki toplam saatinin % 50’sini aşamaz. Bu şart, ilgili birim yönetim kurulunca uygun bulunması hâlinde, ulusal veya uluslararası düzeyli bilimsel ya da sportif amaçlı kamp ya da diğer organizasyonlarda fiilen görev almış olan ve bunu belgelendirmiş olan öğrenciler için aranmaz. Mazeretli ve raporlu olunsa dahi, bunun dışındaki devamsızlıklar, hesaplamada devamsızlık olarak dikkate alınır. (2) Devam koşulu yerine getirilmemiş tekrar derslerine devam esastır. Devam koşulu olmayan derslerde dönem içi değerlendirmelerine katılmak zorunludur. Derse devam zorunluluğunu yerine getirmeyen öğrencilerin listesi; sorumlu öğretim elemanı tarafından, derslerin bitiminden önceki iki iş günü içinde, öğrencilere duyurulmak üzere ilgili bölüme/birime teslim edilir. Eğitim programının özelliğine bağlı olarak birimler, devam koşulunu sağlayıp başarısız olmuş öğrencilerin derse devam etmelerini zorunlu kılabilirler. Bu uygulama, birim kurulunun kararı ve Senatonun onayı ile gerçekleşir.” 6.2. “Dönem/yıl sonu ve bütünleme sınavları” başlıklı 21 inci maddesinde; “Bir dersin dönem/yıl sonu ve bütünleme sınavına girebilmek için zamanında ders kaydının yapılmış ve devam zorunluluğunun yerine getirilmiş olması gerekir.” düzenlemeleri mevcuttur.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranların iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuranlar, 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere; derslere devamsızlık nedeniyle katılamadıkları sınavlara katılabilmeyi talep etmektedirler.
9. Konuyla ilgili olarak On Dokuz Mayıs Üniversitesi tarafından gönderilen, başvuranların itiraz ettikleri derslere yönelik yoklama kağıtları ile yoklamaların kimler tarafından alındığına dair bilgi ve belgeler incelenmiş olup, başvuranların ilgili derslerin (“Döküntülü Hastalıklar”, “Ruh Sağlığı ve Hastalıkları” ve
“Kulak, Burun ve Boğaz Hastalıkları”) toplam gün sayısının yüzde 50 ve üzerinde devamsızlıkları olduğu tespit edilmiştir.
10. Devamsızlık yapan öğrencilerin sınava alınmayacağına ilişkin duyurunun Üniversitenin internet sitesi üzerinde “Öğrenme Kaynakları Merkezi” bölümünde sınav öncesinde ilan edildiği, söz konusu duyuru üzerine devamsızlık nedeniyle sınava girmelerine izin verilmeyen öğrenciler tarafından Öğrenci İşleri
Daire Başkanlığına dilekçe verildiği ve Fakülte Yönetim Kurulu tarafından 06.07.2023 tarihinde alınan 2023/1-19 sayılı kararıyla itirazların oy birliğiyle reddedildiği anlaşılmaktadır.
11. Anayasa ile Devlet tarafından kanunla kurulan üniversitelere kamu tüzelkişiliği ve bilimsel özerklik tanınmış olup, her üniversite ayrı birer kamu tüzelkişisidir.
12. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, üniversitelerin yıllık eğitim-öğretim programını inceleyerek karara bağlama yetkisini üniversiteler bünyesinde kurulan ilgili birim yönetim kurullarına vermiştir. Adı geçen
Kanunla tanınan bu yetki, üniversitelerin Anayasa ile öngörülen kamu tüzelkişiliğini haiz olmalarının tabii sonucudur.
13. Yine aynı Kanun, üniversitelere kendilerine ilişkin yönetmelikleri hazırlama yetkisi vermiş olup, başvuruya konu Üniversite de bu yetkilerini sınavlara ilişkin usul ve esasları düzenleyen yönetmelik çıkararak kullanmıştır. Bu durum Üniversitelere Anayasa ile tanınan, başka bir deyişle, Anayasa ile güvence altına alınan “bilimsel özerklik” ilkesinin tabii sonucudur.
14. İlgili mevzuata bakıldığında, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim
Yönetmeliğinin “Derslere devam esasları” başlıklı 17 nci maddesinde “Derslere devam durumu, dersin öğretim elemanınca yapılan yoklamalarla tespit edilir. Örgün eğitimde öğrencilerin yüz yüze yürütülen derslerin teorik saatlerinin en az % 70’ine; ders uygulamaları, atölye ve laboratuvarların ise en az % 80’ine devam etmeleri zorunludur. Bu oranlar, uzaktan eğitim yoluyla verilen örgün eğitim derslerinde aynı sırayla % 80 ve % 90 olarak uygulanır. Derslerin özelliği ve ilgili birimin talebi hâlinde birim yönetim kurulu kararıyla laboratuvar ve uygulamaların devam yüzdeleri değiştirilebilir…” hükmü ile “Dönem/yıl sonu ve bütünleme sınavları” başlıklı 21 inci maddesinde “Bir dersin dönem/yıl sonu ve bütünleme sınavına girebilmek için zamanında ders kaydının yapılmış ve devam zorunluluğunun yerine getirilmiş olması gerekir.” hükmünün bulunduğu görülmektedir.
15. Başvuranların konuyla ilgili ilk iddiası bahsi geçen derslere ilişkin yoklamaların derslerin öğretim elemanlarınca yapılmadığıdır. Bu bağlamda ilgili idare tarafından gönderilen yoklama listelerinde derslerde öğretim üyelerince yoklama alındığı, bu yoklamalar kapsamında ise 22 gün devam edilmesi gereken “Ruh
Sağlığı ve Hastalıkları” dersine başvuranlardan en çok katılanın 11 gün derse devam ettiği, 8 gün devam edilmesi gereken “Kulak, Burun ve Boğaz Hastalıkları” dersine hiç katılım gösterilmediği, 14 gün devam edilmesi gereken “Döküntülü Hastalıklar” dersine ise başvuranlardan en çok katılanın 7 gün derse devam ettiği, dolayısıyla mevzuat gereği ders uygulamaları, atölye ve laboratuvarların ise en az % 80’ine devam etmeleri gereken öğrencilerin derse katılım oranının %50 (en fazla) oranında kaldığı anlaşılmaktadır.
16. Diğer yandan başvuranların konuyla ilgili diğer iddiası ise devamsızlık hallerinin ve sınava alınmayacaklarının taraflarına bildirilmediğidir. Bu bağlamda ilgili idare tarafından gönderilen ekran görüntüsünde 5. sınıf öğrencilerinin 11.11.2022 tarihindeki üç haftalık sınavlarına ilişkin olarak
Üniversitenin Tıp Fakültesi Öğrenme Kaynakları Merkezi sayfasında ilan yayımlandığı, bu ilanda sınav yerlerine, sınava girecek öğrenci listelerine ve ilgili yönergeye yer verildiği, yine uyarı olarak da listelerde ismi olmayan öğrencilerin sınava girmeyeceklerinin belirtildiği görülmüştür.
17. Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, başvuranların devamsızlık sınırının çok üzerinde derse devam etmedikleri görüldüğünden idarenin işleminde herhangi bir hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde
“makul sürede karar verme”, “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Samsun İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURULARIN REDDİNE; Ret kararının BAŞVURANLARA ve ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi